پایان نامه ارشد رایگان درمورد محیط زیست، علوم طبیعی، اروپای غربی، علم و تکنولوژی

دانلود پایان نامه ارشد

حدود یک سال پیش از ضایعهی مرگ وی، او در مورد موضوع رفتار بی رحمانه بشر نسبت به طبیعت و نتایج غمانگیز آن سخن گفت. برای روشن شدنِ موضوع چنین گفت که چطور تابستان گذشته به دره کوچکی در انگلستان مراجعه نموده است. جایی که او ماههای شادِ کودکیاش را گذرانده بود. زمانی آنجا پوشیده از چمنزارهای دلپذیر بود؛ اما حالا آن چمنزارها بواسطه علفهای هرزِ ناخوشایند، رشد بیش از اندازه یافته است. چرا که خرگوشها که تا پیش از این، رشد (بوتهها و علف زارها) را تحت کنترل خودشان داشتند، با بیماریِ خرگوشمرگی125 از پای درآمدهاند. بیماریای که کشاورزان محلی برای کاهش میزانِ از بین رفتن محصول به وسیله خرگوش‌ها، آن را [به این اکوسیستم] وارد نمودند. من که نوعی بیفرهنگی در وجودم است بهخاطر حرافی هم که شده دیگر نتوانستم سکوت کنم. سخن او را قطع کرده تا خاطرنشان کنم که همین خرگوش را به منظور غذای پروتئیندار دهقانان، در سال 1176 به عنوان یک حیوان اهلی به انگلستان آوردند.
همه اشکال زندگی، بافت پیرامونشان را تغییر میدهند. بدون شک جالبترین نمونه، مرجان آبی است که با بکار گرفتن پاهایش، جهان پهناور زیر آب را برای هزاران نوع گونههای گیاهی و حیوانات زیر دریایی مطلوب ساخته است. از زمانی که انسان از بیشمارترین نوعها شد، بطور قابلتوجهی محیط زیستش را تغییر داد. این فرضیه که شیوه شلیک در شکار126، مراتع وسیعی در جهان ایجاد کرده و نیز کمک به انقراض پستاندارانِ غولپیکرِ دوران پلیئستوسن127 [عهد چهارم زمینشناسی] کرده، بسیار محتمل است اگرچه اثبات نشده است. حداقل به مدت شش هزار سال سواحل نیل سفلی، بجای جنگلهای باتلاقی آفریقایی که طبیعت، جدای از انسان، آن را ایجاد کرده، مصنوع انسانی شده است (سواحل نیل سفلی، مصنوعات انسانی شده است تا جنگلهای باتلاقی آفریقایی). سد اسوان128 با آبگیریِ 5000 مایل مربع صرفاً آخرین مرحلهی یک فرآیند طولانی است. در بسیاری از مناطق، آبیاری، چریدن بیرویه، قطع درختان از سوی رومیان برای کشتیسازی جهت جنگ با کارتاژیان129 یا در جنگهای صلیبی به منظور حل مسائل نظامیِ هیئت اعزامیاشان، برخی اکولوژیها را به شدت تغییر داده است. مشاهده اینکه مناظر فرانسوی به دو نوع اساسی تقسیم شده یعنی زمینهای باز شمالی و بیشههای130 جنوبی و غربی، مارک بلوک131 (تاریخنگار فرانسوی) را به قبول مطالعه کلاسیک در باب روش کشاورزی قرون وسطا ترغیب کرد. بطور کاملاً تصادفی، تغییر در شیوههای انسانی، اغلب طبیعت غیرانسانی را تحتتأثیر قرار میدهد. بطور مثال گفته میشود که ظهور اتومبیل، دسته‌های عظیم گنجشکها را که زمانی از کودی که در پای درختان ریخته میشد تغذیه میکردند را از بین برد.
تاریخ تغییر زیستمحیطی آنچنان ناقص است که آگاهی کمی در باب آنچه واقعاً رخ داده یا نتایج آن داریم. انقراض آراچزِ132 [گاو خانگیِ باستانی] اروپایی در اواخر سال 1627 به نظر میرسد موردی ساده از شکار مفرط است. درباب اتفاقات پیچیدهتر، یافتن اطلاعات قابل اطمینان غالباً غیرممکن است. به مدت هزار سال یا بیشتر، فریزیائیان133 و هلندیها134 دریای شمالی را عقب رانده و این فرآیند در زمان ما در احیای زوئیدر زه 135 به اوج خود رسیده است. چه گونههایی از حیوانات، پرندگان، ماهیها، زندگی ساحلی یا گیاهان مردهاند؟ هلندیها در مبارزهاشان با نپتون136 بر ارزشهای اکولوژیکی چشمپوشی کرده اند به شیوهای که برابریِ زندگی انسانی در هلند به خطر افتاده است. تاکنون برنخوردهام به اینکه این پرسشها مطرح شود چه رسد به اینکه پاسخی یافته باشد.
مردم اغلب عنصر پویایی در محیط زیست خودشان بودند اما در وضعیت فعلیِ دانش تاریخی، ما معمولاً نمیدانیم دقیقاً کِی، کجا یا با چه تأثیراتی، تغییرات ناشی از انسان رخ داده است. اما در ثلث آخر قرن 20، نگرانی در باب مسأله واکنش زیستمحیطی به شدت زیاد شده است. علوم طبیعی که تلاشی برای فهم ماهیت اشیا تلقی میشود، در طی دورانهای متعدد و در میان انسانهای مختلف شکوفا شده است. رشد سریع انباشت مهارتهای فنّاورانه باستانی، کمابیش ادامه دارد [گاه به سرعت گاه به کندی]. اما تا حدود 4 نسل قبل که اروپای غربی و آمریکای شمالی پیوندی میان علم و تکنولوژی برقرار کردند، نوعی وحدتِ رویکردهای نظری و عملی به محیط زیستمان وجود نداشته است. فوریت و شتاب در اعمالِ گستردهی باورها و عقائدِ بیکنیها137 که دانش علمی را سلطه فنّاورانه بر طبیعت میدانست به سختی میتواند تاریخی پیش از 1850 داشته باشد. جز در صنایع شیمیایی که این سابقه به قرن 18 باز میگردد. پذیرش این اعتقاد به عنوان یک الگوی عملی متعارف میتواند حاکی از بزرگترین رویداد تاریخ بشری از زمان ابداع کشاورزی به بعد و نیز شاید بزرگترین رویداد سایر ساحتهای تاریخ کره زمین [غیر از ساحت بشری آن] باشد.
تقریباً همین وضعیت جدید موجب تبلور مفهوم نوپدید اکولوژی شد- درواقع واژه اکولوژی برای اولین بار در سال 1873 به زبان انگلیسی راه یافت. امروزه که کمتر از یک سده از آن زمان میگذرد138، تأثیر نسل ما روی محیطزیست آنقدر ازدیاد یافته است که [محیط زیست] ذاتاً تغییر یافته است. وقتی در اوایل قرن 14 نخستین توپ شلیک شد، اعزام کارگران برای جمعآوری پتاس، سولفور، آهن، سنگآهن، زغال چوب از کوهها و جنگلها، محیطزیست را تحتتأثیر قرار داد که منجر به فرسایش و قطع درختان جنگلی شد. بمبهای هیدروژنی نوع متفاوتی هستند: جنگی که با آنها انجام میگیرد احتمالاً کل زندگیِ تکوینی روی این سیاره را تغییر میدهد. در سال 1285، لندن، مسأله دود برخاسته از سوخت فسیلیِ ذغالسنگ را داشت اما احتراق فعلیِ سوختهای فسیلی تهدیدی است برای تغییر جوّ شمیایی کل جهان با نتایجی که تنها میتوانیم آن را حدس بزنیم. با انفجار جمعیت، سرطان شهرسازیِ بیبرنامه، تهنشین رسوبات فاضلاب و زباله در حال حاضر، مطمئناً هیچ مخلوقی نتوانسته به اندازه انسان به آشیانهاش آسیب رساند.
فراخوانهای زیادی برای وارد عمل شدن وجود دارد، اما طرحهای خاصی که در عینحال به‌عنوان یک واحد مستقل ارزشمند باشند خیلی جزئی، التیامبخش [و نه درمانگر] و منفی بهنظر می‌رسند: ممنوعیت بمب، پاره کردن بنرهای تبلیغاتی، دادن داروی پیشگیری از بارداری به هندوها و خوردن گاوهای مقدس را به آنها گفتهاند. آسانترین راهحل برای هر تغییر مشکوکی را متوقف ساختن آن یا بهتر از آن، بازگشت به گذشته رؤیایی میدانستند: یعنی اینکه ایستگاههای بنزینِ زشت منظر را شبیه کلبهی «آن هتاوِی»139 کنیم یا (در غرب دور)140 شبیه به رستورانهای شهر متروک نماییم. جوّ منطقهی بیابانی چه «سان جیمینیانو»141 باشد چه بلندیهای سییرا142، همواره حامیِ انجماد عمیق محیط زیست است. همانگونه که قبل از به زمین افتادن اولین کلینکس143 بود. اما نه شباهت به نیاکان (نه عمل به کرده نیاکان) و نه زیباسازی، توان مقابله با بحران زیستمحیطی فعلی را ندارد.
چه کار باید کرد؟ هنوز هیچکس نمیداند مگر آنکه ما درباره ریشهها بیندیشیم، چه بسا اقدامات خاص یا موردیمان واکنشهای جدی در پی داشته باشد، جدیتر از آنچه آنها برای درمان و التیام طرح شده بودند.
برای شروع باید از طریق ریشههای تاریخی، با دنبال کردنِ پیشفرضهایی که تکنولوژی مدرن و علم بر مبنای آنهاست، به افکارمان وضوح بخشیم. علم بطور سنتی، ارسطویی، اشرافی، نظری، در ذات خودش هوشمندانه بود. تکنولوژی در مرتبه پایینتر (با طبقه پایین سروکار داشت)، تجربی و کاربردی بود. ترکیب کاملاً ناگهانی این دو، نسبت به نیمه قرن 19 مطمئناً مرتبط با انقلاب پیشین و انقلاب دموکراتیکِ معاصر (مردمسالارانه) است که با کاهش موانع اجتماعی، درصدد دفاع از (اثبات) یکپارچگی کاربردی دست و ذهن است. بحران زیستمحیطی محصول جدید فرهنگ و دموکراتیک است. مسأله این است که آیا جهان دموکراتیک (دنیای دموکراتیزه شده) میتواند جهان را نجات دهد؟ متعاقباً ما نمیدانیم مگر اینکه درمورد اصولمان بازاندیشی کنیم.
سنتهای غربی فنآوری و علم
یک مطلب قطعی که به بندِ واژه کشیدن آن احمقانه است، این است که هم تکنولوژی مدرن و هم علم مدرن، به نحو بارزی غربی است. تکنولوژی ما مؤلفههایش را از سرتاسر جهان بهویژه از چین گرفته است. با این حال امروزه همه جا، چه در ژاپن چه نیجریه، تکنولوژی موفق، غربی است. علم ما وارث همه علوم گذشته میباشد. بخصوص شاید آثار بزرگ دانشمندانِ اسلامیِ قرونوسطا، که غالباً در مهارت و زیرکی بهتر از یونانیان باستان عمل کردهاند. برای مثال رازی در طب یا ابن هیثم در نورشناسی یا عمرخیام در ریاضیات. به نظر میرسد آثار چندتن از نوابغ، محو شده و تنها در ترجمه‌های لاتینِ قرون وسطا باقی مانده که به پیریزی مبنایی برای پیشرفتهای بعدی کمک میکند. امروزه در سرتاسر جهان همه علومِ قابل توجه، صرفنظر از زبان و نژاد دانشمندان، در سبک و روش، غربی است.
بخش دومِ واقعیت کمتر قابل درک است، چرا که ناشی از تحقیقات تاریخی کاملاً جدید است. رهبری غرب، هم در تکنولوژی و هم در علم، بسیار قدیمیتر از انقلابِ بهاصطلاح علمیِ قرن 18 است. در حقیقت این اصطلاحات، غیرمرسوماند و ماهیتِ واقعیِ آنچه را که آنها در تلاش برای توصیفاند یعنی مراحل قابل ملاحظهی تحولات دوگانه (دیرپا) و متمایز، پنهان میسازد. غرب حدود 1000 سال پس از میلاد، شاید به احتمال ضعیف 200 سال پیشتر از آن، شروع به بکارگیری نیروی آبی، برای فرآیندهای صنعتی به غیر از آسیاب کردن غلات کرد. این روش در اواخر قرن 12 با مهار نیروی بادی ادامه یافت. غرب اما با ثبات قابل توجهی در سبک، از همان اوایل به سرعت، مهارتش را در ماشینآلات برقی، دستگاههای صرفهجویی در نیروی کار و اتوماسیون (خودکاری) گسترش داد. به کسانی که شک دارند باید گفت که به یاد ماندنیترین دستاورد در تاریخ اتوماسیون ساعت مکانیکیِ آونگدار 144است که به دو شکل در اوایل قرن 14 ظاهر شد. در اواخر قرون وسطا، غرب لاتین نه در صنعت بلکه در قابلیتهای اساسی تکنولوژیک، از دو خواهر فرهنگی خود یعنی اسلام و بیزانس که فرهنگهایی پیشرفته و پیچیده و به لحاظ زیباشناختی از اهمیت برخوردار بودند، پیشی جست. در سال 1444 بساریون145، یکی از کشیشان بزرگ یونانی که به ایتالیا رفته بود، نامهای به شاهزادهی یونان نوشت که از برتریهای کشتی های غربی، سلاحها، پارچهها و نقشهآلات ابراز شگفتی کرده بود. اما فراتر از همه اینها او از منظرهی توربینهای آبی که چوبها را میبرید و غرش پمپاژ کورههای انفجار (که در کورهها میدمید) به شگفت آمد. او چنین چیزی را آشکارا در خاور نزدیک ندیده بود.
با پایان قرن 15، تفوق فنّاورانهی اروپا بهگونهای بود که ملتهای کوچکِ رقیب باعث غلبه، غارت و استعمار در بیشتر نقاط جهان شوند. نشانه این تفوقِ فنّاورانه این واقعیت است که پرتغال، یکی از ضعیف ترین کشورهای غرب، توانست تبدیل به قدرت و سلطه بر هند شرقی شود و به مدت یک قرن آن را حفظ کند. باید به خاطر داشته باشیم که تکنولوژی واسکوداگاما146 و آلبوکرک147 با تجربهگرایی محض ایجاد شد و توجه، حمایت و ترغیب چندانی از سوی علم دریافت نکرد.
بنابر فهم عمومیِ امروزیان، فرض بر این است که علم مدرن در سال 1543 بنا نهاده شد. وقتی که هم کپرنیک و هم وسالی148 آثار سترگشان را منتشر نمودند. این به معنی موفقیتشان نیست بلکه نشان میدهد که چنین ساختارهایی مثل فابریکا149 و دی روِلوشنیبس150 یک شبه بهوجود نیامدهاند. درواقع سنت متمایز غربی در علم، در اواخر قرن 11 با جنبش عظیم ترجمهی آثار علمی عربی و یونانی به لاتین شروع شد. چند کتاب قابل توجه مثل تئوفراستوس151 از ذائقه جدید غرب در علم اجتناب نمود. اما در عرض کمتر از 200 سال بطرز مؤثری کل مجموعه نوشتههای علوم اسلامی و یونانی به لاتین موجود بود، که مشتاقانه در دانشگاههای اروپا مطالعه و نقد میشد. این نقدها خاستگاه اظهارنظرها و نظرپردازیهای جدید و بدگمانی فزاینده به مراجع و اکابر قدیم شدند. در اواخر قرن 13 اروپا رهبری علمی جهان را از دستان لغزان اسلام خارج نمود. انکار اصالت عمیق نیوتن میتواند به همان اندازه بیمعنی باشد که انکار اصالت عمیق عالمان

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه ارشد رایگان درمورد محیط زیست، زیست محیطی، بحران محیط زیست، اخلاق کار Next Entries پایان نامه ارشد رایگان درمورد پایبندی دینی، یونان باستان، اصول موضوعه، قرون میانه