پایان نامه با موضوع اشاعه اطلاعات

دانلود پایان نامه ارشد

براي سياست گذاري و نظام مند کردن اجزاي نظام ملي اشاعه گزينشي اطلاعات و تدوين سياست هاي راهبردي، عمليات فني و راهکارهاي مناسب، برنامه ريزي هشت لايه اي راهبردي ـ کاربردي ارائه و شماي سازماني پيشنهادي ترسيم کرده است. در مرحله بعد به ساختار پرونده هاي پژوهشي و کميته هاي تخصصي پرداخته و فرم هاي عضويت، اعلام اطلاعات و بازخورد طراحي شده است.
فتحي جلالي(1378) در پايان نامه خود با عنوان «بررسي روشهاي دستيابي اعضای هيأت علمي گروه هاي مهندسي برق و رايانه دانشگاه هاي دولتي مستقر در شهر تهران به منابع اطلاعاتي»، به اين نتايج دست يافته است که اکثريت اعضاي هيأت علمي يعني 4/62% از اعضای هيأت علمي مايل به مراجعه به کتابخانه و بر طرف کردن نيازهاي اطلاعاتي خود مي باشند و 77/6% مايل به استفاده از کامپيوتر و پايگاه هاي اطلاعاتي خارج از کشور مي باشند.
مشهدي(1379) در مرکز اسناد و مدارک علمي ايران براي افرادي که فرصت کافي براي مرور مرتب سايت اين سازمان را ندارند، خدمات اشاعه گزينشي اطلاعات را طراحي و اجرا کرد. در اين سيستم، کاربران موضوعات مورد علاقه خود را از ميان ليستي از موضوعات موجود انتخاب کرده و با هر بار روز آمد سازي پايگاه، جديدترين اطلاعات به صورت خودکار به پست الکترونيکي آنان ارسال مي شود.
نعمت اللهي(1385) در پايان نامه خود با عنوان« امکان سنجي اشاعه گزينشي اطلاعات براي اعضاء هيات علمي دانشگاه شيراز در کتابخانه منطقه اي علوم و تکنولوژي»، وي تعداد 100 نفر از اعضاء هيات علمي را انتخاب نموده و ميزان آشنايي آنها با خدمات اشاعه گزينشي اطلاعات و استفاده از پست الکترونيکي در خصوص اشاعه گزينشي اطلاعات را بررسي نموده و از اين بين 4% جامعه پژوهش مايل به دريافت چکيده، 2/18% تمايل به دريافت اصل منبع و 8/77% نيز ترجيح مي دادند ابتدا چکيده و اطلاعات کتابشناختي کليه منابع بازيابي شده را مطالعه کنند و در صورت نياز به صورت خودکار سفارش دهند.

2-3-2- پيشينه پژوهش در خارج از ايران
بلومفيلد77 (1969) سه نوع سرويس آگاهي رساني جاري برشمرده که شامل اشاعه گزينشي اطلاعات با گرايش شخصي يعني دقيقاً منطبق با نياز اطلاعاتي فرد، چکيده نامه تخصصي مانند چکيده نامه شيمي و انواع منابع با پوشش غير گزينشي مانند Current Contents يا فهرست تازه هاي کتابخانه مي شود. وي در مطالعات خود به اين نتيجه رسيد که براي خدمات اشاعه گزينشي اطلاعات از هر ده مجموعه ارسالي يک تقاضا براي دريافت اصل مقاله از منابع بازيابي شده وجود دارد. براي چکيده نامه تخصصي از هر يک صد چکيده، يک تقاضا براي اصل مقاله و به انواع منابع غيرگزينشي از هر هزار منبع يک در خواست صورت مي گيرد. وي معتقد است که در اشاعه گزينشي اطلاعات اقلام مربوط بيشتري بازيابي مي شوند، در حالي که وقت کمتري براي مطالعه و استفاده صرف مي شود. در حقيقت اشاعه گزينشي اطلاعات تنها سرويسي است که زماني بيش از آن چه استفاده کننده امکان صرف آن را دارد نمي طلبد. (بلومفیلد، 1969، 514-520)
يونيس78 (1973) با استناد به يافته هاي بلومفيلد به شرح سرويس اشاعه گزينشي اطلاعات دستي بسيار ارزان و ساده براي گروهي پرداخته که در عين حال از Current Contents نيز استفاده مي کردند. گروه مورد مطالعه، متخصصان علوم رفتاري بودند. تعداد بيست و يک نفر از پنجاه نفر کل متخصصان به دعوتنامه ارسالي پاسخ دادند. اطلاعات در خواستي بر اساس موضوعات MeSH و مقالات ايندکس و مديکوس ماهانه براي متقاضيان ارسال مي شد. اين سرويس به مدت هجده ماه ارائه مي شد و بسيار موفق بود. شش ماه يکبار موضوعات، مورد تجديد نظر قرار مي گرفتند.
بعد از يک سال، پرسشنامه اي براي ارزشيابي جهت متخصصان ارسال شد. 60% از استفاده کنندگان به پرسشنامه پاسخ دادند، که از اين عده 90% خواهان جدي ادامه سرويس بودند. يونيس در پايان متذکر شده که: “در مورد سرويس رايگان حتماً بايد با استفاده کننده دقيقاً مرتبط و از نياز وي مطمئن بود. چون ممکن است عدم پرداخت پول عامل استفاده از سرويس باشد بدون آنکه نياز مطرح باشد.” در ارزيابي به عمل آمده 60% پاسخ دهندگان اشاعه گزينشي اطلاعات را به Current Contents ترجيح دادند و دليلي که ارائه مي داشتند همان دليل عنوان شده توسط بلومفيلد مبني بر اين بود که که SDIline پوشش دقيق تري در رابطه با نياز ايشان داشت. (یونیس، 1969، 4-14)
سيدز و وود79 (1974)، طرح سرويس ايجاد اشاعه گزينشي اطلاعات دستي و گسترش آن با استفاده از SDIline در کتابخانه مرکز پزشکي هرشي80 را ارائه دادند. در اين طرح تشکيل و گسترش سرويس چنين بيان شده است: (سيدز و وود، 1974، 374-381)
در سال 1969 سيستم دستي با شش نفر استفاده کننده و بيست و شش موضوع آغاز به کار کرد (هر يک از افراد داراي فايل جداگانه شامل موضوعات، مجلات گزينش شده و اطلاعات بازيابي شده بودند). تا اکتبر 1970 تعداد استفاده کنندگان به هشت نفر افزايش يافت. به تدريج با افزايش تعداد افراد، موضوعات و مجلات ادامه سرويس دستي بسيار مشکل شد. لذا استفاده از اشاعه گزينشي اطلاعات پيوسته مورد توجه قرار گرفت. اشاعه گزينشي اطلاعات پيوسته داراي پوشش وسيع تر و براي موضوعات پيچيده مناسب تر بود. اولين سرويس اشاعه گزينشي اطلاعات پيوسته در دسامبر 1973 ارائه شد. پس از آن چهار متقاضي جديد اضافه شدند. در ماه ژوئن در مورد ادامه سرويس نظر خواهي شد. چهارده نفر از هفده نفر استفاده کنندگان، خواهان ادامه سرويس بودند. در اين مرحله سه نفر ديگر، تقاضاي استفاده از خدمات اشاعه گزينشي اطلاعات را نمودند. بنابراين بعد از سه سال و نيم تعداد افراد متقاضي سرويس از تعداد کل 199 نفر اعضاء متخصص در مرکز پزشکي به شانزده نفر با پنجاه و سه موضوع افزايش يافت، به عبارت ديگر 28% اعضاء از اشاعه گزينشي اطلاعات پيوسته استفاده مي کردند. (اشاعه گزينشي اطلاعات براي 16 نفر تهيه مي شد اما از طريق گردش اطلاعات بازيابي شده بين افراد اين تعداد به 48 نفر مي رسيد).
يافته هاي اين مطلب بر خلاف مطالعه ميلر81که نشان مي داد سرويس ماشيني قادر به جايگزين سرويس دستي نيست و ميزان رضايت از سرويس اشاعه گزينشي اطلاعات دستي بيشتر است، نشان مي دهد که اشاعه گزينشي اطلاعات پيوسته به خوبي جانشين سه سال و نيم سرويس دستي شده و از آن فراتر مي رود. تعداد منابع بازيابي شده در اين سرويس بيشتر و پوشش آن نيز وسيع تر است. در ارزشيابي انجام شده 9/88% از استفاده کنندگان اشاعه گزينشي اطلاعات پيوسته را به ساير خدمات آگاهي رساني جاري ترجيح مي دادند، در حالي که کليه اين خدمات را مفيد مي دانستند. در اين مطالعه روي ارزشيابي مداوم سرويس تأکيد بسياري شده است و خصوصاً گوشزد شده که: “در هيچ يک از سرويس ها استفاده کنندگان براي تغيير موضوعات پيشقدم نمي شوند و وظيفه کتابدار است که مرتباً ارزشيابي و ارتقاء سرويس را در نظر داشته باشد و باز خورد82 لازم را تهيه کند.”
سيدز و وود بار ديگر بر اين نتيجه تأکيد ورزيده اند که :”نوع سرويس و ميزان رضايت از آن بستگي به شرايط خاص هر مرکز اطلاعاتي يا کتابخانه و همچنين جامعه استفاده کننده دارد. لذا براي هرگونه تغيير يا تصميم گيري تازه در ارائه خدمات بايد مطالعات و تحقيقات خاص آن انجام شده و از استفاده کنندگان نظر خواهي به عمل آيد.”
بليس83(1975) با استفاده از پرسشنامه سيدز و وود و همچنين پرسشنامه لنکستر84(1974) براي مطالعه سرويس آگاهي رساني جاري جهت متخصصان رشته اعصاب به ارزشيابي مشابهي از سرويس اشاعه گزينشي اطلاعات پيوسته در دانشکده علوم بهداشتي دانشگاه پرداخت. بدين منظور براي 136 پروفايل، پرسشنامه را ارسال کرد. در مدت سه هفته 80 نفر يعني 119 پروفايل پرسشنامه را برگرداندند. هدف از ارسال پرسشنامه ارزشيابي سرويس و همچنين مقايسه نتايج با بررسي سيدز و وود و مطالعه لنکستر بود. براي بليس بسيار جالب است که نتايج به هم نزديک و علي رغم تعداد نمونه متفاوت در سه بررسي درصدها تقريباً يکسان بودند. وي متعقد است موارد متفاوت احتمالاً مربوط به نوع جمعيت مورد مطالعه بودند.
برندلي 85(1976)، بار ديگر درباره تحقيق برندلي نيز اين نتايج به اثبات رسيد. گزارش برندلي در مورد سرويس آگاهي رساني جاري کتابخانه دانشکده پزشکي و دندان پزشکي نيوجرسي بود که از سال 1964 براي اعضاء هيات علمي ارائه مي شد و گسترش آن به استفاده از اشاعه گزينشي اطلاعات پيوسته انجاميد.
تعداد افرادي که در سال 1972 از آن سرويس استفاده مي کردند 72 نفر بودند که براي هر فرد تا هشت موضوع جستجو انجام مي شد. (با تهيه فتوکپي از صفحات ايندکس مديکوس ماهانه) به تدريج با افزايش تعداد افراد و همچنين نياز اطلاعاتي ايشان، با آغاز استفاده از کامپيوتر در کتابخانه در آن سال، اين سرويس با استفاده از شبکه ارتباطي پاب مد در دانشگاه ايالتي نيويورک به شيوه ماشيني تبديل و با نصب ترمينال شبکه پاب مد مورد استفاده قرار گرفت.
در ژانويه 1974 تعداد 126 نفر از اعضاء تمام وقت دانشگاه از سرويس اشاعه اطلاعات گزينشي کامپيوتري از طريق عضويت استفاده مي کردند و ماهانه جمعاً 590 جستجو براي آنان انجام مي شد، يعني براي هر نفر به طور متوسط 9/3 موضوع.
در ارزشيابي به عمل آمده در رابطه با مفيد بودن اطلاعات بازيابي شده 40% پاسخ ها مثبت و 60% منفي بود. بدين معنا که 40% سرويس را کاملاً مفيد مي دانستند در حاليکه 60% خواهان ادامه سرويس بودند، در حاليکه با استفاده از ساير روش ها براي کسب اطلاعات مورد نياز خويش ادامه مي دادند.
نتايج تحقيقات بليس و برندلي نشان مي دهد که استفاده کنندگان از اشاعه گزينشي اطلاعات کامپيوتري کتابخانه ملي پزشکي آمريکا (NLM) تنها به اين سرويس براي تأمين نياز اطلاعاتي خويش متکي نيستند در حاليکه از جهت ارزشيابي آن را مفيد مي دانستند.
ويليامز86(1977)، کتابدار ارشد کتابخانه علوم پزشکي در مرکز پزشکي بخش هنه پين87 گزارش جامعي از خدمات اشاعه گزينشي اطلاعات در اين کتابخانه را منتشر ساخته است. بر اساس گزارش وي کارکنان اين کتابخانه که سازمان مادر آن بيمارستان آموزشي 450 تختخوابي است، در سال 1973 نياز به سرويسي براي آگاهي از اطلاعات جاري با حداقل صرف وقت را تشخيص داده و اقدام به ارائه سرويس اشاعه گزينشي اطلاعات نمودند. (ويليامز، 1977، 447-449)
اين سرويس ابتدا به صورت دستي براي پنجاه نفر به وجود آمد. با تهيه فتوکپي از اطلاعات مندرج در شماره هاي ماهانه ايندکس مديکوس بر اساس موضوعات در خواستي با معرفي اشاعه گزينشي اطلاعات پيوسته در دسامبر 1973 دسترسي به پاب مد امکان پذير شد. بنابراين سرويس به شيوه کامپيوتري بر اساس آخرين تازه هاي ماهانه پاب مد ادامه يافت.
براي دريافت موضوعات، يادداشتي براي سرپرستان بخش ها و ساير قسمت ها ارسال گرديد. با هربار دريافت اطلاعات گزينشي تازه پاب مد (اشاعه گزينشي اطلاعات پيوسته) موضوعات افراد جستجو شده، نتايج براي ايشان ارسال مي شد. استفاده کنندگان مقالات مورد نياز را علامت زده باز مي گرداندند تا فتوکپي مقاله کامل برايشان تهيه شود.
شيوه جستجو88 مربوط به موضوعات هر يک از افراد روي کارت يادداشت، همراه شماره تلفن و نام ايشان در فايلي نگهداري مي شد تا هر بار مورد استفاده قرار گيرد. هر شش ماه يک بار پرسشنامه اي براي ارزشيابي و در صورت لزوم تغيير موضوعات براي استفاده کنندگان را دريافت مي داشتند.
از سال 1973 تا 1976 تعداد استفاده کنندگان از سرويس 50 نفر به 99 نفر با مجموع 123 موضوع افزايش يافت. (براي هر فرد به طور متوسط دو موضوع با در نظر گرفتن موضوعات تکراري) هر بار براي ارائه سرويس ده ساعت و نيم وقت صرف مي شد- يعني چهار دقيقه و هفت ثانيه براي هر جستجو- هر مشترک ماهانه به طور متوسط پنج مقاله در خواست مي کرد. در ارزشيابي انجام شده 94% افراد سرويس را بسيار با ارزش و اکثر اطلاعات بازيابي شده را مناسب تشخيص دادند. از زمان

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با موضوع کتابداران، اطلاع رسانان، منابع محدود، دانشگاهها Next Entries پایان نامه با موضوع اشاعه اطلاعات، پایگاه های اطلاعاتی