پایان نامه با واژه های کلیدی جنس مخالف، امام صادق

دانلود پایان نامه ارشد

است که فقهای شیعه بر این نظر تصریح دارند که هیچ یک از کارهایی که زن در منزل انجام می دهد وظیفه شرعی وی نمی باشد ، شهید ثانی به صراحت فرموده است85 که جز در این دو مورد زن نسبت به شوهر مانند فردی بیگانه است و همان طور که مرد حقی بر زن بیگانه ندارد بر همسر خود هم حقی بیش از این دو مورد ندارد.
1-12-6-2 نشوز در فقه عامه
فقهای عامه در تعریف نشوز اختلاف دارند. حنفیه می گوید: تا وقتی که زوجه بدون اذن شوهر از خانه بیرون نرود، مطیع است ولو از همخوابگی با شوهر امتناع کند. حنابله و مالکیه و شافعیه معتقدند تا زوجه تمکین نکند و خود را در اختیار شوهر نگذارد و با عدم مانع شرعی و عقلی بین خود و زوج فاصله نیندازد، ناشزه شمرده نمی شود.86 در حقیقت صدق اطاعت و انقیاد محل اعتماد است.
لازم به یاد آوری است که نشوز و تمکین هم برای زن است وهم مرد. حقيقت آن است كه زن و مرد، هر كدام در قبال ديگري وظايفي دارد و هر كدام بر ديگري حقي دارد، لذا تمكين و نشوز عنواني عام خواهد بود كه بايد از قلمرو آن نسبت به زن و شوهر به طور مشترك بحث كرد، گرچه حقوق يكي از آنان بيشتر يا وظايفش سنگين تر باشد. همان گونه كه زن در قبال شوهر وظايفي دارد، مرد نيز چنان است. و همان طور كه زن ممكن است تخلف ورزد مرد نيز ممكن است، قصور و تقصير داشته باشد.
از نظر حقوقي، نشوز به معناي عدم ايفاي وظائف زناشويي هر يک از زوجين است. کلمه نشوز در قرآن در مورد زن و مرد به کار رفته و در هر مورد روش مناسبي براي حل مشکل بيان شده است چنانچه خواهد آمد.

فصل دوّم: اقوال وادله فقهای شیعه در مورد حقوق جنسی زوجین

تشکیل زندگی زناشویی و تمایل بهم زیستی زن و مرد، غریزه و کششی است که خداوند متعال در تمام افراد بشر قرار داده است. از نظر دین مبین اسلام ، هریک از زوجین دارای حقوق جنسی می باشند که در این فصل ابتدا به حقوق جنسی زوج و ادله مربوط به آن و سپس به حقوق جنسی زوجه و مستندات آن پرداخته می شود.
2-1 حقوق جنسی زوج
2-1-1 حق تمکین
درفصل اول معنای لغوی تمکین واقسام آن بیان شدو همانطور که اشاره شد دركتب فقهي، تمكين را از وظايف زن مي دانند، و از تمكين مرد سخني به ميان نيامده است. اما در باب نشوز، فقيهان، آن را تعميم داده و به مرد نيز نسبت داده اند. محقق در شرايع فرموده است: «نشوز خروج از طاعت است كه گاه از مرد سر مي زند و گاه از زن»87. همين معنا را صاحب جواهر، به تفصیل شرح كرده است.88 حقيقت آن است كه زن و مرد، هر كدام در قبال ديگري وظايفي دارد و هر كدام بر ديگري حقي دارد، بنابراین تمكين عنواني عام خواهد بود كه بايد از قلمرو آن نسبت به زن و شوهر به طور مشترك بحث كرد، گرچه حقوق يكي از آنان بيشتر يا وظايفش سنگين تر باشد.
از آنجا كه‌ نيازهاي‌ جنسي‌ مرد و زن‌ متفاوت‌ است‌، نبايد صرفا بحث‌ تمكين‌، به‌ عنوان‌ وظيفه‌ زن‌ وحق شوهر مورد مطالعه‌ قرار گيرد. زيرا نگاه‌ يكسويه‌ به‌ اين‌ مهم‌، ناهنجاري‌ها، آفت‌ها و آسيب‌هاي‌ اجتماعي‌
بسياري‌ را به‌ دنبال‌ خواهد داشت‌. متاسفانه‌ به‌ بحث‌ تمكين‌ خاص‌ در كتاب‌هاي‌ فقهي‌ بسيار يكسويه‌ و تنها از زاويه‌ غريزه‌ جنسي‌ كه‌ در بستر زوجين‌ شكل‌ مي‌گيرد، پرداخته‌ شده‌ است‌. اين‌ در حالي‌ است‌ كه‌ طرفين‌ يك‌ ارتباط‌، دو انسان‌ هستند و نمي‌توان‌ تمكين‌ را منتزع‌ و تنها از زاويه‌ امر غريزي‌ آن‌ هم‌ از سوي‌ جنس‌ مذكر همان‌گونه‌ كه‌ در ميان‌ ساير حيوانات‌ صورت‌ مي‌گيرد نگاه‌ كرد. مراد از تمکین و حصول رضایت همسر، صرف قرار دادن زن تحت اعمال غریزه جنسی مرد نیست بلکه این تمکین اولاً خشوع در مقابل حکم کردگار حکیم، و ثانیا عشق ورزی بی شائبه و پایبندی به قداست خانوادهاست.
همانطور که قبلا هم اشاره شد، در واقع تمكين خاص، ايجاد شرايطي براي رفع نيازهاي جنسي در هر موقعيت ممكن و متعارف است و نويسندگان علم حقوق نيز به هر دو مبناي تمكين اشاره كرده اند، تمكين عام همان قبول رياست شوهر بر خانواده و محترم شمردن اراده وي در اداره خانواده است، ولي تمكين خاص ناظر به رابطه جنسي زن با شوهر و پاسخ دادن به خواسته هاي مشروع وي در اين زمينه مي باشد89. تمكين امر مطلقي نيست، بلكه بايد در حد مشروع باشد كه داوري آن بر حسب زمان و مكان، برعهده عرف و اخلاق است. لذا خواسته هاي شوهر اگر غيراخلاقي و غيرمتعارف باشد، مشروع نخواهد بود.90
2-1-1-1 ادله لزوم تمکین
ادله ای که می توان بر لزوم تمکین کامل زوجه در حد متعارف اقامه کرد به این شرح است:
2-1-1-1-1 قرآن
1- آیه شریفه: يَسْئَلُونَكَ عَنِ الْمَحيضِ قُلْ هُوَ أَذىً فَاعْتَزِلُوا النِّساءَ فِي الْمَحيضِ وَ لا تَقْرَبُوهُنَّ حَتَّى يَطْهُرْنَ فَإِذا تَطَهَّرْنَ فَأْتُوهُنَّ مِنْ حَيْثُ أَمَرَكُمُ اللَّهُ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ التَّوَّابينَ وَ يُحِبُّ الْمُتَطَهِّرينَ .91 و از تو، در باره خون حيض سؤال مى‏كنند، بگو: «چيز زيانبار و آلوده‏اى است از اين رو در حالت قاعدگى، از آنان كناره‏گيرى كنيد! و با آنها نزديكى ننمايد، تا پاك شوند! و هنگامى كه پاك شدند، از طريقى كه خدا به شما فرمان داده، با آنها آميزش كنيد! خداوند، توبه‏كنندگان را دوست دارد، و پاكان را (نيز) دوست دارد.
نِساؤُكُمْ حَرْثٌ لَكُمْ فَأْتُوا حَرْثَكُمْ أَنَّى شِئْتُمْ وَ قَدِّمُوا لِأَنْفُسِكُمْ وَ اتَّقُوا اللَّهَ وَ اعْلَمُوا أَنَّكُمْ مُلاقُوهُ وَ بَشِّرِ الْمُؤْمِنين‏92 زنان شما، محل بذرافشانى شما هستند پس هر زمان كه بخواهيد، مى‏توانيد با آنها آميزش كنيد. و (سعى نمائيد از اين فرصت بهره گرفته، با پرورش فرزندان صالح) اثر نيكى براى خود، از پيش بفرستيد! و از خدا بپرهيزيد و بدانيد او را ملاقات خواهيد كرد و به مؤمنان، بشارت ده.
تقریب استدلال: در این دو آیه جمله: «فاتوهن من حیث امرکم الله» و نیز «فَأْتُوا حَرْثَكُمْ أَنَّى شِئْتُمْ » برای این امر قابل استدلال است. اما جمله اول به این تقریب که اتیانی که به مرد اجازه داده شده کنایه از مباشرت است و یا به این تقریب که معنای «امرکم الله» به گفتۀ مفسرین آن است که اتیان باید به صورت مشروع انجام شده و به طریق منهی که در این آیه آمده یعنی در حال حیض نباشد؛ روشن است که آن چه در حال حیض در شرع ممنوع است استمتاع کامل یعنی مباشرت است و دیگر استمتاعات اشکالی ندارد لذا در كافى است كه از امام صادق (ع )پرسيدند، مردى كه زنش حائض است چه بهره‏اى از او مى‏تواند داشته باشد؟ فرمود: همه چيز الا جلو 93. امر (فَأتوهُنّ) كه كنايه از مباشرت پس از تحصيل طهارت است و پس از نهي (ولاتَقرَبوهُنّ) آمده است، فقط نشان جواز مباشرت است نه وجوب، يعني پس از طهارت، از همان مكاني كه خداوند امر كرده است، با زنان درآميزيد، زيرا (حَيث) قيد مكان است و حرف «من» در اين‌گونه موارد، اثر حرف «في» را دارد؛ مانند (إذا نودي لِلصَّلاةِ مِن يَومِ الجُمُعَة)94 كه معناي «در روز جمعه» را مي‌فهماند95. اين فرمان مى‏تواند فرمان تكوينى پروردگار يا فرمان تشريعى او باشد زيرا خداوند براى بقاى نوع انسان، جاذبه مخصوصى در ميان دو جنس مخالف، نسبت به يكديگر قرار داده، و به همين دليل آميزش جنسى لذت خاصى براى هر دو طرف دارد، ولى مسلم است، كه هدف نهايى بقاء نسل بوده، و اين جاذبه و لذت مقدمه آن است بنا بر اين لذت جنسى بايد، تنها در مسير بقاى نسل قرار گيرد، و به همين جهت استمناء و لواط و مانند آن، نوعى انحراف از اين فرمان تكوينى و ممنوع است.96 جمله دوّم یعنی «فَأْتُوا حَرْثَكُمْ أَنَّى شِئْتُمْ » ، هم به مرد اجازه استمتاع کامل داده است؛ با این بیان که «انّی» در لغت بر سه معنا آمده است:
1- به معناي «مَتي» (زمان)؛ مانند «أنّي جئت؟؛ كي آمدي؟
2- به معناي «كيف» (چگونه)؛ مانند (أنّي يُحيي هذِهِ اللهُ بَعدَ مَوتِها)؛ خدا چگونه اين را پس از مردن زنده مي‌كند.
3- براي مکان به معناي «مِنْ أين» (از كجا)؛ مانند (قالَ يامَريَمُ أنّي لَكِ هذا قالَتْ هُوَ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ)؛ مريم! اين غذا از كجا براي تو آمده است؟ گفت: از نزد خدا. مرحوم شيخ طوسي ترجمه آن را به غير «من اَين» خطا دانسته است.97 اگر« أَنَّى » در آيه فوق زمانيه باشد، معنايش اين مى‏شود (شما هر وقت خواستيد به كشتزار خود برويد) یعنی توسعه زمانى مساله آميزش جنسى را بيان مى‏كند، يعنى در هر زمانیکه اراده کردید98 مجاز هستيد و اگر مكانيه باشد، معناى مكان باشد، معنا چنين مى‏شود (شما به كشتزار خود وارد شويد، از هر محلى كه خواستيد) توسعه در مكان و چگونگى انواع آميزش است99. و به هر معنا كه باشد مى‏خواهد اطلاق را برساند، مخصوصا با قيد (شئتم) اين اطلاق روشن‏تر به چشم مى‏خورد100. به اين ترتيب، دو همسر مى‏توانند هر گونه ودر هرجهت 101و در هر زمان و مكان، از لذت جنسى بهره گيرند، جز آنچه در قانون شرع ممنوع شده است و این همان چیزی است که مرد براثر حق تمکین به آن می رسد.
در اين آیه زنان تشبيه به مزرعه شده‏اند، و اين تشبيه ممكن است براى بعضى سنگين آيد كه چرا اسلام درباره نيمى از نوع بشر چنين تعبيرى كرده است در حالى كه نكته باريكى در اين تشبيه نهفته شده، در حقيقت قرآن مى‏خواهد ضرورت وجود زن را در اجتماع انسانى نشان دهد كه زن وسيله اطفاء شهوت و هوسرانى مردان نيست، بلكه وسيله‏اى است براى حفظ حيات نوع بشر، اين سخن در برابر آنها كه نسبت به جنس زن همچون يك بازيچه يا وسيله هوسبازى مى‏نگرند، هشدارى محسوب مى‏شود.102
2- آیه شریفه : أُحِلَّ لَكُمْ لَيْلَةَ الصِّيَامِ الرَّفَثُ إِلَى نِسَائِكُمْ هُنَّ لِبَاسٌ لَكُمْ وَ أَنْتُمْ لِبَاسٌ لَهُنَّ « آميزش جنسى با همسرانتان، در شبِ روزهايى كه روزه مى‏گيريد، حلال است. آنها لباس شما هستند و شما لباس آنها (هر دو زينت هم و سبب حفظ يكديگريد) »103
تقریب استدلال: جملۀ: « هُنَّ لِبَاسٌ لَكُمْ وَ أَنْتُمْ لِبَاسٌ لَهُنَّ » نیز بر این حکم دلالت دارد زیرا مطابق این آیه هر یک از زن و مرد باید نیازهای غریزی دیگری را به گونه ای پوشش دهند که مانع طغیان و تعدی وی شود.ظاهر از كلمه لباس همان معناى معروفش مى‏باشد، يعنى جامه‏اى كه بدن آدمى را مى‏پوشاند و اين دو جمله از قبيل استعاره است، برای این كه هر یك از زن و شوهر، طرف دیگر خود را از رفتن به دنیای فسق و فجور و اشاعه آن در بین افراد نوع بشر جلوگیری می‎كند. پس در حقیقت مرد لباس و ساتر زن است و زن ساتر مرد است.104 در واقع آمیزش و رابطه زن و مرد محافظ زوجین است و وقار و پرده‌ای كه از آمیزش مشروع مرد و زن بر چهره ظاهر و درونی انگیزه‎های حیوانی و طغیان شهوت كشیده می‎شود؛ حافظ رسوایی، پرده‌برداری و سبك‌سری است.105 در صورتی که نیاز غریزی مرد بطور کامل و در حد متعارف تامین نشود لباس بودن و پوشش دادن نیاز وی تحقق نمی یابد. از این رو، دلالت آیه بر رفع کامل نیاز جنسی هر یک توسط دیگری به صورت متعارف تمام و پذیرفته است.
3- آیه شریفه:« وَ بُعُولَتُهُنَّ أَحَقُّ بِرَدِّهِنَّ في‏ ذلِكَ إِنْ أَرادُوا إِصْلاحاً وَ لَهُنَّ مِثْلُ الَّذي عَلَيْهِنَّ بِالْمَعْرُوفِ وَ لِلرِّجالِ عَلَيْهِنَّ دَرَجَةٌ وَ اللَّهُ عَزيزٌ حَكيم‏»106 و همسرانشان، براى بازگرداندن آنها (و از سرگرفتن زندگى زناشويى) در اين مدت، (از ديگران) سزاوارترند در صورتى كه (براستى) خواهان اصلاح باشند. و براى آنان، همانند وظايفى كه بر دوش آنهاست، حقوق شايسته‏اى قرار داده شده و مردان بر آنان برترى دارند و خداوند توانا و حكيم است.
تقریب استدلال: مفاد جملۀ: « وَ لَهُنَّ مِثْلُ الَّذي عَلَيْهِنَّ بِالْمَعْرُوفِ » آنست که هر کدام از زن و مرد حقوقی بر دیگری دارند که باید با روش معروف تامین شود. واژه « معروف» كه به معنى كار نيك و شناخته شده و معقول و منطقى است. مرحوم طبرسى درمجمع البيان معتقد است که اين جمله از كلمات عجيب و جالب و جامعى است كه فوايد بسيارى را در بر دارد107و در واقع به مجموعه حقوق زناشويى مردان و زنان، اشاره مى‏كند و مى‏گويد: همان طور كه براى مرد حقوقى بر عهده زنان گذارده شده همچنين زنان حقوقى بر مردان دارند كه آنها موظف به رعايت آنند زيرا در اسلام هرگز حق يك

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با واژه های کلیدی عقد نکاح، فریقین، عقد ازدواج، روابط زناشویی Next Entries پایان نامه با واژه های کلیدی امام صادق، حق استمتاع، حقوق و تکالیف، عقد ازدواج