پایان نامه با واژه های کلیدی اهورامزدا

دانلود پایان نامه ارشد

کشف شده است.407 بخشي از استحکامات نظامي ايران نيز در مجمع‏الجزاير بحرين قرار داشت، داريوش در سال 536 ق.م با استفاده از نيروي دريايي خود در جزيره‏ي قشم و با هدف تسلّط بر بخش‏هاي جنوبي تنگه‏ي هرمز، سرزمين استراتژيک عمان را تسخير کرد. نتيجه‏ي تسلّط هخامنشيان بر عمان بهره‏مندي از توانايي ساکنان اين مناطق در امر دريانوردي و کشتي‏سازي و اسکان گسترده‏ي ايرانيان در اين مناطق بود. بر اساس منابع رسمي دولت عمان، مردم عمان و ايران در اين زمان ريشه‏ي واحد نژادي داشته‏اند. سرزمين مسندام يا بخش شمالي عمان در مالکيّت مأمور ايراني به نام دارا، پسر بهمن، بوده است.408 کشف سنگ‏نوشته‏هاي ميخي ايراني در روستاي نزوي عمان، حاکميّت هخامنشيان را بر جزاير و بندرهاي جنوب تنگه‏ي هرمز به خوبي نشان مي‏دهد.409
خليج‏فارس و درياي عمان با سواحل طولاني، بندرها و جزاير کوچک و بزرگ راه‏هاي متعدّد بازرگاني، در اقتصاد داخلي و خارجي هخامنشيان نقش عمده‏اي ايفا مي‏کردند. جادّه‏ي مشهور به جادّه‏ي شاهي که در زمان داريوش اوّل تکميل شد و گسترش يافت از فريگيه عبور مي‏کرد و با گذر از رود هالي به طرف پتريه، پايتخت قديم هيتي‏ها، منحرف مي‏شد و از آن جا به سوي جنوب و کوه‏هاي توروس امتداد مي‏يافت و در ساموتسا به رودخانه‏ي فرات مي‏رسيد و در نينوا با دجله تلاقي مي‏کرد و بعد از امتداد در کنار آن به شوش در خوزستان منتهي مي‏شد. جادّه‏ي شاهي، شوش را به سارد در شمال امپراتوري هخامنشي متّصل مي‏کرد.410 انشعاب اين شاهراه 2683 کيلومتري بخش‏هاي عمده‏ي امپراتوري وسيع هخامنشي را به سواحل جنوب و جنوب شرقي پيوند مي‏داد، چنان‏که از تخت جمشي پنج راه فرعي به شوش، پري‏تکان (اصفهان)، کرمان و نيز بندرهاي ديلمان و هرمز مي‏رفت. از شوش نيز سه راه به بابل، همدان و تخت جمشيد مي‏رفت که شاخه‏اي هم از اين راه تا بندر ديلمان امتداد داشت.411
از تخت جمشيد افزون بر راهي که اين منطقه را از راه کوه‏هاي زاگرس به سواحل جنوب متّصل مي‏کرد، راه جنوبي ديگري نيز از فيروزآباد و فراشبند کنوني به سيراف و بندر بوشهر باستان مي‏رسيد.412 جادّه‏ي شوش به تخت جمشيد که برخي از مناطق آن در حدود بهبهان سنگفرش بود، بين فهليان و شاهپور به سمت چپ منحرف مي‏شد و از راه ابواب پارس به نجد ايران بازمي‏گشت. جادّه‏ي ديگري از لرستان مي‏گذشت و شوش را به همدان متّصل مي‏ساخت.413
با فتح‏هاي جديد هخامنشيان در مرزهاي شرقي، مرزهاي آبي ايران در کرانه‏هاي هخامنشي هند، درياي عمان و سواحل مکران تثبيت شد. راه دريايي که ممالک شرقي امپراتوري هخامنشي را به بخش‏هاي غربي متّصل مي‏کرد، از اهمّيّت فراواني برخودار بود. از ايالت کرمان که تا سواحل درياي عمان امتداد داشت پنج راه تجاري به تخت جمشيد، پاسارگاد، هرمز، پتاله، در کنار رود سند و سرزمين‏هاي غربي مي‏رسيد.414 راهي نيز از بابل به سوريه، نينوا، شوش و گرا (قطيف در خليج‏فارس) مي‏رفت. سرزمين بابل از عمده‏ترين مراکز سياسي، نظامي و اقتصادي در بين‏النّهرين باستان بود، زيرا راه‏هاي بازرگاني از آن مي‏گذشت و با رودخانه‏هاي دجله و فرات، درياي مديترانه، درياي سرخ، خليج‏فارس و درياي عمان همسايه بود.415 کوروش در سال 539 ق.م بابل را تصرّف کرده بود و اين امر سبب گسترش تجارت ايران با سرزمين‏هاي دور شد. دولت هخامنشي با هدف تسلّط بر آبراه‏هاي جهان درياهاي عمده را به هم وصل و راه‏هاي آبي را کوتاه کرد، چنان که با حفر کانال نيل، درياي مديترانه را با درياي سرخ پيوند داد و از آن زمان کشتي‏ها از درياي مديترانه به درياي سرخ مي‏رفتند و با عبور از تنگه‏ي باب‏المندب به درياي عمان و خليج فارس مي‏رسيدند. بدين ترتيب، بين سرزمين‏هاي مجاور درياي مديترانه با پارس و خوزستان و… روابط مستقيم دريايي برقرار شد. علاقه‌اي که داريوش به نظم و انضباط اداري و تأمين امنيت، در سراسر قلمرو خويش داشت، طبعاً از وي مطالبه مي‌کرد تا براي توسعه‏ي روابط اقتصادي و سرعت بخشيدن در نقل و انتقال‌هاي محتمل نظامي، غير از راه‌هاي زميني، از راه‌هاي دريايي هم استفاده کند و همين انديشه، سرانجام وي را در مديترانه با اقوام يوناني درگير کرد. داريوش به منظور شناخت درياي مديترانه و سواحل يونان و ايتاليا گروهي پانزده نفره از بزرگان پارس را با دموکدس، پزشک يوناني، به اين مناطق فرستاد.416 پيش از اين بازرگانان از دجله و فرات مي‏گذشتند و به سوريه مي‏رفتند و از بندرهاي صور و صيدا با کشتي به مصر مسافرت مي‏کردند و يا از راه فلسطين و سوئز به وادي نيل مي‏رسيدند.417
طول کانال سوئز به اندازه‏اي بود که با چهار روز مسافرت پيموده مي‏شد و پهناي آن به اندازه‏اي بود که دو کشتي جنگي در کنار يکديگر از آن عبور مي‏کردند. اتّصال اين مناطق دريايي سبب گسترش تجارت بين مصر، عربستان، سوريه، لبنان (فينيقيه)، ايران و هندوستان شد. در اين راه‏هاي پرپيچ و خم آبي و خشکي، هزاران بازرگان از دورترين نقاط جهان فعّاليّت مي‏کردند. در متن‏هاي مکشوفه تصريح شده است که مسافران از شوش و تخت جمشيد به ماد، مصر، بلخ، کرمان، آريا، ساگارتيا، بابل، مکا (ساحل شمالي خليج‏فارس)، رخج و هيندوس (جنوب پاکستان) مسافرت مي‏کردند. به منظور تسهيل روابط بين ايران داخلي و پايتخت هخامنشي با سواحل خليج‏فارس و درياي عمان، قرارگاه‏ها و مراکز اداري، نظامي و اقتصادي در مناطق کرانه‏اي و پس‏کرانه‏اي ساخته شد.کشف کاخ‏هاي هخامنشيان در منطقه‏ي پس‏کرانه‏هاي برازجان (دشتستان) که به نوعي کاخ‏هاي زمستاني آنان محسوب مي‏شد، نمونه‏اي از اين شبکه‏ي به هم پيوسته‏ي ارتباطي است.418
انتخاب برخي از جزاير دورافتاده‏ي خليج‏فارس و درياي عمان براي تبعيد افراد سرکش، بخشي از سياست بلندمدّت ايران در تثبيت موقعيّت نظامي و اقتصادي خود در اين مناطق دور افتاده، بد آب و هوا و کم جمعيّت بود.419 در محدوده‏ي جزاير قشم، لارک، هنگام، کيش، هرمز، لافت، باسعيدو و … قرارگاه‏ها و اسکله‏هاي متعدّدي به منظور پذيرش بازرگانان و ناوگان دريايي ساخته شد،420 امري که نشان‏دهنده‏ي سياست ايران در افزايش جمعيّت ثابت در اين مناطق استراتژيک بود. بر اساس کشفيّات باستان‏شناسي، داريوش اوّل مي‏کوشيد تا با گسترش منطقه‏ي عيلام، آن را به استاني دريايي تبديل کند. با اين کار شوش به دريا متّصل مي‏شد و با اسکان مهاجران يا تبعيدي‏هاي يوناني و با استفاده از تجربه‏ي آن‏ها در فنون دريانوردي، قدرت دريايي ايران در خليج‏فارس افزايش يافت.421
با گسترش ناوگان نظامي و تجاري و گسترش راه‏هاي ارتباطي، بندرهاي متعدّدي ايجاد شدند که براي بارگيري و باراندازي انواع کالا امکانات داشتند. از عمده‏ترين بندرهاي ايران در کرانه‏هاي خليج‏فارس و درياي عمان در دوره‏ي هخامنشيان از غرب به شرق مي‏توان به بدر ديلمون (ديلم)، تا اوکه، گوگانه، اپستانه، هرمز و در جنوب خليج‏فارس به بندر گرا اشاره کرد.422
بسياري از اين بندرها در هزاره‏هاي پيش از ميلاد نيز در تحوّلات نظامي و اقتصادي خليج‏فارس و درياي عمان نقش داشتند. بندر ديلمان يا ديلم (ديلمون)، بين راه ريشهر (بوشهر) به عيلام (خوزستان) پيشينه‏اي طولاني در تجارت دريايي داشت که آثاري از اين تکاپوي کهن اقتصادي در نتيجه‏ي کشفيّات باستان‏شناسي آشکار شده است.423
تااوکا (تائوکه) که در متن‏هاي لوح‏هاي تخت جمشيد و متتن‏هاي يوناني، به ويژه کتاب جغرافياي بطلميوس از آن ياد شده، در جنوب ايالت پارس و در محدوده‏ي برازجان يا دشتستان کنوني (استان بوشهر) قرار داشته است، اين امر نشان مي‏دهد که در روزگاران کهن سواحل خليج‏فارس بسيار جلوتر از شکل کنوني بوده است.424 تااوکا مکاني براي کار بسياري از کارگران مزدگير يا کورتش‏اي دوره‏ي هخامنشي بوده است که براي رونق منطقه‏ي پارس و مرزهاي دريايي به فعّاليّت مي‏پرداختند. در يکي از لوح‏هاي گلي تخت جمشيد که در مورد حقوق کارگران است، آمده است: “18 ماريش (پارچ) شراب را هوچاا تهيّه کرد و از سوي باگادوش ملازم سفر دريافت گرديد. او آن را به 547 کارگر مصري داد، آن‏ها در راه تائوکا بودند.”425
کشفيّات گور دختر در منطقه‏ي فارياب و کاخ کوروش در مکان باستاني چرخاب شهرستان برازجان نيز نشان‏دهنده‏ي اهمّيّت استراتژيکي ناحيه‏ي دشتستان در اقتصاد خليج‏فارس و درياي عمان در دوره‏ي هخامنشي است.426 ابستانه يا بستانه در شرق بندرعبّاس يا شرق بندر لنگه قرار داشته و گوگانه در حدود بندر لنگه يا منطقه‏ي گتس (گاوبندي يا پارسيان کنوني) بوده است. سالامونت، جلگه‏ي بندر عبّاس و آرموزايا و يا ارگانا، ميناب کنوني بودند.427
جزاير خارک، قشم، کيش، لارک و هنگام نيز از ديگر قرارگاه‏هاي دريايي در اين دوره بودند. بندرهاي بحرين (ديلمون)، عمان (مزون) و گرا در جنوب خليج‏فارس، بخشي ديگر از مراکز اقتصادي دريايي هخامنشيان بودند. در غار کارلا در منطقه‏ي کارلاي هندوستان آثاري از دوره‏ي هخامنشي مشابه شکل‏هاي تخت جمشيد کشف شده است. بر اساس کتيبه‏اي که در غار شماره‏ي هفت واقع در انتهاي قسمت بالايي شمال کارلا قرار دارد، حجّاران اين آثار از سرزمين ابولا در کرانه‏ي خليج‏فارس بوده‏اند.428 داريوش در سال 512 ق.م هند را تصرّف کرد و هندوستان غربي به خاک ايران وصل شد و ضمن گسترش روابط اقتصادي، تسلّط بر آب‏هاي اقيانوس هند و درياي عمان افزايش يافت.429 کشتي‏هاي ايران با عبور از درياي عمان به اقيانوس هند دست يافته و تا سواحل و بنادر سيلان به دادوستد پرداختند.430
3-4-2-5-2 مديترانه و درياي سرخ
بندرهاي گاسيون در ساحل مصر، پتاله در کرانه‏ي سند، صيدا، صور، عکو و اسگالن در فينيقيه از بندرهاي ماوراي
مرزهاي سرزمين اصلي ايران بودند که در تجارت هخامنشيان در سواحل جنوب نقش داشتند.431 کاوش‏هاي باستان‏شناسي موجب کشف آثاري از حضور دريانوردان هخامنشي در جنوب لبنان (صور) شده است. به گفته‏ي باستان‏شناسان، کشف اين آثار افزون بر آشکار کردن توانايي دريايي ايرانيان در درياي مديترانه نشان‏دهنده‏ي آن بوده است که آن‏ها الگوهاي فرهنگي و اقتصادي خود را به مناطق و ملّت‏هاي زيردست تحميل نکرده‏اند، زيرا رهبران بومي در رأس مناصب سياسي و اقتصادي قرار داشته‏اند.432 همچنين باستان‏شناسان بلژيکي در دهه‏ي چهل شمسي آثاري از تجارت عصر هخامنشي و راه‏هاي بازرگاني را که از راه‏هاي بازرگاني را که از راه انحناي بزرگ رودخانه‏ي فرات و جادّه‏هاي خاکي به سوي درياي مديترانه امتداد داشتند، در حدود تل کاناس در کرانه‏ي فرات کشف کردند.433 هخامنشيان با تسلّط بر درياي سرخ يا سينوس آرابيکوس که شاخه‏اي منشعب از اقيانوس هند و درياي عمان بود، بر آب‏هاي بين شبه جزيره‏ي عربستان تا آفريقا دست يافتند، اين امر و تصرّف مصر و دسترسي به حبشه و زنگبار سبب شد تا همه‏ي سواحل و سرزمين‏هاي شمال و شرق آفريقا زير حاکميّت نظامي و اقتصادي ايران قرار گيرد.434 بازرگانان عاج، طلا، چوب‏هاي گران‏قيمت، مواد غذايي وحيوانات، الياف پنبه‏اي و پرندگان کمياب را از جزاير شرق آفريقا به ايران مي‏آوردند.435
3-4-2-5-3 کانال سوئز
وقتي داريوش در هند بود مشاهده کرد که بازرگاني مصر و شامات با هند از راه خشکي مشکل است و حمل و نقل گران تمام مي‌شود اين بود که امر کرد، که کانالي که امروزه به نام کانال سوئز (تصوير 3-28) معروف است و نخستين

تصوير (3-28). نقشه‏ي هوايي و موقعيّت کانال سوئز (ولايتي، 1388: 183)
بار در سال ??? پيش از ميلاد ايجاد شده و در زمان داريوش پر شده بود، را پاک کرده و سير کشتي‌ها را در اين کانال، برقرار نمودند.436 گويا داريوش در سر راه خود به مصر اين آبراه ناتمام را ديده بود و درباره‏ي آن از مردم پرسش‏هايي کرده بود. در سنگ‏نوشته‌هايي که به خط هيروگليف مصري به يادبود ساختن اين کانال، در دست است، اشاراتي به اين پرسش‌ها وجود دارد.437 سه سنگ‌نوشته از داريوش در کانال سوئز کشف شده که مفصّل‌ترين و مهم‌ترين آن‎ها ?? سطر دارد و مشتمل است بر مدح اهورامزدا و معرفي داريوش و دستور حفر ترعه‏ي سوئز. دو کتيبه‏ي ديگر

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه رایگان درباره اسناد تجاری، تسهیلات بانک، قانون ایران Next Entries پایان نامه با واژه های کلیدی اهورامزدا، افغانستان