پایان نامه ارشد رایگان درمورد مصرف مواد، مواد مخدر، سوء مصرف مواد

دانلود پایان نامه ارشد

از طي سا لهاي 1381 در كشورمان شروع شده است. هم اكنون اكثر متخصصين و صاحبنظران درمان اعتياد بر اين باورند كه اعتياد يك اختلال رواني، ژنتيكي، جسمي و اجتماعي مي باشد كه بر اين اساس تنوع از درمانهاي دارويي، روانشناختي و مداخلات اجتماعي براي كنترل آن طراحي شده است(نادري، بينازاده، صفاتيان ، پيوندي، 1387). در زمينة رفتار ناهنجار، متمركز كردن بحثمان روي مصرف نابهنجار يا بيش از حد داروها اهميت دارد. در جامعه ما مصرف برخي مواد روان گردان، نظير قهوه يا مقدار معتدل الكل، رفتار بهنجار و مناسب محسوب مي شود. چه موقعي مصرف دارو نامناسب و ناسازگارانه تلقي مي شود؟ در واقع چگونه سوء مصرف دارو را تعريف مي كنيم؟ اينها سئوالهاي دشواري هستند كه چالش قابل ملاحظه اي را براي متخصصان بهداشت رواني ايجاد كرده اند، و تعريف ها و تشخيص ها طي دهها سال تغيير يافته اند. مانند چندين اختلال روانپزشكي كه نا بهنجاري جسماني واضح يا آزمون تشخيص آزمايشگاهي براي آنها وجود ندارد. در نظر گرفتن جنبه هاي تاريخي و فرهنگي مصرف دارو، چارچوب مناسبي را براي مفاهيم فعلي اختلالهاي مصرف مواد در اختيار مي گذارد. مردم قرنها با هدفهاي اجتماعي، مذهبي، دارويي و تفريحي، داروهاي تغيير دهنده ذهن را مصرف كرده اند. براي مثال بيش از 3000 سال است كه ترياك در جوامع مختلف مصرف شده است. در قرن نوزدهم، در آمريكا و انگلستان انواع فرآوردهاي ترياك وسيعاً در دسترس بوده و حتي به مصرف كودكان مي رسيده است. مصرف ترياك در طبقه متوسط بسيار رايج بوده و اين مشكل اجتماعي عمده يا “اعتياد” محسوب نمي شد. فقط بعدها در اين قرن مصرف افيونها با اعتياد «جرم» و فساد اخلاقي پيوند يافت. به داروهاي توهم زا133 نيز برحسب زمينه اجتماعي به شيوه هاي متفاوتي نگريسته شده است. بسياري از جوامع بدوي، براي مقاصد مذهبي، عبادي يا تشريفاتي گياهان حاوي مواد توهم زاي قدرتمند را مصرف كرده اند (سيد محمدي، 1382). مصرف الكل و سوءمصرف مواد يكي از اصلي ترين مشكلاتي است كه در جوامع امروزي ديده مي شود . سوء مصرف مواد يك پديده شايع در سراسر دنياست و به عنوان مهمترين آسيب اجتماعي، جامعه انساني را مورد هجوم قرار داده است(بخشی پور، 2004 ؛ سیام، 2006). سوء مصرف مواد به الگوي غير انطباقي از مصرف مواد گفته مي شود كه منجر به مشكلات مكرر و پيامدهاي سوء مي شود و مجموعه اي از علايم شناختي، رفتاري و روان شناختي را در بر مي گيرد (مددی، 2004). اعتياد براي هر جامعه ي انساني توام با خساراتي است كه جنبه هاي اقتصادي، اجتماعي، فرهنگي، سياسي و انساني را در بر مي گيرد. اعتياد نيروي جوان در واقع زمينه ساز تخريب و انحطاط كامل آن اجتماع مي باشد .
سوء مصرف مواد يكي از مهمترين مشكلات عصر حاضر مي باشد كه گستردة جهاني پيدا كرده است مشكلي كه ميليون ها زندگي را ويران و سرمايه هاي كلان ملي را صرف هزينه مبارزه، درمان و صدمات ناشي از آن مي نمايد. روزانه تعداد زيادي بر شمار مبتلايان اين مصيبت افزوده گشته و بر اين اساس عوارض آن كه شامل اختلالات جسمي، رواني، خانوادگي، فرهنگي، اقتصادي- اجتماعي مي باشد؛ باعث از بين رفتن مرزهاي فرهنگي جامعه و به خطر افتادن سلامت رواني و اقتصادي بشر مي گردد. كشور ما به دلايل متعدد فرهنگي از قبيل باورهاي غلط و سنتي مردم و يا موقعيت جغرافيايي و همجواري با دو كشور بزرگ توليد كننده داراي شرايط كاملاً بحراني و حساس مي باشد و مبتلايان به اعتياد همه روزه باعث ايجاد خسارت سنگين اقتصادي و فرهنگي به جامعه مي گردند (مناجاتی و همکاران ، 1382). به رغم كاهش مصرف مواد مجاز و غيرمجاز در سال هاي اخير، اعتياد به الكل و مواد مخدر باز هم مشكلات جدي در اوايل بزرگسالي هستند. اين مواد به فرايندهاي شناختي آسيب مي رسانند، مشكلات رواني زير بناي اعتياد را تشديد مي كنند و خطر آسيب غيرعمدي و مرگ را افزايش مي دهند (اي.بِرك، ترجمه سيد محمدي، 1385). انسانها براي مداواي بيماريها، تسكين درد، و كاهش رنج رواني هزاران سال است كه از داروها استفاده كرده اند. به زبان شكسپير، مردم براي درد و رنجهاي زندگي، همواره در جستجوي «ترياقيهاي دلنشين براي عالم بي خبري» بوده اند(موسوی ،1388). اما نقش داروهاي روان گردان 134در جامعة موجود ما بسيار پيچيده و اغلب با جرو بحث داغ و هيجاني توأم بوده است. افراد براي تغيير دادن حالتهاي رواني خود داروهاي روان گردان مصرف مي كنند، براي مثال، اينگونه داروها مي توانند خلق را بهبود بخشند، موجب شنگولي شوند، ادراك را تغيير دهند، يا از اضطراب بكاهند. تبيين ها و نظريه هاي مصرف دارو از حوزهاي مطالعاتي متعددي بدست آمده اند كه از جملة آنها مي توان به پزشكي، روانپزشكي، روانشناسي، قانون و زيست شناسي اشاره كرد. به رغم اقدامات پژوهشي قابل ملاحظه، و تناقضهاي بسيار در رابطه با نحو ه اي كه جامعة ما داروها را در نظر مي گيرد، جنبه هاي متعددي از رفتار مصرف دارو وجود دارند كه ما هنوز آنها را نمي فهميم. براي مثال، عموماً پذيرفته شده است كه نيكوتين بسار اعتيادآور است، با اين حال احتمالاً ما از معتاد به دارو ناميدن يك سيگاري خودداري مي كنيم(روزنهان135 و سليگمن136؛ ترجمه سيد محمدي، 1380). عوامل چندي ممكن است افراد را مستعد مصرف دارو بنمايد، از آن جمله است: پرورش يافتن در يك خانوادة ناشاد، وجود والديني كه يا آسان گير هستند يا اينكه الگويي براي سوء استفاده از دارو فراهم مي كنند، تأثيرات دوستان، و ناهمنوايي اجتماعي با ادامة مصرف دارو وابستگي در شخص بوجود مي آيد كه خود نياز تازه اي مي آفريند كه بايد ارضا شود )اتكينسون، اتكينسون و هيلگارد؛ ترجمه براهني و همكاران، 1380 ).
هر ساله در كشورهاي مختلف ميليون ها دلار هزينه، صرف مبارزه با مواد يا درمان و نگهداري افراد وابسته به مواد مي گردد. ايران در بين كشورهايي كه درگير مسائل مرتبط با سوءمصرف مواد هستند، جايگاه ويژه اي دارد. از يك سو به دليل همسايگي كشور ما با افغانستان به عنوان بزرگترين توليدكننده مواد افيوني و دسترسي آسان به مواد در داخل كشور و از سوي ديگر جوان بودن جمعيت كشور، ايران را در زمره كشورهاي مساعد براي بروز مشكلات سوءمصرف مواد قرار داده است. براساس گزارش سازمان ملل ( 2005 ) ايران بالاترين نسبت معتادان به هروئين و ترياك را در جهان دارا مي باشد. براساس اين گزارش، در ايران از هر 17 نفر 1 نفر معتاد به اين مواد است. علاوه بر اين 20 درصد از جمعيت 15- 60 سال كشور به نحوي در سوء استفاده از مواد مخدر دست دارند . همچنين سازمان بهداشت جهاني137 (WHO) در گزارش خود در سال 2004 اعلام كرد كه ايران از لحاظ گرايش به مصرف مواد در بين كشورهاي جهان رتبه اول را دارا مي باشد.
اعتياد مصرف تكراري مواد است، به صورتي كه باعث شكست در كار ، تحصيل ، نقش هاي خانوادگي يا موقعيت هاي حساس مثل رانندگي با اتومبيل شده يا مشكلات قانوني مربوط به مصرف مواد ايجاد مي كند (فنتین138،2007). مشكل اعتياد به مواد مخدر، مشكلي جهاني بوده و يكي از معضلات بهداشتي – درماني جوامع مختلف محسوب مي شود و كمتر كشوري را در دنيا مي توان يافت كه از اين آسيب در امان باشد (قریشی زاده،2003). اعتياد يكي از چهار بحران جهان است كه گردش مالي آن بيش از 1600 ميليارد دلار در سال است . اين پديده اي است كه حداقل 200 ميليون شهروند جهان گرفتار آسيبهاي جدي آن هستند(هاشمی ، 2003). بحران اعتياد مثل بحرانهاي ديگر مانند تخريب محيط زيست، فقر و قحطي ، جنگ و خونريزي و ظهور بيماري هاي نوپديد سلامت جوامع بشري را تهديد مي نمايد و منجر به مشكلات و معضلات خانوادگي، فساد و جرايم و بي ثباتي سياسي و اقتصادي جامعه مي شود(قریشی زاده،2003) .
اعتياد به مواد مخدر نتيجه ي مصرف مكرر و مداوم ماده يا مواد تخديركننده و روان گردان تا حدگرفتاري شديد به آن است و فرد معتاد احساس مي كند كه نمي تواند يا نمي خواهد استفاده از اين مواد را ترك و يا ميزان آن را كم كند و در صورت ترك آن معمولاً دچار مسموميت مي شود. در پزشكي به جاي اصطلاح اعتياد معمولاً كلمه ي وابستگي به مواد به كار مي رود و معتاد كسي است كه از نظر رواني و جسمي به يك ماده مخدر وابستگي پيدا مي كند (مرادي، 1381).
اعتياد يك بيماري جسمي، رواني، اجتماعي و معنوي است كه در شكل گيري آن زمينه هاي پيش اعتيادي چندي نقش دارند (گالانتر139، 2006) .به بيان ديگر براي شروع و ادامة مصرف مواد زمينه هاي رشد ناسالم و استعداد ويژه اي لازم است كه بنيان آن در درون نظام خانواده و سپس در اجتماع ريخته مي شود . در زمينه وابستگي به مواد عوامل گوناگون روان شناختي، اجتماعي، خانوادگي و زيست شناختي درگير هستند ، اما هيچ يك از آنها به تنهايي نمي توانند در وابستگي به مواد تعيين كننده باشند(فرانكويس140، اورياكومب141 ، تيگنول142، 2000).
متغيرهاي گوناگوني بر پديدآيي و تداوم و درمان وابستگي به مواد مخدر تأثير مي گذارند. در پژوهش هاي باليني متغيرهاي چندي به منزله ي متغيرهاي پيش بين در زمينه ي وابستگي به مواد مخدر بررسي شده اند كه به چهار دسته تقسيم مي شوند:
1. محيط فرهنگي- اجتماعي
2. عوامل بين فردي
3. عوامل رواني- رفتاري
4. عوامل زيستي- ژنتيكي (نيوكام143 ، ريچاردسون144، 2000؛ لتيري145، 1985؛ نيوكام، 1995).
سادوك و سادوك)2000)، به عوامل فردي و اجتماعي از يك سو و يادگيري هاي اوليه و روابط خانوادگي و بين فردي از سوي ديگر اشاره كرده اند. برخي از پژوهشگران ناراحتي هاي عصبي و رواني،دردهاي بدني، مشكلات جنسي و برخي ديگر، فقر، بي سوادي، بي كاري و تجرد را علت اعتياد دانسته اند، درحالي كه يافته هاي باليني اخير70 در صد معتادان را متأهل و داراي شغل دانسته اند و 30 در صد بقيه در جريان اعتياد شغل خود را از دست داده اند(زينالي، 1379). اين يافته ها هم چنين زمينه هاي رشدي ناسالم، استعداد و آمادگي برا ي اعتياد را داراي نقش اساسي معرفي كرده اند. برخي بررسي ها پنج تا ده درصد افراد جامعه را داراي زمينه مستعد براي اعتياد دانسته اند(پيران، 1376). وابستگي تنها در بخش كوچكي از افراد مستعد وابستگي، داراي يك رشته ويژگي هاي رفتاري و اختلال هاي رفتاري همراه، مانند جستجوي لذت، جستجوي تازگي و شخصيت ضداجتماعي نشان داده شده است(آگاتسوما146 ، هيرويي147 ، 2004). عوامل پيش آگهي بد در اعتياد به شرح زير گزارش شده است :
1. سابقه خانوادگي الكليسم
2. اعتياد دارويي
3. ساير اختلالات ذهني
4. سابقه قبلي انحراف شخصيتي
5. شروع زود هنگام اعتياد دارويي
6. نوع دارو
7. تحصيلات
8. سوءمصرف الكل پيش از اعتياد
9. مدت زمان اعتياد (كوزلو 148،روخلينا149 ، 2000).
بر اساس جهت گيري مواجهه اي، علت اعتياد صرفاً مواجهه با افيون ها است. وقتي شخصي فشار رواني تجربه مي كند، اندروفين ها ترشح مي شوند و يك بي حسي برطرف كننده ي فشار رواني ايجاد مي شود، تحمل درد را افزايش مي دهد. برخي محققان اظهار داشته اند كه ممكن است استفاده از هروئين و ساير افيون ها باعث فروريزي درازمدت دستگاه بيوشيميايي گردد كه اندروفين ها را مي سازد. طبق اين ديدگاه، معتاد به خاطر اين كه دارو سيستم طبيعي تسكين دهنده ي درد بدن وي را درهم ريخته به مصرف افيون ها ادامه مي دهد. جهت گيري انطباقي راهي تعاملي است كه در آن، هم شخص و هم محيط عوامل مهمي در بروز اعتياد تلقي مي شوند: ويژگي هاي شخص (انتظارات، نگراني ها و جز اين ها) و موقعيت هايي كه فرد در زندگي با آنها روبرو مي شوند، خصوصاً آن هايي كه ايجاد فشار رواني مي كنند، در كنار هم، نياز به دارو و واكنش هاي او را به داروها تحت تأثير قرار مي دهند (ساراسون150 و ساراسون، 1382).
اگرچه از دیرباز در تمام جوامع بشری سوء مصرف مواد افیونی به عنوان عادتی غیراجتماعی و نامقبول تلقی شده است ، اما با وجود این عدم مقبولیت ، طبقات مختلف اجتماع با این مساله به صورت جدی درگیر می باشند به طوری که هم اکنون مردان و زنان زیادی ، خصوصاً از سنین نوجوانی تا میان سالی مواد مخدرمصرف می کنند و به آ ن وابسته شده

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه ارشد رایگان درمورد مواد مخدر، نقش برجسته، سوء مصرف مواد Next Entries پایان نامه ارشد رایگان درمورد مصرف مواد، سوء مصرف مواد، مواد مخدر