پایان نامه با واژه های کلیدی تحول شناختی، آموزش و پرورش، تعلیم و تربیت، روابط اجتماعی

دانلود پایان نامه ارشد

عملکرد بهتری دارند (سلمان و همکاران، 1387؛ شاکر، 1383؛ خلجی و عماد، 1381؛ الهیاری، 1381؛ جلالی رودسری، 1376).
در ابعاد هیجانی-اجتماعی هم مطالعات موجود حاکی از آن است که آموزش پیشدبستانی تأثیر بسزایی بر سازگاری اجتماعی و عاطفی دانشآموزان در دورۀ دبستان دارد (پررا9، 2005؛ کونتوپلو10، 2003؛ 1995). پژوهش رُستی11 (1996) نیز با نتایج مطالعات مذکور همخوانی دارد. او نشان داده است کودکانی که غالباً در مراکز پیش از دبستان حضور می یابند، به دلیل تبادلات اجتماعی با همسالان خود، اغلب مشکلات سازگاری کمتر و موفقیت تحصیلی بیشتری دارند و در مهارتهای شناختی و استفاده از زبان، عملکرد بهتری را از خود نشان میدهند (رُستی، 1996؛ به نقل از مفیدی و سبزه، 1388).
علاوه بر آنچه که گفته شد، پژوهشهای انجام شده نشان میدهد که کودکان با بهرمندی از دورۀ پیشدبستانی میتوانند به تفکر خلاق دست یابند، در حل مسائل مهارت لازم را کسب نمایند و به تواناییهای برتر کلامی و زبانی دست یابند و روابط اجتماعی بهتری برقرار کنند (روحی و هشجین، 1390؛ خالقی، 1382). همچنین پژوهشهای نورس و بارنت12 (2010) نیز با مطالعات مذکور همخوانی دارد. نتایج مطالعات انجام شده در ایران (خوشخویی، 1383؛ مولایی تاجکوه، 1382) نشان داد که برخورداری از آموزش پیشدبستانی می تواند عامل مؤثری در تحول تحصیلی و همه جانبۀ کودکان به حساب آید. مطالعۀ پارکاریان (1376) نیز حاکی از آن است که پیشرفت تحصیلی و تحول اجتماعی دانشآموزان شرکت کننده در برنامههای دورۀ آمادگی، در تمامی پایه های دورۀ ابتدایی به طور نسبی بالاتر از گروه دیگر است (به نقل از روحی و هشجین،1390).
مروری بر مطالعات انجام شدۀ فوق نشان میدهد که دورۀ پیشدبستان اهمیت عمدهای در پیشرفت سواد خواندن، تواناییهای کلامی و زبانی، سازگاری اجتماعی، پیشرفت تحصیلی و مهارتهای روانی-حرکتی کودکان دارد. اما در میان مطالعات فوق، تاکنون مطالعهای به صورت منسجم و جامع به مطالعۀ تأثیر آموزش دورۀ پیشدبستان بر تحول شناختی نپرداخته است. این در حالی است که تحول همهجانبۀ کودکان و برآوردن نیازهای اجتماعی، جسمانی، اخلاقی، عاطفی و هوشی آنان مدنظر بسیاری از دستاندرکاران تعلیم و تربیت کودکان در این سطح و تعقیب آن در مراحل آموزشی بالاتر میباشد و در برنامۀ درسی دورۀ پیش از دبستان هدف اساسی این دورهها، تسهیل تحول شناختی، جسمانی، عاطفی، و اجتماعی کودکان عنوان شده است (کول، ترجمۀ مفیدی، 1372). بنابراین همچون سایر ابعاد تحول، تحول شناختی نیز نیازمند مطالعۀ جدی و منظم است و لازم است که این دورهها از نظر تأثیر بر تحول شناختی هم مورد ارزشیابی قرار گیرند. در همین راستا پژوهش حاضر برای پاسخگویی به این پرسش اساسی انجام شد که آیا آموزش پیشدبستان در تحول شناختی کودکان نقش دارد؟
1-3- ضرورت پژوهش
کودکی اولین و مهمترین دورۀ زندگی آدمی است. در این دوره کودک برای نخستین بار با طبیعت رابطه برقرار میکند، روابط اجتماعی خود را بنا مینهد و به مفهومی از خود میرسد. از آنجا که در این دوره ساختار شخصیتی و رفتاری بنیان گذاشته میشود دوران کودکی را دوران سرنوشت ساز دانستهاند (کول، ترجمۀ مفیدی، 1372). از زمانی که تعلیم و تربیت برای کودکان در دورۀ ابتدایی به طور جدی مورد توجه واقع شد مسئلۀ آموزشهای پیشدبستانی هم، که باید آن را سالهای سازندگی و تشکیل دهندۀ بسیاری از صفات و ویژگیهای کودک نامید، مورد توجه قرار گرفت (تهذیبی و جوادنیا، 1385).
امروزه اهمیت و ضرورت آموزش و پرورش در دورۀ پیش از دبستان بیش از گذشته مورد نظر است. از بین دلایل ضرورت برنامههای پیش از دبستان می توان به دلایلی چون تأثیر این دوره در شکلدهی موفقیتهای تحصیلی در سالهای بعدی، کاستن از مشکلات کودکان دو زبانه، نیاز والدین شاغل، افزایش متقاضیان این دوره، تشخیص کودکان استثنایی و فراهم کردن آموزشهای خاص آنها، وجود افت تحصیلی به ویژه در سال اول ابتدایی، نیاز خانوادههای کم درآمد و کم سواد یا بی سواد به استفاده از یک محیط سالم تربیتی برای فرزندان خود و تحول همه جانبه کودکان اشاره کرد (صافی،1381).
در گذشته عقیدۀ بسیاری از صاحبنظران بر این بود که ورود کودکان به دبستان آغاز یادگیری و شکوفایی آنها در تمام ابعاد تحول است، اما امروزه در پرتو تلاش صاحبنظران مختلف، مسیر تفکر و برنامه ریزی به سمت بارور شدن آموزش های پیش از دبستان، به عنوان پیشنیاز ورود کودکان به مدرسه، تغییر کرده است (کول، ترجمۀ مفیدی، 1372).
از آنجا که مطالعات موجود مبین این واقعیت است که آموزشهای پيش از دبستان در فراهم کردن زمینههای تحول و آمادهسازی کودکان برای ورود به مدرسه نقش اساسی و مهمی دارد و تأکید آموزش و پرورش این دوره بر توجه به ویژگیهای مراحل تحول و پرورش حواس گوناگون کودکان است (شورای عالی آموزش و پرورش، 1391)، بر همين اساس میبایست توجه ویژه ای به بحث مراحل تحول کودکان در این دوره داشت.
این پژوهش هم به لحاظ نظری و هم به لحاظ عملی از اهمیت زیادی برخودار میباشد. پژوهش حاضر به لحاظ نظری، این ایده را در بوتۀ آزمون قرار میداد که آیا آموزش سازماندهی شده و طراحی شده در دورۀ کودکی میتواند موجبات تحول شناختی را تسهیل کند. بدون تردید، تأیید یا رد این ایده در بردارندۀ مفاهیمی نو و فهمی جدید از ماهیت تحول شناختی و نقش تربیت دوران کودکی خواهد بود. در سطح عملی نیز، نتایج این مطالعه میتواند به برنامهریزان آموزش و پرورش پیش از دبستان کمک کند تا از وضعیت کنونی برنامههای پیش از دبستان شناخت کافی پیدا کنند، از این لحاظ که آیا برنامههای طراحی شده آنان در تسهیل تحول شناختی کودکان مؤثر عمل کرده است. این ارزشیابی اطلاعاتی در ارتباط با میزان موفقیت برنامههای طراحی شده و نقاط قوت و ضعف آنها در اختيار دست اندركاران تربيتي قرار مي دهد و آنها را در اتخاذ تصميمات آگاهانهتر در آينده كمك ميكند. کمبود توجه ویژۀ مطالعات صورت گرفته در خصوص تحول شناختی کودکان در این دوره و تأثیراتی که این آموزشها بر تحول شناختی کودکان در دوره ابتدایی میگذارد ضرورت انجام این پژوهش را نشان میدهد.
1-4- اهداف پژوهش
1- مطالعۀ نقش برنامۀ آموزش پیش از دبستان در تحول شناختي دانشآموزان پایۀ اول ابتدایی
2- مقایسۀ سطوح تحول شناختی دانشآموزان پایۀ اول ابتدایی پیشدبستانی رفته با گروه همتای پیشدبستانی نرفتۀ آنها
1-5- پرسشهای پژوهش
الف- آيا برنامۀ آموزش پیشدبستان در تحول شناختي کودکان پایۀ اول ابتدایی نقش دارد؟
ب- آیا میان سطوح تحول شناختی دانشآموزان پایۀ اول ابتدایی پیشدبستانی رفته با گروه همتای پیشدبستانی نرفتۀ آنها تفاوت وجود دارد؟
6-1- طبقه بندی متغیرها
متغیر مستقل: آموزش پیشدبستانی میباشد که در پیشدبستانیهای ضمیمۀ مدارس دولتی و غیرانتفاعی ارائه میشود.
متغیر وابسته: تحول شناختی دارای چهار مرحلۀ حسی-حرکتی13، پیشعملیاتی14، عملیات عینی (محسوس)15، و عملیات انتزاعی (صوری)16 میباشد. عملیات عینی دارای سه زیر سطح و عملیات انتزاعی دارای دو زیر سطح است. از آن جا که دانشآموزان از مرحلۀ حسی-حرکتی عبور کرده اند در این پژوهش مرحلۀ حسی-حرکتی مدنظر قرار نمیگیرد.
متغیرهای کنترل: 1- پایۀ تحصیلی: دانشآموزان پایۀ اول ابتدایی مورد مطالعه قرار میگیرد. 2- نوع مدرسه ابتدایی: مدارس دولتی مورد مطالعه قرار میگیرند.
متغیر تعدیل کننده: 1- جنسیت 2- تحصیلات والدین 3- وضعیت درآمد خانواده (زیر 500 هزار تومان، 500 هزار تومان تا یک میلیون تومان، یک میلیون تومان بالاتر) 4- وضعیت تحت تکفل کودک (دو والد و تك والد) 5- نوع موسسۀ پيشدبستاني محل تحصيل آنان (ضمیمۀ مدارس دولتی و غیرانتفاعی) 6- تعداد سالهایی که کودک در پیشدبستانی تحت آموزش بوده است (یک سال یا دو سال) 7- تولد در نيمۀ اول يا نیمۀ دوم سال (شش ماهۀ اول یا شش ماهۀ دوم سال) 8- نگهداری شدن یا نشدن کودک توسط مهدکودک.
1-7- تعریف مفاهیم واصطلاحات
تحول: مفهوم تحول17 که در برخی متون برای توصیف آن از مفهوم رشد18 هم استفاده میشود. «تحول تغییرات منظم و سازگارانهای است که از لحظۀ بستن انعقاد نطفه تا هنگام مرگ در فرد اتفاق میافتد» (وولفلک، 2004، به نقل از سیف، 1386، ص 68).
تحول شناختي:
«تحول شناختی به تغییرات منظمی گفته میشود که در طول زمان در شناخت (دانستن، یاد گرفتن، به یاد آوردن، فهمیدن و اندیشیدن) فرد اتفاق میافتد» (سیف، 1386، ص 90). در این مطالعه منظور از تحول شناختی نمراتی است که آزمودنیها با توجه به پاسخگویی آزمون مفرح و چالش برانگیز بیکن19 (2001) در مرحلۀ پیش عملیاتی (کمتر از 4)، عملیات عینی شامل (زیر سطح اول عملیات عینی (نمرۀ 4 یا 5)، زیر سطح دوم عملیات عینی (نمرۀ 8، 9، 10) و زیر سطح سوم عملیات عینی (نمرۀ 10، 9، 8) و عملیات انتزاعی شامل (زیر سطح اول عملیات انتزاعی (نمرۀ 13،14، 15،16) و زیر سطح دوم عملیات انتزاعی (نمرۀ 18،19،20،21) کسب میکنند.

سطوح تحول شناختي:
مراحل تحول شناختی که پیاژه برای انسان قائل است، عبارتند از : حسی-حرکتی (تولد تا دو سالگی) کودکان در این مرحله، از توانایی استفاده از حواس و اعمال خود برای درک جهان پیرامون استفاده میکنند. پیشعملیاتی (از حدود دو تا حدود 7 سالگی) کودکان در این مرحله هنوز بر عملیات ذهنی تسلط نیافته است و قادر به تفکر عملیاتی یا تفکر منطقی نیستند، عملیات عینی یا محسوس (از حدود هفت تا حدود یازده یا دوازده سالگی) کودکان در این مرحله کاملاً منطقی میاندیشند، اما برحسب امور عینی و محسوس، نه انتزاعی و مجرد، عملیات صوری (از حدود یازده یا دوازده سالگی تا حدود چهارده یا پانزده سالگی) کودک در این مرحله به تدریج توانایی تفکر برحسب امور انتزاعی را کسب میکند و بر قوانین منطق صوری مسلط میشود (السون و هرگنهان، 2009، ترجمۀ سیف، 1389). در این مطالعه منظور از سطوح تحول شناختی، سطوح عینی (سه زیر سطح) و سطوح انتزاعی (دو زیر سطح) است که آزمودنیها با توجه به پاسخ گویی به آزمون معماهاي مفرح و چالش برانگيز20 (بيكن، 2001) در آن طبقه بندی میشوند.
دورۀ پیشدبستانی
دورۀ پیشدبستانی به دورۀ دو سالهای اطلاق میشود که کودکان گروه سنی 4 تا 6 سال را تحت پوشش برنامههای تربیتی قرار میدهد (شورای آموزش عالی آموزش و پرورش، 1392). منظور از دورۀ پیشدبستان در این مطالعه دورهای است که توسط مؤسسات ضمیمۀ مدارس دولتی و غیرانتفاعی برای کودکان گروه سنی 4 تا 6 سال تدارک دیده شده است.

در فصل دوم ابتدا به تشريح تحول و ابعاد متفاوت آن و نظریۀپردازان مشهور خواهیم پرداخت. سپس
به طور اختصاصي به توضيح و تشريح نظریات تحول شناختی از دیدگاه برونر، ویگوتسکی، پیاژه و نوپیاژه ایها میپردازیم. همچنین مروری بر ماهیت آموزش پیشدبستانی و برنامه درسی این دوره خواهیم داشت و در پایان نمونههایی از پژوهشهای انجام شده در داخل و خارج از کشور را خواهیم آورد و جمعبندی از آنها ارائه میدهیم.
2-1- مفهوم و ماهیت تحول
تحول از جمله واژههایی است که بعضاً مترادف کلمۀ رشد به کار میرود در حالی که مفهوم تحول تغییرات کمی و کیفی را در بر میگیرد و به هر نوع تغییری در طول زمان اطلاق میگردد. مفهوم رشد تغییرات کمی را شامل میشود از این رو تحول اعم از رشد است (مصباح و همکاران، 1374).
اگرچه از تحول تعاریف بسیاری شده است اما یکی از عامترین تعاریف بدین شرح میباشد: تحول عبارت است از همۀ تغییرات و تحولاتی که از زمان تشکیل سلول تخم تا هنگام مرگ روی میدهد. تحول؛ حرکتی مستمر، دائمی و پیوسته بوده گاهی آهسته و زمانی همراه با جوش و خروش است. کیفیت تحول ممکن است ملموس نباشد ولی نباید تصور کرد که جریان تحول متوقف شده است (احدی و بی جمالی، 1388). ماسن21، تحول را تغییرات منظم و نسبتاً مداوم در ساختهای جسمی و عصب شناختی، فرایند تفکر و رفتار در طول زمان مینامد (ماسن، ترجمۀ یاسایی، 1388). شرفی (1371) نیز تغییرات کمی و کیفی که در طول زمان د

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با واژه های کلیدی تحول شناختی، رگرسیون، آموزش و پرورش، سلسله مراتبی Next Entries پایان نامه با واژه های کلیدی تحول اخلاقی، تحول شناختی، رفتار انسان، نیروهای اجتماعی