پایان نامه با موضوع خلیج فارس، اقیانوس هند، عوامل طبیعی

دانلود پایان نامه ارشد

(WBD‏)، بیماری نوار سیاه (BBD‏)، بیماری نوار زرد و بیماری نارنجی (‏‏Richmond, 1993‏).
‏بیماری های مرجان با عوامل تنش زا در ارتباط بوده و تنش ناشی از فعالیت های انسانی و طبیعی می تواند آن را افزایش دهد. بررسی ها نشان داده اند که بیماری نوار سیاه در مناطقی که فعالیت های انسانی شدید است، شیوع بیش تری دارد اما در مورد بیماری نوار سفید این حالت مشاهده نمی شود. در مواردی نیز بیماری به طور غیرمستقیم و از طریق آلوده نمودن اجتماعات هم زیست بر مرجان اثر می گذارد (Littler and Littler, 1994‏).

1-6-10- پدیده سفید شدگی در مرجان های سخت
‏سفیدشدگی مرجان ها به دلیل خاج شدن جلبک تک سلولی از بافت مرجان در اثر عوامل تنش زای محیطی همچون کمبود نور خورشید، افزایش میزان اشعه فرابنفش، میزان رسوب گذاری، آلودگی، تغییرات شوری و افزایش درجه حرارت است، و درصورتی اتفاق می افتد که تغییرات دمایی طولانی مدت باشد (تغییر سریع دما تأثیری بر سفیدشدگی مرجان ندارد) (Rogerers et al., 1994‏).
‏پس از فرآیندEI Nino ‏ سال 1998 ‏که منجر به سفیدشدگی آبسنگ های مرجانی دنیا گردید، این پدیده در آب های ایرانی خلیج فارس نیز مشاهده گردید (شکری، 1380).
1-6-11- آبسنگ های مرجانی ایران
‏اگرچه اطلاعات دقیقی در خصوص وسعت آبسنگ های مرجانی ایران در دست نیست، اما در کتاب اطلس جهانی آبسنگ های مرجانی، وسعت آن حدود 700 ‏کیلومتر مربع برآورد شده که در رده بندی جهانی در مقام پنجاهم قرار دارد(Spalding et al., 2001‏).
آبسنگ های مرجانی ایران عمدتاً از نوع حاشیه ای بوده و از شمال غرب به جنوب شرق خلیج فارس، در اطراف 16 ‏جزیره و دو منطقه ساحلی (خلیج نایبند و خلیج چابهار) توسعه یافته اند. خلیج فارس با تنوع زیستی آبسنگی نسبتا کم در مقایسه با تنوع زیستی موجود در اقیانوس هند یکی از وسیع ترین محیط ها برای رشد مرجان است(Price,1993) .
وسیع ترین گستره آبسنگ مرجانی در قسمت غربی خلیج فارس بین بحرین و مرز کویت یافت شده است. اطلاعات درباره گستردگی آبسنگ های مرجانی خلیج فارس در مناطق ایران بسیار محدود است (جدول1-7). (Sharabati, 1981 Sheppard & Sheppard, 1991; Sheppard & Salm, 1988).
بیشترین گسترش آبسنگ ها در مناطق ایرانی مجاور جزایر خارک و خارکو در مناطق دوردست شمالی و اطراف جزایر جنوبی از لاوان تا جزایر هرمز قرار دارد(Harrington, 1976; Harger, 1984; Fatemi et al., IUCN/UNEP 1989, 1988)
مطالعات انجام شده در سال های گذشته پیش بینی کرده است که حدود 35 گونه مرجان آبسنگ ساز در آب های ایرانی خلیج فارس وجود دارد (دانه کار، 1377‏). مطالعات انجام شده توسط مؤسسه ملی اقیانوس شناسی ایران در سال های 1380 ‏تا 1382 ‏در جزایر کیش، لارک، فارور و بنی فارور، هنگام و خلیج نایبند، وجود حداقل 31 ‏گونه مرجان سخت را در آب های ایرانی خلیج فارس به اثبات رسانده است. در میان مرجان های سخت شناسایی شده، خانوادهFaviidae ‏ غنی ترین و خانواده Poritidae‏ وAcroporidae ‏ فراوان ترین ‏ مرجان های سخت هستند.
جدول1-7: جزاير مرجاني خليج فارس (IRODC, 2004)
نام منطقه
نوع آبسنگ
عرض جغرافيايي
طول جغرافيايي
ویژگی منطقه
خارك
حاشيه اي
΄15 ˚29
΄18 ˚50
پايانه نفتي
خاركو
حاشيه اي
΄19 ˚29
΄20 ˚50
پناهگاه حيات وحش
فارسي
حاشيه اي
΄59 ˚27
΄10 ˚50
———
طاهري
تكه تكه
΄38 ˚27
΄31 ˚52
———
كيش
حاشيه اي
΄33 ˚26
΄57 ˚53
منطقه آزاد تجاري
لاوان
حاشيه اي
΄49 ˚26
΄16 ˚53
پايانه نفتي
هندورابي
حاشيه اي
΄40 ˚26
΄38 ˚53
———
فارور
حاشيه اي
΄17 ˚26
΄31 ˚54
منطقه حفاظت شده
بني فارور
حاشيه اي
΄07 ˚26
΄26 ˚54
———
شيدور
حاشيه اي
΄47 ˚26
΄25 ˚53
منطقه حفاظت شده
تنب بزرگ
حاشيه اي
΄16 ˚26
΄17 ˚55
———
تنب كوچك
حاشيه اي
΄14 ˚26
΄09 ˚55
———
سيري
حاشيه اي
΄54 ˚25
΄31 ˚54
پايانه نفتي
لارك
حاشيه اي
΄50 ˚26
΄21 ˚56
———
ابوموسي
حاشيه اي
΄52 ˚25
΄01 ˚55
———
هنگام
حاشيه اي
΄40 ˚26
΄50 ˚55
———
* قشم *
حاشيه اي
΄40 ˚26
΄44 ˚55
منطقه آزاد تجاري
هرمز
حاشيه اي
΄04 ˚27
΄25 ˚56
———-
1-6-12- تهدیدات مختلف در مقابل آبسنگ های مرجانی
‏آبسنگ های مرجانی نه تنها دارای زیبایی و تنوع طبیعی بالایی هستند، بلکه از نظر زیست شناختی و اقتصادی نیز حائز اهمیت هستند(Bryant et al., 1998).
این موجودات به دلیل آن که مقدار زیادی از دی اکسیدکربن اقیانوس را برای ساخت اسکلت آهکی خود (فرآیند کلسی فیکاسیون37) به کار می برند، نقش مهمی در تنظیم دی اکسیدکربن جهانی دارند. متأسفانه در سال های اخیر، به دلیل افزایش دمای آب دریاها و سایر عوامل، نظیر فعالیت های رو به گسترش انسانی، پدیده سفیدشدگی و بیماری های مرجانی، این زیستگاه های باارزش در معرض تهدید قرار گرفته اند، به طوری که طبق گزارش های ارایه شده تاکنون 27 ‏درصد آبسنگ های مرجانی دنیا از بین رفته اند.
از این میان 16 ‏درصد به طور کامل در اثر فرآیند ال نینو سال 1998 از بین رفت و پیش بینی می گردد، حدود 14 ‏درصد دیگر نیز در طول 2 ‏تا 10 ‏سال آتی از بین بروند. البته در صورتی که مدیریت بهینه و مؤثر در این زمینه صورت نپذیرد، بیش از 18 ‏درصد آبسنگ های مرجانی جهان از بین خواهد رفت (‏Wilkinson, 2000‏).
در جدول 1-8 ‏درجه بندی ‏تهدیدات بر روی آبسنگ های مرجانی نواحی مختلف به تفصیل ارایه شده است :

جدول 1-8: وسعت ودرجه بندی تهدیدات بروی آبسنگ های مرجانی نواحی مختلف دنیا (مقصودلو، 1390).
ناحیه
وسعت آبسنگ های مرجانی
درجه بندی تهیدات از نظر وسعت
درصد تهدیدات
به تفکیک جهانی
کیلومتر(مربع)
کم
متوسط
زیاد
کم
متوسط
زیاد
آبهای خاورمیانه
20000
7800
9200
3000
039/0
046/0
015/0
دریای کارایب
20000
7800
64000
5800
039/0
032/0
029/0
اقیانوس اطلس
3100
400
1000
1700
013/0
032/0
029/0
اقیانوس هند
36100
16600
10500
9000
046/0
029/0
025/0
آسیای جنوبی
68100
12300
18000
37800
018/0
026/0
056/0
اقیانوس آرام
108000
63500
33900
10600
059/0
031/0
010/0
مجموع جهانی
255300
108400
79000
67900
042/0
031/0
027/0

‏توسعه جوامع انسانی نزدیک مناطق مرجانی اغلب باعث تجمع آلاینده های متفاوت در آب های نزدیک ساحل می گردد. این آلاینده ها شامل پساب های کشاورزی، صنعتی و شهری است. بعضی از این منابع آلوده کننده، غلظت نوترینت ها را در آب افزایش داده و باعث بروز فرآیند یوتریفیکاسیون38 و افزایش بیش از حد جلبک های کفزی به ویژه نوعی جلبک به نام جلبک سبز غوره ای (Caulerpa racemosa‏) می گردد. در اثر این امر اولاً در اثر نرسیدن نور لازم برای جلبک تک سلولی آبسنگ ها خفه شده و می میرند و ثانیاً به دلیل از بین رفتن نواحی وسیع مرجانی، فرآیند تجزیه باکتری ها باعث کاهش اکسیژن آب دریا می گردد. حاصل این امر کاهش تنوع مرجان ها و افزایش نوع خاصی خیار دریایی است (‏Rogers et al., 1994‏).
از دیگر فعالیت های مخرب انسانی ساخت و سازهای ساحلی است که باعث افزایش میزان رسوب گذاری در مناطق مرجانی می شود. هرچند پولیپ های مرجانی با به کار بردن دام موکوسی و مژک قادر به برداشتن رسوب و تمیز کردن سطح خود هستند، اما مقادیر زیاد لجن و رسوب باعث مسدود شدن پولیپ ها و خفه شدن آنها می گردد. از طرفی رسوب و مواد معلق، میزان نفوذ نور را کاهش داده و باعث کاهش فتوسنتز در جلبک زوگزانتله و در نتیجه تقلیل منبع غذایی می شود. وجود این شرایط متاسفانه در جزایر در سال های اخیر رو به افزایش است.
ماهیان تنها ساکنین زیستگاه های مرجانی نیستند که برای مصارف تجاری و یا غذایی صید می شوند، بلکه در بعضی مناطق دنیا اجتماعات آبسنگی دیگری همچون: خرچنگ دراز، خیار دریایی، توتیای دریایی، حلزون ها و صدف ها به خصوص Tridacna صید می گردند که این امر تغییرات بوم شناختی را به همراه خواهد داشت. برای مثال، توتیای دریایی مسئول برداشتن بخشی از اسکلت آبسنگی در طول چرا است بنابراین زمانی که شکارچیان طبیعی این موجود نظیر نرم تنان و ماهی ها در اثر صید بیش از حد کم شوند، عمل فرسایش طبیعی آبسنگ توسط این موجود افزایش خواهد یافت (1998,Sumich‏).
اگرچه صنعت گردشگری باعث بهبود وضعیت اقتصادی مردم در نواحی مرجانی می گردد، اما در صورت عدم اعمال مدیریت صحیح، گسترش صنعت گردشگری می تواند از عوامل مهم تهدید کننده زیستگاه های مرجانی به شمار رود. با گسترش بی رویه این صنعت، میزان ساخت و ساز در مناطق ساحلی افزایش می یابد که این امر به فرسایش ساحل و تشکیل لجن بر روی آبسنگ ها منجر می گردد. همچنین به دلیل جذابیت های خاص مناطق مرجانی، این مناطق ارزش تفرجی ویژه ای داشته و در این بین گاه فعالیت هایی که از نظر ظاهری بی خطر جلوه می کنند، نظیر لنگر انداختن قایق های تفریحی و اسنورکلینگ39 در نواحی کم عمق ساحلی می توانند اثر مخرب بر روی آبسنگ های مرجانی داشته باشند (‏Rogers et al., 1994‏).

مروری بر تهدیدهای حاصل از فعالیت های انسانی:
آلودگی حمل و نقل دریایی عمدتا حاصل از تانکرهای نفتی.
آلودگی حاصل از فعالیت های زمینی مانند ساخت و سازهای ساحلی و فاضلاب های شهری.
آلودگی حاصل از ریزش های نفتی منطقه.
تأثیرات وابسته به توسعه صنعت توریسم.
آلودگی دمایی حاصل از تأسیسات آب شیرین کن و کارخانه های برق.
فعالیت های وابسته به استخراج منابع شامل لنگر انداختن، تورهای ماهیگیری، طناب ها و دیگر ادوات ماهیگیری، هم چنین بهره برداری بیش از اندازه از منابع زنده مورد استفاده برای غذا و تزئین (مرادی، 89).

‏1-6-12-3- عوامل طبیعی
‏آکانت آسترپلانسی(Acanth aster planci) که با نام مخففCOTS) ‏)40 در جهان شناخته می شود، نوعی ستاره دریایی بزرگ با بازوهای منشعب (به قطر 30 ‏تا ‏40 سانتیمتر) است که از پولیپ های مرجانی تغذیه می کند. در حالت طبیعی، این موجود به مقدار کم و کافی وجود دارد به طوری که آسیب به آبسنگ ها نیز جزئی ا‏ست. در آبهای ایرانی خلیج فارس تنها یک گزارش از این موجود، در تنب کوچک به ثبت رسیده است (رضایی، 1379).
از دیگرعوامل عوامل طبیعی:
نوسانات شدید دمای آب، سفید شدگی مرجان ها بیشتر به علت افزایش دمای سطحی آب دریا (SST)41 به بیش از 30 درجه در طی ماه های تابستان است.
پدیده های هواشناسی مثل گرمایش جهانی و پدیده ال نینو.
طوفان ها و آشوب هاي زيستي که بر اثر وقایع طبیعی هواشناسی رخ می دهد.
پديده كشند قرمز كه اخيرا در خليج فارس رخ داده و احتمالاً موجب تغييراتي در وضعيت مرجان ها شده است(مرادی، 89).
1-7- اهمیت تحقیق
آبسنگ های مرجانی درنتیجه فعالیت های جوامع انسانی در حال نابودی می باشند؛ این نابودی حتی درنظر افراد غیرمتخصص نیز بسیار مشهود می باشد(Gingesberg, 1998).
یکی از اصول مهم توسعه پایدار حفاظت از محیط زیست می باشد. با گسترش روزافزون صنایع و توسعه صنعتی، نیاز به انرژی روز به روز افزایش می یابد. مناسب ترین و ارزان ترین منبع انرژی در جهان سوخت های فسیلی می باشند که در ضمن از عمده ترین منابع آلودگی محیط نیز هستند. اکتشاف، استخراج، پالایش و استفاده از این منابع انرژی باعث آلودگی شدید محیط زیست می گردد. خلیج فارس به عنوان مکانی که در حدود بیش از 30% تولید و 60% حمل و نقل دریایی نفت جهان در آن صورت می گیرد (Reynolds,1993)، یکی از محیط هایی است که به شدت تحت تأثیر آلودگی های نفتی و همچنین صنعتی و انسانی کشورهای مجاور خود قرار گرفته است. آلودگی های نفتی از اصلی ترین منابع آلودگی در خلیج فارس می باشد. تأثیر آلوده کننده ها بر محیط های دریایی از عمده ترین مسائل در مطالعات آلودگی می باشد. یکی از تأثیرات آلوده کننده ها بر محیط های دریایی افزایش تمرکز عناصر نادر در آب می باشد که به دلیل سمی بودن اکثر این عناصر تمرکزهای بالاتر از حد معمول آنها در محیط برای آبزیان مشکل آفرین و

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با موضوع آبسنگی، ‏در، ‏آبسنگ Next Entries پایان نامه با موضوع خلیج فارس، جزیره قشم، آلودگی نفتی