پایان نامه با موضوع محیط زیست، زیست محیطی، مسئولیت مدنی، آلودگی هوا

دانلود پایان نامه ارشد

هوای پاک را ترسیم و تبیین نماییم .
به عبارت دیگر هر دولتی بایستی تمامی امکانات ، ابزار و تجهیزات خود را به منظور رفع آلودگی به هر نوع ونحو و نیز شکل گیری هوای پاک به کارگیرد ؛ در غیر این صورت مطمئناً با چالش عظیمی در حوزه و قلمرو رعایت مقررات و کنواسیون های بین المللی مواجه خواهد شد. دولت ها نمی توانند خود را از زیر بار تعهدات و تکالیف بین المللی و داخلی در خصوص مبارزه با آلودگی هوا رها نمایند ؛ چرا که آلودگی هوا مطمئناً با اثرات و پیامد های محیط زیست مخربی که خواهد داشت ؛ به طور مستقیم با حیات و جان بشری ارتباط دارد . حال با اصل پذیرش و وجود مسئولیت مدنی دولت در حوزه آلودگی هوا بایستی عناصر و شاخصه های لازم در این خصوص وجود داشته باشد تا بتوانیم از مسئولیت مدنی در قلمرو آلودگی هوا صحبت نمائیم .
اما در این خصوص برای احراز مسئولیت مدنی آلوده کننده هوا که اعم از دولت و سایر اشخاص و با محوریت دولت ها می باشد بایستی چه شرایط و ارکانی وجود داشته باشد . در ادامه به پاره ای از این ارکان و شرایط وجودی لازم برای احراز از مسئولیت مدنی آلوده کننده هوا می پردازیم.
اولین شرط در این خصوص لزوم ورود خسارت می باشد . « در یک تعریف کلی در حقوق بین الملل خسارت زیست محیطی ، زیان یا صدمه ای است که در نتیجه فعل یا ترک فعل تابعان حقوق بین الملل یا در اثر بروز حوادث طبیعی ، به افراد ، اموال یا محیط زیست وارد می شود .
در دعوای تریل اسمیت منظور از خسارت آسیبی است همراه با اثر شدید و عبارات دیگر استعمال شده از مفهوم خسارت شامل آسیب های قابل ارزیابی محسوس ، قابل اندازه گیری ، شایان توجه و … است و آنچه بیشتر از همه استعمال شده ، عبارت آسیب شایان توجه به محیط زیست است … بر اساس ماده ی 1، 2 کمیسیون اروپایی مسئولیت زیست محیطی ELD ، تعریف خسارت های زیست محیطی در بردارنده ی سه مقوله خسارت به گونه های زیستی حفاظت شده و زیستگاه های طبیعی و خسارت به آب و خاک است … صرف نظر از موارد مذکور ، در سال 1998 میلادی یک گروه کاری در زمینه ی موضوع مسئولیت و جبران خسارت زیست محیطی به وسیله برنامه ی محیط زیست سازمان ملل متحد( یونپ ) تشکیل شد . وظیفه ی این گروه بازبینی گسترده بر اسناد جهانی و منطقه ای و قاقون گذاری های داخلی و به طور کلی رویه ی دولت ها به منظور ارائه تعریفی جامع از اصطلاح خسارات زیست محیطی عنوان شد . براساس پژوهش های این گروه خسارات زیست محیطی آنچنان تغییری است که تأثیر مضر قابل سنجش و قابل ارزیابی بر کیفیت محیط زیست یا بر عناصر آن می گذارد ، خواه این عناصر دارای ارزش تجاری باشند و خواه نباشند . از سوی دیگر ، خسارات زیست محیطی تغییراتی را نیز شامل می شود که بر توانایی آن محیط در جهت تداوم کیفیت قابل قبول و حمایت از حیات و تعادل زیست محیطی پایدار تأثیر سوء می گذارد …
برای ارزیابی و تعیین میزان خسارت وارده می توان مقداری از یک منبع آسیب دیده را در نظر گرفت و آن را با همان مقداراز محیط بدون آسیب دیدگی مقایسه کرد. برای مثال بررسی تعداد ماهی ها یا بوته ها در مقداری از محیط آسیب دیده و تعمیم آن به سایر قسمتهای خسارت دیده ، اما زمانی که قسمت های آسیب دیده با یکدیگر قابل مقایسه نباشند ، برای ارزیابی شدت خسارت می تواند هزینه های لازم برای بازسازی و اعاده ی وضع به حالت پیشین را ، معیاری در راستای ارزیابی میزان خسارت شناخت … استفاده از معیار دوم نیز با مشکلاتی همراه است ، زیرا بازسازی محیط زیست آسیب دیده در بسیاری مواقع امکان پذیر نیست یا با هزینه های نامحدود و وسیعی همراه است. علاوه بر این حتی اگر محیط آسیب دید قابل بازسازی باشد، این بازسازی ممکن است آنی و بلافاصله نباشد ، در نتیجه تعیین میزان خسارت با مشکل رو به رو می شود، چرا که عواملی مانند تورم نیز در این ارزیابی دخیل می شوند ….
خسارت ها را می توان با تمسک به پرونده های حقوقی مطرح شده در دیگر زمینه ها تخمین زد؛ مانند کاهش قیمت املاک به دلیل آلودگی ، یا کم شدن مشاغل به سبب آلودگی صوتی و دود و… برای ارزیابی خسارت های زیست محیطی در آن قسم از عناصر محیط زیست که نتوان هیچ کدام از روش های مذکور را به کار بست ، می توان سنجیدکه مردم تا چه اندازه حاضرند برای در اختیار داشتن مواهب طبیعی مانند گردشگاه ها و مناظر طبیعی هزینه بپردازند و میزان خسارت با توجه به تمایل مردم تعیین می شود …
به نظر بسیاری از کارشناسان ، این شیوه بسیار هزینه بر و زمان بر است و به دانش و تخصص زیادی در اجرا نیاز دارد. همچنین نتایج حاصل از این شیوه نسبی ، متحمل و مشروط است … »88. ورود خسارت اولین عنصر و شاخصه ی مهم در خصوص شکل گیری مسئولیت مدنی است .
در این خصوص می توانیم به خسارات ناشی از پدیده ریزگردها به عنوان مثال توجه نماییم. «منطقه خاور میانه در چند سال اخیر به کرات شاهد توفان های گرد و غبار در مقیاس وسیع بوده است . این توفان ها بعضاً تا چند هزار کیلومتر دورتر از منبع خود نیز جابجا شده است. به تبع آن کشورایران هم در چند سال اخیر با این پدیده دست و پنجه نرم می کند . گرد و غبار ورودی به ایران ، حواشی خلیج فارس حتی مرکز و شمال ایران را با وجود فاصله طولانی آن ها از مراکز ایجاد غبار ، تحت پوشش قرار داده است.
از جمله علل وقوع گرد و غبار در ایران می توان به مواردی همچون ناپایداری جوی در صحراها عربستان ، عراق و کویت و سوریه ، خشک سالی ، فقدان پوشش گیاهی مناسب ، کاهش بارندگی و میزان رطوبت هوا، تخریب مناطقی جنگلی و مراتع کشور عراق ، تغییرات فشار هوا و وزش باد شدید از سمت بیابان های کشور های عراق و عربستان اشاره نمود.
اما از جنبه حقوقی سیاسی می توان به موانعی همچون بروز نا بسامانی های سیاسی و اشغال عراق از دهه 90 میلادی ، وضعیت نامشخص قطعنامه 598 و وضعیت نه جنگ و نه صلح و از این مهمتر موضوع غرامت پرداخت نشده ایران در جنگ تحمیلی و باقی مانده اختلافات بر سر اروند رود و موضوع حق آبه عراق در تأمین تالاب هور العظیم ، هورالحمار هویزه و همچنین وجود اختلاف هیدرو پلتیک میان کشور های منطقه اشاره نمود. که باعث عدم شکل گیری همگرایی در غلبه بر بحران های زیست محیطی منطقه می باشد . جمهوری اسلامی ایران در اکتبر 1994 به عنوان سومین کشور عضو کنوانسیون مبارزه با بیابان زدایی ثبت گردیده است. در بیان اهمیت و جایگاه کنوانسیون مقابله با بیان زدایی و خشک سالی در ایران باید گفت که در کشور ما ،حدود 6/3 از مجموع2/5 میلیارد هکتار از اراضی کشاورزی در معرض پدیده فرسایش و تخریب و در نتیجه تبدیل شدن قرار دارند.
در ایران به لحاظ وضعیت اقلیمی بیش از 80 درصد عرصه های کشور رامناطق خشک و نیمه خشک در بر می گیرد . این مسأله به همراه فعالیت های غیر اصولی و ناسازگار با محیط زیست بیش از پیش اراضی کشور را در خطر تبدیل به بیابان قرار داده است . بنابراین لزوم اتخاذ برنامه های علمی برای مقابله با بیان زدایی و مقابله با خشک سالی در ایران امری بدیهی است .موضوع خشک سالی در ایران پدیده جدیدی محسوب نمی شود . ایران با وجود برخورداری از تنوع وسیع ، شرایط جغرافیایی ، اقلیمی ، گیاهی و جانوری به علت قرار گرفتن روی کمربند خشک جهان ، همواره در معرض پدیده ی خشک سالی بوده است . از طرف دیگر رشد سریع جمعیت و تغییر در ساختار اقتصادی و اجتماعی و به تبع آن تحول در شیوه های بهره برداری از سرزمین ، سبب بر هم خوردن نوع روابط و تعادل طبیعی انسان ها با محیط زیست شده است . نتیجه آن زوال تدریجی به ویژه برای منابع طبیعی (جنگل و مرتع) و در نهایت ایجاد تغییر در روابط اجتماعی پیام های منفی اقتصادی و گسترش سطوح بیابانی در کشور شده است .
آمارها هم اکنون بالغ بر 17 استان کشور با سطحی حدوفود 34 میلیون هکتار و برخی نیز 70 درصد از مراتع کشور و را تحت تأثیر این پدیده ذکر می کند . به همین جهت هیأت وزیران در جلسه مورخ 21/4/1388 بنا به پیشنهاد سازمان حفاظت محیط زیست و به استناد اصل یکصد و سی و هشتم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران ، آیین نامه آمادگی و مقابله با آثار زیان بار پدیده گردو غبار (ریزگرد) در کشور را مورد تصویب قرار داده است. البته به اهمیت موضوع و خسارت سنگین ناشی از پدیده بر محیط زیست اطراف و سلامت افراد انتظار می رفت که از جانب قوه ی مقننه در این رابطه مقرره ای وضع شود به هر حال ای آیین نامه سه برنامه کوتاه مدت ، میان مدت و بلند مدت طراحی نموده است …»89.
«خسارات ناشی از ریز گردها نظیر سایر آلاینده های هوا متعدد و متنوع است . از جمله مهمترین این خسارت بر اموال ، اشخاص و طبیعت می توان به موارد ذیل اشاره نمود : در حوزه خسارات وارده بر اموال و منافع ریزگردها به عنوان یکی از آلاینده های هوا بر منابع دیواری تأثیر نامطلوب داردو هوا سپهر را بد رنگ و میدان دید را محدود و شفافیت هوا را کاهش می دهد. به تبع خسارات وارده ازریزگردها نیز با توجه به حجم گسترده و میزان وزش باد و سایر شرایط اقلیمی می تواند متغیر باشد .
ذرات ریز میکرونی با نفوذ در ششها زمینه بیماریهای متعدد از جمله سرطان ها را فراهم می آورند . ریزگردها می توانند بر ترافیک هوایی و لغو پرواز هواپیما ها مؤثر افتد، اگر ذرات غلیظ گرد و غبار همراه با طوفان شدید باشد پدیده معروف به باران خون در مناطق بیابانی و نیمه بیابانی اتفاق خواهد افتاد. در حوزه ی خسارات وارده بر اشخاص میزان مراجعات افراد مبتلا به آسم و حساسیت به دلایل التهاب دستگاه تنفسی به مراکز درمانی افزایش می یابد. علاوه بر این میزان تولید محصولات کشاورزی و باغی را کاهش می دهد. ذرات بسیار ریز آلاینده با قطر کمتر از دو نیم میکرون اهمیت ویژه ای دارد . زیرا عموماً این ذرات از طریق تنفس وارد ششها شده و آثار مزمن تنفسی ایجاد می کنند. عوامل متعدد طبیعی و انسانی زمینه ساز بروز پدیده ریزگرد می شوند .
از مهمترین علل و زمینه های گسترش پدیده ریزگردها در ایران را می توان به تغییر کاربری اراضی در کشورهای همسایه بویژه مناطق شرقی عراق ، عدم توفیق سیاست های بیابان زدایی در این منطقه و تخریب جنگلها و اراضی کشاورزی و تالابی ، وزش بادهای موسمی در فصل خشک کاهش نزولات جوی ، اثرات نا مطلوب ناشی از جنگ تحمیلی بر اراضی جنگلی و تالابی مناطق جنوبی و جنوب شرقی ایران از جمله خشکاندن تالاب هورالعظیم در خوزستان و نیز قطع درختان نخل توسط عراق در خلال جنگ ، خشکسالی و تأثیر سوءِ تغییرات اقلیم در منطقه در کنار مدیریت ضعیف منابع آبی و رودخانه ای در این مناطق را نام برد .
در مورد ریز گردها در جنوب کشور نیز تصاویر ماهواره ای نشانگر آن است که اساساً در قلمروهای بیابانی با همراه شدن توفان این پدیده تشدید می شود. وجود صحراهای عظیم شمال عربستان ، با تپه های ماسه ای وسیع و بیابان های لخت و لم یرزع و بیابان های رسی و کفه ای در جنوب عراق و شمال شرق کویت نشان دهنده وضعیت مستعد طبیعی و کانون انتشار آنها در جنوب و غرب ایران است.
مسئله مهم قابل بحث در خصوص ریزگردها مسئولیت کشورهای منطقه ، در مقابل خسارت وارده ناشی از ریزگردها است. بدیهی است این پدیده منجر به ورود خسارت متعددی بر اشخاص ، اموال ، منافع در سطح کشورهای منطقه شده است . به لحاظ حقوقی به نظر می رسد باتوجه به ماهیت پدیده و خسارات وارده ، پیچیدگی ها و مشکلات متعددی وجود داشته باشد . مشکلات پنج گانه ذیل که تقریبا در خسارت زیست محیط مشترک است ، پیگیری جبران خسارات را با دشواری هایی مواجه می نماید.
نخستین مشکل در این زمینه توصیف پدیده ریزگردها است. دومین مشکل تعیین عامل زیان ، سومین مشکل ارزیابی میزان خسارت وارده ، چهارمین مشکل مسئله قابلیت انتساب خسارات و در نهایت نحوه ی جبران خسارات وارده است . با توجه به منشأ متعدد طبیعی و انسانی و نیز داخلی و بین المللی خسارات آلودگی ناشی از ریزگردها با ترکیبی از آنها ، ردیابی عامل ورود خسارت و یافتن دلایل و امکان انتساب خسارت به یک یا چند دولت مشخص به سختی امکان پذیر است . با اینحال این مشکلات به معنای فقدان نظام حقوقی بین

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با موضوع حقوق بین الملل، محیط زیست، مسئولیت مدنی، رابطه ی علیت Next Entries پایان نامه با موضوع مسئولیت مدنی، آلودگی هوا، قانون مدنی، زیان دیده