پایان نامه با واژه های کلیدی حقوق بین‌الملل، توسل به زور، منشور ملل متحد، فضای سایبر

دانلود پایان نامه ارشد

این‌گونه حملات هستند. اما مشکل این است که زرادخانه‌های هسته‌ای را می‌توان شمارش کرد و موشک‌ها را نیز می‌توان ردیابی نمود اما تسلیحات سایبر شباهت زیادی به عوامل بیولوژیک دارند و می‌توانند به راحتی و در هر جایی تولید شوند. به طور کلی می توان گفت که بخش اعظمی از مناقشه موجود بر سر حمله سایبری فقط به سبب آن است که قلمرو این نوع عملیات باعث ادغام فعالیت‌های مختلفی نظیر: جاسوسی، هک کردن و نقض مالکیت معنوی شده است که تا حدودی جامعه را تهدید می‌کنند و باعث آزار آن می‌شوند. حمله سایبری این فعالیت‌ها را تا سطح جنگ ارتقا داده و شرایطی را به وجود آورده است که جامعه، آن را از نظر قانونی، اخلاقی و استراتژیکی استثنایی قلمداد می‌کند. این مسئله از بسیاری جهات از جمله دیدگاه تحلیلی و عملی دردسرساز می شود.105

یادآوری:
تأکید اصلی این پژوهش بر آن نوع از حملات سایبری می‌باشد که بین دولت‌ها و عوامل منتسب به دولت‌ها انجام گرفته و بدین ترتیب از اینجا به بعد تا حد زیادی موارد دیگری همچون تروریسم سایبری، جرایم سایبری و جاسوسی سایبری مورد توجه قرار نمی‌گیرند.

گفتار دوم: اوصاف حقوقی حمله سایبری
هدف ما در این گفتار، بررسی این موضوع خواهد بود که آیا حمله سايبري در نفض اصول و قواعد حقوق بین‌الملل، به‌عنوان یکی از ابزارهای اعمال زور و یا تهدید به زور قلمداد می‌گردد یا نه؟ برای پاسخ به این سئوال، ابتدا لازم است مفهوم زور از دیدگاه منشور ملل متحد و سایر اسناد بین‌المللی بررسی گردد، و پس از آن ابزار‌های اعمال زور به دو روش مسلحانه و غیرمسلحانه دسته‌بندی و در نهایت، جایگاه حملات سايبري بر اساس پیامدهای ایجاد شده در این دسته‌بندی تعیین گردد و در ادامه، ضمن مروري مختصر بر مفهوم “اصل ” در اسناد بين‌المللي، اصول بنيادين حقوق بين‌الملل و جایگاه حملات سایبری در چارچوب حقوق مخاصمات مسلحانه را بررسي می‌نماييم.

مبحث اول: حملات سایبری از منظر حقوق بین‌الملل
ظهور فضای سایبر، هم بر کیفیت و کمیت ارتباطات تأثیر گذاشته و هم مفاهیم و مبانی متعددي از اصول و قواعد حقوقی و به خصوص حقوق بین‌الملل را دست‌خوش تغییر و تحول نموده و عملاً برخی از این اصول را به چالش کشیده است. البته ناگفته نماند که در طول دوران تکامل و تحول حقوق بینالملل، این چالش ها امری بدیهی و طبیعی بوده و همواره اعضای جامعه بین‌الملل در مواجهه با این گونه مشکلات با درایت کامل ؛ هرچند با سرعتی کم؛ یا مسائل جدید را با اصول موجود تطبیق داده و یا با هم اندیشی‌های بین‌المللی و گاه منطقه‌ای باعث توسعه و تحول در اصول و قواعد حقوق بین‌الملل گردیده‌اند. لذا در این مبحث به برخی از اصول حقوق بین‌الملل که در حملات سایبری قابل اعمال است، می‌پردازیم.

بند اول: اصول حقوقي بين‌المللي مرتبط با حملات سایبری
در این بند، برخی از اصول مهم حقوق بین‌الملل که می‌توانند در بحث حملات سایبری کاربرد داشته باشند را بررسی می‌نماییم.

الف- مفهوم اصل در اسناد بین‌المللی
اصطلاح «اصل» از جمله مفاهیمی است که در بسیاری از سندهای حقوقی و غیرحقوقی بین‌المللی به کار برده شده اما معنا و مفهوم این واژه یکسان نیست و با توجه به نوع سند، چندین مفهوم را در بر می‌گیرد. موسسهی حقوق بینالملل در این زمینه تحقیقاتی انجام داده و مهمترین معناهایی که از این اصطلاح قابل تصور است را اعلام نموده که عبارتاند از:
اصل به معنای یک اصل حقوقی یا غیرحقوقی؛
اصل به معنای یک هنجار نظم والاتر یاعالیتر؛
اصل‏ به معنای هنجاری که قاعدهی مشخصتر را میآفریند؛
اصل‏ به معنای مرامی که باید به آن رسید؛ به مثابهی یک خواست حقوقی یا سیاسی؛
اصل‏ به معنای قاعدهی رهنمون برای تفسیر.
با توجه به تقسیم بندی فوق می‌توان گفت که مفهوم “اصل” در یک سند بین‌المللی که سرشت حقوقی داشته باشد، معنا و مفهوم حقوقی پیدا می‌کند، حال آن که در یک سند بین‌المللی سیاسی، مفهوم سیاسی خواهد گرفت. حتی برخی از اصولی که در مقدمهی یک سند حقوقی ذکر گردیدهاند، می‌تواند خصلت آرمانی داشته باشند تا خصلت حقوقی و الزامی. به عبارتی دیگر اصول موجود در حقوق بین‌الملل شامل دو دسته اصول می‌باشند؛ اصول آرمانی و اصول هنجاری.
اصول آرمانی، اصولی هستند که برای دولت‌ها الزام‌آور نبوده اما اکثر دولت‌ها در تلاش برای رعایت این اصول و دستیابی به آن هستند و در واقع به نوعی تبدیل به اصول اخلاقی و سیاسی در روابط بین‌الملل در آمده‌اند. از جمله این اصول می‌توان به اصول ذیل اشاره نمود: اصل رفاه عمومی برای همه، اصل انساندوستی، اصل مردمسالاری، اصل عدالت اجتماعی، اصل حسن همجواری، اصل حاکمیت قانون، اصل صلح و امنیت همگانی و مانند آن.
اصول هنجاری در واقع همان اصول بنیادین حقوق بین‌الملل می‌باشند که الزام‌آور بوده و هنجارهایی هستند که دارای ویژگی‌‎های کلیتر و والاتر از هنجارهای دیگر بوده و بیشتر از سایر هنجارها اهمیت حقوقی دارند و قوت حقوقی آنان نیز بالاتر از هنجارهای عادی است. مانند، اصل برابری حاکمیت دولت‌ها، اصل منع توسل به زور یا تهدید به آن، اصل حل و فصل مسالمتآمیز اختلافات بین‌المللی و غیره.
با توجه به اهمیت رعایت این اصول ؛به خصوص اصول هنجاری؛ و با عنایت به اینکه حملات سایبری به عنوان پدیده‌ای نوین برخی از این اصول را به چالش کشیده، لذا در ادامه بحث، برخی از این اصول را در زمینه تلاقی با حملات سایبری مورد ارزیابی قرار می‌دهیم.

ب- برخی از اصول مرتبط
1-اصل منع توسل به زور یا تهدید به آن
مطابق این اصل دولت‌ها باید در روابط بینالمللی خویش، از تهدید یا توسل به زور برضد تمامیت ارضی یا استقلال سیاسی دولت دیگر، یا از هر عملی که ناسازگار با اهداف ملل متحد باشد، بپرهیزند.
نا گفته پیداست که با توجه به مطالب گفته شده در مباحث قبل، در صورت انجام حمله سایبری این احتمال وجود دارد که آثار و نتایج و یا حتی اهداف این‌گونه حملات با این اصل بنیادین یعنی منع توسل به زور مغایر باشد. البته لازم به ذکر است که در این بخش از رساله، صرفا در صدد شناسایی و بررسی اجمالی اصول هنجاری حقوق بین‌الملل در تقابل با حملات سایبری هستیم و بررسی برخی از این اصول که ارتباط تنگاتنگی با موضوع رساله دارد در مباحث بعدی صورت خواهد گرفت.

2-اصل حل و فصل مسالمت آمیز اختلافات بین‌المللی
مطابق اين اصل و طبق بند3 ماده 2 منشور، کلیه اعضا اختلافات بین‌المللی خود را با روش هاي مسالمت آمیز به طریقی که امنيت و صلح بین‌المللی را به خطر نیندازد حل خواهند کرد و در بند 4 همین ماده، توسل به زور را ممنوع کرده است و به دليل اهمیتی که موضوع حل و فصل مسالمت آمیز اختلافات بین‌المللی داشته، فصل ششم منشور به آن اختصاص داده شده است.

3-اصل عدم مداخله در امور داخلی
مطابق این اصل، دولت‌ها نباید به اموری که براساس منشور ملل متحد جزء صلاحیت داخلی یک کشور دیگر است، مداخله نمایند.
دولت‌ها حق دارند بر پایهی اصل حاکمیت، آزادانه تصمیم بگیرند و نظام سیاسی واقتصادی و اجتماعی خود را برپایه آن تنظیم نمایند، لذا حمله سایبری به یک دولت، نقض این اصل و نقض قاعده عرفی عدم مداخله می‌باشد و اعلامیه سال 1981 مجمع عمومی سازمان ملل متحد درباره عدم مداخله نیز گویای این مطلب می‌باشد.

4-اصل همکاری بین‌المللی
دولت‌ها مکلفاند با یکدیگر در زمینههای مختلف سیاسی، اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و غیره مطابق منشور ملل متحد همکاری نمایند.
از آن‌جا که اطلاعات و ارتباطات، عمدتاً از طریق شبکه جهانی اینترنت و ماهواره‌ها و خبرگزاری‌ها صورت می‌پذیرد، بازی سیاسی، به نحو فزاینده‌ای در فضای رسانه‌ها صورت می‌گیرد.
امروزه بيش از هر زمان ديگري ضرورت تدوين قوانين منسجم در ابعاد جهاني و تقويت همكاري‌هاي بين‌المللي در راستاي مبارزه با جرايم احساس مي‌شود. با توجه به گسترش فضاي مجازي و سهولت انجام جرايم جديد و بين‌المللي در فضاي سايبر، تدوين قوانين مؤثر و همكاري‌هاي بين‌المللي ميان دولت‌ها ضروري به نظر مي‌رسد. به عنوان مثال اتحادیه بین‌المللی مخابرات106، یک سازمان بین‌المللی وابسته به سازمان ملل متحد است و دومین اتحادیه قدیمی پس از کمیسیون راین است. این اتحادیه وظیفه قانون‌گذاری و مدیریت فضای فرکانسی، تدوین استانداردهای تبادل داده و اطلاعات و همچنین کمک به رشد و توسعه ارتباطات در سراسر جهان را بر عهده دارد.
این اتحادیه اخیراً نیز یک مانور امنیت سایبر را در چهار کشور منطقه جنوب شرق آسیا اجرا کرد تا میزان آمادگی این کشورها برای همکاری در برابر تهدیدات مجازی مشخص شود.107
 این نوع تمرین ها و بررسی‌های آزمایشی معمولاً محدود به کشورهای اروپایی و آمریکایی است و اجرای آن در شرق آسیا تاکنون سابقه چندانی نداشته است.
اجرای این مانور بخشی از طرحی موسوم به همکاری چندملیتی علیه تهدیدات سایبر است که از چند ماه قبل به اجرا درآمده و هدف اصلی آن ارتقای امنیت رایانه‌ها در کشورهای در حال توسعه است. قرار است یافته‌های این حملات آزمایشی برای ارتقای امنیت سایبر در کشورهای یاد شده مورد استفاده قرار بگیرد که این خود در راستای اصل همکاری بین‌المللی می‌باشد.

5-اصل برابری حاکمیت دولت‌ها
این اصل بدان معناست که، تمام دولت‌ها دارای حاکمیت برابر هستند، حقوق و وظایف مساوی دارند و به‌صورت مساوی عضو جامعهی جهانی می‌باشند.
با پیدایش فضای سایبر و جامعه اطلاعاتی، اصل برابری حاکمیت ها به گونه‌ای ظریف به چالش کشیده شده است چرا که با توجه به ویژگی‌‎های منحصربهفرد این فضا، سئوالات زیادی پیش آمده است که حاکمیت فضای سایبر و اینترنت به چه شخص یا اشخاصی تعلق دارد و آیا اصولاً مفهوم حاکمیت اینترنت با حاکمیت سنتی قابل تعامل می‌باشند و یا خیر. این چالش، جامعه جهانی و سازمان‌های بین‌المللی را به این امر رهنمون نموده‌اند که بایستی برای این کار چاره جدیدی بیاندیشند و به همین دلیل در دو دهه اخیر، چندین کنفرانس و همایش در این راستا تشکیل گردیده و در مجموع به نتایجی ؛هرچند در پارهای موارد مبهم؛ رسیده‌اند.

6-اصل تمامیت ارضی کشورها
طبق اين اصل، هر دولتی باید تمامیت ارضی دولت دیگر را احترام گذاشته و از اعمالی که باعث نقض آن می‌شود، خودداری ورزد. به عبارتی دیگر، تجاوز ممنوع می‌باشد. قطعنامه 3314 (تعریف تجاوز) مصوب 14 دسامبر1974 میلادي که در مجمع عمومی سازمان ملل تصویب گردیده، هیچ گونه ملاحظه‌اي اعم از سیاسی، اجتماعی یا اقتصادي را براي توجیه تجاوز صحیح ندانسته است. این قطعنامه، جنگ تجاوزکارانه را موجد مسئولیت بینالمللی و جنایت علیه صلح و امنیت بینالمللی تلقی کرده است. حال این سئوال پیش میآید که آیا حملات سایبری قابلیت قرار گرفتن در تعریف تجاوز را دارد یا خیر؟ هر چند که پاسخ این سئوال در مباحث بعدی بررسی خواهد گردید اما به طور خلاصه می‌توان گفت که در صورتی که حملات سایبری باعث کشتن، صدمه زدن، غیر فعال کردن مردم و یا باعث آسیب یا تخریب اموال عمومی‌گردد، جزء حملات مسلحانه نظامی قرار خواهند گرفت و در نتیجه مشمول قطعنامه اخیرالذکر می‌گردد.108

بند دوم: حوزه‌های تأثیرگذار حملات سایبری در حقوق بین‌الملل
با گسترش روزافزون حملات سایبری و اقدامات گاه قاطع و گاه ملایم برخی از کشورها و سازمان‌های بین‌المللی نشان از اهميت روزافزون فضاي سايبر براي کشورها و به‎ ويژه قدرت‎‌هاي بزرگ دارد. در واقع فضاي سايبر امروزه به بخشي جدايي‎ ناپذير از منافع و به تبع آن امنيت ملي کشورها تبديل شده است.
به علت جديد بودن نسبي اين فضا در عرصه روابط بين ‎الملل که مرزهاي سياسي را درهم ‎نورديده است، مسائل امنيتي سايبري وارد حقوق بين ‎الملل شده تا تمهيدات و راهکارهايي براي پيگيري اقدامات خصمانه سايبري عليه منافع کشورها اتخاذ شود که البته در کوتاه‎ مدت امکان‎ پذير نخواهد بود و تا آن زمان همچنان اقدام خصمانه متقابل، راهکار طرف مورد

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با واژه های کلیدی فضای سایبر، جاسوسی سایبری، تروریسم سایبری، فضای مجازی Next Entries پایان نامه با واژه های کلیدی حقوق بین‌الملل، سازمان ملل، استفاده از زور، توسل به زور