پایان نامه با موضوع طرح پژوهش، اشاعه اطلاعات، ابزار پژوهش

دانلود پایان نامه ارشد

دادن
با در اختيار داشتن پرونده‌هاي آزمايشي كه نشانگر انگاره‌هاي جستجوي كاربر است، شخص تشكيل دهنده پرونده بايد آن مفاهيم و ملزومات را به واژگان42 نظام بازيابي و نحو (تركيب43) واژه‌ها در آن نظام برگرداند. براي برگرداندن كليد واژه‌ها و بسط آنها از اصطلاحنامه‌ها (تزاروسها44) استفاده مي شود. برخي كتابهاي حاوي ضوابط45 نيز براي ارائه دقيق زمينه‌هايي چون حوزه‌هاي فعاليت، شركتها، نام مجله‌ها، سازمانها، و رده‌بندي فرآورده‌ها مورد استفاده قرار مي‌گيرد. شخص جستجوگر هم ممكن است ناگزير باشد، در بيان برخي مفاهيم در قالب توصيفگرها از اصطلاحنامه كمك بگيرد و برخي كليد واژه‌ها نيز به همان شكلي كه در عنوان و چكيده ديده مي شود براي جستجو حفظ شود. پس از چنين ملاحظاتي، در مورد تاييد ساير واژه‌هاي يافت شده با كاربر مشورت مي شود.
2-2-6- اطلاع دهي
استنادها، منابع يا چكيده‌هايي هستند كه بر مبناي پرونده آزمايشي بازيابي شده، به كاربر تحويل داده مي شود. اين مطالب ممكن است به شكل نسخه چاپي46، يا صفحه عنوان مقاله‌ها باشد. تحويل منبع مي تواند از طريق نظام پيام‌رساني الكترونيكي47 نيز انجام گيرد. متن الكترونيكي را مي توان ملاحظه و از آن نسخه‌هاي چاپي تهيه كرد. ضروري است خود پرونده نيز تحويل شود تا كاربر بتواند ميزان ارتباط آن را با انواع منابع ضميمه شده يا حذف شده در مجموعه اطلاعات تحويلي بررسي كند.

2-2-7- بازخورد48
اين جزء از نظام اشاعه گزينشي اطلاعات، كارآيي نظام هاي بازيابي را از نظر مواد بازيابي شده ارزشيابي مي‌كند. بر پايه اين گونه ارزشيابي، پرونده زمينه‌هاي مورد علاقه افراد را مي توان بازنگري و براي بازيابي‌هاي بعدي اصلاح كرد. اين كار همچنين راهكار مفيدي براي بهنگام كردن پرونده نسبت به زمينه‌هاي جاري و احتمالاً متغير كاربر است. بازخورد ممكن است شكل هاي متفاوتي داشته باشد. واكنش نسبت به هر آگاهي رساني مي تواند به صورت كتبي يا شفاهي باشد. در مرحله ابتدايي تشكيل پرونده، برگزاري جلسه‌اي شخصي با فرد تشكيل دهنده پرونده و پس از تحويل نخستين مواد بازيابي شده بسيار سودمند خواهد بود.
اين جلسه، به ويژه چنانچه حاصل نخستين بازيابي‌ها نتيجه‌اي ضعيف دربر داشته باشد، بسيار ضروري است. اين امر عامل مهمي در موفقيت هر خدمت اشاعه گزينشي اطلاعات بوده، و همكاري كامل شخص درخواست كننده را مي‌طلبد. سازوكار بازخورد مي‌بايست به حداقل زمان و تلاش از سوي كاربر نيازمند باشد. بسياري از سازمانها همراه با مواد تحويلي، يك كارت پستي برگشت دادني49 براي دريافت اطلاعات بازخوردي ضميمه مي‌كنند تا حداقل زمان را از كاربر بگيرد. در وضعيت ارتباط الكترونيكي، پيش از به پايان رسيدن ارتباط، خواستن آراء مي تواند موجب يادآوري به كاربر شده و او را تشويق به اظهارنظر كند.

2-2-8- بازنگري و بهنگام کردن پرونده
سرانجام آن كه، بسياري از پرونده‌هاي كاربران احتمال دارد نسبتاً بدون تغيير باقي بماند. درمورد شخصي كه دست اندركار پژوهش در يك حوزه است، پرونده به حداقل تغيير نياز دارد. با اين حال، آگاهي رساني و اصلاح مداوم مي تواند نسبت به هرگونه تغيير در زمينه علاقه فرد اطمينان ايجاد كرده و آن را مشخص كند. اين تغيير ممكن است ناشي از تغيير جهت در ميزان تاكيد سازمان بر موضوع يا تغيير در خط توليد آن باشد. ادغام ها و فراهم آوري هاي منابع جديد اكتشافات نيز مي تواند موجب تغييراتي در پرونده آن ها شود. به موازات آنكه كاربران نسبت به توانمندي ها و محدوديت هاي نظام بيشتر آگاه مي‌شوند، تقاضاهاي آنها نيز در طول زمان تغيير مي‌كند. به پيشنهادهاي كاربران هم بايد توجه كرد.

2-2-9 – اجرا
پيش از استفاده از شبكه‌هاي مخابراتي، خدمات اشاعه گزينشي اطلاعات بيشتر در محدوده داخلي كتابخانه‌ها اجرا مي‌شد. كتابخانه‌ها نوارهايي را از توليدكنندگان پايگاه هاي داده‌ها مشترك مي‌شدند و مطابقت دادن پرونده‌هاي كاربران با اطلاعات توصيفي منابع توسط رايانه كتابخانه انجام مي‌گرفت. از آن هنگام به بعد، همانگونه كه رايانه‌ها و تحويل الكترونيكي اطلاعات رايج‌تر شده است، انجام خدمات اشاعه گزينشي اطلاعات نيز ساده‌تر و ارزان‌تر گشته است.
تمام فروشندگان خدمات جستجوي پايگاه هاي اطلاعاتي پيوسته تسهيلاتي را براي بهنگام كردن جستجو در خدمات اشاعه گزينشي اطلاعات به امكانات خود افزوده‌اند. براي مثال، مي توان پرونده موضوعي كاربر را به صورت يك يا چند عبارت بولي در رايانه شركت فروشنده با پرداخت مبلغ منصفانه‌اي ذخيره كرد. آنگاه مي توان به صورت ماهانه يا در فواصل زماني معين از طريق همان عبارت بندي ها كه تنها محدود به بخش جديد افزوده شده فايل مي‌باشد به جستجو در فايل هاي مربوطه پرداخت.

2-2-10- ساير پالايشها
دو دستاورد ناشي از كاربرد رايانه‌ها و پايگاه‌هاي داده‌ها، بر اشاعه اطلاعات تاثير گذاشته است. اين دستاوردها عبارت است از :
1- توانايي ذخيره استنادهاي كتابشناختي و متن به صورت الكترونيكي در فايل شخصي
2- دسترس پذير شدن بخش هايي از برخي پايگاه هاي خاص براي جستجو توسط كاربران نهايي.

2-2-11- انتقال و ذخيره داده ها
انتقال و ذخيره داده‌ها فرايندي است كه طي آن داده‌هاي موجود در يك رايانه دور نسخه‌برداري شده و مستقيم از طريق خط تلفن به بايگاني ديگري در يك رايانه خودي انتقال داده مي شود. با استفاده از تجهيزات مخابراتي و يك برنامه نرم‌افزاري، مي توان فايل انتقال داده شده را ذخيره، نمايه سازي و يا در ديگري ادغام كرد. اين فايل هاي جديد را مي توان بعداً مورد جستجو قرار داد و روي آن كار بيشتري انجام داد. اين گونه فايل ها اساساً فايل هاي الكترونيكي استنادها50 يا فايل هاي بازچاپ متن كامل51 است. براي انتقال و سازماندهي فايل هاي شخصي نيز تعدادي فرآورده‌هاي نرم افزاري وجود دارد. برخي از اين برنامه‌هاي مشهور عبارت است از SCI-MATE،GRATFUL MED، PRO-CITE از كتابخانه ملي پزشكي آمريكا، و چند نرم‌افزار ديگر. بررسي و مرور توانمنديها و محدوديت هاي اين نرم‌افزارها را غالباً در مجله‌هايي چون :
Online Review, Database, Microcomputers for Information Management مي توان يافت. ايجاد فايل هاي انتقال داده شده به آساني امكان پذير است، اما نگه داشت آنها براي بازيابي آسان، بسيار مشكل است. هر يك از فايل ها در واقع نسخه كوچك شده52 از يك نظام بازيابي اطلاعات است كه همان مسائل و مشكلات سازماندهي موضوعي جهت بازيابي را به همراه دارد. به هر صورت، غير متمركز كردن فايل هاي بازچاپي پيوسته، موجب گسترش دسترسي به اطلاعات مي شود.

2-2- 12- جستجو توسط کاربر نهايي
موسسه‌هاي خدمات جستجوي پايگاه هاي پيوسته تخفيف هايي براي جستجو توسط كاربران نهايي به عمل مي‌آورند. نمايه دانش53 از موسسه ديالوگ54 و نمايه BRS After Dark از موسسه BRS با هدف دسترسي كاربران نهايي ايجاد شده است. منشاء پايگاه Paper Chase به عنوان يك طرح پژوهشي آن بود كه اين فرضيه را بيازمايد كه، چنانچه اطلاعات جديد كتابشناختي به آساني در دسترس پزشكان باليني و دانشمندان علوم زيست پزشكي قرار گيرد و توسط خود آنها جستجوپذير باشد، ميزان استفاده از متون و نوشته‌هاي زيست پزشكي افزايش خواهد يافت. (هروتز و بلي، 1981)
پايگاه Paper Chase شامل مقاله‌هايي از سه سال اخير پايگاه پاب مد55 بود. اين مقاله‌ها از مجله‌هاي موجود در كتابخانه‌ بيمارستان بت ازرائيل56 در بوستون برگرفته شده بود. نوار داده‌هاي اين پايگاه در يك رايانه داخلي قرار داشت. يك برنامه ارتباطي كاربر براي جستجوي آسان‌تر نيز نصب شده بود. پايانه‌هاي متصل به پايگاه بطور شبانه‌روزي در بيمارستان در دسترس بود.
به همين نحو، در پايگاه CITE/NLM يك برنامه ساده ارتباط كاربر براي جستجو در فهرست رايانه‌اي كتابخانه پياده شد (داسزککز57، 1983).
از هر دو طرح پژوهش چنين نتيجه گرفته شد كه فراهم بودن و دسترس پذيري از عوامل عمده و موثر در افزايش كاربر نظام هاي اطلاع رساني بود. از آن هنگام به بعد، در بسياري از مراكز، دسترسي محلي به زير مجموعه‌هاي پايگاه‌هايي كه مكرر مورد استفاده قرار مي‌گيرد، مانند MiniMEDLINE، فراهم شده است. (بوئرينگ58، 1985)
اكسنون لوح فشرده (CD-ROM) كه فايل هاي بزرگي از داده‌ها را دربر دارد نيز به عنوان نوع ديگري از ابزار پژوهشي براي خريد يا اشتراك در دسترس است. امكانات نامحدود جستجوي پيوسته كه در دسترس كاربران محلي است، موجب گسترش دسترسي به اطلاعات مي شود. با اين حال، لازم است به يك نكته احتياطي توجه داشت، اگرچه جستجو توسط كاربران نهايي خيلي معمول شده است، اما مطالعات انجام شده توسط سول59 (1986) نشان داده است كه راحتي و سرعت دو دليل اصلي استفاده كاربران نهايي از نظام هاي پيوسته محسوب مي شود و ساير توانمندي هاي خوب آن نظام ها تحت الشعاع اين دو عامل قرار گرفته است. بسياري از كاربران تنها جستجوهاي ساده را انجام مي دهند.
سادگي كاربرد عامل مهمي در تداوم استفاده از اين نظام هاست. پيشنهاداتي ارائه شده است مبني بر اينكه نظام پايه جستجوي پيوسته را مي توان به منظور كمك به كاربر نهايي ارتقاء بخشيد.

2-2-13- مديريت يکپارچه اطلاعات
در شكل آرماني، اشاعه به معناي استفاده يكپارچه از تمام اطلاعات مربوط و مناسب توسط كاربر است بدون آن كه خود وي مجبور باشد براي به دست آوردن اطلاعات مختلف از منابع جداگانه تلاش كند.
نظام مديريت يكپارچه اطلاعات دانشگاهي (60 (IAIMS كه توسط كتابخانه ملي پزشكي ايجاد شده، نظامي است كه در همين راستا كار مي‌كند( ماتسن و کوپر61). به منظور تاييد تصميم‌گيري هاي باليني و پژوهشي، متخصص مراقبت هاي پزشكي بايد بتواند اطلاعات موردنظر بيماران، نتايج آزمون هاي آزمايشگاهي، آمارهاي همه‌گيرشناسي، فايل هاي داده‌هاي خاص (مانند موافقت نامه‌ها و طرح هاي درماني)، و همچنين مطالب مربوط در مجله‌هاي جديد را از طريق رايانه روي ميز خود فراخواني كند.
چنين انديشه‌هايي مطمئناً در حوزه تجارت و صنعت نيز مصداق دارد. گزارش هاي داخلي مربوط، داده‌هاي مربوط به فروش و بازاريابي، گزارش هاي بازرگاني، مقررات و محدوديت هاي دولتي، و متون انتشار يافته بايد به منظور استفاده توسط شخص تصميم گيرنده، به صورت يكپارچه درآيد. يادآوري مي شود كه اگرچه تقريباً در هر موضوع قابل تصوري پايگاه هايي وجود دارد، اما تحويل و دسترس‌پذيري اطلاعات موردنياز به دليل وجود اطلاعات فوق‌العاده زياد دچار اختلال مي شود. استفاده مولد از اطلاعات نه صرفاً موجود بودن آنها، بلكه به پيش گزيني، هماهنگي موثر، و پيوند دادن ميان منابع اطلاعاتي بستگي دارد. كاربردهاي مديريت يكپارچه اطلاعات در حوزه‌هاي تخصصي به تدريج به منصه ظهور درمي‌آيد. مجله‌هاي الكترونيكي پيوسته در زمينه شيمي توانمندي هاي جستجو در «نظام پيوسته چكيده نامه شيمي62» را، كه نسخه پيوسته63، نشريه چکيده نامه شيمي64 است، به متن كامل مقاله‌ها در مجله‌هاي مربوط پيوند مي‌زند.
همانگونه كه پيشتر بيان شد، موسسه Mead Data Central خدمات MEDIS را نيز به منزله يك منبع اطلاع رساني يكپارچه كه تعدادي از منابع پزشكي را هماهنگ كرده است ارائه مي كند.

2-2-14- خدمات اطلاعات پردازش شده
امروزه، جامعه از وجود اطلاعات بيشتري آگاه است وكاربردهاي ثمربخش بيشتري براي آن يافته است. همچنين، سطح انتظار جامعه از خدمات اطلاع‌رساني بالاتر رفته است. به موازات سازماندهي و دسترس پذير كردن تعداد بيشتري از منابع اطلاعاتي به شكل الكترونيكي، تقاضاهاي بيشتري براي تحويل عملي اطلاعات مطرح مي شود. براي نمونه، در بخش تجارت، كاربران انتظار دارند اطلاعات پردازش شده را به شكل خلاصه در اختيار داشته باشند و بتوانند اطلاعات و اخبار تجاري را از طريق نظام هاي اطلاع‌رساني پيگيري كنند. تعداد فزاينده‌اي از موسسه‌هاي بازرگاني فرآورده‌هايي ارائه داده‌اند كه ويژه اين گروه از كاربران است.
براي مثال، واسطه‌هاي اطلاعاتي مستقل

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با موضوع آموزش و پرورش، مفهوم وجود Next Entries پایان نامه با موضوع اشاعه اطلاعات، پردازش اطلاعات، کتابداران