پایان نامه ارشد رایگان درمورد کتابداران، منابع مرجع، کتابخانه مرکزی، قصد استفاده

دانلود پایان نامه ارشد

پژوهش

1-1. مقدمه
کتابهاي دانشگاهي، در آموزش دانشگاهي از جايگاه ويژه‌اي برخوردارند و جوامع دانشگاهي که برگرفته از دانشجويان، اساتيد و محققان ميباشد، منابع تخصصي مخصوص به خود را ميطلبند که باعث توليد و افزايش دانش در جامعه خود ميشوند. امروزه با توجه به رشد و توسعه فنآوريهاي مربوط به محيط الکترونيکي کتابخانههاي دانشگاهي براي ارائه خدمات اطلاعاتي به کاربران خود، بايد در کنار منابع چاپي کتابهاي الکترونيکي را نيز تهيه نمايند. همچنين مديران کتابخانههاي دانشگاهي بايد نسبت به تهيه و خريد انواع کتابهاي الکترونيکي اقدام نموده و براي امکان دسترسي به آنها از سوي کاربران تلاش نمايند (فهیمیفر، 1388، 3). با روند روبه گسترش فناوري اطلاعات، كتابخانهها بتدريج ازحالت يكنواخت و سنتي خود خارج ميشوند. بدين ترتيب كتابخانهها بايد با جريان روبه پيشرفت فنآوري اطلاعات همگام شوند. از سويي مكتوبات الكترونيكي، حوزه گستردهاي را شامل ميشود. يكي از منابع الكترونيكي كه بسيار مورد توجه قرارگرفته است، كتاب الكترونيكي است (اصنافي، 1383، 1). با افزايش انتشارات الکترونيک، ناشران نسبت به نشر مجلات الکترونيکي، کاربران براي مطالعه اين نوع منابع و کتابداران به تهيه و فراهمآوري آن رغبت زيادي نشان داده‌اند، مسئلهاي که در نشر کتاب الکترونيکي کمتر ديده شده است. با توجه به رغبت کاربران به استفاده از کتاب الکترونيک، پژوهشهاي انجام گرفته حاکي از اين است که يکي از دلايل توجه محدود کاربران به کتاب الکترونيک در ايران عدم شناسايي معيارهاي مورد نظر آنها بهمنظور انتخاب کتاب الکترونيکي مناسب است (فهيميفر، 1388، 3). کتاب الکترونيکي راميتوان بهطور ساده اينگونه تعريف کرد” ذخيره اطلاعات يک کتاب در قالب ديجيتال به صورتي که بتوان آن را بر روي صفحه رايانه مشاهده کرد.” (عليزاده، 1390، 2). کتابهاي الکترونيکي را مي‌توان بر روي محملهاي ديجيتالي مثل ديسک فشرده، ديسک فشرده ديجيتالي، شبکه جهاني وب، و جز آن منتشر کرد. براي مثال بسياري از منابع مرجع مثل دايرة‌المعارف بريتانيکا، دايرة‌المعارف آمريکانا، فرهنگ وبستر، فرهنگ آکسفور و از اين قبيل، علاوه بر قالب چاپي، بر روي ديسک فشرده و نيز شبکه جهاني وب قابل دستيابي هستند. در سالهاي اخير، ناشران منابع مرجع سعي کرده‌اند تا علاوه بر لوح فشرده، انتشارات خود را از طريق شبکه جهاني وب در محيطي فراگيرتر، ارزان‌تر و با قابليتهاي چندرسانه‌اي و فرامتني در دسترس طيف وسيعي از خوانندگان قرار دهند (حيدري، 1388، 12). با وجود کاستيها و چالشها، در سالهاي گذشته پيشرفتهاي زيادي در انتشار کتابهاي الکترونيکي صورت گرفته است. با اين وجود کتابهاي الکترونيکي هنوز در مراحل اوليه پيشرفت هستند (عليدوستي، شيخ شعاعي، 1385، 114).
کتاب الکترونيکي معمولا بازنموني از يک کتاب و نسخه چاپي آن ميباشد که گاهي نيز از همان آغاز بهصورت رقومي توليد شده است و نسخه چاپي مشابهي ندارد. کتابهاي الکترونيکي بهطور کلي عناوين منفرد را شامل ميشود که غالبا داستان يا کتابهاي درسي ميباشند. کتابهاي الکترونيکي و ويژگيهاي افزوده آنها از قبيل قابليت چندرسانهاي، ارجاعهاي درون متني و برون متني، سهولت جستجو در ميان صفحات گوناگون کتاب و غيره توانستهاند گرايش کاربران را روز به روز نسبت به اينگونه کتابها افزايش دهند. با توجه به افزايش علايق کاربران و نيازهاي آنها، کتابخانههاي امروزي نيز در کنار منابع چاپي خود، در فراهمآوري اينگونه کتابها تلاش کردهاند، بهگونهاي که هم نيازهاي کاربران خود را فراهم نمايند و هم از ويژگيهاي اين کتابها نظير ارائه آماري روزآمد از ميزان استفاده، جلوگيري از سرقت، گم شدن و مزاياي آنها در زمينه حمل و نقل و بهويژه در مورد کتابهاي مرجع براي کتابخانههاي خود استفاده نمايند (فهيميفر، 1387، 54). پيشرفت و بهبود يک محصول جديد و قابليت پذيرش آن در ميان مخاطبان زماني حاصل خواهد آمد، که آن محصول با نيازها و معيارهاي مخاطبان خود تا بالاترين ميزان ممکن مطابقت داشته باشد. بنابراين کتابهاي الکترونيکي بهعنوان رسانهاي فرهنگي که به تازگي در بازار نشر، در ميان کاربران و کتابخانهها ظهور نموده و مورد استفاده واقع ميشوند، بايد تا حد ممکن بهمنظور همهگيري خود در جامعه، مطابق با نيازهاي همه مخاطبان خود از جمله پژوهشگران و کتابداران توليد و عرضه شوند.
1-2. بيان مسئله
با استفاده روزافزون از رايانه در کتابخانهها، بتدريج شکل سنتي خدمات کتابخانهها، رنگ ميبازد، تغييرات روي داده، اجتناب ناپذير بهنظر ميرسند، زيرا انقلابي که فنآوريهاي جديد اطلاعاتي به وجود آورده است، پيامدهاي خويش را نيز به دنبال دارد. از مهمترين محصولات فنآوريهاي جديد اطلاعاتي که کتابخانه مجازي1 بر مبناي آن استوار ميگردد، مدارک الکترونيکي، اعم از کتاب و مجله است. تعداد کتابها و مجلات الکترونيکي با چنان سرعتي افزايش مييابد که ميتوان آن را انقلاب الکترونيکي ناميد (يعقوبي، 1385، 132). کتاب الکترونيکي، پديدهاي کاملا تازه در اين بين است و در حال دگرگون سازي نظام آموزش و اطلاعرساني است. کتابهاي الکترونيکي صرفا نسخههاي الکترونيکي مطالب مکتوب نيستند، بلکه ميتوانند علاوه بر متن، صوت، تصوير و … را نيز شامل شوند. کتابهاي الکترونيکي، از لحاظ ماهيت اطلاعاتي بهمانند کتابهاي چاپي هستند. کاربران به هنگام انتخاب کتابهاي الکترونيکي به قصد استفاده از آن، علاوه بر در نظر گرفتن بسياري از ويژگيهاي متمايز کننده يک کتاب چاپي با کتاب چاپي ديگر نظير محتوا، ناشر و نظاير آن، معيارهاي ويژهاي را مدنظر قرار ميدهند (فهيميفر، 1388، 3). از جمله مزايا و ويژگيهاي کتاب الکترونيکي: سهولت انتقال و يکپارچگي مطالب، انسجام مطالب و تنوع کاربرد، تبادل بينابين مطالب با يکديگر، پشتيباني از امکانات چندرسانهاي و سهولت کار و اجرا است (سالاري، 1383، 206).
دانشگاه آزاد اسلامي واحد علوم و تحقيقات تهران با 28000 دانشجو و 19 دانشکده، بهعنوان يکي از بزرگترين و مهمترين واحدهاي دانشگاهي جامع در کشور و با اعتباري جهاني است، که در راستاي توليد، توسعه و انتقال علم و فنآوري با ارائه خدمات آموزشي و پژوهشي در حل مسائل اساسي جامعه و توسعه پايدار آن گام برميدارد. با توجه به کثرت دانشجويان و رشتههاي مختلف تحصيلات تکميلي، دانشگاه آزاد اسلامي واحد علوم و تحقيقات تهران نقش مهمي داشته و از توان بالقوه بالايي براي افزايش توليدات علمي برخوردار است. از آنجايي که اين واحد دانشگاهي از جمله واحدهاي مطرح در بين دانشگاههاي آزاد اسلامي سراسر کشور ميباشد، لازم است در زمينهي کتابهاي الکترونيکي خدمات لازم را در اختيار کاربران خود قرار دهد و در بالا بردن آگاهي کاربران خود نقش موثري را ايفا نمايد در زمینهی نحوهی دسترسپذیری کاربران به کتابهای الکترونیکی فراهم شده در کتابخانه مرکزی و کتابخانههای دانشکدهای اقدامی صورت نگرفته است تنها برخی از کتابخانهها این کتابها را از طریق تکثیر بر روی دیسک فشرده یا دی وی دی در اختیار کاربران قرار میدهند. همچنین از آنجا که تاکنون بررسي کامل و جامعي در زمينه ارزيابي کتابهاي الکترونيکي دانشگاهي صورت نگرفته، لازم است بررسي جامعي در اين زمينه صورت گيرد. در اين پژوهش سعي شده است کتابهاي الکترونيکي دانشگاهي از ديدگاه دانشجويان تحصيلات تکميلي و کتابداران دانشگاه آزاد اسلامي واحد علوم و تحقيقات تهران مورد ارزيابي قرار گيرد و همچنين معايب و مزاياي کتابهاي الکترونيکي مورد بررسي قرار ميگيرد تا از اين طريق بهتوان نقاط قوت و ضعف کتابهاي الکترونيکي دانشگاهي را مشخص و راهکارهاي لازم را در اين زمينه ارائه داد. از جمله معيارهاي ارزيابي کتاب الکترونيکي: قابليت رسانه الکترونيکي، قابليت جستجو، فراپيوندها، خواندن شفاهي متن و قابليت صوتي و تصويري، عناصر تعاملي، شخصي سازي محتواي متن کتاب، شخصي سازي ظاهري متن کتاب، توزيع، هزينه، دسترسپذيري، ارائه خدمات بر اساس تقاضا، خصوصيات ظاهري کتاب چاپي، صفحهبندي، آساني مرور و پويش محتواي کتاب، راهنماي تشخيص موقعيت، قابليت خوانايي متن است (غائبي، 1389، 725) که در فصل دوم در مورد آنها توضيح داده خواهد شد.
بنابراين مسئلهاي که اين پژوهش قصد مطالعه آن را دارد ارزيابي کتابهاي الکترونيکي دانشگاهي از ديدگاه دانشجويان تحصيلات تکميلي و کتابداران دانشگاه آزاد اسلامي واحد علوم و تحقيقات تهران است همچنين مشکلات و محدوديتهاي موجود را نيز در اين زمينه مورد بررسي قرار ميدهد تا از اين طريق بهتوان نقاط قوت و ضعف کتابهاي الکترونيکي دانشگاهي را مشخص کرده و راهکارهاي لازم در اين رابطه ارايه گردد. نتايج حاصل از اين پژوهش ميتواند کتابداران و دانشجويان تحصيلات تکميلي دانشگاه آزاد اسلامي واحد علوم و تحقيقات تهران را در انتخاب کتاب الکترونيکي مناسب ياري رساند، در انتها بر اساس يافتههاي پژوهش الگوي پيشنهادي براي انتخاب کتابهاي الکترونيکي ارائه خواهد شد.
1-3. اهداف پژوهش
1-3-1. هدف کلي پژوهش
هدف اصلي اين پژوهش شناسايي ديدگاه کتابداران و دانشجويان تحصيلات تکميلي دانشگاه آزاد اسلامي واحد علوم و تحقيقات تهران نسبت به کتاب الکترونيکي و پيشنهاد الگوي مناسب کتاب الکترونيک از منظر کتابداران و دانشجويان اين واحد دانشگاهي است.
1-3-2. اهداف جزئي پژوهش
1- تعيين معيارهاي انتخاب کتابهاي الکترونيکي از ديدگاه دانشجويان تحصيلات تکميلي و کتابداران
2- تعيين ميزان بهرهمندي و رضايت دانشجويان تحصيلات تکميلي و کتابداران در استفاده از کتابهاي الکترونيکي موجود
3- ارائه الگوي پيشنهادي براي انتشار کتاب الکترونيکي
1-4. فايده پژوهش
فايده نهايي اين پژوهش ارزيابي کتابهاي الکترونيکي دانشگاهي از ديدگاه دانشجويان تحصيلات تکميلي و کتابداران دانشگاه آزاد اسلامي واحد علوم و تحقيقات ميباشد، و نتايج حاصل از آن ميتواند به دانشجويان الکترونيکي در جهت انتخاب و تهيه کتابهاي مناسب دانشجويان کمک کند.
1-5. سوالات پژوهش
1- معيارهاي ارزيابي کتاب الکترونيکي کدامند؟
2-مهمترين معيارهاي ارزيابي كتابهاي الكترونيكي دانشگاهي بر اساس ديدگاه كتابداران و دانشجويان دانشگاه آزاد اسلامي واحد علوم و تحقيقات تهران كدامند؟
3- الگوي مناسب پيشنهادي اين پژوهش براي انتشار کتاب الکترونيکي چيست؟
4- نقاط ضعف و قوت استفاده از كتابهاي الكترونيكي از ديدگاه دانشجويان دانشگاه آزاد اسلامي واحد علوم و تحقيقات تهران كدامند؟
1-6. فرضيههاي پژوهش
1- بين ميزان استفاده از كتابهاي الكترونيكي و جنسيت استفاده كنندگان اختلاف معني داري وجود دارد.
1-7. متغيرهاي پژوهش
متغير مستقل: كتابهاي الكترونيكي دانشگاهي
متغير وابسته: ديدگاه دانشجويان و كتابداران
متغير مستقل: ديدگاه دانشجويان و كتابداران
متغير وابسته: ارائه الگوي پيشنهادي
1-8. اهمیت و ضرورت انجام پژوهش
پژوهش حاضر منجر به شناسايي معيارهاي مهم کتابهاي الکترونيکي از ديدگاه کاربران و کتابداران خواهد شد. لذا ميتوان نوآوريهايي را در توليد کتابهاي الکترونيکي بر مبناي معيارهاي مورد توجه کاربران و کتابداران شاهد بود.
1-9. تعاريف عملياتي
1- كتاب الكترونيكي:
تعريف مفهومي: در دانشنامه آزاد ويکيپديا (2011) آمده است: کتاب الکترونيکي پديده‌اي کاملاً تازه است و مي‌رود تا نظام آموزش و اطلاع‌رساني را با دگرگوني‌هايي اساسي مواجه سازد. کتاب‌هاي الکترونيکي صرفاً نسخه‌هاي الکترونيکي مطالب مکتوب نيستند، بلکه مي‌توانند علاوه بر‏‎‍ متن، فيلم، صوت، تصاوير و انيميشن را نيز شامل شوند. بهعلاوه مي‌توانند در بافت پرونده‌هايي که مي‌تواند توسط يک کامپيوتر اجرا شود مانند قالب‌هاي Word Text ،HTML ،PDF و فايل‌هاي اجرايي2 درآيند (کتاب الکترونيکي، 2011).
تعريف عملياتي: کتابي است که بر روي صفحه کامپيوتر قابل مشاهده است و بر روي محملهاي فيزيکي نظير سي دي و يا به صورت پيوسته از طريق شبکه اينترنت قابل دسترس است.
2- ارزيابي:
تعريف مفهومي: تعيين ارزش و اعتبار چيزي. تعيي

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه ارشد رایگان درمورد کتابداران، ابزار پژوهش، روش پژوهش، میزان استفاده Next Entries پایان نامه ارشد رایگان درمورد ثبت اختراعات، تلفن همراه، حمل و نقل