پایان نامه با واژه های کلیدی بین النهرین، تجدید حیات، خلیج فارس

دانلود پایان نامه ارشد

بدست آمده. مطابق با يكي از اين متون مشخص گرديد كه قلمرو سيمشكيان داراي شش ناحيه بوده است. از ميان اين شش ناحيه ظاهراً زابشلی17 از اهميت بيشتري برخوردار بوده است زيرا شوسين هفتمين سال سلطنت خود را با عنوان سالي كه ريشلي تخريب شد نامگذاري كرده است.
جدا از لوح‌هاي مكشوفه از بين‌النهرين يك فهرست شاهي از شوش نيز به دست آمده است. در آن لوح علاوه بر ذكر اسامي دوازده پادشاه اوان، عناوين دوازده پادشاه سيمشكي نيز در آن ثبت شده است (Alden: 1992) .
«در سال‌هاي اخير اشتينكلر18 بر اساس مطالعات زبانشناسي موضوعي را پيشنهاد كرده كه مورد قبول اكثر دانشمندان نيز واقع شده است او عنوان كرده عبارت يا كلمه LU-Su كه توسط كاتبان سومري نوشته مي‌شده، به معناي سيمشكي است. پيشنهاد استینكلر با انتشار متن يك لوح از محوطه باستاني امر(Emar) در سوريه مورد تأييد قرار گرفته است» (Carter: 1996: 41) .
سقوط و زوال سلسله سيمشكي به مانند دوره اوان در پرده‌اي از ابهام قرار دارد، همچنين حوزه حكومت شاهان اين سلسله نيز هنوز به طور دقيق مشخص نشده است. تا کنون سندی به دست نیامده است که آگاهی های دقیقی برای تعیین موقعیت جغرافیایی سیماشکی بدهد. اما مجموعه جزئیات اماکن فرضیه ای را ارائه میدهد. نخستین مربوط به لقبهای دوران سوکلمخها است. حکومت از سوی قدرت برتر بین دو سوکل و یعنی سوکل شوش، عیلام و سیماشکی تقسیم میشد. این القاب واقعیتهای جغرافیایی را بیان میکند. به عبارت دیگر سیماشکی باید همچون عیلام متعلق به خاور کنفدراسیون باشد (والا، 1373).
2-2-1-3. سوكلمخ19
دوره سوکلمخ ها تقریبا تمام نیمه اول هزاره دوم قبل از میلاد را در بر می گیرد (2000 تا 1500 قبل از میلاد) و طولانی ترین دوره بدون وقفه در تاریخ عیلام است. اسم این سلسه از عنوان حاکمان عیلامی گرفته شده که ابتدا در زیر فرمان شاهان شیماشکی بودند. در زمان سلسه شیماشکی سوکل مخ ها بر شوش، انشان، سیماشکی، و عیلام حکومت داشتند. سوکل در سومری یعنی نامه بر، نماینده و مخ یعنی بزرگ پس عنوان سوکلمخ در لغت یعنی نماینده بزرگ و بلند مرتبه در دستگاه اداری سلسه سوم اور، سوکل مخ به وزیر دربار اطلاق میشد و سپس در عیلام به یکی از القاب شاهی تبدیل شد. سلسه سوکل مخ ها، سلسه آپارتیها نیز نامیده شده است، زیرا محققان تصور میکردند که آپارتی دوم، نهمین شاه مذکور در فهرست شاهان شیماشکی بنیانگذار این سلسه بوده است (بادامچی: 1392). «خانواده اپارتی (سلسله اپارت یا سوکالماخو) که سر سلسله آنها اپارت20 بود در حدود سه قرن بین سالهای 1850 تا 1550 قبل از میلاد به کشور عیلام فرمانروایی نمود» (نگهبان: 1372: 30). «این سلسله شوش را پایتخت خود ساخت، قدرت حکومتی را بر اساس نظام جانشینی اصیل استوار ساخت؛ که منشا رسوم قدیم فدرالی بود و تشکیلات اجتماعی را بر پایه اصول مادر شاهی و در عین حال برادر شاهی قرار داد و از این پس عنوان شاهی جای خود را به یک عنوان سامی شدهی شامخ اداری سومری، به نام سوکالماخو یا وزیر بزرگ داد که به طور حتم معنی بزرگتر و مهمتری چون شاهزاده بزرگ یا رسول عالی داشته است» (آمیه: 1349: 40) .
«در این دوره بالاترین مقام سوکالماخو خوانده میشد که به عنوان شاه مملکت بوده و بالاترین مقام را داشت و از بین بستگان خود افرادی را برای حکومت دیگر ایالات انتخاب میکرد؛ مهمترین این افراد سوکال عیلام که فرماندار تمام مملکت و دیگری فرماندار شهر شوش پایتخت عظیم کشور بود که عموما بعد از پادشاه بر تخت سلطنت می نشست و مقام سوکال ما را بدست میآورد» (نگهبان: 1372: 30).
تاكنون از اولين سال سلطنت او تنها يك لوح كه بنا بر شيوه سومري نوشته شده به دست آمده است در اين متن عبارت سالي كه امارت شاه شده ثبت شده كه بيش از نام او علامت دينگير21 آمده است (والتر، 1376).« تاكنون اين اولين و تنها موردي بوده كه يك فرمانرواي ايلامي به خود مقام الوهيت داده است» (Steve: 1994: 23-30). همچنين ابرت اولين شاهي است كه در دوره ايلامي به خود لقب شاه شوش و انشان مي‌دهد اما جانشينان بلافصل او از اين لقب ديگر استفاده نمي‌كنند بلكه آنها بر اساس سيستم حكومتي كه اجرا مي‌كنند به خود لقب سوكل‌مخ به معناي فرستاده يا رسول دادند اما بعدها به دوره ايلامي ميانه لقب شاه شوش و انشان بسيار تكرار مي‌شود به گونه‌اي كه شاخص تشخيص اين دوره نسبت به دوره قبل خود يعني سوكل‌مخ‌ها مي‌گردد. بعد از ايارت پسرش شبلهه22 به قدرت مي‌رسد او اولين حاكمي بود كه به خود لقب و شكل‌ مخ داده بود (Jacobs: 1990) .
«در دوره سوكل‌مخ‌ها عيلام موفق به شكست امپراتوري اور سوم مي‌شود و به عنوان يك حكومت مستقل رقيب شهرهاي بزرگ جنوب بين‌النهرين چون ايسين23 و لارسا24 مي‌گردد»(Potts: 1999: 180) .
در سده نخست قرن گذشته جرج كامرون25 پيشنهاد كرده بود، ‌قدرت سياسي دوره سوكل‌مخ‌ها متشكل از يك سيستم حكومتي سه نفره بوده است اين سه سركرده عبارت بودند از سوكل‌مخ در مقام برتر يا شاه، سوكل ايلام (وسيمشكي) و بالاخره سوكلشوش در سومين مقام با مرگ سوكل‌مخ، سوكلعيلام و سيمشكي جانشين او مي‌شده است و سوكل شوش در مقام سوكل عيلام و سيمشكي قرار مي‌گرفته و بالاخره فرد جديدي براي مقام سوكلشوش انتخاب مي‌شده است. اين باور است كه چنين سياستي در دوره 1900 تا 1600 پ.م بكار مي‌رفته است، در عين حال اين نظريه طرفداران زيادي نيز دارد. اما اين شيوه حكومتي به طور كامل به وسيله مدارك مكتوب ثابت نشده است (Potts: 1999) . اين تناقص را مي‌توان در برخي از پادشاهان اين دوره مشاهده نمود از جمله كوك، گيرمش26 چهارمين شاه يا سوكل‌مخ، او در يك زمان هم به عنوان سوكل‌مخ و هم به عنوان سوكل عيلام و (سيمشكي) و شوش قدرت را در دست داشته و يا تن اولي27 سلسله اپارت همزمان با سلسله بابل در بینالنهرین است که حمورابی از معروفترین آنهاست. از مشهورترین پادشاهان اپارت می توان بنیانگذار آن اپارت، سیلهاها، سیوه پالار هوهپک، کوتیرناهونته که توانست سامسوالونا پادشاه بابل را شکست دهد را نام برد… اطلاعات در مورد دلایل انقراض سلسله اپارتی وجود ندارد که آیا کاسیت ها باعث انقراض آنها شدند یا نه؟
با وجود این احساس مداومی نسبت به وجود یک عصر تاریکی کاسیتی در عیلام وجود دارد که هر نوع تلاش برای بیان احساسات وطن پرستی را سرکوب میکند (هینتس: 1371).

2-2-2. عیلام میانه
دوره عیلام میانه به دنبال سوکالماخ پدید آمد، گرچه جزئیات جابجائی این مقطع تاریخی در دست نیست، آغاز دوره عیلام میانه را در حدود 1500 قبل از میلاد در نظر میگیرند. در این دوره سه مرحله شناسایی شده است که هرکدام را سلسله متفاوتی با نام بنیانگذار یا نخستین فرمانروای برجسته آن مشخص میکند؛ در نتیجه این سه دوره عبارتند از: کیندینویدها، ایگیهالکیها و شوتروکها. در این دوره بنا به متون اکدی، عنوان پادشاه شوش و انشان یا طبق متون عیلامی پادشاه انشان و شوش استفاده میشده است.
2-2-2-1. مرحله اول : عیلام میانه 1 ( حدود 1500 تا 1400 قبل از میلاد )
«نخستین مرحله این دوره عیلام میانه 1، حدود 1500 تا 1400 قبل از میلاد است که علاوه بر مدارک شوش، مکان جدید هفت تپه که پادشاهی به نام تپتی آهار آن را بنیان نهاده ، دارای اهمیت است» (پاتس،1385: 293). در حدود سال 1500 پیش از میلاد، فردی به نام «کیدینوئید» نخستین سلسلههای این دوره را تاسیس کرد. مشهورترین پادشاه سلسله کیدینوئیدها فردی به نام «تپتی آهار» بود که آرامگاه بزرگ او با دروازه ای به شکل طاق هلالی، در بالای هفت تپه شوش کشف شده است. باستان شناسان ایرانی با کاوش در این آرامگاه به تعدادی مجسمه سفالی، سنگ یادبود و 20 اسکلت که احتمالا متعلق به خدمتگزاران و همسران پادشاه است دست یافتهاند.
« تا قبل از حفاری هفت تپه، از انقراض اپارتیها تا یکصد و پنجاه سال دوران تاریکی در عیلام وجود داشت. با انجام حفاری هفت تپه آثار و مدارکی آشکار گردید که تا اندازه ای اوضاع و احوال این دوران تاریک را روشن نموده است و اطلاعاتی مربوط به دروران مابین 1505 تا 1350قبل از میلاد که قبلا به کلی مبهم بود در اختیار عیلام شناسان میگذارد» (نگهبان: 1372: 31).

2-2-2-2. مرحله دوم : عیلام میانه 2 (حدود 1350 تا 1200 قبل از میلاد )
« این دوره عصر طلایی تمدن عیلامی و شاهان انشان و شوش بود. سلسله ایگه هالکی که موطن اصلی آنها انزان یا انشان بود تحت عنوان عظمت بخش امپراطوری که بخصوص این عظمت، گسترش و انبساطی نمایان به سوی جنوب شرق تا جزیره لیان در خلیج فارس، ادامه یافته و تا ناحیه شیراز نیز دامنه نفوذشان کشیده شده است» (آمیه: 1349: 52).
اوج شکوفایی عصر طلایی عیلام در زمان اونتاشناپیرشا یا اونتاش هومبان فرزند هومباننومنا است که در 1275قبل از میلاد به حکومت رسیده و او عامل تجدید حیات روحیه ملی عیلام در نتیجه آزاد شدن از سلطه بابل بود اما همچنان از بین النهرین بهرهگیر بود و برای خدایان عیلامی و بابلی به طور مساوی زیارتگاههایی وقف کرد و شهر دور اونتاش را در مقیاس بسیار بزرگ طراحی کرد و آنجا را وقف خدایان هومبان و اینشوشیناک نمود (هینتس:1371: 134). «سلسه ایکیهالکیها که اونتاناپیرشا سازنده زیگورات پر آوازه چغازنبیل معروف ترین پادشاه آن است تا کنون در تاریخ عیلام بهعنوان یکی از شناخته ترین سلسهها دانسته شده است» ( والا و استو: 1369: 148).
2-2-2-3. مرحله سوم : عیلام میانه 3 (حدود 1200 تا 1110 قبل از میلاد )
پس از انقراض سلسله ایگههالکی در 1210قبل از میلاد کشور عیلام تا سال 1110قبل از میلاد بوسیله خاندان یا سلسله شوتروکها (شوتروکی) در حدود یک قرن اداره گردید (نگهبان: 1372). مؤسس این سلسله هالوتوش اینشوشیناک است این خاندان جدید سلطنتی از قسمت انتهایی جنوب شرق انشان، نزدیک فهلیان فعلی و دورتر در جهت شرق تا پرسپولیس شیراز برخاسته است. «از پادشاهان بزرگ این سلسله شوتروکناهونته است (1185تا 1155قبل از میلاد) او به همراه پسر ارشدش کوتیرناهونته به بین النهرین حمله برد و شاه کاسیتی بابل را شکست داد و سنگ یادبود نارامسین اکدی (2280 قبل از میلاد) که به عیلام حمله کرده بود را به عیلام آورده و به مجموعه ستونهای یادبود خود درشوش اضافه کرد» (هینتس،1371: 143).
اگر شیوه نوشتاری بینالنهرین را باور کنیم، نبوکدنزار، چهارمین پادشاه سلسله جنوب بابل به دوره عیلام میانه پایان داد، که گفته میشود با تصرف عیلام از کوتیرناهونته به سبب بردن پیکرک مردوک انتقام گرفت (پاتس، 1385).
2-2-3. عیلام نو
دوره عیلام نو از حدود 1000 قبل از میلاد تا پیروزی کورش کبیر بر بابل به سال 539 قبل از میلاد است؛ که به سه مرحله تقسیم می شود. در حالی که از مرحله قدیم (عیلام نو1، حدود 1000 تا 744 قبل از میلاد) اطلاعات اندکی در دست داریم(پاتس، 1385). «این مدت زمان درحدود بیش از سه قرن از انقراض شوتروکها تا 750 قبل از میلاد دوران طویل تاریکی در عیلام است» (نگهبان، 1372: 31). مرحله میانی عیلام نو(عیلام نو 2، 743 تا 646 قبل از میلاد) منابع کافی در منابع آشوری دارد، زیرا این مرحله، دوره درگیریهای شدید بین شاهان آشوری و شماری از فرمانروایان عیلامی بود که اغلب با شورشیان جنوب بین النهرین متحد بودند .
سلسله عیلام نو در این زمان (734 تا 646 قبل از میلاد ) توسط هومبان تاهرا در عرصه تاریخ ظاهر شد و دارای دو ویژگی بود :
الف – تلاش عیلام بر علیه آشور که در بین النهرین قدرت برتر بود و استیلای آن.
ب- رقابت سنتی بین عیلام و بابل را به اتحاد نزدیکی بدل کرده بود و درگیری و ظهور مادها و پارسها در کوههای ایران است. این سلسله در 640 قبل از میلاد توسط آشور بانی پال پادشاه آشور منقرض گردید (پاتس، 1385).
بعدها در دوره عیلام نو 3 (647 تا 539 قبل از میلاد ) مدارکی از روابط نزدیک بین عناصر عیلامی و عیلامی می بینیم، این دوره ایست که تعدادی اشاره های کتب مقدس به عیلام باید با آن مرتبط باشد و با گروه خاصی ازمهرهای استوانهای که در آن ها ویژگی ایرانی و عیلامی تلفیق شدهاند .
«دوره عیلام نو، دورانی از آشفتگی و

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با واژه های کلیدی باستانشناسی، بین النهرین، تاثیر و تاثر، زندگی روزمره Next Entries پایان نامه با واژه های کلیدی شرایط آب و هوایی، انقلاب مشروطه، ایران باستان، اقتصاد جهانی