پایان نامه با موضوع کتابداران، اطلاع رسانان، منابع محدود، دانشگاهها

دانلود پایان نامه ارشد

مؤلف براي درخواست اصل منابع و دريافت حق اشتراک مشتريان غيرآمريکايي و غير انگليسي بر روي اينترنت، درآمد کسب مي کنند.
به نظر مي رسد از زمان تکنولوژي اطلاعات تا انطباق استفاده از تکنولوژي وب با سازماندهي و اطلاعات درون سازماني شرکت ها، جهش کوچکي رخ داده باشد. استفاده از مرورگرهايي که در آنها به جاي اتصال به سازماني بيروني، اطلاعات را در رايانه هاي داخل سازمان ذخيره مي کنند، باعث شده است تا ذخيره و تهيه اطلاعات سازمان تغيير اساسي نمايد. اينترنت اطلاعات زيادي درباره سازمان ها ارائه مي دهد. معمولاً، سازمان ها يا شرکت هاي بزرگ، از واحدها و شرکت هاي تابع مختلفي براي بسط ارتباطات خود استفاده مي کنند. اين سازمان ها براي تهيه اطلاعات، توسعه استاندارد، اشاعه اخبار و ارتباط با واحدهاي اقماري، سکوي ساده اي ايجاد مي کنند. مثلاً شرکت Unilever از ايجاد سيستم خبري اينترانتي خبر مي دهد که از آن براي انعکاس پيغام هاي شرکت به کارکنان خود در کل اروپا استفاده مي کند. تحقيقي که در سال 1977 بر روي 737 شرکت بزرگ انجام گرفت نشان داد که اگرچه فقط 4 درصد شرکت هاي بزرگ انگليسي اينترانت کاملي را ايجاد کرده اند اما يک سوم اين شرکت ها مترصد و يا درحال ايجاد يک شبکه اينترانت مي باشند. دليل اصلي اين کار سهولت دستيابي به همه انواع اطلاعات است. براساس تحقيقات IDC به نظر مي رسد که تکنولوژي هاي اينترنت و اينترانت تا سال 2000 با نرخ رشدي برابر با 50 درصد در هر سال در حال توسعه اند.
اکنون سوگيري بازار به سمت ايجاد اينترانت هاي ساده است. شرکت ميکروسافت، يک نرم افزار آموزشي شصت دقيقه اي توليد کرده است که براي ايجاد سريع و ساده يک اينترانت، بهره گيران را ياري مي کند. سوترون 72، شرکت راه حلهاي نرم افزاري، محصولاتي با نامهاي DB3/Txt، Web publisher و DB/Tex works ارائه کرده است که به غير متخصصين اجازه مي دهد تا به سادگي يک شبکه اينترانت يا اينترانت را راه اندازي کنند. يکي از ويژگي هاي اين نرم افزار تبديل خودکار متن به زبان HTML است.
با افزايش استفاده از اينترنت و اينترانت، ضرورت حرکت ساده بين دو محيط رايانه اي احساس مي شود. اينترانت هاي گروهي- غالباً با امکانات امنيتي لازم- براي استفاده بهره گيران از اطلاعات عمومي موجود در اينترنت و يا خدمات هزينه مداري که فرآهم آوردگان اطلاعاتي چون Dun و Bradstreet توسعه داده اند، امکان اتصال به اينترنت را فراهم مي آورند. مثلاً مؤسسه رويتر73 محصولي با نام کاوشگر اخبار رويتر74 را توليد کرده است. اين نرم افزار، يک آگاه گر75 اخبار شخصي است که با استفاده از حساب احتمالات و گزينش اخبار مرتبط از طريق مقايسه اخبار با پرونده اطلاعات شخصي افراد، اخبار و اطلاعات تازه را روي رايانه هاي شخصي آنها مي فرستد. اين روش به «فن آوري فشاري» موسوم است.
در عرصه محيط هاي اينترنتي و اينترانتي، نقش متصديان اطلاع رساني يا کتابداران از حساسيت بالايي برخوردار است. اين نقش، کتابداران را با کارمندان سيستم ها و فراهم آورندگان اطلاعات در ارتباط مستمر و کار پيوسته قرار مي دهد. کتابداران غالباً درباره منابع اطلاعاتي بهترين قضاوت را ارائه مي کنند و از نيازهاي اطلاعاتي سازماني که در آن شاغل هستند، آگاهي دارند. بنابراين، کتابداران مي توانند در جهت تبليغ اينترانت به عنوان سکوي اشاعه خبرنامه ها و منابع کتابخانه اي نقش مهمي ايفا کنند يا به عنوان مجرايي در جهت فراهم کردن منابع اطلاعاتي خارج سازمان به شمار آيند. بنابراين، اين سؤال که چه کسي بايد چنين عملياتي را به انجام برساند پاسخ داده مي شود هر چند که چنين پيشرفت هايي نيازمند ورودي هاي اطلاعات از تمام بخش هاي يک شرکت است.
اکسترانت ها، براي اشتراک صحيح اطلاعات، ارتباط سازمان را با گروهي ازسازمان هاي برگزيده بيروني فراهم مي آورند.

2-2-17- خدمات پشتيباني
بسياري از خدمات اشاعه که در بالا پيشنهاد شد و يا مورد بحث قرار گرفت، متن کامل مقاله يا گزارش را ارائه مي دادند. در اين حالت، کتابداران از خدمات پشتيباني به عنوان ابزاري براي فراهم آوري اطلاعات بيشتر براي بهره گير ياد مي کنند. يک مقاله ممکن است همه جزئيات مورد نياز را ارائه ندهد و کتابداران مي توانند ساير موارد مفيد در همان حوزه موضوعي را شناسايي کنند. در حوزه ارائه خدمات چکيده اي، بايد کتابداران را براي تهيه متن کامل مقاله اصلي آماده کرد. اين مهم ممکن است از طريق بازيابي درون خطي مقالات يا تهيه کپي از مقالات مجله هاي موجود در مجموعه حاصل آيد. در چنين حالتي بايد به حق مؤلف احترام گذاشت. عملکرد هم ارز ديگر، عضويت در مراکز خدماتي مانند کتابخانه بريتانيا براي تهيه اصل مقاله است. در اينجا، روش ساده اي براي پاسخگويي به درخواست هاي اطلاعات پشتيباني پيشنهاد مي شود. مي توان از کاغذهاي باطله براي تهيه خبرنامه استفاده کرد و براي پرهيز از ارائه جزئيات، مي توان صرفاً به شماره مقاله يا منبع در يک بولتن ارجاع داد. همچنين، مي توان در بخش هاي پرمراجعه، خبرنامه را در يک صفحه تايپ و پس از تکثير، به مراجعه کننده ارائه کرد. علاوه بر آن با تهيه و تکثير فرم درخواست مي توان بر سرعت ارائه خدمات افزود. دريافت درخواست هاي خدمات پشتيباني از طريق فکس يا پست الکترونيکي مناسب تر است. اگر در سازماني شبکه اينترانت وجود داشته باشد، کتابخانه مي تواند براي خود يک صفحه داخلي76 طراحي کند و بخشي را براي پاسخگويي به درخواست ها از طريق آدرس پست الکترونيکي در نظر بگيرد. در اين صورت، بايد براي دريافت درخواست ها، دائماً پست الکترونيکي را بازبيني کرد.

2-2-18- بازخورد بهره گيران و ارزيابي خدمات
با توجه به شرايط متغير و نيازهاي متفاوت بهره گيران، بايد خدمات اطلاعاتي را پيوسته ارزيابي کرد. ممکن است يک سازمان تحقيقاتي، حوزه کاري جديدي را آغاز کند، واحدي صنعتي محصولات ديگري را توليد نمايد و سازماني تجاري روشهاي ديگري را براي توزيع کالاهاي توليدي خود برگزيند. آيا اطلاعاتي که شما ارائه مي کنيد اين تغييرات را منعکس مي کنند؟ افرادي به سازمان مي پيوندند و گروهي از سازمان استعفا مي کنند و داشتن اطلاعات صحيح و روزآمد از افرادي که اطلاعات و منابع براي آنها ارسال مي شود از اهميت زيادي برخوردار است. ادامه ارسال خبرنامه ها براي افرادي که بازنشسته شده و يا ماه ها پيش سازمان را ترک گفته اند چندان خوشايند نيست. بعضي از کتابخانه ها براي نظرخواهي درباره خدمات خود از پرسشنامه هاي منظمي استفاده مي کنند. در اين حالت، پاسخ يا بازخورد بهره گيران و تغييراتي که بايد با توجه به اطلاعات به دست آمده در ارائه خدمات صورت گيرد، اهميت فراواني دارد. بازخوردهاي غيررسمي ديگري نيز ضروري است. در ملاقات بعدي با بهره گير، مي توان از او پرسيد که آيا اطلاعات ارائه شده با نيازهاي اطلاعاتي او همخواني داشته است يا خير. همچنين مي توان پاسخ نامه اي تهيه و به ضميمه درخواست ها براي بهره گيران ارسال کرد. در برخي سازمان ها، واحد پژوهش در طول يک ماه درباره عوامل بازخوردي اطلاعات ارسالي به بهره گيران مانند به موقع بودن، کيفيت، کميت و ساختار ارسال منابع تحقيقي انجام خواهد داد.
بررسي بازخوردهاي بهره گيران، به شناسايي خدمات جديد يا تأييد و تثبيت ادامه خدمات جاري کمک خواهد کرد. ارائه خدمات کتابخانه اي در يک سازمان صنعتي و تجاري، زمان هاي مشقت بار شرکت را قابل تحمل تر خواهد کرد. ردگيري موفقيت هاي ويژه اطلاعاتي- مثل پروژه يا فرآيندي که اطلاعات در پيشرفت آن نقشي داشته است- بسيار مهم است. اگر چه تعيين ارزش پولي اطلاعات دشوار است اما آگاهي از اينکه مثلاً اطلاعات باعث موفقيت قراردادي شده که سه ميليون پوند ارزش داشته است اهميت خواهد داشت.

2-2-19- مشکلات اشاعه
اشاعه با مشکلات و محدوديت هايي رو به رو است: مشکلاتي که از تنوع نيازهاي بهره گيران ناشي مي شوند، مشکلاتي که از ترجيح محملي از محل هاي مختلف ارتباطي بروز مي کنند، مشکلات ناشي از ابهام تقاضاها و سطح رضايتمندي، مشکلات ناشي از ناديده انگاشتن فعاليت هاي اطلاع رساني و مشکلات ناشي از ناديده گرفتن اموري که واحدهاي اطلاع رساني مي توانند براي بهره گيران انجام دهند.
محدوديت هاي مالي، واحد هاي اطلاع رساني را ملزم مي سازد تا با توجه به منابع محدود موجود، تا حد امکان بهره گيران بالقوه بيشتري را پاسخگو باشند. در نتيجه، اطلاع رسانان مجبور مي شوند به جاي ارائه خدمات ويژه، جزئي تر، متناسب با نيازهاي بهره گيران خاص، و ارائه شده در قالبي مناسب تر، خدمات و توليدات معمولي تر و عمومي تر را ارائه کنند. همچنين، محدوديت هاي مالي باعث مي شود تا بعضي از خدمات صرفاً براي بهره گيران معيني ارسال شود.
محدوديت هاي مؤسساتي، از مسائلي چون موقعيت اداري واحد، موقعيت واحد در دسته يا رده خاص، محل آن، فاصله زياد مؤسسه براي دسترسي به برخي منابع اطلاعاتي و اين حقيقت که بعضي از اسناد محرمانه اند نشأت مي گيرند. در نتيجه بعضي از خدمات، ارائه نشده و يا ارائه آن به افراد خاصي محدود مي شود.
محدوديت هاي فني مثل تأخير در دريافت يا پردازش اسناد، نبود تجهيزات ضروري، کمبود کارکنان، چشم پوشي از بعضي اشکال اشاعه مشابه و…، همه و همه کيفيت و سطح اين خدمات را کاهش مي دهند. بعضي از محدوديت ها مثل، ارتباط نامناسب بين واحدهاي اطلاع رساني و بهره گير، کوتاهي در شناخت خدمات مناسب براي بهره گيران، گردآوري پيشينه اي منطبق با کارکردهاي پردازشي، تأکيد بر خدمات سنتي نامناسب، و ناديده گرفتن نيازهاي واقعي بهره گيران و … از ضعف مديريت ناشي مي شوند. واحدهاي اطلاع رساني در برابر بعضي از اين مشکلات- حداقل در کوتاه مدت- نمي توانند چاره اي بينديشند، اما بيشتر اين مشکلات با مديريتي هوشمندانه و نيرومند قابل حل است.

2-3- پيشينه پژوهش
2-3-1- پيشينه پژوهش در ايران
کاتوزيان(1371) در پايان نامه خود با عنوان «بررسي رابطه خدمات اشاعه گزينشي اطلاعات با ميزان مراجعه اعضاء هيات علمي به منابع اطلاعاتي کتابخانه مرکزي در دانشگاه علوم پزشکي ايران»، با استفاده از روش پژوهش تجربي اعضای هيأت علمي را به دو گروه آزمايش و شاهد تقسيم بندي کرده و براي گروه آزمايشي دست به اشاعه گزينشي اطلاعات زده است. نتايج حاصل از اين پژوهش حاکي از آن است که ميزان مراجعه در افرادي که سرويس اشاعه گزينشي اطلاعات برايشان ارائه شد (گروه آزمايشي) در مقايسه با گروهي که از اين خدمات محروم بودند (گروه شاهد) داراي اختلاف معني دار نبود. لازم به ذکر است که مجموع مقالات در خواستي گروه شاهد در مراجعات به بخش مرجع کتابخانه 13 مقاله بود که در مقايسه با گروه آزمايش که 51 مقاله بود قابل توجه است. زيرا از طريق اشاعه گزينشي اطلاعات تعداد زيادي از مدارک در اختيار فرد قرار مي گيرد که در مراجعات شخصي و جستجوي دستي امکان بازيابي آنها وجود ندارد. از طرفي با توجه به اطلاعات به دست آمده و تجزيه و تحليل حاصل مي توان به اين فرض رسيد که ارائه خدمات اشاعه گزينشي اطلاعات براي گروهي که به دليل نداشتن وقت و دور بودن محل کتابخانه امکان استفاده از منابع آن را ندارند و همچنين براي افرادي که براي تأمين نياز اطلاعاتي خويش از مقالات مجلات بهره مي جويند، مي تواند مورد استفاده قرار گيرد و مفيد باشد.
جعفر بيگلو(1376) در طرح تحقيقاتي خود با عنوان «طراحي و تأسيس سيستم اشاعه گزينشي اطلاعات» سؤالات اساسي تحقيق پژوهشگران مورد مطالعه خود را به سيستم رايانه ارائه مي کند و اين سيستم بر اساس يک الگوي طراحي شده به صورت خودکار اطلاعات را از انبوه داده هاي موجود در بانک هاي اطلاعاتي، شناسايي و واکشي مي کند، اطلاعات در اين سيستم به واسطه باز خورد، دايماً ارزيابي شده و از ريزش کاذب جلوگيري مي کند.
جعفر بيگلو(1378) در پايان نامه خود با عنوان «طرح نظام ملي اشاعه گزينشي اطلاعات اشاعه گزينشي اطلاعات براي اعضاء هيأت علمي دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالي کشور»

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با موضوع طرح پژوهش، اشاعه اطلاعات، ابزار پژوهش Next Entries پایان نامه با موضوع اشاعه اطلاعات