پایان نامه با واژه های کلیدی بین النهرین

دانلود پایان نامه ارشد

ه اصفهان ميرسيده است؛ چنان كه مشاهده مي شود از دو قسمت كوهستاني و دشت تشكيل ميشود.
قسمت اول كه در شمال مملكت قرار داشته است به مناسبت وضع جغرافيایي، دست نخوردهتر و به اصطلاح ابتداييتر باقي مانده است در حالي كه قسمت دشت كه دائماً با ملل متمدن در ارتباط بوده، مركز يكي از تمدنهاي ايران كهن گرديده است. شهر شوش در منطقه دوم واقع شده و مركز اين تمدن مهم ميباشد. جغرافیدانان قديم يونان و روم به مناسبت اهميت اين شهر سوزيان يا سوزيانا خواندهاند. «از ايالات مهم عيلام به جز سوزيان ميتوان، آوان در شمال غربي شوش در كنار رودهاي دژ و كرخه، سيماش كه شامل قسمت شمال و شمال غربي دشت خوزستان و داراي نواحي كوهستاني است. انزان يا انشان كه به منطقه شرقي و جنوب شرقي مال امير بختياري اطلاق ميشده؛ پارسوماش كه شامل مسجد سليمان امروزي ميباشد. همينطور مارهشي، زبشلي، شري هومي و… نيز جز ايالت عيلام دانست» (آميه: 1349: 2) .
حكومت عيلام اصولاً حكومت ايالت خود مختار و يا نوعي حكومت فدرال بوده است كه هر يك از ايالات داراي حكومتي جداگانه بودهاند. زماني كه حكومت محلي اهميت و اقتدار نداشت هر يك به استقلال ميزيستند و هنگامي كه دستگاه حكومت مركزي قدرت فراوان مييافت، موفق ميشد اين حكومتهاي خود مختار را تحت يك قدرت واحد در آورد. ولي هيچگاه شاهزادگان داخلي اين ايالت استقلال داخلي خود را از دست نميدادند. «سلسلههاي متعددي كه در مواقع وحدت حكومت در زمانهاي مختلف تشكيل گرديدهاند، سلسله سلاطيني از هر يك از اين ايالات بودهاند، كه ساير ايالات را تحت تابعيت درآورده اند» (آميه،1349: 3) .
«امروزه آثار و فرهنگ تمدن عيلام در محوطههايي مانند شوش، چغازنبيل، هفت تپه، تپه مليان، ليان(بوشهر امروزي)، ارجان، ده نو، حريه، سيلك، نقشرستم، كورنگان، كولفرح، تپه يحيي، حاجيآباد و… بدست آمده است كه زواياي تاريكي از اين تمدن را روشن ميكنند» (صراف،1384: 132) .

2-2. تاریخ سیاسی عیلام
از نظر سیاسی تاریخ عیلام دارای تداوم بوده و فقط چند دوران تاریک که اطلاعاتی راجع به آنها بدست نیامده وجود دارد در دوران تاریخ عیلام چند خانواده که هر کدام متعلق به ایالات مختلف کشور است درآن وجود دارد (نگهبان، 1372). از کهن ترین حکومتی که در عیلام به وجود آمد اطلاع دقیقی در دست نیست.
«کهن ترین منبعی که در آن نام عیلام ذکر شده به احتمال متعلق به قرن بیست و هفتم قبل از میلاد است. در فهرست شاهان سومری آمده است که «ان مبرگیسی» پادشاه نیمه افسانه سلسه اول کیش به عیلام لشکر کشید و از آنجا غنایم بسیار به چنگ آورد» (Jacobsen:1955: 85). بعد از «ان مبرگیسی» جانشین وی، یعنی «گیلگمش» (پادشاه نیمه افسانه ای و نیمه خدا) به سرزمین عیلام حمله میکند و تا سرزمین ماوراء عیلام پیش میرود.
به طور كلي محققين براي درك بهتر فرآيندهاي تاريخي و باستان‌شناختي بر اساس نوع مطالعه خود براي هر دوره تقسيم‌بندي‌هاي فرضي را ارائه داده‌اند. در اين بين براي تاريخ ايلام نيز يك تقسيم‌بندي سه دوره‌اي انجام داده‌اند كه مجدداً هر كدام از اين دوره‌ها به چند دوره كوچك‌تر تقسيم مي‌شوند.

2-2-1. عيلام قديم
بر اساس مدارك تاريخي، فاصله زماني بين 2500 تا 1500 قبل از میلاد تحت عنوان ايلام قديم معرفي مي‌شود و به سه دوره كوچكتر با عناوين: اوان، سیماش و سوكل مخ تقسيم مي‌گردد (Potts: 1999).
2-2-1-1. اوان4
«گرچه از عیلام در اوایل 3000 قبل از میلاد در مدارک به اصطلاح متون عتیق اوروک در جنوب بین النهرین نام برده شده است، ولی تا پیش از نیمه هزاره سوم قبل از میلاد در گزارش های تاریخی به روشنی از آن یاد نشده است و در این زمان است که در فهرست شاهان سومری، آن را دشمن دولت شهر سومری کیش خواندهاند. منطقه ایرانی دیگری به نام اوان نیز در این زمان در وضعیت مشابهی ظاهر میگردد. از آن پس از اوان و عیلام در منابع گوناگون سومری متعلق به نیمه و اوخر هزاره سوم قبل از میلاد یاد شده است» (پاتس،1382: 136).
اولین حاکمان که بر عیلام حکومت می کردند سلسه پادشاهان اوان (2200-2650 قبل از میلاد)، همزمان با آغاز پیدایش لیان بوده اند. بنیان گذار سلسله پلی نام داشت. جالب اینجاست این دوره از عیلام روشنایی چندانی ندارد و تنها توسط یک سند در معبدی در لیان مشخص می شود. که از محل معبد ایزد بانوی لیان یعنی «کی.ری. ری. شا» کشف شد (علیزاده مقدم و دیگران، 1392).
سلسله اوان که از حدود 2650 قبل از میلاد مدارک و اطلاعاتی اندکی مربوط بدان بر جای مانده است؛ بنا بر منابع مكتوب كه در طي کاوش‌هاي باستان‌شناختي از جنوب بين‌النهرين به دست آمده‌، مسلم شده اوان منطقه‌اي در حومه شرق بين‌النهرين بوده است. اين منطقه شرقي توسط كاتبان سومري تحت عنوان عيلام ثبت شده بود. در دو متن به دست آمده از بين‌النهرين و عيلام در خصوص فهرست شاهان اول تفاوت‌هايي وجود دارد. كه اين تفاوت‌ها باعث شده محققين تصور كنند داراي دو سلسله حكومتي بوده‌اند كه در ذيل به شرح مختصري از آنها پرداخته خواهد شد.
ساير فهرست شاهان سومري، اولين سلسله اور5 كه توسط مس آن پدا6 در حدود 2500 پ.م تأسيس شده بود، بعد از 356 سال حكومت توسط سلسله اول منقرض گرديد.
متأسفانه اسامي اولين و دومين حاكمان اوان كه موفق به فتح قسمت‌هايي از جنوب بين‌النهرين شدند، نامعلوم است. از نام سومين پادشاه نيز فقط قسمت‌هاي Ku-ul[…] باقي مانده است. دومين سند مكتوب به دست آمده از دوره اوان شامل فهرست شاهان شوش از دوره بابل قديم (1800 تا 1600 پ.م) است. در اين فهرست اسامي دوازده پادشاه اوان ثبت شده اما اسامي هيچ يك از پادشاهان Ku-ul[…] شروع نشده است. به همين دليل محققين سند اول را مربوط به سلسله اول و سند دوم را مربوط به سلسله دوم دانسته‌اند.
براي شناخت عنوان كامل Ku-ul گلب7 و كيناست8 پيشنهاد بازشماري فهرست اعضا سلسله دوم اوان و مقايسه آن با سلسله اول كه فاتح اور بودند را داده‌اند. احتمالاً اولين سلسله اوان پس از گذشت مدتي از فتح اور از پادشاه كيش شكست مي‌خورد و پس از طي دوره‌‌اي از ناآرامي‌هاي احتمالي، سلسله جديد متشكل از 12 پادشاه در اوان به قدرت مي‌رسد.
«چهارمین پادشاه این سلسله که اولین پادشاه شناخته شده از این سلسله نیز بوده پلی نام دارد که اواسط هزاره سوم قبل از میلاد حکومت مینموده است. این سلسله از 2700 قبل از میلاد بر عیلام حکومت داشته و در2200 قبل از میلاد پایان پذیرفته است»(نگهبان، 1372: 30). اگر چه ما اسامي پادشاهان با حكام بعد از پلي را بر اساس فهرست شاهان شوش مي‌شناسيم، اما قابل استفاده‌ترين آنها هشتمين و نهمين حكام اوان هستند، زيرا اسامي آنها علاوه بر فهرست شاهان شوش، در دو كپي بابلي از متن‌هاي سلطنت سارگون اكدي9 (2334-2279پ.م) تحت عنوان، هيسپ راتب10 شاه عيلام و پدر لره ايشان11 نيز درج شده‌اند. سلسله اوان در زمان آخرین فرمانروایش کوتیک ناهونته در 2220 قبل از میلاد با حمله گوتیان نابود شد (مجيدزاده، 1370)؛ برتری گوتیان بر عیلام در 2100 قبل از میلاد به پایان رسید اما درحدود این دو قرن تاریخ عیلام تاریک است و اطلاعات کافی از آن بدست نیامده است و دلیل این امر اضطراباتی است که گوتیان در عیلام و بین النهرین ایجاد کرده بودند؛ و در تمام این دوران تنها نام عیلام درکتیبه فرمانروای سومری گودآی لاگاشی دیده میشود (نگهبان، 1372).
«موقعيت مكاني اوان يكي از مسائل يا مشكلات تمدن عيلام بوده كه هنوز در پرده‌اي از ابهام قرار دارد. والا معتقد است از آنجا كه برخي از اسامي شاهان اوان به زبان عيلامي بوده‌اند، اين احتمال بيشتر است كه موقعيت اوان جايي در فلات ايران و شمال شوشان باشد، زيرا ساكنان زمين‌هاي پست خوزستان غالباً از اسامي آكدي براي اشخاص استفاده مي‌كرده‌اند» (Zeder : 1993: 26).
در سه متن باقي‌مانده از دوره بابل قديم كه از روي متون زمان سلطنت ريموش12 پادشاه اكد قديم، كپي شده‌اند، اطلاعات جغرافيا خوبي در خصوص محدوده سرزمين اوان به دست آورده است در آنها پيروزي‌هاي ريموش توضیح داده شده است. بر اساس اين متون شيل13 تصور مي‌كند كه اوان و شوش در نزديكي يكديگر واقع شده‌اند.(Scheil: 1931) البته اگر اين فرض درست باشد باز هيچ راهي براي تخمين فاصله بين شوش و اوان وجود ندارد (Potts: 1999) .
2-2-1-2. سیماش14
نام شیماشکی (سیماش) علاوه بر نام یک منطقه خاص جغرافیایی، نام بخشی از دوره تاریخی عیلام کهن نیز محسوب میشود. لازم به ذکر است که قلمرو پادشاهان مستقل شیماشکی میتوانسته در برخی موارد، بزرگتر یا کوچکتر از سرزمین سیماشکی باشد. دورهای که به این نام شناخته میشود بیشتر از طریق متون بینالنهرینی و به خصوص متون دوره امپراطوری سوم اور (2018- 1911 قبل از میلاد) شناخته میشود. درباره نحوی اداره حکومت در این دوره بین محققان اتفاق نظر وجود ندارد (نیکنامی، 1388).
«پس از وقفهای که گوتیان در تاریخ سیاسی عیلامیان ایجاد کرده بودند در سال 2100 قبل از میلاد پادشاهان سلسله سیماش فرمانروایی و حکومت منطقه سیماش و اطراف آن را تا سال 1850 قبل از میلاد در حدود سه قرن در دست داشتهاند»(نگهبان: 1372: 30). «در تمام دوراني كه گوتيها بر بينالنهرين فرمان ميراندند يعني در حدود يك قرن، نام عيلام فقط در كتيبههاي گودآ حاكم لاگاش ديده ميشود»(مجيدزاده ، 1370: 9). اين سكوت منابع تاريخي چگونگي فروپاشي سلسلة اوان و روي كار آمدن سلسلة سيماش را در هاله اي از ابهام فرو برده است. به نظر مي رسد كه در اين زمان در مناطق مرتفع عيلام، حكام محلي سيماش حكومت ميكردهاند؛ اما كتيبهاي از ايشان در دست نيست. در بينالنهرين جنوبي سلسلة سوم اور قدرت را به دست داشت و بنيانگذار آن اورنمو بود. پس از وي پسرش شولگي به حكومت رسيد كه به شوش لشگر كشيد و آن را مسخّر نمود. امرسين جانشين شولگي گرديد و شوش همچنان در اختيار پادشاهان اور III قرار داشت. پس از امرسين، شوسين به حكومت رسيد و در كتيبه اي برجاي مانده از وي، به نام گيرنمّه (گيرنامه يا قيرنامه) بر مي خوريم (مجيدزاده، 1370). پس از شوسين پسر وي ايبي سين به حكومت رسيد اما ديگر عيلامي ها از اور III فرمان نميبردند. ايلام سر به شورش برداشت و رهبري اين شورش با انپي – لوهان پسر گير نمّه بود؛ اما سرانجام چيزي جز اسارت نصيب وي نگرديد. «به هر حال پادشاهي اورIII در زمان ايبي سين و به دست هوتران – تمتي منقرض شد. از اين پس عيلام توانست مستقلانه به زندگي خويش ادامه دهد. پس از هوتران – تمتي، كيندَتو به حكومت رسيد كه همزمان با پادشاهان ايسين و لارساست. پس از وي ايندَتوI يا ايندتو– اينشوشيناك به حكومت رسيد. وي و پسرش تن – روهوراتير كه بعدها جانشين پدر شد؛ فعاليتهاي ساختماني گستردهاي در شوش داشتهاند و پسر تن – روهوراتير، يعني ايندتوII نيز كار پدر و جدش را ادامه داد. اما نامهاي ديگري كه پس از وي ميآيند قابل اعتماد نيستند و بايد به الواح پادشاهان عيلام ميانه اعتماد نمود. در اين الواح پس از ايندتو II نام شخصي به نام اِپرتي ( اِپارت) به چشم مي خورد. از آنجا كه نام اجداد وي مشخص نگرديده است به نظر ميرسد كه وي بايد بنيانگذار سلسلة جديدي باشد» (نگهبان: 1372: 498) .
دو قرن فاصله زماني بين سرنگوني حكومت اوان و اولين سندي كه از سيمشكيان نام مي‌برد، وجود دارد.« اولين سند از اين نوع مربوط به فهرست شاهان اور سوم است. در اين سند مصادف با چهل و هفتمين سال حكومت شولگي15 از سيمشكيان نام برده شده است» (Potts: 1999:138-Table52). در همين زمان شولگي، حاكم سومري، با يك تغيير زيركانه از خود اقوام ايلامي در جهت حفظ مرزهايش استفاده مي‌كند او با ايجاد گروه‌هاي پنج تا بيست و پنج نفري در مقابل پرداخت جيره غذايي روزانه وظيفه اصلي آنها را حمايت از دادگاه‌هاي سومري و در عين حال مقابله با كوه‌نشينان ناآرام كوه‌هاي زاگرس تعيين كرد. تمامي اين افراد تحت فرماندهي يك نجيب‌زاده سومري با عنوان سوكل مخ قرار داشتند(هینتس، 1376) .
در يك جفت از متن كپي شده از روي يك پيكره وقف شده توسط شوسين16 شاه اور، اطلاعات ارزشمندي راجع به قلمرو سيمشكيان

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با واژه های کلیدی باستانشناسی، بین النهرین، تاثیر و تاثر، زندگی روزمره Next Entries پایان نامه با واژه های کلیدی شرایط آب و هوایی، انقلاب مشروطه، ایران باستان، اقتصاد جهانی