پایان نامه با موضوع شرط ضمن عقد، منطقه آزاد، ارزش بازار، عقد اجاره

دانلود پایان نامه ارشد

ن گونه است: ابتدا شرکتي که احتياج به نقدينگي دارد (باني)، يکسري از دارايي هاي خود که براي اجاره مناسب هستند را انتخاب مي کند. سپس يک شرکت با مقصد خاص (شرکت ناشر) تاسيس مي کند. اين شرکت با مقصد خاص از لحاظ قانوني داراي يک شخصيت کاملاً مستقل است. باني دارايي هاي منتخب را به صورت يک سبد دارايي به شرکت با مقاصد خاص میفروشد، با اين توافق که شرکت با مقصد خاص پس از خريد دارايي ها مجدداً آن ها را در قالب قرارداد اجاره در اختيار باني قرار دهد. مدت اجاره و همچنين مبلغ اجاره بها با توافق طرفين تعيين مي شود.
در مرحله بعد شرکت ناشر از طريق انتشار اوراق صکوک، دارايي هاي خود را به اوراق بهادار (صکوک) تبديل میکند. اوراق صکوک داراي ارزش مساوي هستند و هر يک بيانگر مالکيت مشاع قسمتي از دارايي هاي مورد اجاره میباشند. به عبارت ديگر سرمايه گذاراني که اقدام به خريد اوراق صکوک مي نمايند به نسبت ميزان ارزش اوراق خود در مالکيت آن دارايي ها به صورت مشاع شريک مي شوند.
باني به موجب قرارداد اجاره بايد مبلغ اجاره بها را طبق شرايطي که در قرارداد ذکر شده در اختيار شرکت ناشر قرار دهد. شرکت ناشر نيز بايد اجاره بها را بين دارندگان صکوک تقسيم کند. هنگامي که مدت زمان اجاره به پايان میرسد، جريان نقدي حاصل از اجاره بها نيز متوقف مي شود و مالکيت دارايي هاي مورد اجاره نيز در اختيار دارندگان صکوک است. حال اگر ارزش بازار دارايي هاي مذکور بيش از مبلغ اسمي مندرج در اوراق صکوک باشد آن گاه دارندگان صکوک پس از اتمام مدت زمان اجاره با فروش دارايي ها، سود سرمايه اي به دست مي آورند و در غير اين صورت با زيان سرمايه اي مواجه مي شوند. بنابراين در حالي که درامد حاصل از اوراق صکوک نسبتاً پايدار و داراي ريسک اندکي است اما خود اوراق مي توانند با ريسک کاهش قيمت مواجه شوند. طبيعتاً اين موضوع مي تواند انگيزه سرمايه گذاران براي خريد صکوک را کاهش دهد. به همين دليل معمولاً همراه با اوراق صکوک يک سند اختيار فروش نيز در اختيار سرمايه گذاران قرار مي گيرد تا در صورت تمايل بتوانند دارايي هاي مربوط را در زمان انقضاي قرار داد اجاره به قيمت اسمي به خود باني بفروشند.
2-4- اختيار فروش
قراردادي است که صاحب اختيار (خريدار اختيار فروش) پس از پرداخت مبلغ مشخص به فروشنده اختيار، اين حق را پيدا مي کند که تا زمان مشخص دارايي مشخص را با کيفيتي مشخص و با قيمتي مشخص، اگر بخواهد به فروشنده اختيار بفروشد.
فروشنده اختيار فروش تا زماني که خريدار اختيار فروش حق خود را اجرا نکرده هيچ تعهدي در اين قرارداد ندارد. زماني که خريدار اختيار فروش حق خود را اجرا نمايد فروشنده اختيار فروش اجبار دارد که تعهد را طبق قررداد انجام دهد. به عبارتي ديگر خريدار اختيار فروش داراي يک حق است و فروشنده اختيار فروش در زمان اجراي اين حق داراي تعهد مي شود، يعني اين قرارداد يک نوع تعهد احتمالي براي فروشنده اختيار فروش تلقي مي شود. ولي همان طور که گفته شد در انتشار اوراق صکوک بهتر است برگه اختيار فروش به صورت رايگان در اختيار خريدار قرار گيرد، تا انگيزه اي براي خريد اوراق باشد.
همچنين براي تبديل دارايي به اوراق بهادار از طريق انتشار صکوک، گام اول اين است که دارايي هاي واجد شرايط از شرکت اصلي جدا شده و به شرکت ناشر منتقل شود. زيرا شرکت ناشر معمولاً يک شرکت با مسئوليت محدود است و با انتقال دارايي به شرکت ناشر کليه ريسک هاي مربوط به دارايي از شرکت اصلي دور شده و به شرکت ناشر منتقل مي شود و همچنين دارندگان صکوک نيز مطمئن مي شوند که کليه حقوق مربوط به دارايي متعلق به آن ها میباشد و هيچ شخص ديگري نسبت به آن ادعايي ندارد. اما اگر اين دارايي در ترازنامه شرکت اصلي وجود داشته باشد و به شرکت ناشر منتقل نشود، آنگاه طلبکاران نيز ممکن است نسبت به آن ادعا داشته باشند.
2-5- فرايند انتشار اوراق صکوک
شركتي كه در نظر دارد اوراق بهادار صكوك منتشر كند. ابتدا يك شخصيت حقوقي ايجاد مي‌كند و بخشي از دارايي‌هاي خود را در آن شخصيت حقوقي قرار مي‌دهد. به اين ترتيب يك “بانك سرمايه‌گذاري8” با انعقاد قراردادي اقدام به انتشار اوراق صكوك در بازار مي‌كند و پول فروش آن را در اختيار شخصيت حقوقي قرار مي‌دهد. اين شخصيت حقوقي با افتتاح حسابي در يك بانك نقش حسابدار و خزانه‌دار را به آن بانك محول مي‌كند كه وظيفه دارد سود سرمايه‌گذاري خريد اوراق صكوك را به حساب خريداران اوراق واريز كند. چنانچه انتشار اوراق صكوك بين‌المللي باشد دارا بودن رتبه اعتبار الزامي است كه اين رتبه‌بندي توسط شركت‌هايي مانند “مودیز” و موسسه “اس اند پی” و “فیش9” انجام مي‌شود. شخصيت حقوقي ايجاد شده كه داراي عمري حداكثر 7 ساله است حتماً بايد در منطقه آزاد مالياتش ثبت شود تا در تبادل اوراق هزينه گزافي براي ماليات پرداخت نكند و سود بيشتري نصيب خريداران اوراق شود. شركت حقوقي پس از سررسيد اوراق صكوك منحل مي‌شود و شركت مادر يا همان هلدرها اعلام مي‌كنند افراد به جاي اين كه اصل پول خود را بگيرند مي‌توانند داراي سهام شوند. براي آن كه هلدرها در شخصيت حقوقي تاسيس شده به منظور انتشار اوراق صكوك حرفي براي گفتن داشته باشند، يك سهامدار طلايي محسوب مي‌شوند. نکته قابل توجه اين است که عامل پرداخت سود خريداران اوراق را مي پردازد. به ساده ترين بيان روش کار بدين صورت است که ابتدا باني توسط واسط ايجاد يا انتخاب مي شود. در ادامه واسط امين را مشخص نموده و دارايي ارزش گذاري مي شود. در مرحله بعد موسسه رتبه بندي اعتباري اوراق صکوک که قرار است رتبه بندي شود را رتبه بندي اعتباري مي کند. واسط شرکت تامين سرمايه را مشخص مي کند. سپس واسط اميدنامه اوراق را تهيه نموده و از طريق شرکت تامين سرمايه اقدام به پذيره نويسي صکوک مي نمايد. شرکت تامين کننده سرمايه با توجه به نوع دارايي اقدام به انتشار صکوک مي کند. در شکل زير فرايند انتشار صکوک نشان داده شده است (همان منبع).

(شکل 2-1) نماي شماتيک سيستم انتشار اوراق صکوک
انتشار اوراق صکوک نيازمند پنج عنصر زير است:
1- باني: منظور هر شخصيت حقوقي است که به منظور تامين مالي، اقدام به فروش دارايي‌هاي خود به واسط نموده و مجدداً به منظور انتفاع از داراييها اقدام به اجاره آن ها از واسط مينمايد.
2- واسط: واسط معمولاً يک شرکت سهامي خاص يا با مسئوليت محدود است که به منظور خاص (انتشار اوراق) تاسيس مي شود. واسط ممکن است از نظر زماني به صورت محدود يا نامحدود باشد. اين شرکت معمولاً توسط باني و به منظور کاهش هزينه هاي تامين مالي تاسيس مي شود. البته در کشورهاي پيشرفته که ميزان اوراق منتشره زياد است معمولاً چنين شرکت هايي صرفاً به عنوان واسط تاسيس میشوند. وظيفه اصلي واسط انتشار اوراق صکوک مي باشد. از نظر حقوقي واسط به عنوان حق العمل کار يا وکيل مي تواند اقدام به فعاليت نمايد.
3- سرمايه گذاران: منظور صاحبان اوراق ميباشد.
4- امين: منظور نهادي است که حافظ منافع سرمايهگذاران است و وظيفه بررسي وثائق و ضمانت‌هاي لازم جهت انتشار اوراق را بر عهده داشته و بر کل فرايند صکوک اجاره نظارت کامل دارد.
5- موسسه اعتبار دهنده: موسسه اي است که اقدام به رتبه‌بندي اعتباري صکوک اجاره مي نمايد.
2-6- انواع اوراق صکوک
به طور کلي اوراق صکوک را مي توان به دو دسته اوراق صکوک دولتي و اوراق صکوک شرکتي تقسيم کرد، ولي در استاندارد شريعت شماره 17 سازمان حسابرسي و بازرسي نهادهاي مالي اسلامي ‌انواع مختلف صكوك سرمايه گذاري به اين شرح ارايه شده است:
2-6-1- اوراق اجاره
اوراق اجاره اوراق بهاداري است كه دارنده آن مالك بخشي از دارايي است كه بر اساس قرارداد اجاره واگذار شده است. در بين انواع صكوك، اوراق اجاره يك محصول متمايز به شمار مي‌رود كه جايگاه خوبي در بين سرمایهگذاران مسلمان نسبت به ساير اوراق پيدا نموده است و ناشران نيز صكوك اجاره را روش مناسبي براي تجهيز منابع مي‌دانند. روش كار در اوراق اجاره به اين صورت است كه يك موسسه مالي با انتشار اوراق اجاره منابع مورد نياز را جمع آوري مي‌كند، سپس با استفاده از آن منابع، كالاهاي سرمايه‌اي و مصرفي با دوام مورد نياز دولت، بنگاه‌ها، موسسه ها و اشخاص حقيقي و حقوقي را خريداري كرده و به آنان اجاره مي‌دهد. از آنجا كه كالاهاي ذكر شده با استفاده از منابع صاحبان اوراق خريداري مي‌شود آنان مالك كالاها بوده و به تبع آن مالك اجاره بها نيز خواهند بود. اوراق بهادار اجاره به طور عمده به دو نوع تقسيم مي‌شوند:
2-6-1-1- اوراق اجاره عادي
در اين اوراق، موسسه مالي كالاهاي سرمايه‌اي و مصرفي با دوام را متناسب با عمر مفيد آن ها براي مدت زمان مشخص به متقاضيان اجاره مي‌دهد و در پايان قرارداد كالاي ذكر شده را تحويل گرفته، در بازار كالاهاي مستهلك به فروش مي‌رساند و قيمت حاصل از فروش را به خريد كالاهاي جديد اختصاص مي‌دهد و يا به حساب صاحبان اوراق منظور مي‌دارد.
ويژگي هاي زير را مي توان براي اوراق اجاره عادي برشمرد:
– اوراق اجاره عادي مي‌تواند براي يك كالاي سرمايه‌اي خاص، براي تركيبي از انواع كالاهاي سرمايه‌اي براي يك دوره زماني مشخص و يا به صورت هميشگي (دائمي) طراحي شود.
– به مقتضاي عقد اجاره، هزينه‌هاي حفظ و نگهداري و ترميم و بازسازي اموال اجاره داده شده به عهده موجر (موسسه مالي) است.
– اجاره بهاي كالاهاي اجاره داده شده به گونه‌اي تعيين مي‌شود كه افزون بر پوشش هزينه‌هاي حفظ و نگهداري، بيمه و ما به التفاوت قيمت خريد و قيمت مستهلك اموال و حق الوكاله موسسه مالي، سود خالصي را براي صاحبان اوراق به همراه داشته باشد (نجفي، 1385).
2-6-1-2- اوراق اجاره به شرط تمليک
در اين روش موسسه مالي با استفاده از منابع حاصل از واگذاري اوراق اجاره، كالا يا كالاهاي سرمايه‌اي و مصرفي با دوام را خريداري و به صورت اجاره به شرط تمليك به متقاضيان واگذار مي‌كند. به اين بيان كه مستاجر با پرداخت آخرين اجاره بها، مالك عين مستاجره مي‌شود.
ويژگي هاي خاص اين نوع از اوراق را نيز مي توان به شرح زير بيان کرد:
– اوراق اجاره به شرط تمليك نيز مي‌تواند به سه صورت طراحي شود، اجاره يك كالاي خاص، اجاره تركيبي از كالاها براي يك دوره زماني مشخص و اجاره تركيبي از كالاها به صورت مستمر و دائمي‌.
– همانند اوراق اجاره عادي در اوراق اجاره به شرط تمليك نيز موسسه مالي مي‌تواند بخشي از هزينه‌هاي حفظ و نگهداري عين مستاجره در طول مدت اجاره را به صورت شرط ضمن عقد به مستاجر منتقل نمايد و بخشي ديگر را از طريق بيمه پوشش دهد.
– اجاره بهاي كالاهاي اجاره داده شده به روش اجاره به شرط تمليك به صورتي تعيين مي‌شود كه افزون بر پوشش قيمت خريد كالا، هزينه‌هاي حفظ و نگهداري و حق الوكاله موسسه شامل سود خالصي براي صاحبان اوراق باشد، نرخ اين سود در بلندمدت نمي‌تواند كمتر از نرخ سود ابزارهاي مالي مشابه باشد (همان منبع).
2-6-2- اوراق مرابحه
از آنجا كه اوراق مرابحه انواع مختلف دارد، نمي‌توان تعريف جامعي از اين اوراق ارائه كرد؛ اما در نگاه عام مي‌توان گفت: اوراق مرابحه، اوراق بهاداري هستند كه دارندگان آن ها به صورت مشاع مالك دارايي مالي (ديني) هستند كه بر اساس قرارداد مرابحه حاصل شده است. اين اوراق بازدهي ثابت داشته و قابل خريد و فروش در بازار ثانوي مي‌باشند (همان منبع).
2-6-3- اوراق رهني
اكثر تسهيلات اعطايي از طرف بانك‌هاي بدون ربا قابل تبديل به اوراق بهادار هستند ليكن از اين ميان تسهيلات فروش اقساطي و اجاره به شرط تمليك به دلايل زير از اولويت برخوردارند: اين تسهيلات داراي بازدهي ثابت و معين هستند و براي افراد ريسك‌گريز و براي تبديل كردن دارايي‌هاي بانكي به اوراق بهادار شروع مناسبي به حساب مي‌آيند. در اين تسهيلات، دارايي تا پرداخت آخرين اجاره بها در مالكيت بانك مي‌ماند يا بانك مي‌تواند معادل آن را به عنوان رهن

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با موضوع اوراق قرضه، استصناع، نرخ بهره، داده ها و اطلاعات Next Entries پایان نامه با موضوع استصناع، وجوه نقد، توسعه بازار، بازده مورد انتظار