پایان نامه با موضوع حاجی آباد، رسوب گذاری، زمین ساخت

دانلود پایان نامه ارشد

ويژگي‎هاي زمين‎شناختي آن با پهنه‎هاي مجاور تفاوت‎هاي آشكار دارد. تفاوت‎هاي ويژه اين زون سبب شده است تا از گذشته‎هاي دور مورد توجه و مطالعه زمين‎شناسان باشد (آقانباتی،1383). از این نوار تحت عناوین مختلف مانند زون ارومیه- اسفندقه، مریوان- اسفندقه، سنندج – سيرجان (اشتوكلين، 1968)، زون همدان (گرگوري، 1929)، زون ساختاري پيچيده همراه با سنگ‎هاي دگرگوني (فالكن، 1961)، یاد شده است، كه از ميان آن‌ها « سنندج – سيرجان » شناخته شده‎تر است و كاربرد بيشتر دارد (درویش زاده، 1385؛ آقانباتی، 1383). این زون در واقع به صورت یک نوار ماگمایی – دگرگونی با طول تقریبی حدود 1500 و پهناي 150 تا 250 كيلومتر میباشد، كه از غرب درياچة اروميه آغاز مي‎شود و در يك راستاي شمال غرب – جنوب شرق تا گسل ميناب، در شمال بندرعباس، ادامه مي‎يابد (آقانباتی،1383).
افتخار نژاد (1359) براساس برداشتها و مطالعات، این زون را به دو بخش شمالی و جنوبی تقسیم کرده است که بخش جنوبی، از گلپایگان تا سیرجان با آثار کوهزایی پرکامبرین و تریاس میانی و وجود تودههای نفوذی مانند گرانیتهای حاجی آباد، اقلید، سیرجان و تودههای بازی اسفندقه مشخص میگردد و بخش شمالی َآن که همدان- ارومیه خوانده میشود، با عملکرد فازهای مهم کوهزایی سیمرین کرتاسه پایانی مشخص میشود. تودههای نفوذی متعددی مانند اراک، بروجرد، ملایر و الوند در آن به وجود آمده است (قربانی، 1381).
به طور خلاصه اختصاصات زون سنندج-سیرجان از این قرار است:
* دگرگونی پرکامبرین که درجه آن شدید بوده و در گلپایگان و مخصوصا بخش جنوبی این نوار دیده میشود.
* در طی دوران پالئوزوئیک رسوبات تخریبی و سنگهای آتشفشانی بین لایهای در آن تشکیل شده است.
* وفور رسوبات آواری شیلی پرمین میتواند نتیجهی بالا آمدگی این بخش از فلات ایران بر اثر حرکات هرسینین باشد.
* در تریاس میانی دگرگونی و تغییر شکل شدیدی را متحمل شده و سنگهای دگرگونی حاجی آباد اسفندقه حوالی سیرجان و تودههای نفوذی محلی نتیجه آن است.
* رسوب گذاری ژوراسیک از نوع تخریبی و همراه با آن آتشفشانی زیر دریایی است.
* دگرگونی شدید سیمرین پسین در اواخر ژوراسیک مخصوصا در بخش شمالی آن مشاهده شده است. طی فاز لارامید نیز بخش شمالی تر آن (مهاباد-سنندج) دگرگونی شدیدی متحمل شده است.
* دگرگونی و گرانیت زایی در کرتاسه پایانی- پالئوسن یکی دیگر از اختصاصات این زون است.
* بالاخره در فاز کوهزایی بین ائوسن- اولیگوسن توده‌های بازیک (مانند گابروی خرزهره- پنجوین) در بخش شمالی این نوار به چشم میخورد (درویش زاده،1385).
رسوبات ترشیاری در بخش شمالی این نوار شامل:
* سری ائوسن با ضخامت 1000 تا 1500 متر از جنس مارن و آهک گلوبیژرین دار (ائوسن فوقانی) است که به وسیله توفها و حتی گدازههای آندزیتی، کم و بیش قطع میشود.
* سری اولیگو- میوسن، نسبت به سری فوق دگرشیبی ملایم داشته و با وضعیت افقی مشخص می‌شود. ضخامت این سری در حدود 400 تا 500 متر بوده و شامل رسوبات آهکی نرتیک با میکروفسیلهای فراوان است که در شمال سد همدان میتوان تناوب آن را با مارنهای منطقه مشاهده کرد. در ضلع شمالی همین ناحیه رسوبات قرمز نئوژن با گسترش زیاد وجود دارد که حاکی از خشک شدن دریای قم این ناحیه است (درویش زاده، 1385).

.

شکل ‏21- جایگاه زون سنندج- سیرجان (Alavi, 1994)، اصلاح شده توسط نظافتی (Nezafati, 2006) و موقعیت منطقه مورد مطالعه.

2-4- چینه‌شناسی

2-4-1- سیلورین

میکاشیستهای سیاه (Tesh):
در انتهایی ترین بخش جنوب شرقی این زون، در کوه سفید توتک ترادف نسبتا ضخیمی از میکاشیستهای سیاه رنگی رخ مینماید که در زیر مرمرهای کوه سفید قرار میگیرد. میکاشیستها در یال جنوبی تاقدیس کوه سفید حدود1200 متر و در یال شمالی آن حدود 700متر ضخامت دارند. البته این مطلب مربوط به تغییر ضخامت در فاصلهای بدین کوتاهی نیست، بلکه حاصل نفوذ گرانیتی است که در میان این شیستها نفوذ کرده و در یال شمالی تنها 700متر از ضخامت این سری میکاشیستی را بر جای نهاده است. این دو واحد سنگی به انضمام گرانیتگنایسهای زیر شیستهای سیاه در نقشه چهارگوش اقلید بنام کمپلکس توتک نشان داده شده است. شیستهای سیاه رنگ ردیفی یکنواخت و تا اندازهای یکدست را تشکیل می‌دهد. واحد کربناتهای که در برروی این میکاشیستهای سیاه رنگ واقع شده، حاوی فسیلهایی چون بریوزوآ (bryozoans)، کرینوئید و مرجان روگوس (rugose corals) میباشند. بنابراین با توجه به شواهد موجود سن این واحدهای کربناته که اکنون به مرمر تبدیل شدهاند به دونین میانی تا پسین نسبت داده شده است. با توجه به درجه دگرگونی، در این میکاشیستها فسیلی یافت نشده است. براساس موقعیت چینه‌شناسی و شباهت آن به رسوبات پیش از دونین بالا در ایران مرکزی میتوان آن را هم ارز سازند نیور و شیلهای سیاه رنگ گراپتولیتدار سیلورین در کوههای گهکم و فراقان از رشته کوههای زاگرس دانست و سن این میکاشیستها را سیلورین در نظر گرفت (هوشمندزاده و همکاران، 1369).

2-4-2- پالئوزوئیک بالایی
این ردیف سنگی که اکنون به صورت مجموعه ای از مرمر، شیست، آمفیبولیت و کوارتزیت رخنمون دارد، در دو منطقه از این زون رخنمون بیشتری دارد که یکی کوه سفید توتک، در انتهایی ترین بخش غربی دره سوریان و دیگری ناحیه بین دهکدههای هنشک و گوشتی در پشتههای جنوب شرقی گردنه کولیکش. هر چند که موقعیت استراتیگرافی این سنگها مشخص است، با این حال بنا به شیوه مرسوم این سنگهای دگرگون شده را به سه کمپلکس (مجموعه) تقسیم می شوند که به ترتیب قدمت عبارتند از:
* کمپلکس توتک: که بیشتر مرمری است با ردیفی از شیستهای سیاه رنگ و گرانیت‌گنایس در زیر آن، مرمرهای این کمپلکس سنی معادل دونین میانی دارد و با سازند بهرام قابل مقایسه است.
* کمپلکس سوریان: که بیشتر از شیست، کوارتزیت شیست با میان لایههایی از آهک و بازالت و توف های بازالتی تشکیل شده است. این کمپلکس از نظر موقعیت استراتیگرافی و لیتولوژی با سازند شیشتو قابل مقایسه است.
* کمپلکس کولیکش: که همان بخشهای بالایی کمپلکس سوریان است با کربناتهای انکریتی- دولومیتی در قسمت بالای آن که میتواند با سازند شیشتو (1و2) مقایسه گردد.
گذر بین بخش کربناتی کمپلکس کولیکش و مرمرهای فوزولین دار پرمین تدریجی است و چه بسا قسمتی از کربناتها بخشی از پرمین پایینی باشد. بنابراین کمپلکس یاد شده سنی محدود بین سیلورین تا پرمین دارد (هوشمندزاده و همکارن، 1369).

2-4-3- تریاس
سنگهای تریاس در زون سنندج- سیرجان چهارگوش اقلید، نیریز و حاجی آباد گسترش چندانی ندارد، دلیل این امر میتواند چین خوردگی، دگرگونی و سپس خروج از آب و فرسایش باشد، که سبب شده رسوبات تریاس بالایی و میانی در این زون آبشوییده شود. اغلب دیده میشود که رسوبات تریاس بالا و یا ژوراسیک پایینی و میانی مستقیما روی سنگهای دگرگون شده پالئوزوئیک قرار میگیرد. در چهارگوش اقلید، ردیف نسبتا ضخیمی از سنگهای کربناتی- آواری ولکانیک، همراه با سنگهای پرمین در شمال غربی هنشک رخ داده که از نظر استراتیگرافی میتواند با گروه تریاس پایینی و سنگهای دولومیتی قابل مقایسه باشد. الریک و ویرلوژو (Alric and Virlogeux,1977) مجموعه دگرگونی کربناتی- آواری ولکانیک، را به 5 واحد از بالا به پایین به شرح زیر تقسیم کردهاند:
واحد1- تناوب لایههای نازک شیست و کوارتزیت
واحد2- تناوبی از مرمرهای کوه سفید و کالک شیست، غنی از کانیهای پیریت اکسیده
واحد3- شیستهای کلریت یا آمفیبول دار. خاستگاه این سنگها احتمالا گدازهی بازیک حفره دار است که در حال حاضر بافت خود را حفظ کرده است.
واحد4- شیستهای تیره رنگ
واحد5- متادولومیت زرد قهوهای رنگ، با نوارهایی از متاچرت. این واحد با گروه سنگ‌های دولومیتی ایران مرکزی و سازند شتری قابل مقایسه است.
همچنین در این چهارگوش زون رادیولاریتی- افیولیتی را که در واقع بخش داخلی زون سنندج- سیرجان میباشد را میتوان به حساب آورد. این بخش از رسوب ترسیر و کواترنر پوشانده شده است و به نظر میآید بخش اعظم آن در زیر رواندگی ده بید کرختگان از نظر بدور مانده باشد. قدیمترین سنگهایی که در این زون بطور درجا استقرار یافته مربوط به تریاس بالا و از نظر کرونواستراتیگرافی قابل مقایسه با سازند نایبند است. با این وجود ریکو (Ricou, 1974) توانسته در شمال دریاچه بختگان، در میان سفره های رورانده که او آن‌ها را سفره های رورانده پیچکان نامیده واحدهایی بیابد که در همین زون رادیولاریتی- افیولیتی بر جای گذاشته شده و یک نظام ترکیبی اما بدون ابهام از نظر چینه‌شناسی برای آن‌ها گزارش کند. این واحدها از پایین به بالا بدین قرار است:
واحد1- مارن‌های سیاه رنگ و آهکهای آواری
واحد2- آهکهای سیلیسی
واحد3- رادیولاریتها
واحد4- آهکهای کنگلومرایی

2-4-4- ژوراسیک
سنگهای ژوراسیک در ایران مرکزی و زون سنندج – سیرجان تفاوت چندانی ندارند. در واقع آنچه در چهارگوش اقلید مشاهده میشود، حاشیه ایران مرکزی و کنارههای زون سنندج- سیرجان میباشد. تنها اختلاف عمده در دو زون مذکور در شدت ماگماتیسم و میزان دگرگونی است. رابطه سنگهای ژوراسیک و سنگ‌های قدیمیتر در هیچ جای چهارگوش اقلید معلوم نیست. تمام حد و مرزها در اثر نیروهای ساختاری شکننده و خرد شدهاند. با این حال به گفته کسانی که هر کدام بنحوی در این ناحیه مطالعه داشتهاند سنگهای ژوراسیک زیرین بر روی سنگهای دگرگونی قرار گرفته اند (هوشمند‌زاده و همکاران، 1369).

2-4-5- کرتاسه
تداوم بین رسوبات ژوراسیک و کرتاسه در زون سنندج-سیرجان به گونهای است که تمیز بین این دو از نظر لیتولوژی و انعکاس آن بر نقشه میسر نبوده و بدین جهت سنگهای ژوراسیک بالا (نئوکومین) بصورت یک واحد مشخص شده است. این رسوبات در ارتفاعات کوههای لای تاریک ختائیان، در جنوب دره بوانات و نیز در شمال گردنه اوجارو گسترش فراوانی دارد و همان ردیفهایی است که ریکو (Ricou, 1974) گروه گلومعدن نام نهاده و طراز (Taraz, 1972) از آن‌ها بنام سنگهای ژوراسیک بالا یاد کرده است. دو مقطع از این ردیفهای سنگی در کوه حالیشت وگردنه اوجارو مطالعه شده که پیوستگی رسوبات کرتاسه را از بریازین تا سنومانین نشان می‌دهد.
سنگهای آپتین تا سنومانین از نظر لیتولوژی چندان بی شباهت به همین ردیف سنگها در ایران مرکزی نیست، با این تفاوت عمده که بطور پیوسته به دنبال رسوبات نئوکومین میآید و نشان میدهد که دریا، از ژوراسیک تا این زمان در این ناحیه پسروی نداشته و چندان تغییری نیز در ژرفای آن بوجود نیامده است. تفاوت دیگر وجود سنگهای آندزیتی بازالتی است که بصورت گدازه و آذرآواری این سنگها را در زون سنندج-سیرجان همراهی میکند (هوشمند‌زاده و همکاران، 1369).

2-4-6- سنوزوئیک
سنگهای سنوزوئیک در این زون گسترش فراوانی دارد و از خود رخسارهای ظاهر میسازد که در دیگر مناطق ایران کمتر دیده میشود. این سنگها بیشتر در زون رادیولاریتی- افیولیتی ظاهر میشود، جایی که اکثرا از هم گسلیده و ارتباط خود را از دست داده است (هوشمند‌زاده و همکاران، 1369).

2-4-6-1- پالئوسن
رسوبات پالئوسن در محدوده جنوب شرق چهارگوش مذکور، در جنوب گسل معکوس و سرتاسری ده بید کرختگان بیرون زدگی دارند. ولی به علت شدت، فعالیتهای زمین ساختاری سطح تماس این رسوبات گسله بوده و ارتباط اولیه آن‌ها با نهشتههای دیگر به وضوح مشخص نیست. مقاطع موجود کامل نبوده و هر یک بخشی از رسوبات را نشان دادهاند، لذا نمیتوانند نمایانگر ضخامت و موقعیت استراتیگرافی طبقات نسبت به هم باشند. از تلفیق و بازسازی مقاطع موجود میتوان این رسوبات را شامل آهک، مارن وشیل دانست.
در جنوب غرب قله دهار رسوبات بطور جانبی تغییر مینماید. بطوری که آهکهای کنگلومرادار به آهکهای چرت دار و بطرف غرب به آهکهای دانه ریز

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با موضوع دانشگاه شیراز، استان فارس، نمونه برداری، جستجوی اینترنتی Next Entries پایان نامه با موضوع منطقه بوانات، پتروگرافی، زمین ساخت