پایان نامه با موضوع اصول اخلاقی، ادیان توحیدی، ناخودآگاه، بهداشت روانی

دانلود پایان نامه ارشد

ل همين ديندارى است. جامعه نيازهايى را در افراد به صورت مفاهيم دينى اعمال مى كند و همين منشأ اديان است. از نظر روانشناختی دین امری فردیست كه منشأ آن را در درون افراد بايد جست مانند سركوب شدن غرايز و يا ترس ازطبيعت. چراکه اثرات روانی سركوب شدن غرايز، بنا به نظريات روان شناختى، موجب پديدآمدن باورهاى دينى درانسان ها مى شود. (فنائی، 1375، ص141)
– نظریات خداگرایانه: همانگونه که پیش از این اشاره شد این نظریات با پذیرش وجود خدا بر اين پيش فرض استوارند كه منشأدين وجود الهی است. . (فنائی، 1375، ص142).

2-3-2- علل پذیرش دین
بحث از همه نظريات درباره منشأدين، كارى طاقت فرسا و شايد بى فائده باشد که مسلما خارج از مباحث این مطالعات است. از این رو در ادامه بیان چهار نمونه از مهمترین نظریات خداگرایانه کافی به نظر می رشد.
– نظریه کهن الگو: روانکاو مشهور کارل گوستاو یونگ13 روان انسان را به سه لایه آگاهی، ناخودآگاه شخصی و ناخودآگاه جمعی تقسیم می کند. وی محتويات ناخودآگاه جمعى را كهن الگو (صورت مثالى يا آركى تايپ) نامیده و عقیده دارد در همه انسان ها به طور يكسان وجود دارند. (اس.هال، 1375، صص36-52) يكى از كهن الگوها به نظر يونگ، تصوير خدا است. در نتيجه، ماهيت دين و خدا در زبان روان شناسى او، همه به ماهيت محتويات ناآگاه جمعى برمى گردد.(مورنو،1376، ص142)
– نظریه امر مقدس: میرچا الیاده عنصر اختصاصى و تحويل ناپذير دين را، امرمقدس می داند. براى فرد بى دين زمان ها و مكان ها متجانس اند ولى براى ديندار زمان ها و مكان ها نامتجانس و ناهمگون اند و منشأدين، واقعيت داشتن امر مقدس و مواجهه انسان ها با آن است. (فنائی،1375،ص53)
– نظریه علیت: اندرو لانگ14 معتقد است بر انديشه انسان ها به طور طبيعى قانون عليت حاكم است و این کافیست كه انسان رابه طرف اعتقاد به وجود خدا و آفريدگارش سوق دهد، چراکه انسان بالطبع به آفرينش اشيا و جهان علم دارد و از سوى ديگر، مى داند كه او خود نمى تواند آنها را به وجود آورد. (فنائی،1375، ص56)
– نظریه فطرت: انسان فطرتی دارد که مخصوص خود او بوده و آن را در درون خود می‌یابد، (مطهری، ص13، 1369) به گفته استاد مرتضی مطهری از نظر اسلام و منابع اسلامی هم خداجوئی فطری است و هم خدا پرستی و هم تعلیمات دینی مطابق با گرایش‌های انسانی است. از منظر برون دینی این مساله از نوع فلسفی و انسان شناختی است و بدین جهت با معیارهای فلسفی قابل ارزیابی است(مطهری،ص10، 1369)

2-4- کارکرد های دین

مقصود از کارکرد تمامی خدمات، آثار، نقش های دين اعم از فردى و اجتماعى است، به اصطلاح هر نوع اثر، فايده و خصوصيتى كه از دين و پيامبران بر فرد انسان يا اجتماع مترتب می شود. كاركرد دين و پيامبران را در یک نگاه كلى می توان در دو عرصه فردى و اجتماعى جستجو و تبيين كرد كه هریک نیز شعبات ديگری دارند

2-4-1- کارکرد های فردی دین
کارکرد های فردی دین به شکل اختصاصی در مورد یک فرد خاص تحقق می یابد و از آن جمله می توان به معرفت زایی، کارکرد احساسی و اخلاقی اشاره نمود.

2-4-1-1- معرفت زایی
مساله شناخت و علم به امور و واقعیت ها در سده های اخیر رشد و تطور بیشتری داشته به گونه ای که به تدوین علمی مستقل به نام “شناخت” منجر گردیده است.(کاپلستون15، 1368، ص99) از اهداف و کارکرد های مهم پیامران تعلیم کتاب و حکمت و دیگر مقولات بر انسان ها بود.معرفت بخشی درون برای انسان در حوزه های مختلف صورت می گیرد که مهمترین آن ها را می توان مبدا شناسی، جهان شناسی، انسان شناسی و فرجام شناسی نام برد که تبیین آن در این مقال نمی گنجد. (قدردان قراملکی،1389، ص8).
2-4-1-2- کارکرد احساسی (بهداشت روانی)
دین و پیامبران با برنامه های خود سوال ها، مشکلات، اضطراب و افسردگی های مختلف موجود در ذهن، عقل و روح و روان انسان را شناسایی و به رفع آن می پردازند و با پاسخ این نکات به انسان آرامش و امنیت روانی می دهند. ادیان همواره برای تامین بهداشت و سلامت روانی و روح انسان از راهکار های مختلفی استفاده نموده اند همچون:
– معنا بخشی به زندگی: این که امید به زندگی در میان متدینان به مراتب بیشتر است واقعیتی ملموس است که روانشناسان نیز بر آن معترفند.(شاملو، 1374)
– رفع غربت: انسان گاه احساس غربت می کند، انسان متدین این حس را توجیه کرده و در مان آن را تعالی، تذهیب روح و مقام فناء می داند. (قدردان قراملکی، 1389، ص11)
– عدم دلبستگی به دنیا: آموزه های دینی با سفارش به عدم دلبستگی به دنیا همواره با این مساله که روان انسان را آزار می دهد مقابله می کنند. (قدردان قراملکی، 1389، ص12).

2-4-1-3- کارکرد اخلاقی و رفتاری
دین در مورد اخلاق در سه وجه عمل می کند. نخست آنکه خود مصدر و ملاک اعتبار و قداست ارزش های اخلاقی است. در مرحله دوم دین برخی قواعد و اصول اخلاقی را معرفی کرده و نهایتا همواره از مسایل اخلاقی پشتیبانی می کند. (قدردان قراملکی، 1389،ص13)
– معنا بخشی به اصول اخلاقی: برخی اصولی اخلاقی با هیچ یک از مکاتب مادی سازگار نیست و این تنها دین است که می تواند به معنا بخشی آن بپردازد.دین به برخی اصول اخلاقی معنا می بخشد و در صورت عدم اعتقاد به آن اصول فوق معنا و اعتبار خویش را از دست می دهند و به تعبیر برخی همانند اسکناس بدون پشتوانه خواهند بود.( مطهری،1370، ص279)
– شناسایی اصول اخلاقی: عقل به دلیل آمیختگی به احساسات چه بسا در تشخیص حسن از قبح دچار اشتباه شود که دین آن را شفاف می کند.(طباطبایی، 1355، ص148)
– پشتیبانی از اصول اخلاقی و ضمانت اجرایی آن: انسان ها كه فطرتا به انجام اصول اخلاقى تمايل دارند، ممكن است به علل مختلف از انجام آن استنكاف كنند، دين در اين مرحله با سه راهكار در ترغيب و تحریک انسان به انجام فضايل اخلاقى کمک می کند نخست با تذکار مقام قدسی انسان و خداوند، سپس با وعده پاداش و بهشت و نهایتا با تهدید به کیفر و دوزخ و این به معنای دیگر یعنی توجیه، تشویق و تهدید. (قدردان قراملکی، 1389، ص16)

2-4-2- کارکرد های اجتماعی دین
دین به زندگی فردی انسان منحصر نشده و در عرصه اجتماع نیز نقس و کارکرد هایی دارد که در اینجا به مهمترین آن ها اشاره خواهد شد.

2-4-2-1- همبستگی
محور تشکیل اجتماعات عواملی چون وحدت ، زبان، نژاد و سرزمين است. ولی اجتماع كه براى حفظ آرامش و همبستگی خود نيازمند عامل قوى و فراتر از مادیات است. اديان آسمانى بدین منظور از معنويت استفاده كرده اند، اجراى شعاير مذهبى نیز در عبادتگاه همواره عامل وحدت و اشتراك بوده است. (قدردان قراملکی، 1389،ص17)

2-4-2-2- آزادی و عدالت اجتماعی
طبقه حاكم، اغلب جامعه را استثمار كرده و خود را بر آنان مسلط می دانستند. حتی فلاسفه نامى جهان نيز از اين رویکرد پشتيبانى تئوریک می کردند. (ارسطو،1377،ص10) پيامبران در برابر حكومت هاى جور و طاغوت به مخالفت برخاستند.(قدردان قراملکی، 1389، ص19) عدالت اعطاى حق افراد است و لازمه آن جلوگيرى از رفتارى كه كرامت انسانى را خدشه دار نمايد. تحقق عدالت به آموزه هاى آسمانى نيازمند است چراکه آفريدگار جهان به نيازهاى انسانی آگاه است و بشر بايد قوانين خود را از او دريافت كند. (قدردان قراملکی، 1389،ص20)

2-4-2-3- هویت سازی
ادیان الهی هویت انسان را فراتر از عالم ماده بازگو می کنند . معتقدند حقیقت وجودی انسان از عالم قدسی الهی سرچشمه و تنها چند صباحی از جایگاه خود فاصله گرفته است. (قدردان قراملکی، 1389،ص22).

2-5- طبقه بندی ادیان

از مسایل مهم و مورد توجه، بحث طبقه بندی ادیان است که به اشکال مختلف و بر اساس دیدگاه های متفاوت صورت می پذیرد برای مثال:
• ادیان ابتدایی و پیشرفته (بر اساس وضعیت فکری و روانی بشر)
• ادیان زنده و خاموش(بر اساس وضعیت فعلی دین)
• ادیان توحیدی وغیر توحیدی (بر اساس اعتقاد یا عدم اعتقاد به وجود خدا)
• ادیان شرقی و غربی (بر اساس موقعیت جغرافیایی)
• ادیان سامی،آریایی و خاور دور (بر اساس نژاد پیروان)
• ادیان ساده، فلسفی و وحیانی (بر اساس نحوه پرستش و نگرش پیروان) (گئر، 1337)
در نوشتار حاضر طبقه بندی بر اساس اعتفاد به وجود خداوند مورد توجه قرار گرفته است از این جنبه ادیان به دو مجموعه تقسیم می‏شوند: ادیان توحیدی و غیرتوحیدی.

2-5-1- ادیان غیر توحیدی
در میان این دسته از ادیان اعتقادی به وجود خدای یکتا دیده نمی شود در این میان ادیان جاينى و بودايى، بدون هيچ تاكيد خاصى بر وجود خدا آغازشده اند و سه دين ديگر، يعنى اديان هندويى، كنفوسيوسى و شينتو. در زمينه اى مبتنى بر شرك طبيعت پرستى بنيان گذارى شده اند.

2-5-2- ادیان توحیدی
اعتقاد به وجود خدا و توحيد و شرك، از عوامل تقسيم بندى اديان است، هفت دين از اديان زنده جهان در آغاز به وضوح معتقد به خداشناسى بوده اند، اديان اسلام، مسيحيت، صابئى، يهودى و زرتشتيگرى.
اديان اسلام، مسيحيت، يهودى، اديان توحيدى اند. دين زرتشتى را نیز می توان توحیدی دانست. گرچه فلسفه متافيزيك آن مبتنى بر ثنويت بوده و در متن كتاب مقدس آن، عبادت و پرستش شياطين متعدد به رسميت شناخته شده است. اديان باقى مانده عملا مبتنى بر شرك هستند. شايان ذكر است كه مقصود ازتوحيدى بودن اديانى چون مسيحيت اين نيست كه عقيده تثليث با توحيد منافات ندارد، بلكه مقصود اين است كه اعتقاد به خداى يكتا به عنوان يك عقيده دينى به رسميت شناخته شده است.

2-5-2-1- آیین زرتشت
هنگامى كه چند قرن از ورود آرياييان به ايران گذشت اين قوم اندك اندك به شهر نشينى روى آوردند و اين مساله در جهان بينى ايشان تاثير گذاشت .
در آن روزگار انسان اصلاح گرى بر خاست و آرياييان را كه خواستار ترك خرافات قديم بودند، به آيين تازه اى دعوت كرد . اين پيامبر مصلح كه خود را فرستاده خداى خوبى و روشنايى معرفى مى كرد، زردشت نام داشت . وى مدعى بود آيين خود را از اهورمزدا دريافت كرده تا جهان را از تيرگي ها پاك كند و آن را به سوى نيكى و روشنايى رهنمون شود. (آموزگار، 1375، 10)
– پیدایش: زرتشت طبق یکی از نظریات صحيحتر معادل زرد اشتر يعنى دارنده شتر زرد است .نام پدرش پوروشسب يعنى دارنده اسب پير، نام مادرش دغدو يعنى دوشنده گاو ماده و نام خاندان وى سپيتمه يعنى سپيد نژاد بود. طبرى مورخ مشهور اسلام و پيروان او زردشت را از فلسطين مى دانند و مى گويند وى از آنجا به ايران آمده است ، اما قول صحيح و معروف آن است كه وى ايرانى و اهل آذربايجان بوده است و محل برانگيختگى او را كوهى نزديك درياچه اروميه مى دانند. (زرین کوب، 1375، ص23)
بر اساس نظريه مشهور، وى در سال 660 قبل از ميلاد به دنيا آمد و در 630 قبل از ميلاد (در سن 30 سالگى ) به پيامبرى مبعوث شد. وى در سال 583 ق .م . در سنن 77 سالگى در آتشكده اى در بلخ (افغانستان ) توسط لشكر قومى مهاجم به شهادت رسيد. (توفیقی، 1330، ص 247)
– مشخصات معبود: زردتشت خرافات مذهب باستانى آرياييان را مورد حمله قرار مى داده است . از جمله آنكه وى از آهور مزدا تبليغ مى كرده و خدايان قوم خود را كه دئوه (يعنى ديو) خوانده مى شده اند، باطل مى دانسته و آنها را خداى دروغ دوستان مى ناميده است .
اهور مزدا 6 دستيار دارد ( وهومن16، اشه وهیشته17، خشتره وانیریه18، سپنته ارمئيتى19، هئورتات20، امرتات21 )كه به منزله فرشتگان اديان ابراهيمى هستند. آن دستياران را امشاسپندان يعنى جاويدان مقدس مى نامند. آنها رهبرى دارند به نام سپنتامئنيو يعنى خرد مقدس. پس از آنها يزتها قرار دارند كه 30 عدد از آنها معروفند و تشكيلات خرد مقدس هستند. در مقابل ، اهريمن هم تشكيلاتى دارد. (زنر، 1375، ص49)
– کتب: کتاب آسمانى زردشتيان اوستا نام دارد كه به معناى اساس و بنيان و متن است .اين كتاب به خط و زبان اوستايى نوشته شده است كه به ايران باستان تعلق دارد و با زبان پهلوى و سانسكريت همريشه است. به عقيده بسيارى از محققان ، خط اوستايى در دوره ساسانيان (226 – 641 م .) پديد آمد و اوستا كه قبلا در سينه ها بود، به آن خط كتابت شد.
اوستا در اصل بسيار بزرگتر بوده است كه به

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با موضوع ابعاد دین، ادیان توحیدی، تعریف دین، جامعه شناختی Next Entries پایان نامه با موضوع ابوریحان بیرونی، وجود خداوند، آداب و رسوم