پایان نامه ارشد رایگان درمورد کتاب مقدس، محیط زیست، علم و تکنولوژی، زیست محیطی

دانلود پایان نامه ارشد

به انقیاد درآورید و حکومت کنید بر ماهیان دریا و پرندگان هوا و هر موجود زندهای که بر روی زمین حرکت میکند.» (پیدایش، 1: 28 و 27). وایت از این دیدگاه مسیحی نتیجه میگیرد که عالم و همه خلقت خدمتگزار آدم است و هدفی هم جز خدمتگزاری و نفعرسانی به انسانها ندارد.
3-2-3-4- نتیجهگیری از دیدگاه وایت
وایت با استناد به فقراتی از کتاب مقدس و براساس داستان آفرینش و فرمان خداوند به انسان، مدعای خود را پیش کشیده است. مدعایی مبنی بر اینکه باور انسان، شکلدهندهی نوع رابطه انسان با محیط زیست است و این باور نیز در گرو دین میباشد. استدلال وایت در بررسی وضعیت محیط زیست، بر این اساس است که مسیحیت با توجه به آنچه در کتاب مقدس آمده است، باور و تفکری استثمارگونه شکل داده است. وایت در مقاله خویش به صراحت، درمورد اینکه مسیحیت به انسانها درباره رابطهشان با طبیعت چه گفتهاند سخن به میان آورده است. او این نسبت و رابطه را با اشاره به تفکر باستانی و اساطیر اولیه آغاز میکند که بر مبنای آن تفکر، اساساً جهان آغازی نداشته است. در حالیکه براساس مسیحیت، جهان آغاز و داستانِ پیدایشی داشته است. براساس این داستان، همه چیز برای نفع و اهداف انسان خلق شده است. به عبارتی همهی خلقت در خدمت انسان است. وایت تصریح میکند که تا این اصل مسیحی که طبیعت هیچ فلسفه وجودیای جز خدمت به انسان ندارد را طرد نکنیم همچنان بحران زیست محیطی رو به گسترش خواهد بود. درواقع وایت و همفکرانش بر این عقیدهاند که این آموزه کتاب مقدس (زمین صرفاً برای استفادهی بشر بهوجود آمده است) موجب عملکرد نادرست انسان شده است.
3-2-3-5- بازتاب مقاله وایت
به رغم تکذیب جدیِ فرض وایت از سوی مخالفانِ دیدگاه وایت؛ نویسندگان بسیاری، گناهِ نگرشهای مخرب به محیط زیست را به پای جهانبینیِ یهودی- مسیحی مینویسند. در این زمینه می‌توان به ایان مک هارگ176 اشاره نمود که در کتاب طراحی با طبیعت177 (1969) گفته است: «ادیان بزرگ غربیِ برآمده از یکتاپرستی، منبع مهم نگرش اخلاقی ما هستند. یکی از این نگرشها، یکتایی انسان است. در موضوع انسان- طبیعت، داستان کتاب مقدس از خلقت در سفر پیدایش از باب اول، غالباً منبع قابل قبولی در توصیف نقش انسان و قدرت اوست. نه تنها نمیتواند مطابق با واقعیت آنگونه که ما شاهد آن هستیم باشد، بلکه بر سلطه و انقیاد انسان بر طبیعت پایفشاری نموده؛ غرائز مخرب در انسان را تشجیع میکند تا احترام و آفرینندگی را.» (26 :(McHarg. توینبی نیز تاحد زیادی دیدگاهی مشابه با وایت داشت. او دو دلیل برای تخریب گستردهی انسان درنظر گرفته است، یکی اینکه انسان مدرن، جهان طبیعی را به چشم یک موجود زنده – آنگونه که خودش زنده است – نگاه نمیکند. به این معنی که او طبیعت را چیزی اساساً متفاوت از خود میبیند. با وجود آنکه زندگیِ جهان طبیعی ممکن است متفاوت از زندگی انسان باشد اما حقیقت این است که این دو زندگی در رابطهای متقابل با هم هستند و بخشی از زندگیِ بزرگتر و در هماهنگی با هماند. دومین دلیل، برخاسته از یکتاپرستی یهودی است. باور به اینکه خودش نزدیکترین مخلوق به خداست و بدین ترتیب این تفکر شکل گرفت که سایر موجودات برده و در خدمت اویند. این ایده، پایهی تمامی جنبههای تفکر انسان مدرن قرار گرفت و ترکیب این دو دلیل، رشد تمدن علمی- تکنولوژیکال را فراهم نمود.
مطابق آیات سفر پیدایش که پیش از این اشاره شد، خداوند همه مخلوقات را در اختیار انسان قرار داد تا هرطور که میخواهد از آنها بهره برد. این عقیده موجب جدایی انسان از محیط زیست طبیعیاش میشود و این به منزله مجوزی برای بهرهبرداری انسان از محیط زیستی بود که دیگر مقدس تلقی نمیشد. آن احترام و هیبتی که انسان سابقاً نسبت به محیط زیست داشت، با یکتاپرستی یهودی و مسیحی و اسلامی برداشته شد (Ikeda, 2007: 28). توینبی براین عقیده بود که رابطه انسان و طبیعت بههم ریخته است و راهحل چنین مسألهای در بازگشت به دین همهخدایی است178 (زاهدی، 1379: 40).
فاس (2009)، که از موافقان دیدگاه وایت است، براین عقیده است که مردمِ جوامع صنعتی مدرن، مفهوم ارتباط با طبیعت و تقدس طبیعت را از دست دادهاند. از این فقدان ارتباط، به بحران زیست‌محیطی نیز یاد میشود و کتابها و مقالات بیشماری در سوگ و آگاهی از این فقدان به رشتهی تحریر درآمده است. مردم باید آنچه را که از دست دادهاند از پیشنیانِ ماقبل صنعتی خویش فراگیرند. مقالهی مشهورِ وایت، مسیحیت را عامل این پیشامد میداند. هیچ بیانی کاملتر از عبارات وی نمی‌تواند اشتباه و گناه مسیحیت را بیان کند: «به لحاظ تاریخی، علمِ طبیعی ثمرهی الاهیات طبیعی است. تکنولوژیِ مدرن حداقل تا حدی با اصل مسیحیِ تعالی انسان و سلطهی بهحق انسان بر طبیعت قابل توضیح است. مسیحیت پیوند میان علم و تکنولوژی را برقرار ساخت در حالیکه سابق بر این به مدت قرنهای متمادی، علم و تکنولوژی فعالیتهای کاملاً جدا داشتند و این پیوند به بشر قدرتی داد که نتایج زیست محیطی آن را شاهدیم. اگر چنین باشد مسیحیت بار عظیمی از گناه را به دوش می‌کشد. علم برای توضیح و توصیف یک درخت هیچ نیازی به روح ندارد و این هماهنگ با دیدگاه مسیحیت است.» (White,1967:1206) همچنین گفته است: «به مدت تقریباً دوهزار سال، مبلغان مسیحی بیشههای مقدس را که بتپرستی می‌دانستند، قطع کردند چرا که روح در طبیعت (جاندارانگاری)‌ را بتپرستی میدانستند» (Ibid). فاس (2009)، مبنای استدلال وایت در این مورد را درست میداند: بنابر گفتهی وایت «برای یک مسیحی، درخت جز واقعیتی فیزیکی و مادی چیزی بیش نیست» (Ibid)؛ این اتفاق افتاده است. توجه به درخت کریسمس در زمستان با نشانههای دینی که به عنوان واقعیتی مادی، و با رنگ و لعاب دینی یاد میشود. اما وایت از این نکته غافل بوده است که برای مسیحیت یک درخت، چیزی بیش از واقعیت فیزیکی است. درخت، خلقت خداست درست مثل بیشهی مقدس، مقدس است! درخت بیگناه است چرا که روحی از خود ندارد. این برخلاف دیدگاه بتپرستان است که قائلند یک درخت خودش الوهیت دارد. از نظر بتپرستان، درخت به عنوان موجودی زنده خویشاوند ماست. ادعای اصلی وایت در اتهام به مسیحیت درست است. اول اینکه علم مدرن ریشه در الاهیات طبیعی دارد. همانطور که وایت اشاره کرده است: «از قرن 13 به بعد تا زمان لایبنیتس و نیوتن، از جمله خود این دو، هر دانشمند بزرگی، در تلاش برای توضیح انگیزه‌هایشان با اصطلاح (مفاهیم) دینی بود.» (Ibid)؛ دوم اینکه تکنولوژیِ مدرن تا حدی به عنوان ثمرهی پیروی از فرمان خدا در صفحات آغازین کتاب مقدس توضیح داده شده است179. سوم آنکه علم و تکنولوژی قویاً متحد شدهاند، پیوندی که پیش از اظهارات وایت شروع شده بود (Foss, 2009:170).
برخلاف دیدگاههای مخالفان، کسانی هم مانند ریچارد تی. رایت (1970)180 در مقالهاش با عنوان مسئولیت در قبال بحران زیستمحیطی181 با اشاره به فقراتی از کتاب مقدس، به بررسی دیدگاههایی که علیه این آیات آمده و نیز تحلیل خویش از آنها پرداخته است. وی با اشاره به آیات فوق بر این باور است که درک ارجاع وایت به «این اصل مسیحی که وجود و خلقتِ طبیعت هیچ هدفی جز برای خدمت به انسان نداشته» ((White,1967:1205 سخت است. ریچارد تی. رایت در این کتاب، این اتهام به مسیحیت که مسئول بحران زیستمحیطی است را مورد بررسی نقادانه قرار داده است. بنابر دیدگاه وی، گزارش کتاب مقدس و تاریخ علم و تکنولوژی نشان میدهد که بدفهمیِ فعلی و استثمار محیط زیست ناشی از حرص، بیدقتی و نادانی انسان و نه باورهای دینی است. درنهایت وی نتیجه‌گیری میکند که متهم دانستن مسیحیت درباب بحران زیستمحیطی موجب کردار نادرست انسان میشود و آسیبهای زیادی را به همراه دارد.
درباب این موضوع، فینسترا182 (1969) درباره مقاله وایت چنین نظر داده است: چنین اظهاری [از سوی وایت] میتواند نتیجه مطالعهی «رفتارِ» مسیحیان باشد. من نظر وایت را در باب اختلافِ میان رفتار مردم و واقعیت کتاب مقدس که بایستی پایهی رفتار انسان را شکل دهد، ترجیح میدهم. این یادآوری برای همه انسانها بسیار سودمند است که مسیحیت، دیدگاه مثبت و سودمندی درباره رابطه خدا، انسان و طبیعت برای گفتن دارد. انجیل دربردارنده اخبار نیکی برای طبیعت و نیز انسان است.
پاتریک دوبل183 در مقاله خویش (1977)، به سبب ارجاعات فراوان کتابهای زیستمحیطی به مقاله وایت، درصدد کشف ریشههای بحران برآمد. دوبل بر این عقیده است که تجزیه و تحلیل وایت در مقالهاش، به لحاظ تاریخی دقیق نمیباشد. با این حال، دوبل مقاله وایت را زمینهای برای پاسخ به این تجزیه و تحلیل و تردیدهای ایجاد شده میداند. به نظر او، این مقاله به مسیحیان کمک نمود تا جامعه مسیحی درصدد تشکیل یک اخلاق زیستمحیطیِ خدامحور برآیند. دوبل با ذکر بخشهایی از کتاب مقدس دیدگاه سنت مسیحی را در باب محیط زیست روشن مینماید. او با اشاره به امانتداری، مسئولیت، مالکیت خداوند، تعهدات انسان و موارد مشابه از کتاب مقدس، دین مسیحیت و آموزههای کتاب مقدس را حافظ طبیعت میداند.
مک هارگ (1969) در جدیترین اتهام خود به مسیحیت مدعی است که سفر پیدایش باب 1 آیه 28، مسئول تخریب زیستمحیطیِ قرن بیستم بدست انسان میباشد. چرا که این آیه اساساً موجب تهییج غریزه حیوانی انسان شده است. سایر مورخین با افتخار گفتهاند که همین متن، این آموزهی کتاب مقدس، رشد علم و تکنولوژی را امکانپذیر ساخته است.
3-3- دیدگاه سیدحسین نصر
سیدحسین نصر، بنیانگذار بحثهای حاضر درباب «اسلام و محیط زیست»، «پیامدهای معنوی بحران محیط زیست» و نیز «دین و بحران محیط زیست» میباشد (Taylor, 2005). انسان متجدد زمانی که به فراموش کردن خویش تن داد در واقع دستش در آتشی که خود برافروخته بود سوخت. انسانی که به شیوهی فاوست184 روح خویش را در قبال سلطه و سیطرهی بر محیط طبیعی فروخت، باعث پدید آمدن اوضاع و احوالی شد که همین سیطرهی بر محیط، به خفقان آن محیط انجامید و نه فقط زیستبومکشی که در نهایت خودکشی را نیز در پی داشت (نصر، 1383: 24).

3-3-1- زندگینامه و خاستگاه فکری نصر185
نصر، متولد هجده‌ فروردين‌ 1312 ه‌ش یا 1933م، در خانواده‌اي‌ با اصل و نسبی فرهیخته و مذهبی در تهران‌ زاده‌ شد. سیر فكري‌ نصر فرايندي‌ قابل‌ توجه‌ دارد‌. او در آغاز در ادبيات‌ فارسي‌ و اسلامي‌ آموزش‌ خوبي‌ ديد. وقتی 13 ساله بود، به درخواست پدرش به امریکا میرود. در دوره دانشگاهیاش، شاخه MIT را در رشته فیزیک انتخاب کرد چرا که از روی سادگی، فکر میکرد این رشته کلید فهم واقعیت است یعنی امکان بدست آوردن دانش درباره «ماهیت چیزها». اما هنگامي‌ كه‌ سخنرانيِ‌ رياضيدان‌ و فيلسوف‌ انگليسي‌ برتراند راسل‌ (1872-1970) را شنيد «از كشف‌ اينكه‌ بسياري‌ از فيلسوفان‌ برجسته‌ي‌ غرب‌ اعتقاد نداشتند كه‌ نقش‌ علوم‌ به‌ طور كلي‌ و فيزيك‌ به‌ طور خاص‌، كشف‌ سرشت‌ و جوانب‌ فيزيكي‌ واقعيت‌ بوده‌ است‌» يكّه‌ خورد. مهمترین تأثیری که نصر در این دوره پذیرفت، از فیلسوف و مورخ علم مشهور ایتالیایی، جورجیو دیسانتیلانا186 بود که علاوه بر سایر چیزها، یک سال درباره دانته به نصر و دوستانش آموزش داد. در اين‌ احوال‌ آثار معلم‌ ايتاليايياش‌، او را با داستان‌ رابطه‌ي‌ دشوار ميان‌ فلسفه‌، علم‌ و دين‌ در غرب‌ آشنا ساخت‌.
در سال 1950 به بوستون سفر کرد. نصر همانطور که دورههای علوم انسانی را مدیریت میکرد، مطالعات علمیاش را تکمیل نمود. طولی نکشید که نوشتههای آناندا کواماراسوامی187 و فريتيوف‌ شووان188 را کشف کرد. درجه علمیاش را که گرفت، رهسپار هاروارد شد. در آنجا در سال‌ 1956م، (1335 ه ش) در رشته‌ي‌ زمين‌شناسي‌ و ژئوفيزيك‌ درجه‌ي‌ فوق ليسانس‌ را گرفت. پس از آن به تاریخ علم تغییر رشته داد. علاقهی وی به تاریخ علم و فلسفه به جهت شناخت گونههای دیگر علم به طبیعت و در پی دلایل گسترش علم جدید بود. او با برخی از دانشمندان بزرگ جهان از قبیل: جورج سارتون189، هری ولفسون190 و برنارد کوهن191، هم در این دو رشته و هم در مطالعات اسلامی، کار کرد. همچنین در خلال‌ مطالعه‌ي‌ خود با دانشوران‌

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه ارشد رایگان درمورد علم و فناوری، محیط زیست، کتاب مقدس، رفتار انسان Next Entries منابع پایان نامه درمورد انتقال پایتخت، استان تهران، کلانشهر تهران، جغرافیای سیاسی