پایان نامه با واژه های کلیدی امام رضا (ع)، حقوق بشر، جامعه اسلامی، جمع آوری اطلاعات

دانلود پایان نامه ارشد

كه تبيين كننده نظريه دين در حوزه سياست است. توليد بخشي از انديشه سياسي اسلام بر مبناي فقه سياسي مي باشد. بر اين اساس بررسي سيره امام رضا(ع) از منظر فقه سياسي شيعه بدين معنا كه هرگونه رفتار, گفتار و تاييد آن حضرت در رابطه با مسائل سياسي از بعد فقه سياسي شيعه مورد بررسي و تحليل قرار گرفته. بدين معنا كه آزادي بيان كه از ويژگي هاي مدرنيته است وقتي مامون جلسات مناظره برپا مي كند امام رضا(ع) به مخالفين مذ هب شيعه واسلام در يك فضاي باز و آزاد اجازه بيان افكار وعقايد شان را مي داد. و اين نمونه بارز آزادي بيان دراسلام بود, يا نظر آن حضرت، در خصوص حكومت اسلامي و رهبري آن، بر مبناي فقه سياسي شيعه بر اساس امر امامت و قبول ولايت عهدي امام رضا بر مبناي تقيه بود. امروزكه جايگاه مردم به عنوان ركني از دمو كراسي است ،مردم نقش مهمي در حكومت ديني وتعيين رهبري آن را دارند اين همان مقبوليت سياسي آنهاست. و در پايان موضع امام رضا (ع) درباره حركات و جنبش علويان و نظر فقهي اسلام در اين مورد مورد بررسي قرار مي گيرد.
1-2 . اهمیت موضوع تحقیق
1-2-1. اهمیت تئوریک
این تحقیق سيره سياسي امام رضا را از منظر فقه سیاسی شیعه مورد بررسی قرار می دهد. که در زمان حاضر می‌تواند، راهگشای بسیاری از مسائل جدید و مستحدثه از قبيل بحث رهبري حكومت اسلامي ،آزادي انسان ها بر اساس شريعت اسلام و حقوق انسا ن ها -كه امروزه بازيچه دست كشور هاي استعمار گر و حاكمان مستبد گرديده- به عنوان الگويي در جامعه اسلام باشد.
1-2-2. اهمیت عملیاتی
نتایج این تحقیق می تواند در مراکز علمی ، دانشگاهی، پژوهشی ، حوزه های علمیه و افراد علاقه مند به مطالعه درباره سيره سياسي امام رضا (ع) با محور هاي رهبري حكومت اسلامي ،آزادي انسان ها بر اساس شريعت اسلام ،حقوق انسا ن ها و قيام و مبارزه با طاغوت به عنوان الگويي در جامعه اسلام مورد استفاده قرار گيرد.
1-3. سوال اصلی
سيره امام رضا(ع) از منظر فقه سياسي شيعه چگونه قابل تحليل و بررسي است؟
1-4. سئوالات فرعي
1- نظر امام رضا در باره رهبري جامعه چيست آن را بر مبناي فقه سياسي تحليل كنيد؟
2- آزادي وحقوق بشراز نظر امام رضا چگونه بود؟
3- موضع امام در باره جنبش هاي علوي عليه قدرت حاكمه را تشريح فرماييد؟
1-5. فرضیه تحقیق
بررسي سيره امام رضا(ع) از منظر فقه سياسي شيعه مبتني برآزادي و حريت انسان ،آزادي بيان و انديشه و رعايت حقوق انسان ها،تاكيد بر محوريت ولايت امامان معصوم در زمان حضور آنها و ولايت فقها در زمان غيبت امام معصوم(ع)، حفظ جان شيعيان با نگاه امنيتي و موافقت ضمني از جنبش هاي سياسي مكتبي مدافع امامت ائمه و مخالف جنبش هايي كه در مسير انحراف از اصل امامت قرار داشتند، در سطح جامعه اسلامي بود.
1-6. تعریف مفاهیم
1-6-1. سيره سياسي
سيره در لغت به معناي روش، حالت و هيئت را گويند. و در اصطلاح عبارت است از روش و خط مشي فردي خاص كه به صورت مستمر انجام گردد. همچنين سيره را مي توان سنت، مذهب، راه و رسم سلوك و طريقه ي خاص زندگي معنا كرد. منظور ما در اينجا از سيره همان سنت ، طريقه و روش مشي و رفتار ، گفتار و امضاي(تاييد) معصوم است و قلمرو بحث هم، سيره و سنت امامان معصوم (ع) در حوزه سياست است.
1-6-2. فقه
فقه عبارت است از: فهميدن و دانستن قوانين و احكام شريعت اسلام از طريق دلائل تفصيلي آنها
ودر تقسيم بندي آن نظرات مختلفي وجود دارد. كه شهيد مطهري آن را بر چهار قسم تقسيم
كرده است.
1-عبادات: منظور كارهايي هستند؛ كه براي انسان تكليف هستند. و شرط قبولي اين كارها قصد قربت و جلب رضاي الهي است. مثل طهارت، نماز، زكات، خمس، حج، جهاد، روزه، امر به معروف و نهي از منكر.
2-معاملات(عقود وايقاعات): منظورآن بخش از فقه است كه در انجام آنهاصيغه عقد لازم است. ولي در آنها قصد قربت و جلب رضايت الهي شرط نيست. كه اگر پس از خواندن صيغه عقد از طرف واگذار كننده، طرف گيرنده لازم باشد لفظ قبول به كار ببرد. يعني ايجاب و قبول داشته باشد.مي شود عقد مثل عقد نكاح،معامله و…واگر از طرف مشتري قبول لازم نباشد مي شود ايقاع مثل طلاق.
3-سياسات:كه مربوط به احكام حكومت و مسائل سياسي اجتماعي مي شود. مثل حدود، قصاص، ديات، شهادات، رابطه مردم با حاكم اسلامي واحكام آن.
4-احكام: آن اموري است كه قصد قربت و جلب رضايت الهي در آن شرط نيست. و در عين حال
نياز به عقد يك طرفه يا دو طرفه ندارد.حكمي كه خدا تشريع كرده و لازم الاجراء است. مثل تعزيرات،حدود،قصاص.( شکوری ،1377، ص 62و56)
1-6-3. فقه سياسي
مجموعه قواعد و اصول فقهي و حقوقي است كه عهده دار تنظيم روابط مسلمانان با خودشان و ملل ديگر عالم براساس مباني قسط و عدل است كه تحقق فلاح و آزادي و عدالت را فقط در سايه
توحيد عملي مي داند.(همان،ص76)در اين تعريف فقه سياسي به دو بخش عمده تقسيم مي شود:
1-اصول و قواعد مربوط به سياست داخلي و تنظيم روابط درون جامعه اسلامي
2-اصول و قواعد مربوط به سياست خارجي و تنظيم روابط بين الملل و جهاني اسلام.
1-7. روش تحقیق و روش جمع آوری اطلاعات
روش تحقيق به صورت توصيفي و تحليلي است. كه در این روش ضمن توصیف مفاهیم و پدیده ها
به تجزیه و تحلیل آن ها می پردازیم . تحلیل و تشريح سيره(رفتار ،گفتار،تاييدات)سياسي امام رضا (ع) براساس مباني ديني و فقهي شيعه كه ازاسناد تاريخي و حديثي و آيات قرآن نيز استفاده شده مي باشد. و روش تجزيه و تحليل اطلاعات با روش توصيفي و تحليل محتوايي متون ديني و آيات و روايات انجام مي گيرد. ومباني آن بر اساس مكتب اصوليون كه فقه را بر اساس قرآن ، روايات وارده از معصومين (ع) ،عقل واجماع فقها بررسي مي كنند مورد تجزيه و تحليل قرار مي گيرد .
روش گردآوری اطلاعات کتابخانه ای و فضاي مجازي بوده و به صورت فیش برداری، انجام گرفته
است.
1-8. هدف تحقیق
1- هدف اين تحقيق بررسي و شناخت انديشه هاي سياسي امام رضا(ع) و بررسي آن با مباني فقه سياسي شيعه جهت شناخت بيشتر جامعه بشري نسبت به آن امام معصوم (ع) است.
2-تبيين انديشه هاي سياسي امام رضا (ع)
3-از آنجايي كه سيره سياسي ائمه كمتر مورد توجه قرار گرفته است. لذا لازم بود. در اين زمينه
تحقيقاتي صورت گرفته تا مورد استفاده جامعه علمي و پژوهشي قرار گيرد.
1-9. موانع و مشکلات تحقیق
در اين پايان نامه با مشكلات بزرگي روبرو شدم و همين باعث گرديد براي آماده كردن آن مدت زمان زيادي به طول انجامد در اينجا به برخي از آنها اشاره خواهم كرد.
1-موضوع جديد بود. و كسي در اين باره كار نكرده تا بشود از آثار آنها نيز استفاده شود.
2-موضوع تخصصي بود. و كوچكترين بي توجهي هم مسئوليت شرعي داشت. هم امكان اعتراض بزرگان دين را به دنبال خواهد داشت.
3-شناسايي منابع ونبودن بخش عمده ايي از آنها در كتابخانه هاي محل سكونت، از جمله
مشكلات جدي بود
4-عمده متون دست اول با زبان عربي بود،كه مطالعه آنها با كندي پيش مي رفت.و برخي اوقات
براي برخي واژه هاي سنگين لازم بود به كتب لغت مراجعه گردد و اين وقت زيادي مي گرفت.
5- لازمه تحليل موضوعات داشتن تسلط كافي بر آيات و روايات و ادله فقهي بود.
6- چون موضوع مورد تحقيق از حساسيت شرعي بالايي بر خوردار است. لازم است حتما به منابع دست اول مراجعه گردد.
1-10. سازماندهی تحقيق
اين پايان نامه داراي پنج فصل است كه در اين فصول تلاش شده سيره سياسي امام رضا (ع) بر مبناي فقه سياسي شيعه مورد بررسي قرار گيرد.
در فصل اول به بيان کليات تحقيق اعم از بيان و توضيح مساله،سوال اصلي،سوالات فرعي، فرضيه،
مفاهيم، اهميت تحقيق و اهداف پژوهش پرداخته شده است .
در فصل دوم مباني نظری تحقيق و رويكرد مربوط به آن بيان شده است
در فصل سوم مباحث رهبري و ويژگيهاي آن و ولايت عهدي امام رضا(ع) از نظر آن حضرت را تجزيه و تحليل نموده است. و در فصل چهارم آزادي و حقوق بشر در سيره آن حضرت مورد بحث قرار گرفته. و در فصل پنجم موضوع امام رضا درباره جنبش علويان را مورد بررسي قرار داده است
و در پايان نتيجه گيری و جمع بندی مطالب آورده شده است.

فصل دوم
مباني نظری تحقیق

2-1. فقيه کيست
قبل از هر چيز لازم است بدانيم فقيه کيست و او چه شرايطی بايد داشته باشد که بتواند در عصر غيبت بر مردم ولايت داشته باشد و آيا ولايت او ضروری است؟ نظر اسلام درباره آن چيست؟
درباره تعريف ولايت در لغت از كلمه ولي گرفته شده به معني قرار گرفتن چيزي در كنارچيز ديگر است بطوري كه فاصله اي ميان آنها نباشد. به معني دوستي، ياري و نصرت،تصدي امر و سرپرستي

و معاني ديگر به كار رفته است(جوادي آملي ،1387،ص16و15)ودر اصطلاح به معني سرپرستي به كار رفته است وداراي اقسامي است از قبيل ولايت تكويني،ولايت بر تشريع،ولايت تشريعي.
ولايت تكويني : مربوط به موجودات عيني جهان است. و چون رابطه حقيقي ميان دو طرف ولايت هست. ولايت حقيقي است. ولايت تكويني يعني سرپرستي موجودات جهان و تصرف عيني در آنها مثل ولايت نفس انسان بر قواي دروني اش. و ولايت خداوند بر موجودات از اين نوع ولايت است. كه او ولي حقيقي تمام موجودات است.(جوادي آملي ،1391،ص 124-122)
ولايت بر تشريع: ولايت بر قانون گذاري وتشريع احكام است.يعني كسي سرپرست جعل قانون باشد. اين ولايت در حيطه قوانين است نه موجودات. اين نوع ولايت از نوع وصفي است نه حقيقي. البته اين نوع ولايت با يك تحليل عقلي به سنخ ولايت تكويني بر مي گردد.زيرا قلمرو ولايت بر تشريع همان فعل خود شارع است.
ولايت تشريعي: نوعي ولايت و سرپرستي است كه نه ولايت تكويني است و نه ولايت بر تشريع و
قانون بلكه ولايتي است در محدوده تشريع و تابع قانون الهي كه اين ولايت دو نوع است يا ولايت بر محجوران است يا ولايت برجامعه خردمندان. اين نوع ولايت نيز مربوط به رابطه”علي ومعلولي”نيست بلكه از امور اعتباري و قرار دادي يا همان وضعي است نه حقيقي. و لذا ولايت پيامبر(ص) و ائمه و فقها از اين نوع ولايت است و آيات”انما وليكم الله ورسوله والذين امنوا…”(مائده،55)و”من قتل مظلوما فقد جعلنا لوليه سلطانا…”(اسراء،33)و…از اين نوع ولايت است.(همان،126-124)
اما منظور فقيه در بحث ولايت فقيه مجتهد جامع الشرايط است نه هر کسی که فقه خوانده باشد و فقیه جامع الشرايط سه ويژگی برجسته دارد .
الف- اجتهاد مطلق ب- عدالت مطلق ج- قدرت مديريت و استعداد رهبری
( جوادي آملي ،1391، ص 136)
الف- اجتهاد مطلق : اسلام يک مجموعه ی منسجم است؛ به گونه ای که ديانت آن عين سياست است و سياست آن عين ديانتش و فهم کامل نسبت به اسلام زمانی ممکن است که فقیه به همه ابعاد آن آگاه و مجتهد باشد. بنابراين کسی که مجتهد مطلق نيست بلکه نسبت به بخشی از معارف اسلام آگاهی دارد. و به تعبيری « مجتهد متجزی » است صلاحيت ولايت بر جامعه اسلامی را ندارد. و فقيهی که ابعاد سياسی اسلام را خوب نفهميده است توان چنين مسئوليت عظيمی را نمی تواند داشته باشد . فقيه جامع الشرايط بايد بتواند مسايل مستحدثه مسلمين را خوب حل کند. و آنها را بر اصول و فروع تطبیق دهد. در اينصورت می تواند مديريت جامعه اسلامی را بپذيرد. ( همان ، 137)
ب- عدالت مطلق: فقيه جامع الشرایط کسی است که هم از نظر عقل نظری و هم عقل عملی کامل باشد یعنی علاوه بر اینکه علم دین را خوب بفهمد باید خودش عامل به آن باشد و همه وظایف دینی را بخوبی عمل کند و در ابلاغ دین کوتاهی نکند. و براساس میل و هوس خود رفتار نکند . و اگر کسی در درون نفس خودش مطیع امیال شخصی خود باشد. و به تعبیر قرآن « اَفَرَاَیتَ مَنِ اتخّذَ اِلهَهُ هَواهُ …(جاثیه،23 ) ( آیا دیدی کسی را که معبود خود را هوای نفس خویش قرار داده …) چنین شخصی هیچگاه صلاحیت ولایت و هدایت مسلمین را ندارد و مشمول خطاب ابراهیم (ع) است که فرمود: « اُفٍ لَکُم وَ لِما تَعبدُونَ مِن دُونِ الله» ( انبیاء ،67 ) اف بر شما و بر هر آنچه غیر خدا می پرستید که این خطاب شامل بت پرستی ظاهری تنها نیست بلکه شامل تبعیت از هوا

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با واژه های کلیدی امام رضا (ع)، حقوق بشر، علوم سیاسی، امر به معروف Next Entries پایان نامه با واژه های کلیدی امام رضا (ع)، امر به معروف، جامعه اسلامی، رسول خدا (ص)