پایان نامه با واژه های کلیدی باستانشناسی، بین النهرین، تاثیر و تاثر، زندگی روزمره

دانلود پایان نامه ارشد

است. ممیزهای موجود ضرورتی برای من نگارنده شد تا بتوانم با انجام این پژوهش گامی خرد ولی عمیق در رابطه با پوشش مردمان عیلامی بردارم ضمن آنکه تحلیل پوشاک این دوره بر شناخت سیر تحول طراحی پوشاک و تأثیرگذاری آن در دورهی بعد نیز کمک خواهد کرد.

1-3. اهداف برجسته تحقیق
1. بررسی طرح و دوخت پوشاک عیلامیان باستان .
2. چگونگی بافت و نسج پارچههای مورد استفاده و ترکیب آنها.
3. تزیینات بکار رفته در لباس و ترکیبات مختلف تزیینی .
4. آشنایی با طرح، الگو و المانهای مورد استفاده و بکارگیری آنان در طرحهای امروزی.

1-4. مرور ادبيات و سوابق مربوطه
تاکنون تحقیقات، پژوهشها و کتب بسیاری در حوزه لباس ایرانیان باستان صورت پذیرفته است چه در بخش تاریخی و چه هنری اما کم بودن شواهد باستانشناسی دوره عیلام نسبت به دیگر دورهها باعث شده تا در بخش پوشاک دوران عیلام شاهد کمبودها و کاستیهایی باشیم. تمرکز بیشتر پژوهشها بر روی نوع پوشاک هخامنشیان و ساسانیان بوده است. از جمله میتوان به تحقیقات جورجینا تامسون در ارتباط با پوشاک ایرانیان در دوره هخامنشی با توجه به نقوش برجستههای هخامنشی اشاره کرد (تامسون: 1381). برنارد گلمن درباره پوشاک زنان در دوره ساسانی تحقیقاتی داشته است (گلمن: 1387). سوسن معتقد در شمارهای از مجله اثر نگاهی اجمالی در مورد پوشاک داشتند. مهرآسا غیبی با کتاب هشت هزار سال تاریخ پوشاک ایرانیان کمک بزرگی به جامعه طراحی لباس کردند. مهناز طاهری با پایان نامه خود تحت عنوان پوشاک زنان در دوره عیلامی و هخامنشی پیشرو بررسی لباس زنان عیلامی شدند در مجموع بیشتر مطالعات انجام شده کلی بوده و نگاهی ریزبینانه به پوشاک نداشتهاند. اما این پژوهش برای اولین بار با توجه به مدارک باستانشناسی به مطالعه لباس زنان و مردان در دوران عیلام میپردازد و این موضوع مهم توجه نگارنده است.

1-5. پرسش اصلی تحقیق (مساله تحقیق)
نحوه طراحی لباسهای مردان و زنان عیلامی چگونه بوده است؟

1-6. پرسش های تحقیق
1. طرحهای لباس زنان و مردان عیلامی چگونه است؟
2. آیا طراحی و دوخت لباس یک شغل اشرافی به حساب میآمده؟
3. بیشترین طرح بکار رفته در لباس مردان و زنان به طور جداگانه چه طرحهایی است؟
4. تزیینات لباس به چه شکل بوده و آیا تمام طبقات جامعه را مشتمل میشد؟
5. آیا پوشش گویای شان یا جایگاه افراد بود؟ (آیا لباس شان و منزلت افراد را تعیین میکرد؟)
6. آیا قبل از برش یا دوخت طرحی خاص از لباس در ذهن خیاط وجود داشت؟

1-7. فرضیات تحقیق
1. طرحهای پوشاک گاه برگرفته از تمدنهای اطراف بوده و در کل دارای پیچیدگی در طرح، جنس و دوخت بوده است.
2. بنابر نقوشبرجسته دوخت و بافت منسوجات به عنوان یک شغل درباری معرفی شده است.
3. طرحهای بکار رفته در پوشاک مردان و زنان تفاوت عمدهای نداشت مگر در بلندی یا تزیینات.
4. امروزه تزیینات لباس با توجه به جنس لباس انجام میپذیرد در دوره عیلام با توجه به پیشرفت صنعت نساجی و پژوهشهای انجام شده اینچنین بوده است.
5. با توجه به پیکرکها و نقش برجستههای موجود چنین برمیآید که پوشش افراد عادی با حاکمان بسیار متفاوت بوده.
6. با توجه به پیچیدگی طرحهای موجود توسط پیکرکها به این نتیجه میرسیم که قبل از دوخت فکر و طرح خاصی در ذهن خیاط وجود داشته زیرا وجود این همه طرح و برش به یکباره و فیالبداهه امکانپذیر نیست.

1-8 . روش انجام تحقیق
این پژوهش با جمعآوری مدارک باستانشناسی، اسناد تاریخی باستانشناسی، تاریخ دوران عیلام، هنر، مبانی طراحی، دوخت و الگوی لباس آغاز گردید جمع آوری منابع این پژوهش با مراجعه به کتابخانههای متعدد و تجربیات اساتید و نگارنده انجام گرفت. تحقیقات میدانی با مراجعه به موزهها و محوطههای عیلامی که شواهد باستانشناختی از لباس عیلامیان در آنها مشهود هست با انجام عکسبرداری و سپس طراحی تک به تک هر یک از لباسها بهخصوص نقشبرجستهها و مجسمههای این دوران به شکوفایی رسید.
با بررسی تمامی طرحها یک لباس به مرحله اتود، تجزیه و تحلیل، الگوکشی، و دوخت و اجرا رسید.
با پایان کار میدانی تجزیه و تحلیل مدارک مربوط به لباس عیلامیان آغاز گردید در این مرحله تشخیص فرم، دوخت، الگو، المان و مبانی طراحی لباس عیلامیان مدنظر قرار گرفت و نهایتا با انجام نتیجهگیری و جوابگویی به تمام سوالات موجود در رابطه با جنبههای مختلف لباس زنان و مردان دوران عیلامی در ذهن نگارنده پژوهش به پایان رسید.

فصل دوم:

مروری بر جغرافیای تاریخی ، وضعیت سیاسی دوره عیلام

مقدمه
فرهنگ و تمدن عیلام به عنوان قدیمیترین تمدن دوره تاریخی، تقریبا دوهزار سال از تاریخ ایران را به خود اختصاص داده است. لذا شناخت این دوره در مطالعات باستانشناسی ایران دارای اهمیت بسیار است. به منظور درک بهتر از منطقه و جایگاه حوزه جغرافیایی حکومت عیلام ، و همچنین ارتباطات و تاثیر و تاثرات فرهنگی این دوره، شناخت جغرافیایی تاریخی این دوره براساس کهنترین مدارک باستانشناختی که مهمترین این مدارک متون بینالنهرینی هستند بسیار حائز اهمیت فراوان است. همچنین به منظور درک فرایندهای تاریخی، دوره عیلامی به سه دوره قدیم، میانه و جدید گروهبندی شده است. تاکنون تحقیقات و مطالعات زیادی راجع به دوره عیلامی منجر به کشف یافتهها منقول و غیرمنقولی شده که هریک به نوعی باعث روشنایی بخشهای تاریکی از تاریخ سیاسی عیلام شده است. در این فصل برآنیم با توجه به نتایج تحقیقات و پژوهشهای جدید در مورد دوره عیلام مروری بر جغرافیایی تاریخی و تاریخ سیاسی دوران عیلام داشته باشیم.

2-1. جغرافیای تاریخی عیلام
«عیلام ساختی تصنعی است، نامی که کاتبان بینالنهرینی از آبرفت به فلات ایران مینگریستند آن را ساختند و این نام را درباره مناطق متفاوت جنوب غربی ایران و مردمان آن به کار بردند»(پاتس، 1360: 13-14). «عیلامیان خود نام کشورشان را به الفبای خط میخی تحت عنوان «هل- تا- ام- تی»1 مینوشتند که میتواند «هل تمپت» خوانده شود. هل به معنای سرزمین و تمپت به معنای سرور است. عیلامیان سرزمینشان را به عنوان زمین سرور یا زمین خداوند مینامیدند»(والتر هینتس، 22:1376).
برای اولین بار نام عیلام در لوحه های پادشاه سومری به نام انمبارگسی ظاهر شده است(نگهبان،1375). «سومری ها عیلام را «الام» میخواندند و آن را با نشانه های «نیم»2 به صورت هزوارشی و به معنی الام مینوشتند»(رجبی، 1380: 55). «همچنین در اکدی «عیلامتو»3 خوانده میشد، که خود صورتی از واژه «هل- تا- ام- تی» است و نام امروزی عیلام یا عیلام که مرسوم است، برگرفته از گونه نوشتاری در عهد عتیق است. متاسفانه، شیوه نگارشی سومری و نوشتاری عهد عتیق، بیتوجه به اصل واژه، برای برخی این گمان را ایجاد کرده است که عیلام با عیلام واژه سامی، هم ریشه علی- یعلوا عربی بپندارند و آن را نادرست و ناروا سرزمین بلند معرفی کنند» (ارفعی، 1378: 16).
ابتدای عیلام کاملاً نامشخص است و با افرادی مبهم و نامشخص که در مرز افسانه و تاریخ قرار دارند سر و کار داریم(کامرون،1365). «حکومت عیلام نوعی حکومت فدرال بوده؛ که هر ایالتی حکومت جداگانه داشتهاند» (آمیه، 1349: 3). اتصال دره و دشت در توسعه تاریخ و هنر عیلامی نقش تعیین کننده داشته است. عیلامی ها نژادی با استقلال خدشه ناپذیر بودند. اما احتمالا عیلامی ها با لولوبی ها، یک نژاد کوه نشین همسایه در شمال و دیگر مردمی که سو نامیده میشدند وجه اشتراک فراوانی داشتند(رجبی: 1380: 56). تصویرگر در تصاویر آجر پخته در محافظان داریوش، شاه پارسیان، که در 500 قبل از میلاد قصر خود را در شوش با آن زینت داده بود، حداقل سه نژاد را به وضوح مشخص کرده است»(هینتس،1376: 26). فردیک هروزنی دانشمند چک اظهار می دارد که عیلامی ها اقوامی هستند که کاملا با سومریها و اقوام سامی و هند و اروپایی فرق دارند. هینتس معتقد است که منطقیترین فرضیه برای تعیین هویت عیلامیها شاید بتواند این باشد که آنها را اجداد قبایل لر تصور کنیم. حمید زیبر کوسای با مقایسه بعضی از لغات عیلامی با لغات ترکی اظهار میدارد که احتمالا عیلامیها از دوران پیش از تاریخ با ترک ها بودهاند. اریکا راینر زبان عیلامیها را زبان کاملا مستقل میداند(نگهبان، 1375) .
در شهر کشور بابلی لاگاش دودمانی که پایه گذار آن اور- ناشه بود احتمالا تماسهای زیادی با عیلام نداشته است، یکی از جانشینان او که کتیبه ای از آن باقی مانده میگوید : «او کوهنشینان شگفتآور عیلام را بکشت و از کشته آنان پشته ساخت. این شهر در سراسر دورههای نخستین تاریخ، سرآمد شهرها در مشرق زمین بود دبیران سومری این را نیز ثبت کردهاند که شوش در این ایام تنها از اهمیت تجاری برخودار بوده است.» (کامرون، 1365: 23-24).
«در زمان سومین پادشاه سلسله اوروک به نام لوگال شاندا و چهارمین پادشاه همین سلسه به نام دوموزی که در حدود اوایل هزاره سوم قبل از میلاد میزیسته اند، عیلامیها برای حملات متقابل در مقابل تجاوزات سلسه اوروک بین النهرین به لشکر کشی پرداخته تا کشور بابل را به تصرف درآورند و مرکزیت حکومت از شهر اوروک به آوان که یکی از ایالت های عیلام بود منتقل کنند»(نگهبان: 1375: 207).
اطلاع در مورد زندگی روزمره عیلامیها را از مهرهای سومین هزاره می توان یافت. در شهر همه چیز در فعالیت و حرکت است، در کارگاه سفال سازی در حالی که یک نفر دسته کوزهها را صیقل میدهد، صنعتگران دیگر بشقاب ها را با سایش بر هم صاف تر میکنند(هینتس، 1376) .
«در 3000 قبل از میلاد وقتی سومریان خطی تصویری به عنوان ابزار کمکی برای نگهداری حساب هایشان اختراع کردهاند، این ابداع به سرعت به همسایگان عیلامیشان انتقال یافت، زیرا بلا فاصله پس از آن اولین لوحههای زبان تصویری عیلام را در شوش که مربوط به طبقه اوروک (c b) در بین النهرین است (حدود 2900 قبل از میلاد) را می بینیم»(هینتس: 1376: 33). در حدود 2680 قبل از میلاد به کمک نبشته های سومری به آگاهی های چندی راجع به عیلام دست می یابیم(رجبی،1380). نارامسین در2260 قبل از میلاد با هیتا شاه وقت عیلام از سلسه اوان احتمالا برای مقابله با قوم گوتی در شمال عیلام پیمان دوستی بست؛ نارامسین برای بستن قرارداد شخصا به شوش آمد. با مرگ آخرین پادشاه اوان (حدود2220 قبل از میلاد) سرزمین عیلام در تاریکی فرو رفت فرمانروایی به دست خاندان سیماش افتاد. با این تحول حدود یک قرن خبری مکتوب از عیلام نداریم و فقط در نبشته از گودا فرمانروای سومری لاگاش از عیلام یاد میشود. پیداست عیلام مدتی دراز زیر نفوذ سومر قرار داشته است. «دوباره برای نخستین بار 2023 قبل از میلاد از عیلام نامی به میان می آید» (رجبی،1380: 58).
«كشفيات شوش و بدست آمدن كتيبههاي ايلامي از آنجا باعث شد كه بسياري از عيلامشناسان با توجه به كتب مقدس منطقه عيلام را به دشت خوزستان به مركزيت شوش نسبت دهند اما پس از كشفيات دهه 1970 ميلادي در محوطه باستاني تلمليان در شيراز و بدست آمدن آجرهاي كتيبهدار كه آنجا را انشان باستاني معرفي ميكرد در مورد مكان عيلام تجديد نظر شد و انشان را مركز عيلام در بلندي ها ميدانستند نه در شوش در دشت خوزستان، درواقع اين نظر كه عيلام به معني ارتفاعات فارس و پايتخت آن انشان بود اشتباه و گمراه كننده است زيرا ايلام واژهاي ايراني نيست و با تصوري كه مردم نواحي مرتفع ايران از خود داشته ارتباطي ندارد»(پاتس،1390: 25).
تا کنون بر سر وسعت و مرزهای عیلام بحثهای زیادی وجود دارد که تا کنون توافقی بر سر این مسئله صورت نگرفته است. از دوره اور III لیست قابل توجهی از گروهها و ایالتهای تشکیل دهنده عیلام وجود دارد که بسیار قابل توجه است (Potts:1999) اما تعداد کمی از این محوطهها را میتوان شناخت .
كشور عيلام شامل خوزستان و لرستان امروزي، پشت كوه، كوههاي بختياري و ارتفاعات فارس بوده است. بدين معني كه از مغرب به دجله، از شرق به قسمتي از فارس، از شمال به كوههاي بختياري و از جنوب به خليج فارس تا بوشهر محدود ميشده و در دوره اوج عظمت از سمت مغرب به بابل و از شرق ب

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با واژه های کلیدی نقش برجسته، ایران باستان، باستان شناسی، عوامل اجتماعی Next Entries پایان نامه با واژه های کلیدی بین النهرین