پایان نامه با موضوع اوراق قرضه، استصناع، نرخ بهره، داده ها و اطلاعات

دانلود پایان نامه ارشد

ترتيب با رعايت شرط تکثرگرايي در ابزار تحقيق مي توان به نتايج حاصل از پژوهش بيشتر اعتماد کرد.
1-7-3-3- مصاحبه با نخبگان و طراحان نظام بانکداري
در هر تحقيق پژوهشـگر مي‌تواند به منظور گرداوري و ثبت و ضبط داده ها و اطلاعات از ابزارهاي متنوعي استفاده نمايد. محقق براي به دست آوردن داده هاي مورد نياز در تحقيق بايد از ابزارهاي متناسب با همان نوع داده و شرايط خاص آن تحقيق استفاده کند و پس از آن با تحليل، پردازش و تبديل آن ها به اطلاعات، سوالات را بيازمايد.

1-8- قلمرو تحقيق
1-8-1- قلمرو موضوعي
با توجه به اين که جامعه آماري در اين پژوهش سيستم بانکي کشور مي باشد لذا تمامي جامعه آماري ياد شده مد نظر قرار مي گيرند.
1-8-2- قلمرو مكاني
قلمرو مكاني اين تحقيق شامل تمامي بانک هاي سيستم بانکي در کشور مي باشد.
1-8-3- قلمرو زماني
اطلاعات مربوط به اين تحقيق مربوط به نيمه اول سال 1392 مي باشد.
1-9- جامعه آماري و روش يا روشهاي نمونه گيري
با توجه به اين که جامعه آماري در اين پژوهش سيستم بانکي کشور مي باشد لذا تمامي جامعه آماري ياد شده مد نظر قرار میگیرند.
1-10- روش تجزيه و تحليل اطلاعات
به منظور تحليل اطلاعات پژوهش، با توجه به نوع پژوهش ياد شده از روش توصيفي- تحليلي (استفاده از جنبه استنباطي، دانش فني و بانکي پژوهشگر) و در پاره اي از موضوعات از نرم افزارهاي آماري مرتبط نيز استفاده شده است.
1-11- واژه ها و اصطلاحات تخصصي
در ذيل برخي واژه ها و اصطلاحات تخصصي پژوهش معرفي که با توجه به تعاريف گسترده و حائز اهميت آن در فصل هاي دوم و سوم پژوهش مورد تشريح قرار مي گيرند.
– صکوک1: فرهنگ المنجد واژه صک (جمع آن اصک، صکوک و صکاک) را کتاب، نامه و رسيد دريافت پول ترجمه کرده است. دايره المعارف قاموس عام لکل فن و مطلب در اين رابطه چنين بيان مي کند: صک به معناي سند و سفتجه (سفته) است و معرب واژه چک در فارسي است. در عرف عرب اين واژه، حواله، انواع سفته، سند و هر آنچه که تعهد يا اقراري از آن ايفاد شود را شامل مي شود و به معناي سپرده هاي بانکي و اوراق قرضه دولتي با ايمني مناسب است (موسويان، 1386).
– صکوک اجاره2: اوراق بهادار با نام يا بي نام قابل نقل و انتقالي که دارنده آن مالک مشاع دارايي پايه قرارداد اجاره مي باشد (همان منبع).

فصل دوم
ادبيات نظري و پيشينه تحقيق

2-1- مقدمه
در اين فصل مباحث نظري و پيشينه تحقيق از جمله تاريخچه اوراق صکوک، انواع آن و … به طور کامل تشريح میگردد.
2-2- تاريخچه انتشار اوراق صکوک
اولين تلاش‌ها براي غلبه بر مسئله نقدينگي که بانک‌هاي اسلامي با آن مواجه بودند، توسط بانک مرکزي مالزي در سال 1983 انجام شد، که نخستين بانک اسلامي مالزي شروع به کار کرد. اين بانک از اوراق بهادار دولتي يا اسناد خزانه که بهره پرداخت مي‌کردند استفاده نکرد و اوراق بدون بهره با نام گواهي سرمايه‌گذاري دولتي منتشرکرد. اين گواهي‌ها نشان‌دهنده بدهي بانک اسلامي مالزي به دولت بود. نرخ بهره از پيش تعيين شده‌اي براي اين اوراق وجود نداشت، بلکه نرخ بازدهي آن‌ها توسط دولت و به تشخيص آن اعلام مي‌شد. کميته‌اي به نام کميته سود تقسيمي مرکب از وزارت امور مالي، بانک مرکزي، واحد برنامه‌ريزي اقتصادي و بخش امور مذهبي دفتر نخست‌وزيري، براي اعلام منظم نرخ‌ها تعيين شد. رابطه ثابتي براي تعيين نرخ بازدهي وجود نداشت، بلکه تاکيد بر ملاحظات کيفي به جاي صرفاً ملاحظات کمي مطرح بود. براي تعيين نرخ بازدهي، معيارهاي مختلفي مانند شرايط کلان اقتصادي، نرخ تورم و نرخ بازدهي ساير اوراق بهادار مشابه مورد توجه قرار داشت. دولت مالزي اولين بار در سال 1992 اقدام به انتشار اوراق صکوک به ميزان 600 ميليون دلار در بازارهاي بين المللي کرد.
“شرکت ملي رهن مالزي3” برنامه جديدي براي خريد اوراق بدهي اسلامي در سال 2001 ارائه کرد، که اين برنامه و همچنين تاسيس صندوق‌هاي مشترک سرمايه‌گذاري اسلامي مبتني بر سرمايه‌گذاري‌هاي صکوک، روشهای جديد مالزي در بکارگيري ابزارهاي مالي اسلامي جديد بودند. البته قبل از انتشار اولين صکوک جهاني توسط مالزي در سال 2001 ميلادي، موسسه پولي بحرين براي اولين مرتبه در حوزه کشورهاي خليج فارس در سال 2001، اسناد دولتي مطابق با قوانين اسلامي منتشر کرد (پهلوان و رضوي، 1386). ارزش اين اسناد 25 ميليون دلار آمريکا، به شکل اوراق 3 ماهه و با عنوان اوراق بهادار “صکوک سلم” بود. اين اوراق نرخ بازدهي ثابت 95/3 درصدي داشت که مبتني بر نرخ بهره نبود. کل ارزش پرتفوي صکوکي که تا قبل از سال 2003 توسط بحرين مديريت مي‌شد، بالغ بر یک ميليارد دلار آمريکا بود. در سال 2002 در بحرين، “مرکز اسلامي مديريت نقدينگي4” تاسيس شد.
تاسيس‌کنندگان اين مرکز، مرکز مالي کويت، بانک اسلامي دبي و بانک اسلامي بحرين، هر يک با سرمايه پنج ميليون دلار آمريکا بودند. اين مرکز دارايي‌هاي مشروع را از دولت‌ها، نهادهاي مالي و شرکت‌ها خريداري و جمع‌آوري نمود. بنابراين اوراق بهادار صکوک با قابليت معامله و بر مبناي ارزش دارايي‌هاي پايه انتشار يافت. در سال 2002، دولت مالزي اقدام به انتشار گواهي امين به مبلغ 600 ميليون دلار نمود که سررسيد آن ها سال 2007 بود. هر يک از اين گواهي‌هاي امين بيانگر مالکيت مشاع دارايي‌ها، يعني همان قطعات زمين مي‌باشد. وجوه حاصل از انتشار براي ساخت طرح‌هايي مانند بيمارستان و مجتمع هاي دولتي به کار مي رفت. ساختار صکوک مالزي شبيه ساختار صکوک قطر مي‌باشد. يک “موسسه/ شرکت ناشر5” تشکيل مي شود که زمين را از دولت مالزي خريداري میکند و سپس آن را به دولت اجاره میدهد. در زمان سررسيد اوراق، دولت مالزي اين اوراق را به قيمت اسمي بازخريد مي‌کند. پرداخت مبلغ اجاره‌بها توسط دولت مالزي تضمين شده است. اين اوراق توسط موسسه های “مودیز6” و “اس اند پی7” ارزشيابي و طبقه بندي مي شود. بانک توسعه اسلامي نيز در سال 2003 صکوک ترکيبي به ارزش 400 ميليون دلار با سررسيد سال 2008 منتشر کرد. هر صکوک بيانگر سهم مشاع دارنده آن در دارايي‌هاي امين بود. دارايي‌هاي امين توسط موسسه اي امين نگهداري مي‌شد. موسسه امين فقط براي کمک به اجراي فرايند انتشار صکوک تاسيس شد. دارندگان اوراق صکوک مستحق دريافت جريان‌هاي نقدي حاصل از دارايي‌هاي امين بودند. اين دارايي‌ها از طريق ترکيب قراردادهاي اجاره، مرابحه و استصناع به وجود آمده‌اند و نرخ بازدهي آن ها 625/3 درصد بوده است.
با اين اوصاف، ارزش بازاري اوراق صكوك در جهان تا نوامبر 2006 بيش از 45 ميليارد دلار بودکه از اين رقم 68 درصد در حمايت از بخش ‌خصوصي منتشر شده است. كشورهاي انگليس، آمريكا، آلمان و ژاپن براي جذب منابع مالي مسلمانان معتقد اقدام به انتشار اوراق بهادار صكوك كرده‌اند. امارات براي فاز دوم فرودگاه دبي 5/3 ميليارد دلار اوراق صكوك منتشر كرد كه اكنون بالاترين حجم اوراق بهادار در دنيا است. با توجه به اين كه بالاترین اوراق قرضه فروخته شده براي پروژه‌هاي مختلف در کشور آمريكا حدود 5/1 ميليارد دلار است، فروش 5/3 میلیارد دلار اوراق بهادار صكوك براي تامين مالي فرودگاه دبي نشان مي‏دهد كه توانايي اوراق صکوک در تامين مالي به چه ميزان بالا میباشد. دولتها تاکنون حدود 10 ميليارد دلار و شرکت ها حدود 50 ميليارد دلار صکوک بين المللي منتشر کرده اند و تنها در نيمه اول سال 2007، شرکت ها 11 ميليارد دلار از اين اوراق منتشر کرده اند. رشد انتشار اوراق صکوک در سال هاي اخير به گونه اي بوده است که ميزان آن با کمتر از 8 ميليارد دلار در سال 2003 به بيش از 50 ميليارد دلار در اواسط سال 2007 رسيده است (نجفي، 1385).
جداول (2-1) و (2-2) تعدادي از صادرکنندگان صکوک، سال انتشار و حجم اوراق منتشر شده آن ها را در سطح جهان نشان مي دهد. همچنين نمودار (2-1)، حجم اوراق صکوک منتشر شده از سال 2000 تا 2006 را به صورت تفکيک شده شرکتي و دولتي نشان مي دهد. کاملاً مشخص است که استقبال شرکت ها در استفاده از اين ابزار مالي در اين مدت به صورت فزاينده افزايش يافته است.
جداول (2-1) تعدادي از صادرکنندگان دولتي اوراق صکوک (صندوق بینالمللی پول، 2007)
صادرکنندگان دولتي
سال انتشار
حجم اوراق (ميليون دلار)
صکوک جهاني مالزي
2002
600
صکوک جهاني دوبي
2004
1000
دولت قطر
2003
700
دولت پاکستان
2005
600
دولت بحرين
2003
250
بانک توسعه اسلامي
2003
400
ايالت ساکسوني آلمان
2004
100

جدول(2-2) تعدادي از صادرکنندگان شرکتي اوراق صکوک (صندوق بینالمللی پول، 2007)
صادرکنندگان شرکتي
کشور
سال انتشار
حجم اوراق (ميليون دلار)
بانک استاندارد چارتر
مالزي
2004
100
صکوک دورات البحرين
بحرين
2005
152
صکوک تجاري واقعي
کويت
2005
100
صکوک سرمايه رانتا ابانگ
مالزي
2006
2029
گروه ناکهيل
امارات عربي
2006
3520
فرودگاه دوبي
امارات عربي
2006
3500
صکوک بين المللي دار
عربستان سعودي
2007
1000
الدار
امارات عربي
2007
2530

نمودار (2-1) انتشار اوراق صکوک دولتي و شرکتي بين سال هاي 2000 تا 2006 ( ميليارد دلار) (صندوق بینالمللی پول، 2007)

2-3- انتشار وراق صکوک در ايران
2-3-1- صکوک ابزاري نوين براي تامين مالي
يکي از ابزارهاي مناسبي که مي تواند جايگزين خوبي براي اوراق قرضه باشد، صکوک است صکوک اوراق بهادار اسلامي است که با درگير کردن يک دارايي مشخص فيزيکي و به ميان آوردن قراردادهايي ماننده اجاره و مضاربه منطق با قانون بانکداري بدون ربا است. صکوک جمع کلمه عربي صک مي باشد که آن هم معرف واژه چک در زبان فارسي است. سازمان حسابداري و حسابرسي نهادهاي مالي اسلامي، صکوک را اين گونه تعريف کرده است: “گواهیهایی با ارزش اسمي يکسان که پس از اتمام عمليات پذيره نويسي، بيانگر پرداخت مبلغ اسمي مندرج در آن توسط خريدار به ناشر است و دارنده آن مالک يک يا مجموعه اي از دارايي ها، منافع حاصل از دارايي و يا ذينفع يک پروژه يا يک فعاليت سرمايه گذاري خاص مي شود”. صکوک انواع مختلفي دارد که سازمان حسابداري و حسابرسي نهادهاي مالي اسلامي، 14 نوع آن را معرفي کرده اند. از بين انواع صکوک تعدادي از آن ها مانند صکوک اجاره، مضاربه و استصناع از اهميت بيشتري برخوردارند ولي در ايران فقط صکوک اجاره مورد استفاده قرار مي گيرد.
صکوک اجاره، نوعي صکوک سرمايه گذاري است که بيانگر مالکيت واحدهاي سرمايه گذاري با ارزش برابر از داراییهای با دوام فيزيکي هستند که به يک قرارداد اجاره، آن طور که در شريعت تعريف شده است، پيوند خورده اند. در ميان محصولات مالي اسلامي، صکوک اجاره يک محصول متمايز به شمار مي رود که محبوبيت زيادي بين سرمایهگذاران مسلمان به دست آورده است. از طرف ديگر ناشران (دولتها و شرکت ها) نيز صکوک اجاره را روش مناسبي براي تجهيز منابع مي دانند. ايده انتشار صکوک اجاره براي نخستين بار توسط منذر قحف در مقاله معروف وي با عنوان “استفاده از اوراق اجاره دارايي براي پوشش شکاف بودجه” در سال 1997 مطرح شد. با وجود اين، انتشار عملي صکوک اجاره برخاسته از دو عامل اساسي است، اولين عامل از تولد ایدهای که در درون مولفه هاي شريعت مي باشد ناشي مي شود و عامل دوم، افزايش تبديل دارايي ها به اوراق بهادار در بازارهاي مالي بوده است. ايده تبديل کردن دارايي ها به اوراق بهادار در دهه 1980 در تامين مالي متعارف رايج شد و در دهه 1990 در ساختارهاي مختلف معاملات مالي توسط بانک هاي سرمايه گذاري اسلامي مورد استفاده قرار گرفت. به دليل چنين تجربه اي، متخصصان مالي در بانک هاي اسلامي و نيز علماي ديني تقريباً با ايده تبديل به اوراق بهادار کردن و نيازهاي اجرايي آن آشنا بودند. بنابراين ايده اوراق اجاره دارايي و آشنايي با جزئيات عملياتي دارايي هاي تبديل شده به اوراق بهادار منجر به توسعه صکوک شده است.
شيوه تامين مالي با استفاده از اوراق صکوک اجاره، به صورت خلاصه اي

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با موضوع اوراق قرضه، استصناع، ریسک بازار، غیر عملیاتی Next Entries پایان نامه با موضوع شرط ضمن عقد، منطقه آزاد، ارزش بازار، عقد اجاره