پایان نامه با موضوع ارتباط با طبیعت، روانشناسی، هنر و معماری، عامل اجتماعی

دانلود پایان نامه ارشد

آید. ویژگى غالب آن ساده اندیشى و تحریف و واقعیت ها است و به خود بسندگى و عدم فهم «دیگرى » مى انجامد و نیز سبب مى شود تا مسایل پیرامون ما بیش از اندازه سطحى انگاشته شوند و روند جهانى را به مثابه ى توطئه اى شوم و اهریمنى قلمداد كند(فرید زاده، 1377، ص 514)

3-3-5-7- گفتمان مبلغ دینی
كه غالبا با توسل به شیوه هاى جدلى و اثبات درستى عقاید خود مى كوشد به شیوه هاى مختلفى آنها را به «دیگرى » تحمیل كند. از این رو این گفتمان به مجادله هاى دینى شباهت بیشترى دارد تا گفت وگوى ادیان; اگرچه گروهى تلاش مى كنند كه آن را در شمار گفت وگوى ادیان قلمداد كنند. معضل اساسى این گفتمان تنها در این نیست كه گفت وگو را با دعوت درآمیخته است بلكه تنها راه پیش بردن این گفت وگو را به تحمیل عقاید خود بر «دیگرى » و به تسلیم واداشتن او مى بیند. گونه هاى متفاوت از گفت وگوى ادیان، به مثابه ى بخشى از تحقق عینى گفت وگو به شمار مى آیند اما با ذات اندیشه ى «گفت وگوى ادیان » كه یكسره بر فهم «خود» و «دیگرى » – بدون هیچ گونه ساده اندیشى یا تحریف واقعیت ها استوار است – تفاوت آشكارى دارد. اما در این میان دو گونه گفتمان دیگرى نیز وجود دارد كه با روح اندیشه ى گفت وگوى ادیان، نزدیكى و رابطه بیشترى دارد. این دو گفتمان عبارتند از: گفتمان «اصول محور» و گفتمان «تمایزمحور».(تمام، 1382، ص63)
گفتمان اصول محور گفتمانى معرفتى است كه به متون مقدس دینى پاى بند است و از پاره اى اصول یا معتقدات ثابت دینى آغاز كرده و به تفسیر یا بازخوانى یا تبیین آنها طبق مقتضیات نوین مى پردازد. این گفتمان در پى یافتن اصول، عناصر مشترك یا تفاوت هایى با «دیگرى » نیست. همچنین قصد آن را ندارد كه بر كنار از شرایط سیاسى، تاریخى و یا پیش فرض هاى فكرى و فرهنگى، تنها از رهگذر نص ثابت مقدس و آموزه ها و یا ضوابط آن، «دیگرى » را درك كند. این گفتمان از نزدیك ترین گونه هاى آن به گفت وگوى ادیان است. (تمام، 1382، ص64)
گفتمان تمایزمحور در پاره اى از ابعاد با گفتمان اصول محور شباهت دارد. هدف عمده ى این گفتمان آشكار كردن تفاوت ها است تا از این طریق بتوان خود را شناخت و ماهیت واقعى آن را آشكار كرد و به رغم قرابت زیادى كه با روح اندیشه ى گفت وگوى ادیان دارد اما به سبب توجه بیش از اندازه به تفاوت ها به ورطه ى خودمحورى و عینیت گریزى فرومى غلتد; تا آنجا كه گاهى تمام عناصر مشترك واقعى میان خود و دیگرى را نادیده مى انگارد. (تمام، 1382، ص64)

3-4- فضای گفتگو

در فرآیند گفتگو به عنوان یکی از اساسی ترین تعاملات اجتماعی فضای گفتگو یا محيط فيزيكي دارای اثر بسزایی است که اغلب ناديده انگاشته مي شود. . طبق تعريف، تمامي تعاملات انساني((واقع شده )) {در مكان} مي باشند، به اين معنا كه در محدوده فيزيكی معيني روي مي دهند. (فورگاس، 1373: 359) یان گل نیز معتقد است که یک چارچوب فیزیکی از پیش تعیین شده می تواند عاملی کمک کننده یا بازدارنده برای گسترش و ادامه ی ارتباطات باشد. (گل، 1387: 48)
به طور کل در شکل گیری گفتگو به عنوان یک تعامل اجتماعی 4 جنبه زیر موثر است:
– فاکتور های شخصیتی و روانشناسی رفتاری: توجه به رعایت عوامل روانشناسی رفتاری یعنی خلوت، قلمرو، فضای شخصی، ازدحام.(اسلامی، 1391، صص 129-142)
– فاکتورهای اجتماعی غیر رسمی: عوامل فعالیتی همچون برگزاری مراسم و آیین ها و نیز جان بخشی به فضا با بهره گیری از فعالیت های جذب کننده متفاوت و متنوع. .(اسلامی، 1391، صص 142-145)
– فاکتورهای اجتماعی رسمی: عوامل مدیریتی همچون ارتقاء فرهنگ استفاده 24 ساعته (شبانه روزی) از فضا، نگهداری خوب و تمیز، ممنوعیت تردد خودرو یا کنترل آن، روشنایی کافی، فراگیر بودن،وجود تسهیلات کافی و استفاده از تبلیغات.(اسلامی، 1391، صص 145-148)
فاکتورهای محیطی طراحی: عوامل فضایی همچون تنوع، بزرگی فضا،مرکزیت مکانی، مجاورت های مکانی، فضای چند عملکردی، نبود حد و مرز فضایی و بصری. عوامل ساختاری همچون مبلمان فضا، دسترسی مناسب، انعطاف پذیری، تطبیق پذیری، استفاده از رنگ و مصالح مناسب. عوامل طبیعی همچون دید و منظر مطلوب، ارتباط با طبیعت و حضور آب. عوامل جغرافیایی مانند آب و هوا، موقعیت و بافت پیرامون. عوامل آسایشی شامل راحتی فیزیکی، احساس امنیت، رعایت مقیاس انسانی، عوامل ادراکی شامل خوانایی، هیجان، دلبستگی و عوامل زیبایی شامل شفافیت، ارتباط با طبیعت و وجود صداهای خوشایند.(اسلامی، 1391، صص148-171)

3-4-1- فضای گفتگو میان ادیان
گفتگوی دینی به عنوان شاخه ای خاص از تعامل باید در فضایی شکل گیرد که در جهت تحقق شرایط گفتگوی دینی گام بردارد و تا حد امکان از ایجاد آنچه به عنوان موانع گفتگوی دینی مورد بررسی قرار گرفت جلوگیری به عمل آورد. بنابراین می توان گفت چنین فضایی باید با تاکید بیشتر بر نقاط اشتراک ادیان و حفظ احترام تمام مخاطبین از هر دین و مذهب از هر گونه جهت گیری یا تمایل به هر یک از ادیان مبرا باشد چرا که این مساله به برتر انگاشته شدن یک دسته و اختلال در فرآیند گفتگو خواهد انجامید.

3-5-
جمع بندی و نتیجه گیری

گفتگو به شکلی که اخیرا مصطلح شده به معنای “مبادله اندیشه ها برای دستیابی به تفاهم و شناخت متقابل” است، که در این معنا در دوران مدرن تئوریزه شده و اصول و مبانی آن تدوین یافته است. این گفتگو ضرورت بسیار مهمی برای همه متدینان است، در گذشته این جریان برای تحمیل نظر بوده، در حالی که امروزه هدف فهم نظر طرف مقابل است. توجه به این نکته ضروریت که در باب مسائل معرفتی همچون مسایل ادیان نیل به یک نتیجه یکسان و دستیابی به حقیقت مشترک نه تنها نشدنی، که امری ذاتا محال است، لذا هدف تفاهم و درک متقابل، تلاش برای نجات جامعه ی انسانی از بحران های موجود، افزایش روحیه دینی در جهان،کمک به همزیستی پیروان ادیان، زمینه سازی شکل گیری تنوع فرهنگی و درک حقایق تازه است.
گفتگو با این هدف شرایطی دارد که از میان آن ها می توان به وجود نکات اشتراک و افتراق و شناخت آن، احترام کامل به طرف مقابل و آزادی اندیشه او، اقرار به جهل و تاکید بر تساهل، تکیه بر مشترکات، فراموش کردن اتفاقات گذشته و تمایزات سیاسی اقتصادی اشاره کرد. از سوی دیگر موانعی نیز مطرخ است همانند: برتر انگاشتن خود، مطلق فرض نمودن حقیقت، تکیه بر عناصر تمایز بخش، اهانت به طرف مقابل و مسخ عقاید او و استفاده از معیارهاى متفاوت. پیشتر نیز اشاره شد که مواجه ادیان و مومنان گریز ناپذیر است و اساسی ترین راه مدیریت این برخورد گفت و گوست.
“گفتگو و به تبع آن گفتگوی ادیان در خلاً رخ نمي دهد و رفتار افراد را می توان مرتبط با محيط كالبدي دانست.” (برکوتیز،1372: 547) با توجه به این مساله توجه به فاکتور های طراحی خصوصا فاکتور های محیطی در شکل دهی به فضای گفتگو امری ضروریست. از سوی دیگر فضای گفتگوی دینی باید متناسب با موضوع آن باشد، فضایی که در جهت تحقق اهداف گفتگو گام بردارد به طور خلاصه اینکه در عین ایجاد فضایی روحانی که آمادگی دریافت حقاقیق دینی را ایجاد می کند باید از هرگونه جهت گیری به هر یک از ادیان خودداری نماید. فضایی که شاید بتوان آن را مقدس نامید. قداستی که از سوی تمام مومنین قابل درک باشد.

فصل چهارم

4- هنر و معماری قدسی

4-1- مقدمه

در فصل قبل بیان شد که گفتگوی دینی نیازمند فضایی است که متناسب با موضوع دین که در جهت تحقق اهداف گفتگو گام بردارد. فضایی که آمادگی دریافت حقاقیق دینی را ایجاد کند ولی از سوی دیگر بر اساس نکات مشترک شکل گرفته باشد فضایی که متعلق به هیچ یک از ادیان به تنهایی نیست ولی همه مومنین آن را متعلق به خود می دانند.
با این توضیح این فصل به بررسی بیشتر این فضا ویژگی های آن خواهد پرداخت، فضایی که در این پژوهش با عنوان فضای قدسی معرفی گردیده است. فضایی که محصول هنری قدسی است، هنری که به واقع سيطره اي كيفي و رهيافتي باطني است با مقامي والا و كبريايي كه به مثابه ي برترين تجلي گاه عالم روحاني در قالب، صور و ساحتي نفساني و مادي متجلي مي گردد و همواره در تلاش است تا با برقراري گفتماني متعالي، ذاتي مقدس، وحدت و يگانگي حقيقتي متعالي را بر ديدگان عرضه نمايد و حضور رمز وار ايمان را آشكار سازد. (بسیج، 1388، ص 246)
و معماری مقدس، خلق بستری متعالی است که در آن «وحدانیت»، مرکز و اساس به وجود آمدن همه چیز است و آدمی وقار فطری و کمال باطنی اش را درآن باز می یابد؛ وحدانیتی که با تکثرات و تنوعات عناصر شکل می گیرد و به واقع زاده ی بستر کثرت است. (بلخاری قهی، 1374، ص 13) هنر قدسی، مکاشفه ای است از صور گوناگون هستی تا حقیقت این صور را در قالب معماری به تجسم و نمایش گذارد و در روند این مکاشفه، حیات فردی و جمعی انسانی را برتر آورد تا آن حد که به غربت انسان پایان بخشد و قرب به آن یگانه ی برتر را میسر سازد. (رهنورد، 1378، ص40).
در این فصل نخست قداست و شیوه های تجلی آن معرفی خواهد شد سپس هنر قدسی به عنوان یکی از شیوه های تجلی این موضوع تبیین می گردد. در ادامه معماری قدسی به عنوان شاخه از هنر قدسی که محصول آن فضای قدسی است مورد بررسی قرار خواهد گرفت و نهایتا با توجه به نظریات متفکرین و اندیشمندان ویژگی های این فضا و نکات مورد توجه در شکل گیری چنین مکانی معرفی و بررسی شده است.

4-2- امر قدسی

معادل كلمه ي مقدس يا قدسي در زبان انگليسي دو كلمه «SACRED» و «HOLY» است. كلمه ي «SACRED» از لحاظ لغوي به معناي مقدس، روحاني، خاص، موقوف و مينوي است و متضاد آن كلمه ي «Secular» است كه به معني دنيوي، گيتيانه، عرفي، غير روحاني و غير ديني است. متضاد ديگر كلمه ي «Sacred»كلمه ي «Profan» است كه به معني كفرآميز، زشت دنيوي و بي حرمتي كردن به خدا و مقدّسات است. کلمه ي «holy» نيز مترادف كلمه ي «Sacred» بوده و به معناي مقدّس، پاك، مبرا، چيز مقدس خوب و كامل مي باشد و متضاد آن «unholy» به معناي نا مقدس، نا درست و نا سازگار مي باشد. (ویسنتون، 1375، ص80) كلمه ي «مقدس» در زبان عربي از ريشه ي «مقدس» و «قداسه» مشتق شده و به معناي پاكي و منزه بودن از عيب و نقص و ناپاكي و ماده است و به معناي بركت و مبارك نيز آمده است.(انیس، 1374، ص459) به تعبيري مي توان گفت در زبان عربي نيز قدسي بودن به معناي مينوي، آسماني و غيرمادي بودن در مقابل دنيوي و مادي بودن است. اصطلاح مقدس و قدسي معمولاً در تعريف دين به معناي جوهر و درون مايه ي اصلي دين آورده مي شوند.
Sacer نسبت روشنی با نومن37– که در حکم قدرتی راز آلود(خداوند) است- دارد، قدرتی که در قالب نومینوس متجلی میشود. نومن ارتباط نزدیکی با کلمه ی سانسکریت برهمن و کلمه ی ملانزیایی مانو و کلمه ی آمینجا38 که در زبان آلمانی کهن به معنای سعادت بوده است، دارد. ( شقاقی، 1384، ص24).
در آغاز قرن بیستم، امیل دورکم و رودلف اتو39 سعی در اثبات این معنی داشتند که قداست، پایه و مبنای تاریخ ادیان است. دورکم در تعریف امر قدسی گفت که امر قدسی، محصول وجدان قوم و جماعت است و جامعه آنرا خلق کرده تا آرمان جمعی را در فرد فرد آدم ها، زنده نگاه دارد. (دورکیم، 1383، ص 617) اوتو با ردّ این نظر جامعه شناختی و عرفی، امر قدسی را numinosum می دانست یعنی ارزشی مینوی که عنصر اساسی و اصل زنده همه ادیان و مذاهب است. انسان به هدایت روح، امر قدسی را کشف می کند و در این ارتباط با عالم مینو و الوهیت به مکاشفه ای باطنی می رسد که در وصف و بیان نمی گنجد و عرفانی است و نتیجه اش، پی بردن به چیزی «کاملاً متفاوت» (با مدرکات معمولی) است. به زعم اوتو، تجلی قداست در تاریخ بشر، سرآغاز و منشاء همه مذاهب و ادیان بشریت است.(اتو، 1380،صص 69-70) به اعتقاد پدیده شناسان دین نیز، محور و كانون هرگونه باور و تجربه ی دینی، عقیده به امر قدسی یا موجود متعالی است كه آفریدگار است و در سراسر هستی تجلی كرده است.
الیاده از پژوهش دورکم، این نظر را نگه می دارد که امر قدسی، کاملاً متفاوت با امر گیتیانه، جلوه می کند و بنابراین قدسی و گیتیانه

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با موضوع روان شناختی، توسل به زور، جهان اسلام، ادیان الهی Next Entries پایان نامه با موضوع جامعه شناختی، مبانی نظری، امر متعالی