پایان نامه با موضوع آلودگی هوا، محیط زیست، جزای نقدی، حفاظت محیط زیست

دانلود پایان نامه ارشد

موتوری نیازمند اخذ گواهینامه مخصوص مبنی بر رعایت حد مجاز خروجی آلوده کننده های هوا می باشند که این امر در مراکز مورد تأیید سازمان حفاظت محیط زیست و سازمان شهرداری ها صورت گرفته و پس از آزمایش و معاینه فنی وسیله ی نقلیه اقدام به صدور گواهینامه مزبور می نمایند .
همچنین در خصوص لزوم استعلام در ماده 13 قانون مذکور چنین می خوانیم:« …. وزارتخانه های صنایع ، معادن و فلزات ، کشاورزی و جهاد سازندگی هنگام صدور جواز تأسیس رونوشتی از جواز، تأسیس مربوطه را به سازمان حفاظت محیط زیست ارسال خواهند نمود. دارندگان جواز تأسیس مذکور مکلفند محل استقرار واحدهای صنعتی و یا تولیدی خود را (طبق ضوابط استقرار موضوع ماده 12 این قانون تعیین نمایند. صدور پروانه بهره برداری موکول به تأیید محل استقرار با رعایت ضوابط موضوع ماده 12 فوق بر اساس اعلام سازمان حافظت محیط زیست می باشد….
در پایان بحث ضمانت های اجرایی اداری و انتظامی بایستی خاطر نشان سازیم که در نظام قانونگذاری جمهوری اسلامی ایران و در چارچوب قوانین و مقررات مبارزه با آلودگی هوا و تضمین هوای پاک و سالم ؛مقررات متعددی به تصویب رسیده است که در قالب نظام پلیس اداری قابلیت بحث و بررسی را دارند؛ مقرراتی که هر یک ضوابط ،اصول ، معیارها و مبانی خاصی را به منظور حفاظت از هوای پاک اندیشیده اند. در این راستا سازمان حفاظت محیط زیست به عنوان متولی اصلی در حوزه حراست ، پاسداری و تضمین حق بر هوای پاک می باشد و از سوی دیگر نهادها و سازمان های دیگری همچون شهرداری ها ، شواری اسلامی شهر ، وزارتخانه ها و دیگر نهادها و سازمانهای دولتی و غیر دولتی وظایف و کارکردها و صلاحیتهای تعریف شده ای دارند که بخش مهم آنها مورد تحلیل محتوایی قرار گرفت.
مبحث دوم :اجرای ضمانت اجرایی کیفری مقابله باآلودگی هوا
یکی دیگر از چارچوب ها و مسئولیت های دولت در خصوص تضمین هوای پاک اجرای ضمانت اجراهای کیفری لازم می باشد .« جرم آلودگی هوا در قوانین و مقررات مربوط به آلودگی هوا در حقوق ایران و فرانسه به صورت جداگانه تعریف نشده است . صرفاً آنچه که مورد اشاره قرار گرفته تعریفی از آلودگی هواست . با این حال در بخش ضمانت های اجرایی مقرر ملاک جرم اعلام نمودن آلودگی هوا محصول شرایط تعریف آلودگی هوا مد نظر قانونگذاران ایرانی و فرانسوی قرار گرفته است به طوری که در حقوق فرانسه ماده 2-220 کد محیط زیست فرانسه صرفاً به تعریف آلودگی هوا اشاره نموده و در بخش دوم همین کد مربوط به ضمانت های اجرای کیفری و طی مواد 9-226 آلودگی هوا را مطابق تعریف مقرر در ماده 2-220 جرم اعلام نموده است . مطابق بخشی از این ماده : در موردی که موسسات صنعتی ، تجاری ، کشاورزی یا شرکت های خدماتی مواد آلاینده ای را منتشر نموده که مطابق تعریف ماده 2-220 منجر به آلودگی هوا و نقض ضوابط اعلام شده در ماده 8-226 شود شخص اداره کننده برای مدت شش ماه حبس و 7500 یورو مجازات خواهد شد .
با توجه به مطلب فوق می توان گفت که جرم آلودگی هوا در حقوق فرانسه عبارت است از انتشار مواد آلاینده در هوا به گونه ای که منجر به آلودگی هوا مطابق تعریف ماده 2-220 کد محیط زیست فرانسه و نقض ضوابط اعلام شده در قانون شده و برای آن مجازات تعیین شده باشد»79.
« حقوق ایران نیز در تعریف آلودگی هوا وضعیتی مشابه فرانسه دارد. در ماده 2 قانون نحوه جلوگیری از آلودگی هوا ضمن ممنوع نمودن اقدام به هر عملی که موجبات آلودگی هوا را فراهم می نماید صرفاً به تعریف آلودگی هوا پرداخته است و در مواد بعدی صرفاً از چگونگی تحقق این جرم سخن گفته شده است . با این حال می توان با توجه به صدور ماده 2 قانون نحوه جلوگیری از آلودگی هوا به تعریفی مختصر از این جرم دست یافت. به این صورت که جرم آلودگی هوا عبارت است از اقدام به هر عملی که سبب آلوده کردن هوا شود .
این برداشت از ماده 2 قانون نحوه ی جلوگیری از آلودگی هوا برای تعریف نمی تواند ارائه دهنده ی تعریفی جامع از جرم آلودگی هوا باشد . چرا که اولاً اقدام به آلودگی هوا صرفاً شامل اقدامات مادی مثبت نمی شود بلکه ترک فعل نیز مانند نداشتن مجوز یا گواهینامه مخصوص ، رفع نکردن آلودگی توسط واحد آلاینده و عدم اطلاع رسانی و نظایر آن می تواند از مصادیق آن تلقی شود .ثانیاً در حقوق موضوعه برای آن فعل یا ترک فعل مجازات مقرر شده باشد .
بنابراین با توجه به مجموع این مواد در این زمینه می توان جرم آلودگی هوا را این گونه تعریف نمود: جرم آلودگی هوا عبارت است از اقدام به هر فعل یا ترک فعلی که سبب آلوده نمودن هوا مطابق تعریف ماده 2 قانون نحوه ی جلوگیری از آلودگی هوا شده و به موجب قانون برای آن مجازات تعیین شده باشد »80.
اما در ادامه به مهمترین قوانین و مقرراتی که آلودگی هوا را جرم انگاشته اند ، می پردازیم . در ماده 2 قانون نحوه جلوگیری از آلودگی هوا مصوب 3/2/1374 چنین می خوانیم: « اقدام به هر عملی که موجبات آلودگی هوا را فراهم نماید ممنوع است. منظور از آلودگی هوا عبارت است از وجود و پخش یک یا چند آلوده کننده اعم از جامه ،مایع ،گاز ،تشعشع پرتوزا و غیر پرتوزا در هوای آزاد به مقدار و مدتی که کیفیت آن را به طوری که زیان آور برای انسان و سایر موجودات زنده و یا گیاهان و یا آثار و ابنیه باشد تغییر دهد.در ماده 4 قانون مذکور در ادامه چنین می خوانیم :« استفاده از وسائل نقلیه موتوری که بیش از حد مجاز مقرر دود و آلوده کننده های دیگر وارد هوای آزاد نمایند ممنوع است .حد مجاز خروجی وسائل نقلیه موتوری توسط سازمان حفاظت از محیط زیست با همکاری وزارت صنایع تعیین و به تصویب شورای عالی حفاظت محیط زیست می رسد . و یا در ماده 5 همان قانون چنین می خوانیم :« هر وسیله نقلیه موتوری که بکار گرفته می شود باید دارای گواهینامه مخصوص مبنی بر رعایت حد مجاز خروجی آلوده کننده های هوا باشد . دارندگان وسائل نقلیه موتوری مکلفند همه ساله وسایل نقلیه خود را در مراکز مورد تأیید سازمان حفاظت محیط زیست که توسط شهرداری ها ایجاد می گردد تحت آزمایش و معاینه قرار داده و گواهینامه مبنی بر رعایت حد مجاز آلودگی را دریافت نمایند ، در غیر این صورت از تردد وسائل نقلیه فاقد گواهینامه مذکور به ترتیبی که در آیین نامه اجرایی این قانون تعیین می شود جلوگیری خواهد شد . و یا در مواد 6تا 12 قانون نحوه ی جلوگیری از آلودگی هوا مصوب 3/2/1374 برچگونگی تحقق این جرم از طریق نحوه ی استفاده از وسایل نقلیه موتوری سخن به میان رانده است .
از سویی از ماده 12 تا21 و مواد 22 تا 27 به ترتیب در مورد نحوه ی استفاده از وسایل مرتبط با کارخانجات ، کارگاه ها و نیروگاه ها و منابع تجاری ، خانگی و متفرقه سخن گفته شد و در هرمورد ممنوعیت خاص را وضع نموده است . در ماده 28 قانون مذکور تردد با وسایل نقلیه موتوری آلوده کننده غیر مجاز را مستلزم محکومیت به پرداخت جزای نقدی پانصد هزار ریال و عدم رعایت ممنوعیت های موضوع ماده 7 را مستلزم پرداخت جزای نقدی از بیست و پنج هزار ریال تایکصد هزار ریال بنا به تعداد سیلندر ، حجم موتور ، میزان آلودگی و دفعات تکرار جرم دانسته است .
جلوگیری از تردد وسایل نقلیه آلوده کننده ی غیر مجاز نیز ضمانت اجرای دیگری است که در این قانون مقرر شده است . در ماده 29 صاحبان و مسئولین کارخانجات کارگاه ها و شهرک ها و مجتمع های صنعتی آلوده کننده که بر خلاف مواد 14 و 16 و 18 این قانون عمل نمایند برای بار اول مستلزم جزای نقدی از دو میلیون ریال تا پنج میلیون ریال و در صورت تکرار به حبس تعزیری از دو ماه تا شش ماه و جزای نقدی از پنج میلیون ریال تا ده میلیون ریال می داند. در تبصره ی یک ماده 29 نیز اشاره به ضرر و زیان ناشی از جرم می نماید که به محیط زیست یا اشخاص حقیقی یا حقوقی وارد شده است .
از سوی دیگر مطابق با ماده 30 قانون مذکور ممانعت از انجام بازرسی مأموران سازمان حفاظت محیط زیست برای نمونه برداری و تعیین میزان آلودگی ناشی از فعالیت کارخانجات و کارگاه ها و سایر منابع آلوده کننده و یا عدم ارائه مدارک و اسناد و اطلاعات مورد نیاز سازمان به آنها یا ارائه اطلاعات خلاف واقع را مستلزم جزای نقدی از پانصد هزار ریال تا پنج میلیون ريال و در صورت تکرار به حبس تعزیری از یک ماه تا سه ماه و جزای نقدی فوق دانسته است. عنوان مجرمانه دیگر مقرر در مواد 31و 32 این قانون است که به ترتیب ، نخستین مورد آن مربوط به ضمانت اجرای ماده 24 این قانون است و ناظر به آن دسته از صاحبان و منابع تجاری و اماکن عمومی که اقدام به آلودگی می نمایند و برای تخلف از مقررات آن جزای نقدی معادل پانصد هزار ریال تا 5 میلیون ريال و در صورت تکرار از دو میلیون ریال تا ده میلیون ریال جزای نقدی مقرر نموده است. دوم آنکه در ماده 32 نیز مسئولین آلودگی حاصل از منابع متفرقه و منابع خانگی را مستلزم پرداخت جزای نقدی از یکصد هزار ريال تا یک میلیون ريال و در صورت تکرار از دویست هزار ریال تا دو میلیون ريال نموده است .
در ماده 688 قانون مجازات اسلامی بخش تعزیرات و مجازات باز دارنده آلودگی هوا به صراحت و روشنی جرم به شمار نیامده است بلکه تهدید علیه بهداشت عمومی و الودگی محیط زیست جرم به حساب آمده است . هرچند یکی از مصادیق بارز آلودگی محیط زیست ؛ آلودگی هوا می باشد . بر اساس این ماده تهدید علیه بهداشت عمومی و آلودگی محیط زیست در صورتی که طبق قوانین خاص مشمول مجازات شدیدتری نباشد حبس تا یکسال مقرر شده است .
در نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران بیشتر ضمانت های کیفری مقابله با آلودگی هوا شامل کیفرهایی همچون جزای نقدی ، حبس ، جلوگیری از تردد وسیله نقلیه و تعطیل واحد آلاینده می باشد .اما جزای نقدی به نظر می رسد مهمترین کیفر در این خصوص می باشد « امتیاز این کیفر که از قدیم نیز مورد توجه بوده و در عصر ما فراوان از آن استفاده می شود آن است که می تواند به سرعت و آسانی بزهکارانی را که علی الاصول جرایم مهمی انجام نداده باشند به سزای اعمال خود برساند و در عین حال دولت را از تراکم زندانیان برهاند و حتی می توان گفت کیفر جزای نقدی کمکی به خزانه ی دولت است .
فساد انگیز نبودن کیفرهای مالی و من جمله جزای نقدی و سادگی اجرای آن نیز از دلایل موافقان است . مخالفان این مجازات معتقدند که این کیفر ثروتمندان را مغرور و مستمندان را مأیوس می کند : برای گروه اول ، به دلیل وجود امکانات مالی ، انجام ساده و پاداش آن قابل ریشخند است و برای گروه دوم ، حتی با انجام بزه کوچکی ، امکان عدم پرداخت و تبدیل آن به زندان وجود دارد810
«حقوق دانان درباره مزایا و عیوب مجازات های نقدی نسبت به مجازات های دیگر سخن بسیار گفته اند که ما حصل آن را می توان در چند نکته خلاصه کرد: نخست ، به عکس مجازات زندان که به هر حال آثار مخرب روانی و جسمانی آن پنهان نیست ، مجازات نقدی فساد و تباهی در رفتار بزهکاری برنمی انگیزد دوم ، اثر ارعابی مجازات زندان پایدار نیست. بزهکار پس از محکومیت های مکرر به زندان دشواریهای آن را احساس نمی کند ؛ به سخن دیگر به محیط زندان خومی گیرد . لیکن مجازات نقدی هر چند بار اجرا شود همچنان آزار دهنده است .
سوم ایجاد تناسب میان جرم و مجازات نقدی از هر مجازات دیگری آسان تر است ؛ قابلیت انطباق مجازات نقدی با شدت تقصیر زیاد است و می توان آنرا به میزان استحقاق بزهکار معین کرد .
چهارم ، کیفر های نقدی بهترین پاد زهر برای جرایم علیه مالکیت است . کسانی که انگیزه ی قوی برای گردآوری مال و تحصیل منفعت از قبل دیگران با ناحق دارند مانعی بازگرداننده بر سر راه خود می بینند.
پنجم ، در حالی که اجرای مجازات زندان برای دولت پر هزینه است ، مجازات نقدی نه تنها برای دولت هزینه در بر ندارد ، بلکه منبع در آمد نیز به شمار می آید . بنابراین ، کیفر نقدی از نظر اقتصادی مقرون به صرفه است .
برای مجازات نقدی عیوبی بر شمورده اند که کمتر از مزایای آن نیست . اهم آن عبارت است از : نخست ، اجرای کیفر نقدی موجب کسر و نقصان دارایی همه ی کسانی است که از این منبع ، زندگیشان تأمین می شود و تضییع حقوق مالی احتمالی

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با موضوع آلودگی هوا، قانون اساسی، نظم عمومی، مدارس راهنمایی Next Entries پایان نامه با موضوع مسئولیت مدنی، آلودگی هوا، مصونیت دولت، زیان دیده