پایان نامه با واژه های کلیدی حقوق بین‌الملل، پروتکل الحاقی، مخاصمات مسلحانه، نیروهای مسلح

دانلود پایان نامه ارشد

مسلحانه و یا غیرمسلحانه بودن یک حمله و در نهایت برای قابلیت اعمال و یا عدم قابلیت اعمال قواعد حقوق بین‌الملل بشردوستانه، معیار کافی نخواهد بود، بلکه می‌بایست معیار مبتنی بر آثار و نتایج نیز مدنظر قرار گیرد. به عنوان مثال، وجدان عمومی جامعه جهانی همواره، جنگ‌های بیولوژیکی و یا شیمیائی را که فاقد عامل تیراندازی و یا هدف‌گیری جنبشی بوده، اما پیامد‌های ناشی از آنها منجر به صدمه به حیات انسانی می‌گردد را به‌طور معقول به عنوان به‌کارگیری نیروی مسلحانه قلمداد و مشمول حاکمیت قواعد حقوق بین‌الملل بشردوستانه می‌داند.358 به‌طور مشابه، مسلماً از منظر همان وجدان عمومی، هدف گیری یک غیرنظامی و یا دیگر افراد و اموال حمایت شده که به‌طور تعمدی و با برنامه از قبل پیش بینی شده صورت می‌گیرد، مستقل از ابزارها و شیوه‌های جنگی به‌کار گرفته شده، به دلیل ایجاد همان آثار ناگوار، امری ناپسند و غیرقانونی تلقی می‌گردد. بنابراین، آنچه که واضح است این است که :
«چنانچه حملات سایبری به‌عنوان بخشی از یک مخاصمه کلاسیک و یا جنگ مجازی، قابل انتساب به یک کشور بوده و مستقیماً سبب تخریب فیزیکی در اموال عینی و یا موجب صدمه به حیات انسانی گردند و یا این چنین پیامدهایی در آن قابل پیش‌بینی باشد، به‌طور معقول، به‌کارگیری نیروی مسلحانه محسوب و مترادف با مخاصمه مسلحانه قلمداد، و در قلمرو حاکمیت قواعد حقوق بین‌الملل بشردوستانه واقع می‌گردند. »
با در نظر گرفتن این معیار، ایجاد اختلال در سیستمهای کنترل ترافیک هوائی یک کشور، تخریب خطوط لوله‌های انتقال نفت از طریق در اختیار گرفتن سامانه‌های کنترلی رایانه‌ای آن خطوط که منجر به فوران نفت گردد و یا ذوب نمودن رآکتورهای هسته‌ای یک نیروگاه از طریق دستکاری اطلاعات سامانه‌های کنترلی و یا به‌کارگیری رایانه‌ها برای آزاد سازی مواد شیمیائی سمی ذخیره شده در تجهیزات و مخازن یک کشور، از جمله حملاتی359 هستند که دارای آثار همگون با آثار ناشی از اعمال زور مسلحانه می‌باشند، لذا این گونه از حملات سایبری، یک نوع مخاصمه مسلحانه محسوب، و در قلمرو حاکمیت قواعد حقوق بین‌الملل بشردوستانه واقع می‌گردند.

ب : حملات سایبری از منظر حقوق بین‌الملل بشردوستانه
برای بیان مفهوم حملات سایبری از منظر قواعد حقوق بین‌الملل بشردوستانه، ابتدا مفهوم واژه حمله را با رجوع به مفاد و گزارشات ارائه شده در این اسناد بررسی و پس از آن، حملات سایبری را از این دیدگاه مورد تجزیه و تحلیل قرار می‌دهیم. در بند اول ماده 49 پروتکل الحاقی اول، حمله به معنی اعمال خشونت آمیز علیه دشمن، به منظور هجوم و یا دفاع تعریف شده است. مترادف بودن اعمال خشونت آمیز با حمله، در متن ماده 51 این پروتکل نیز، مورد توجه واقع شده است. بر اساس بند اول این ماده، حمایت کلی از سکنه غیرنظامی و افراد غیرنظامی در برابر خطرات ناشی از عملیات نظامی (حمله) مورد تأکید قرار گرفته و بر اساس بند دوم همان ماده، آماج حمله قرار دادن غیرنظامیان با هرگونه تهدید خشونت آمیز که منظور اصلی آن ایجاد وحشت در بین سکنه غیرنظامی‌باشد ممنوع اعلان گردیده است. علاوه بر این، گزارشات ارائه شده در تدوین ماده 48 پروتکل الحاقی اول در خصوص تفسیر واژه عملیات نظامی که حاکی از « تفسیر واژه عملیات360 با توجه به تمامی متن » می‌باشد، اعلام می‌دارد که منظور از عملیات نظامی، به‌کارگیری عمل خشونت آمیز می‌باشد.
از تفسیر فوق ممکن است این گونه برداشت شود که حملات سایبری به دلیل عدم استفاده از اعمال خشونت آمیز، در محدوده حملات مندرج در اسناد حقوق بین‌الملل بشردوستانه واقع نمی گردند، درحالی‌که این‌گونه نیست و دقیقا به دلیل خشونت آمیز بودن ماهیت این‌گونه حملات است که می‌توان آن‌ها را نوعی حملات مسلحانه قلمداد نمود.
همان‌گونه که اصطلاح مسلحانه بودن یک حمله، خصوصاً در مواردی که ابزارهای اعمال زور فاقد سلاح‌های جنبشی باشند، از طریق بررسی پیامد‌های ناشی از آن و بدون توجه به ابزارهای اعمال زور صورت می‌گیرد، لذا مفهوم اصطلاح خشونت آمیز نیز گاهی مواقع با ملاحظه پیامد‌های خشونت آمیز قابل درک می‌گردد نه اعمال خشونت آمیز. به‌عنوان مثال، ایجاد رنج و عذاب روحی و فیزیکی برای انسانها 361، مسلماً پیامدی خشونت آمیز و از مصادیق صدمه انسانی است درحالی‌که ممکن است منشا این پیامدها، اعمال خشونت آمیز نباشد
نکته قابل توجه این است که، اعمالی از قبیل ایجاد زحمت، و یا کاهش سطح کیفی زندگی، نمی‌تواند برای خشونت آمیز بودن عمل کافی باشد بلکه رنج و عذاب انسانی برای این امر ضروری است. به عنوان مثال، ایجاد اختلال در سامانه‌های کنترلی ترافیک یک شهرکه منجر به ایجاد زحمت برای انسانها می‌گردد عملی خشونت آمیز قلمداد نمی‌گردد، اما مختل نمودن سامانه بانکداری و یا بازار بورس اصلی که منجر به سقوط شدید و یا فروپاشی اقتصاد و در نتیجه موجب افزایش بیکاری، گرسنگی، اضطراب و در نهایت موجب رنج و عذاب روحی می‌گردد، به‌عنوان عملی خشونت آمیز، قلمداد می‌شود. مانند واقعیتی که در سال‌های 1930 در اقتصاد جهان روی داد.362 لذا اگر حملات سایبری، منجر به ایجاد این سطح از گرفتاری گردد، آنگاه می‌توان آن را به‌عنوان یک عمل خشونت آمیز که مترادف با مفهوم حمله قید شده در حقوق بین‌الملل بشردوستانه می‌باشد، مورد بررسی قرار داد.
سایر مواد موجود در پروتکل الحاقی اول نیز، از تفسیر « مترادف بودن اعمال خشونت آمیز با حمله » حمایت می‌کنند، برای مثال، اصل تناسب صحبت از « زیان وارده به حیات انسانی، صدمه جانی به غیرنظامیان، و خسارت وارده به اموال غیرنظامی » 363 می‌نماید، که همگی پیامدهای ناشی از اعمال خشونت آمیز و یا حمله هستند. همینطور، قواعد مربوط به شیوه‌ها و وسایل جنگی، « صحبت از ممنوعیت به‌کارگیری هرگونه سلاح و شیوه جنگی می‌کند که باعث وارد کردن صدمات بیش از حد و درد و رنج غیر ضروری می‌شود. »364 و یا قواعد مربوط به حفظ محیط زیست « به کاربردن شیوه‌ها و یا وسایل جنگی که هدف از آن‌ها وارد آوردن خسارات شدید، گسترده و دراز مدت بر محیط زیست طبیعی می‌باشد را ممنوع اعلان می‌نماید.»365
لذا، با توجه به بحث‌های مطرح شده و بر اساس قاعده اصلی تمایز366 که طرفین مخاصمه را ملزم به ایجاد تفکیک و تمایز میان سکنه غیرنظامی و رزمندگان، و نیز بین اموال غیرنظامی و اهداف نظامی می‌کند، می‌توان حملات سایبری را از منظر حقوق بین‌الملل بشردوستانه، به شرح زیر تعریف نمود :
آن دسته از حملات سایبری که منجر به پیامدهای خشونت آمیز چون ( صدمات جانی، مرگ، رنج و عذاب روحی شدید، تخریب، ویرانی ) علیه افراد و یا اموال حمایت شده می‌گردند و یا چنین پیامدهایی در آن‌ها قابل پیش‌بینی می‌باشد، به‌عنوان یک حمله قلمداد، و در قلمرو قواعد حقوق بین‌الملل بشردوستانه واقع می‌گردند.
البته قابل ذکر است که حمله قلمداد نمودن حملات سایبری، موضوعی است که نیاز به ارزیابی دقیق دارد. این ارزیابی، در جنگ‌های سنتی گذشته بدلیل اعمال نیروی مسلحانه توأم با انرژی جنبشی، تقریباً امری آسان بود. اما از آنجا که حملات سایبری نسبت به حملات سنتی دارای ابهام و پیچیدگی بیشتری می‌باشند، لذا بررسی دقیق و کارشناسانه پیامدهای ناشی از این حملات، هر چند چالش برانگیز است، اما امری ضروری می‌باشد.

گفتار دوم : معيارهاي حقوق بين‌الملل بشردوستانه در مقابله با حملات سايبري
با توجه به برخی از اصول حقوق بین‌الملل بشردوستانه که در گفتار قبل بررسی گردید، لازم دانسته شد که وضعیت موجودیت‌های حقوق بین‌الملل بشردوستانه همچون رزمندگان، اهداف نظامی، غیرنظامیان، اهداف دوگانه و… در مواجهه با حملات سایبری بررسی گردند و نحوه اعمال محدودیت‌های حقوق بین‌الملل بشردوستانه در حملات سایبری از طریق اصولی همچون ضرورت نظامی، تناسب، تمایز، بی‌طرفی و… نیز مورد ارزیابی قرار گیرند و در نهایت نحوه تحدید حملات سایبری از طریق ملاحظات بشردوستانه بررسی گردد.

مبحث اول: تعامل حملات سایبری با موجودیت‌های حقوق بین‌الملل بشردوستانه
با فرض اینکه حملات سایبری دارای خصایص یک حمله مسلحانه باشد، چه چیزی ممکن است هدف گیری شود؟ از نظر تحلیلی، اهداف بالقوه را می‌توان به چهار گروه رزمندگان و اهداف نظامی، غیرنظامیان و اموال غیرنظامی، اهداف دوگانه، و اهداف برخوردار از حمایت ویژه تقسیم کرد. ما در این فصل ضمن بررسی تعامل حملات سایبری با موضوعات فوق الذکر، وضعیت حقوقی اقدامات تلافی‌جویانه علیه این اهداف را نیز مورد بررسی قرار می‌دهیم.

بند اول : موجودیت‌های حقوق بین‌الملل بشردوستانه
موجودیت‌های نظامی، همان رزمندگان و اهداف نظامی هستند که سرنوشت مخاصمه توسط آنان رقم می‌خورد. هدف کشورهای درگیر جنگ عموما نابودی موجودیت‌ها ی فوق الاشاره متعلق به کشور‌های در گیر با خود می‌باشد. موجودیت‌های غیرنظامی که شامل غیرنظامیان و اموال غیرنظامی می‌باشد، با شرایطی ویژه از حمایت عام برخوردار بوده و عموما در مخاصمات مسلحانه مورد تهاجم واقع نمی گردند. اهداف دوگانه نیز متشکل از اهدافی می‌باشند که هم با مقاصد نظامی و هم با مقاصد غیرنظامی مورد استفاده واقع می‌گردند که در هر مورد وضعیت حقوقی خاص خود را دارا می‌باشد. در این گفتار به‌طور مجزا این موجودیت‌ها را مورد بررسی قرار خواهیم داد.

الف : موجودیت‌های نظامی
رزمندگان و اهداف نظامی، موجودیت‌های ارزشمندی هستند که می‌توان آن‌ها را به‌طور مستقیم مورد حمله قرار داد مشروط به اینکه، روش‌ها و ابزارهای به‌کار برده شده در این حمله با محدودیت‌های حقوق بین‌الملل بشردوستانه هماهنگ باشند. کسانی که در زمینه طراحی و یا تصمیم گیری در خصوص یک حمله مشارکت دارند، موظفند کلیه احتیاط‌های ممکنه را در انتخاب وسایل و شیوه‌های حمله به عمل آورند تا در هنگام حمله از خسارات جانی اتفاقی به غیرنظامیان، مجروح شدن آنان و نیز آسیب رساندن به اموال غیرنظامی اجتناب نموده و یا آن را به حداقل برسانند.367 به‌عبارت دیگر با تمام تلاش خود سعی نمایند تا اهداف مورد نظر مشروع بوده، و موجودیت‌های برخوردار از مصونیت، مورد حمله واقع نشوند.368

1 : رزمندگان
رزمنده، عضوی از نیروهای مسلح وابسته به یکی از طرفین مخاصمه بوده، که حق شرکت مستقیم در مخاصمه را داشته و هیچگونه وابستگی تشکیلاتی به سایر موجودیت‌های برخوردار از مصونیت، از قبیل کارکنان بهداری و مذهبی ندارد. 369
نیروهای مسلح طرفین متخاصم، مرکب از تمامی نیرو و واحدهای مسلح سازمان یافته‌ای است که زیر نظر فرماندهی مسئول در قبال عملکرد افراد تحت امر، و تحت حاکمیت یک نظام انضباطی داخلی منطبق با قواعد حقوق بین‌الملل قابل اعمال در مخاصمات مسلحانه مشغول به خدمت می‌باشند370، حتی اگر یکی از طرفین مخاصمه، دولت و یا مقامی‌باشد که طرف مقابل آن را به رسمیت نمی شناسد.
هدایت حملات سایبری علیه رزمندگان، مشروط به رعایت سایر محدودیت‌های مندرج در قواعد حقوق بین‌الملل بشردوستانه، مانند رعایت اصول تناسب و تمایز، و یا عدم اعمال خدعه و نیرنگ، به وضوح امری مجاز می‌باشد. به‌عنوان نمونه، مورد هدف قراردادن کنترل ترافیک هوایی نظامی یک کشور از طریق ایجاد اختلال درسیستم‌های رایانه‌ای آن که منجر به سقوط هواپیما و در نهایت باعث جلوگیری از نقل و انتقال سربازان نظامی‌گردد، مسلماً امری قابل قبول از منظر قواعد حقوق بین‌الملل بشردوستانه خواهد بود.

2: اهداف نظامی
بند 2 ماده 52 پروتکل الحاقی اول، ضمن تأکید مجدد بر محدود بودن حملات به اهداف صرف نظامی، مفهوم هدف نظامی را به شرح زیر بیان می‌کند:
اهداف نظامی به اموالی محدود می‌شود که به لحاظ ماهیت محل، هدف و یا کاربردآنها، سهم موثری در عملیات نظامی داشته، به‌نحوی که تخریب کلی و یا جزیی، تصرف و یا از کار انداختن آن‌ها در شرایط زمانی موجود، یک مزیت نظامی مشخص محسوب گردد.
هر چند که این تعریف

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با واژه های کلیدی حقوق بین‌الملل، منابع حقوق، مخاصمات مسلحانه، بیمارستان Next Entries پایان نامه با واژه های کلیدی حقوق بین‌الملل، پروتکل الحاقی، نیروهای مسلح، عملیات روانی