پایان نامه با موضوع اشاعه اطلاعات، کتابخانه مرکزی، دانشگاه علوم پزشکی، انتقال اطلاعات

دانلود پایان نامه ارشد

ز رقابت در محيط هاي صنعتي، علمي و اقتصادي امروزي است. امروزه، اطلاعات عامل تحول است و مي توان با استفاده از فن آوريهاي بهتر و ارزانتري که در گذشته هرگز به کار گرفته نشده بود، بر سودمندي اطلاعات افزوده گردد. اطلاعاتي درباره توليدات، بازاريابي، محيط هاي قانون گذاري، مشتريان، استانداردها و داده هاي فني، موقعيت هاي سياسي و اقتصادي، رقبا، مهارت هاي داخلي شرکت، اداره و متخصصين اداري، آموزش و توسعه، مستند سازي و اطلاعات مديريت داخلي، همه و همه مثال هايي از انواع اطلاعاتي است که يک سازمان براي موفقيت در حوزه اجرايي و عملياتي خود به آنها نيازمند است.
به جز موارد استثنايي در حوزه کتابخانه هاي تخصصي3، به ندرت مي توان کتابخانه اي را يافت که صرفاً براي ذخيره اطلاعات داير شده باشد. معمولاً هر کتابخانه براي برآوردن نيازهاي تحقيقاتي و اطلاعاتي سازمان وابسته خود، داير مي شود و انجام صرف وظيفه ذخيره سازي اطلاعات، به معناي برآورده نشدن نيازهاي سازمان است. بنابراين، در چنين مجموعه اي، يکي از مهم ترين اهداف کتابخانه هاي تخصصي، اشاعه اطلاعات است و اگر از انجام آن سر باز زنند مدت زيادي دوام نخواهند آورد. سازمان ها براي کتابخانه اي که به نظر مفيد نمي رسد، هزينه نمي کنند.
بهره گيري از شبکه هاي گسترده (ارتباط رايانه هاي مادر) و شبکه هاي محلي (ارتباط رايانه هاي شخصي از طريق رايانه خدمت کار4)، ارتباطات ماهواره اي و خطوط تلفني، جملگي اشاعه اطلاعات را به فرآيندي بي واسطه تبديل کرده اند، به علاوه، شناخت متخصصين اطلاع رساني مورد نياز براي انجام اين وظايف نيز با اهميت است.

2-1-2- کتابخانه مرکزی دانشگاه علوم پزشکی همدان
كتابخانه مركزي و مركز اسناد دانشگاه در سال 1364 با تصويب قانون جداسازي دانشگاه هاي علوم پزشكي از وزارت علوم تحقيقات و فن آوري از كتابخانه دانشگاه بوعلي سيناي همدان منفك و با انتقال كتب و منابع پزشكي به اين دانشگاه تحت عنوان كتابخانه مركزي و مركز اسناد دانشگاه علوم پزشكي همدان در فضايي به وسعت 2000 مترمربع، متشكل از 8 واحد (سفارشات، فهرست نويسي، امور اداري، امانت، مجلات، مرجع، مدلاين و فيلمهاي آموزشي) فعاليت خود را در قالب ارائه خدمات و اطلاع رساني به اعضاي هيئت علمي، دانشجويان، پ‍ژوهشگران و كاركنان آغاز نمود.
مركز ارائه خدمات پزشكي دانشگاه در سال 1370 تاسيس و به عنوان يك واحد تابعه از معاونت پژوهشي در جهت ارائه خدمات مختلف رايانه‌اي و اينترنت فعاليت خود را آغاز نمود.
واحد سمعي و بصري دانشگاه نيز به عنوان يكي از واحدهاي تابعه معاونت پژوهشي از سال 1364 در راستاي ارائه خدمات سمعي و بصري دانشگاه فعاليت خود را آغاز كرد.
در راستاي اجراي طرح ايجاد پايگاه عرضه اطلاعات پزشكي در كليه دانشگاه هاي علوم پزشكي كشور با تلفيق سه واحد مركز ارائه خدمات پزشكي، كتابخانه مركزي و واحد سمعي و بصري در دانشگاه علوم پزشكي همدان در تابستان سال 1382 پايگاه عرضه اطلاعات تشكيل گرديد و فعاليت خود را با 7 واحد مجزا (واحد شبكه، امور اداري، واحد آموزش، واحد فراهم آوري اطلاعات، واحد خدمات عمومي، خدمات فني و واحد سمعي و بصري) شروع نمود.
منابع کتابخانه با سيستم رده بندي علوم پزشكي (NIM) و غير پزشكي (LC) سازماندهي گرديده است و به دو شكل دستي و ماشيني قابل جستجو و بازيابي هستند. اين امكانات و خدمات كامپيوتري، كتابخانه مركزي دانشگاه را به عنوان يك مركز علمي پژوهشي مدرن و سيستماتيك در بين دانشگاه هاي ايران مطرح كرده است.
حوزه خدمات و سرويس دهي كتابخانه كليه افراد شاغل در موسسه متنوع اعم از اعضاي هيات علمي، كاركنان و دانشجويان را شامل مي‌شود و نامبردگان مي‌توانند با ارائه كارت عضويت از كليه خدمات اين واحد در طول هفته از ساعت 8 صبح تا 8 شب يكسره و به طور رايگان استفاده نمايند.
كتابخانه جهت بهره‌گيري از نرم افزار پارس آذرخش كه تحت DOS عمل مي كند. طي جلسات متعدد شوراي كتابخانه (كه در اواخر 1372 به تصويب رسيد) اقدام به تهيه و نصب و راه اندازي اين نرم افزار نمود و خريد نرم افزار پارس آذرخش كه از قابليت هاي بالائي برخوردار بود، را در دستور كار خود قرار داد. در اين زمينه پس از بررسي و بازديد از مراكز خدماتي و موسسات علمي_فرهنگي (شركتهاي مربوطه) و طبق مصوبه شوراي كتابخانه و نظر كارشناسان در اين خصوص اين نرم افزار در بهمن ماه سال 1383 تحت Windows توسط متخصصين شركت پارس آذرخش نصب و راه اندازي شد و طريقه استفاده از اين نرم افزار توسط مهندسان شركت طي جلسات متعدد به كتابداران آموزش داده شد. به دنبال تصميمات اتخاذ شده توسط وزارت بهداشت و درمان در سال 1384 در خصوص نرم افزار WEB پارس آذرخش در كليه دانشگاه هاي علوم پزشكي كشور آخرين ور‍ژن نرم افزار WEBدر سرور دانشگاه نصب و امكان جستجو از منابع كتابخانه مركزي از طريق اينترنت فراهم گرديد.

2-1-3- تعريف اشاعه اطلاعات
براساس تعريفي که در دانشنامه کتابداري و اطلاع رساني از اشاعه اطلاعات ارائه شده است، اشاعه اطلاعات5 عبارت است از توزيع يا فرستادن اطلاعات به اعضاء يک سازمان توسط کتابدار يا رئيس بخش اطلاعات، با درخواست يا بدون درخواست اعضاء، معمولاً اطلاعات از طريق وسايلي مانند بولتنهاي جديد، چکيده نامه ها، نامه، يادداشت هاي شخصي، مصاحبه ها و اخبار تلفني داده مي شود که گاهي کتابدار همراه با آنها يادداشتها و يا علامت گذاريهايي در روي مقالات انجام مي دهد، براي اينکه توجه بيشتر مطالعه کننده را جلب کند. (دانشنامه کتابداري و اطلاع رساني، 1385، 16)
در تعريف ديگري که در دائره المعارف کتابداري و اطلاع رساني در باره اشاعه اطلاعات ارائه گرديده است که اين اصطلاح به جنبه‌اي از خدمات اطلاع‌رساني گفته مي‌شود كه به ارائه و انتقال اطلاعات، به ‌ويژه اطلاعات جديد و روزآمد، مي‌پردازد. اشاعه اطلاعات مستلزم آگاهي نسبت به علايق و نيازهاي استفاده‌كنندگان و روزآمد نگه داشتن دانش آنان يا توزيع به موقع اطلاعات مرتبط و مناسب به‌منظور برآورده ساختن نيازهاي متخصصان است. (دائره المعارف کتابداري و اطلاع رساني، 1385،220)

2-1-4- ضرورت و اصول اشاعه اطلاعات
اشاعه اطلاعات را از ارزنده‌ترين و مهم‌ترين خدمات هر كتابخانه و مركز اطلاع‌رساني دانسته‌اند. در واقع، مهم‌ترين رسالت كتابخانه‌ها و مراكز اطلاع‌رساني اشاعه اطلاعات است. دليل اهميت و ضرورت ارائه و اشاعه اطلاعات را مي‌توان عبارت دانست از:
1) فزوني انفجارگونه اطلاعات
2) لزوم روزآمد نگاه داشتن دانش متخصصان حوزه‌هاي مختلف علمي
3) توجه به صرفه‌جويي در وقت و هزينه استفاده‌كنندگان
4) تلاش به ‌منظور افزايش تقاضا و بازاريابي براي خدمات اطلاع‌رساني و كسب منابع مالي براي كتابخانه‌ها و مراكز اطلاع‌رساني.
خدمات اشاعه اطلاعات معمولاً به‌گونه‌اي طراحي مي‌شود كه اطلاعات مناسب، به‌شكل مناسب، و در زمان مناسب به استفاده‌كننده مناسب ارائه شود و براي تحقّق اين امر اصولي که در ادامه به توضيح آنها پرداخته خواهد شد، مدّ نظر قرار مي‌گيرد: (دائره المعارف کتابداري و اطلاع رساني، 1385، 208-209)

1. اطلاعات بايد با نيازهاي افراد يا سازمان گيرنده مناسبت داشته باشد.
اصولاً سودمند بودن اطلاعات را بر اساس ميزان مرتبط بودن آن با نيازهاي بهره گير خاص مي سنجند. در تعريفي از فاسکت6، منبع مناسب “منبعي است که بر ذخاير ذهني پيشين بهره گير اطلاعات جديدي بيافزايد به طوري که اين اطلاعات در توليد اثري که، درخواست اطلاعات را ضرورت بخشيده مفيد واقع شود”.

2. اطلاعات بايد به موقع ارائه شود.
اگر اطلاعات قديمي باشد يا بعد از وقوع رويداد يا پايان ضرب الاجل فراهم آمده باشد، توليد محصولي با کيفيت عالي را ميسر نخواهد کرد. در آغاز فعاليتهاي پژوهشي، ايجاد توالي در رفع نيازمندي هاي اطلاعاتي به صورت روزانه و اين که آيا ضرب الاجلي تعيين کننده مهلت زماني، ارائه اطلاعات تهيه شده است يا خير، اهميت زيادي خواهد داشت.

3. کيفيت اطلاعات با اهميت است.
گاهي براساس به هنگام بودن اطلاعات، کيفيت آن را مي سنجند. گاهي پس از شناسايي داده ها، آنها را بررسي و موارد موثق و مرغوب را گزينش مي کنند. متخصصان به عنوان اعتباردهندگان اطلاعات، بايد اين داده ها را بررسي کنند.

4. کميت فداي خدمات کيفي نگردد.
چرا که گاهي در يک نمودار، خط يا يک مقاله، اطلاعات بسيار مرتبطي يافت مي شود. براساس پژوهشي که رويتر منتشر کرد مشخص شد که بيشتر مديران از فراواني اطلاعات رنج مي برند و اين مسئله يکي از دلايل عمده ايجاد فشار در محيط هاي کاري است. هر چيزي که به جاي افزايش، از حجم اطلاعات بکاهد سودمند است. کتابداران و متخصصان اطلاع رساني از روزگاران کهن، بسيار نگران جامعيت اطلاعات بوده اند. اما آنها بايد بيشتر نگران بهره گيران خود باشند تا مرتبط بودن اطلاعات.

5. اهمیت نوع اطلاعات و شيوه ارائه آن
گاه روش هاي اشاعه به تعداد مراجعين متنوع است. اگر چه تحويل الکترونيکي اطلاعات مناسب است، اما در برخي شرايط ارائه کاغذي اطلاعات درخواستي نیز ضرورت مي يابد.

6. خدمات پشتيباني
اگر براي انتشار يک منبع، اطلاعات بيشتري نياز باشد و يا بخواهيم از مقاله چاپ شده در يک مجله، خلاصه اي تهيه کنيم، استفاده از خدمات پشتيباني اهميت زيادي دارد. گاهي مي توان با بررسي درخواست ها- به عنوان ابزار سنجش- ميزان مرتبط بودن اطلاعات اوليه را تعيين کرد.

7. همکاری
يک سازمان- به ويژه کتابخانه اي کوچک يا يک مرکز خدمات اطلاع رساني- به تنهايي نمي تواند همه اطلاعات مرتبط را جمع آوري يا کارمندان کافي و مناسبي را براي ارائه خدمات جامع اشاعه اطلاعات استخدام کند. بنابراين، ممکن است از منابع خارج سازمان به عنوان مکمل منابع داخلي استفاده شود. استفاده از خدمات مراکز برون سازماني، به روش هايي چون خدمات چکيده نويسي، بهره گيري از خدمات پيوسته7، استفاده از خدمات پشتيبان کتابخانه اي براي درخواست هاي مقالات، مجلات و غيره صورت گيرد.

8. به روزآوری
بازنگري مجدد و پيوسته منابع تهيه شده براي افراد، و تغيير ساختار سازماني متناسب با وضعيت جاري، امري ضروري است. آنچه که زماني خاص مناسب بوده، ممکن است با در نظر گرفتن نيازهاي جديد، به اصلاح و بازبيني نيازمند باشد. ممکن است يک شرکت به تجارت تازه اي دست زند و براي موفقيت، علايق اطلاعاتي خود را تغيير دهد. اگر گروهي از سازمان هاي اطلاع رساني به تهيه اطلاعات در موضوعي اقدام کنند که ديگر مورد علاقه نيست، بهره گيران، آن بخش خاص از تجارت را از دست خواهند داد.

9. قالب سازی صحیح
متخصص اطلاع رساني بايد نيازمندي هاي غالباً بد بيان شده بهره گير را بفهمد و آن را در قالبي مناسب ارائه کند.برخي از مراجعان، نسبت به ديگر مراجعين، دانش کمتري دارند و ممکن است صرفاً عنوان منبع اطلاعاتي را که از قبل با آن آشنايي داشته اند را درخواست کنند و از اطلاعاتي که واقعاً به آن نيازمند هستند صحبتي به ميان نياورند.

10. بهینه بودن
هزينه تهيه يک خدمت اشاعه اي، بايد با سودمندي آن همخوان باشد و اين هزينه ها بايد پيوسته محاسبه و اعلام شوند. به زبان ساده، بايد ديد آيا خدمت ارائه شده ارزش آن را دارد که براي آن هزينه اي پرداخت شود، شايد براي تهيه خدمات، شيوه هاي جديدتري نيز وجود داشته باشد که از روش فعلي ارزان تر يا کارآمدتر است. بنابراين، متخصصين اطلاع رساني بايد مرتباً خدمات را قيمت گذاري کنند.

2-1-5- انواع بهره گيران از خدمات اطلاعاتي
بهره گيران يک سازمان متنوع هستند و با سطوح متفاوت اطلاعاتي که قبلاً از طريق شبکه هاي غير رسمي و منابع اطلاعات شخصي به دست آورده اند، محصولات متنوعي نيز توليد مي کنند. فهرست زير، بهره گيران احتمالي خدمات اشاعه اطلاعات در داخل يک دانشگاه علوم پزشکي را ارائه مي دهد:
• اعضاء هيات علمي
• دانشجويان
• مديران
• کارکنان
• پزشکان
• پرستاران
• پيراپزشکان
• و ….
اين فهرست را پاياني

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با موضوع اشاعه اطلاعات، کتابخانه مرکزی، انتقال اطلاعات، کتابداران Next Entries پایان نامه با موضوع اشاعه اطلاعات، منابع مرجع، حقوق و دستمزد، پروانه ثبت اختراع