پایان نامه ارشد رایگان درمورد فضایل اخلاقی، رسول خدا (ص)، ظلم و ستم

دانلود پایان نامه ارشد

اسلام علاوه بر شمردن بعضي از صفات برجسته، به صورت جامع و كلي فرموده است:
تو داراي اخلاق عظيمي هستي(وانّك لعلي خلق العظيم) (سوره ي قلم – آية 4)
خدايي كه تمام موجودات عالم در مقابل عظمتش بي مقدارند از اخلاق پيامبر به عظمت ياد كرده است. وقتي خداي متعال از چيزي به بزرگي و عظمت ياد كند، معلوم مي شود از عظمت فوق العاده اي برخودار است.
امام حسين(ع)فرمود از پدرم امير المؤمنين دربارة اخلاق پيامبر اكرم سؤال كردم، پدر در پاسخ فرمود:«رفتار پيامبر (ص) با همنشينانش چنين بود كه دايم خوش و خندان و نرمخو و ملايم بود. هرگز خشن و سنگدل و پرخاشگر و بدزبان و عيب جو و مديحه گر نبود. هيچ كس از او مأيوس نمي شد، و هر كس به در خانه او مي آمد نوميد باز نمي گشت. سه چيز را از خود رها كرده بود: مجادله در سخن، پرگويي، و مداخله در كاري كه به او مربوط نبود، و سه چيز را دربارة مردم رها كرده بود: كسي را مذمت و سرزنش نمي كرد، لغزش ها و عيوب پنهاني مردم را جست و جو نمي كرد و هرگز سخن نمي گفت مگر در اموري كه ثواب الهي را اميد داشت. در موقع سخن گفتن به قدري نفوذ كلام داشت كه همه سكوت اختيار مي کردند و تكان نمي خوردند و هنگامي كه ساكت مي شد آن ها به سخن در مي آمدند؛ اما نزد او هرگز نزاع و مجادله نمي كردند.. هر گاه فرد غريب و ناآگاهي با خشونت سخن مي گفت و درخواستي داشت تحمل مي كرد، و به يارانش مي فرمود: هر گاه كسي را ديدي كه حاجتي دارد به او عطا كنيد و هرگز كلام كسي را قطع نمي كرد تا سخنش پايان گيرد…» (برجي- 1386: 220- 222)
اهميت حسن خلق در روايات
در روايات به حسن خلق و پرهيز از سوء خلق اهتمام عجيبي شده و آثار اخروي و دنيوي فراواني براي آن ذكر كرده اند، از جمله آثار اخروي حسن خلق عبارت است از: آمرزش گناه، قرب به خدا، تخفيف در حساب، ورود به بهشت، نجات از آتش، بالا رفتن درجات انساني، نايل شدن به درجات عالي و از جمله آثار دنيوي حسن خلق عبارت است از: شرافت، آسايش زندگي، محبوبيت، آسان شدن كارها، آباداني و افزايش رزق، خير و بركت، لذت زندگي، نفوذ و محبوبيت در مردم.
در عظمت حسن خلق همان بس كه در روايات، آن را نشانه كمال دين، هدف بعثت، بهترين قرين، اخلاق بهشتي، بهترين نعمت دانسته اند و در مقابل، فشار قبر، شرّ و پليدي، عذاب وجدان و… را از پيامدهاي ناگوار سوء خلق برشمرده اند. براي نمونه چند روايت را نقل مي كنيم.
در حديثي آمده است كه پيامبر (ص) فرمود«انما بعثت لاتمّم مكارم الاخلق» من برای این مبعوث شده ام که فضایل اخلاقی را تکمیل کنم «مجلسي- ج 16: 287»
در حديث ديگري از آن حضرت آمده است:«مؤمن با حسن خلق خود به درجه كسي مي رسد كه شب ها به عبادت مي ایستد، و روزها روزه دار است»
همچنين پيامبر اكرم فرمود:«در روز قيامت چيزي در ميزان عمل سنگين تر از خلق نيكو نيست»
نيز از آن حضرت نقل شده است:«از همة شما محبوب تر نزد خدا كسي است كه اخلاقش از همه بهتر باشد، همان كساني كه متواضعند، با ديگران انس و الفت دارند، و مردم نيز با آن ها مأنوسند و از همه شما مبغوض تر نزد خدا افراد سخن چيني هستند كه در ميان برادران جدايي مي افكنند، و براي افراد بي گناه در جست و جوي لغزشند.»
رسول خدا (ص) فرموده است:«بيشترين چيزي كه مردم را به بهشت وارد مي كند تقوا و حسن خلق است.»
در حديثي از امام باقر(ع) امده است:«از ميان مؤمنان كسي ايمانش از همه بهتر است كه اخلاقش كامل تر باشد.»
امام علي بن موسي الرضا(ع) از قول پيامبر فرمود:«بر شما لازم است به سراغ حسن خلق برويد؛ زيرا بي شك خوش خلق سرانجام در بهشت است، و از سوء خلق بپرهيزيد كه بي ترديد، بد اخلاق سرانجام در آتش است.»
از مجموع اخبار فوق به خوبي استفاده مي شود كه حسن خلق، كليد بهشت، وسيله جلب رضاي خدا، نشانة قدرت ايمان، و همطراز عبادت هاي شبانه روز است.(برجي، 1386: 222- 224)
2- نمونه هاي قرآني از اخلاق پيامبر
اينك به بعضي از مصاديق اخلاق عظيم پيامبر (ص) كه در قرآن بر آن تأكيد شده است، فهرست وار اشاره مي كنيم.
نرم خويي
خداي متعال فرمود:به لطف رحمت الهي با آنان نرم خويي كردي؛ و اگر درشتخويي سخت دل بودي بي شك از پيرامون تو پراكنده مي شدند؛ پس ، از ايشان درگذر و برايشان آمرزش بخواه و در كار، با آنان مشورت كن، و چون عزمت را جزم كردي بر خداوند توكل كن، كه خدا اهل توكل را دوست دارد«فبما رحمهٍ من الله لنت لهم و لوكنت فظاً غليظ القلب لانفضوا من حولك فاعف عنهم واستغفرلهم و شاورهم في الامر فاذا عزمت فتوكّل علي الله انّ الله يحبّ المتوكّلين»«سوره ي آل عمران – آيه ي 159 »
رأفت و رحمت
خداي متعال فرمود:
به راستي كه پيامبري از ميان خودتان به سوي شما آمده است كه هر رنجي كه شما مي بريد، بر او گران مي آيد، و سخت هواخواه شماست و به مؤمنان رئوف و مهربان است.
در اين آيه نخست فرمود: پيامبري از خودتان به سوي شما آمد. تعبير «من انفسكم» شدت ارتباط و علاقه پيامبر را به مردم نشان مي دهد؛ گويي پاره اي از جان مردم است. سپس به چند صفت از صفات ارزشمند پيامبر اشاره كرده است.
نخست مي گويد:«هر گونه ناراحتي و زيان و ضرري به شما برسد براي او سخت ناراحت كننده است» يعني او نه تنها از ناراحتي شما خشنود نمي شود، بلكه بي توجه هم نخواهد بود. او به شدت از رنج هاي شما رنج مي برد، و اگر بر هدايت شما و جنگ هاي طاقت فرساي پرزحمت اصرار دارد، آن هم براي نجات شما و رهايي تان از چنگال ظلم و ستم و گناه و بدبختي است.
ديگر اين كه«او سخت به هدايت شما علاقه مند است» و به آن حرص مي ورزد«حرص» در لغت به معني شدت علاقه به چيزي است، و جالب اين كه در اين آيه، مطلق مي گويد:«حريص بر شماست»، نه سختي از هدايت به ميان مي آورد و نه از چيز ديگر ؛ اشاره به اين كه به هر گونه خير و سعادت شما و به هر گونه پيشرفت و ترقي و خوشبختي شما عشق مي ورزد.
بنابراين اگر شما را به ميدان هاي پرمرارت جهاد اعزام مي كند، و اگر منافقان را تحت فشار شديد مي گذارد، همه اين ها به سبب عشق به آزادي، شرف، عزت، هدايت و پاك سازي جامعة شماست.
سپس به سومين و چهارمين صفت اشاره كرده، مي گويد:«او نسبت به مؤمنان رئوف و رحيم است.»
بنابراين هر گونه دستور مشكل و طاقت فرسايي را كه مي دهد، حتي گذشتن از بيابان هاي طولاني و سوزان در فصل تابستان، يا گرسنگي و تشنگي براي مقابله با دشمن نيرومند در جنگ تبوك، نوعي محبت و لطف اوست.
در اين كه «رئوف» و «رحيم» چه تفاوتي دارند، در ميان مفسّران گفت و گو است. ولي به نظر مي رسد بهترين تفسير آن است كه «رئوف» اشاره به محبت و لطف مخصوص دربارة فرمانبرداران است؛ در حالي كه «رحيم» به رحمت در مقابل گناهكاران اشاره دارد.(مجمح البيان- ج 6: 86)
گوش دادن به سخنان و خوش بيني به مؤمنان
خداي متعال فرمود:«و منهم الّذين يوذون النّبيّ و يقولون هو اذن قل اذن خيرٍ لّكم يؤمن بالله و يومن للمؤمنين و رحمه للّذين» (سوره ي توبه- آيه ي 61)
و از ايشان كساني هستند كه پيامبر را مي آزارند و مي گويند: او زودباور است؛ بگو به سود شماست كه زود باور باشد، كه به خداوند و مؤمنان ايمان دارد و رحمت الهي براي كساني از شماست كه ايمان آورده اند؛ و براي كساني كه پيامبر خدا را مي آزارند، عذاب دردناكي است.
در اين آيه سخن از فرد يا افرادي است كه پيامبر را با گفته هاي خود آزار مي دادند و مي گفتند:«او انسان خوش باور و دهن بيني است.»
«اذن» در اصل به معني گوش است. ولي اين كلمه به اشخاص كه زياد به حرف مردم گوش مي دهند، و به اصطلاح«گوشي» هستند نيز اطلاق مي شود. آن ها در حقيقت يكي از صفات مهم را كه در رهبر جامعه كاملا لازم است، ضعف تلقي مي كرده و از اين واقعيت غافل بودند كه رهبر محبوب، بايد نهايت لطف و محبت را نشان دهد، و حتي الامكان عذرهاي مردم را بپذيرد، و عيوب آن ها را پرده دري نكند- مگر در آن جا كه اين كار موجب سوء استفاده شود- و تا آن جا كه ممكن است در خانة خود را به روي مردم بگشايد، سخنان آنان را بشنود و در بر آوردن نيازها و دستيابي به مصلحت مردم بكوشد.
پيامبر يگانه رهبري بود كه در اين عرصه گوي سبقت را از همگان ربود و از ديدگاه قرآن پيشرو و جاويدان جهانيان شد.
از اين رو قرآن بلافاصله مي گويد:
به آن ها بگو اگر پيامبر به سخنان شما گوش فرا مي دهد و عذرتان را مي پذيرد و به گمان شما زود باور است اين به نفع شما است.
زيرا با خلق و شيوه آبروي شما را حفظ كرده و شخصيتتان را خرد نمي كند، عواطف شما را جريحه دار نمي سازد و براي حفظ محبت و اتحاد و وحدت شما از اين طريق مي كوشد؛ در حالي كه اگر او فوري پرده ها را بالا مي زد و دروغ گويان را رسوا مي كرد، دردسر فراواني براي شما فراهم مي آمد. علاوه بر اين كه آبروي عده اي مي رفت، راه بازگشت و توبه بر آن ها نيز بسته مي شد، و افراد آلوده اي كه قابل هدايت بودند در صف بدكاران جاي مي گرفتند و از اطراف پيامبر پراكنده مي شدند.
هر رهبر مهربان و دلسوز و در عين حال پخته و دانا، باید همة نارسايي ها را بفهمد؛ ولي بايد بسياري از آن ها را به روي خود نياورد تا آنان كه شايستة تربيت اند، تربيت شوند و از مكتب او فرار نكنند و اسرار مردم از پرده بيرون نيفتد.
اين معاني در خود آيه نيز هست كه خداوند در پاسخ عيب جويان مي گويد:
چنان نيست كه او همة سخنان گوش فرا دهد بلكه او گوش به سخناني مي دهد كه به سود و نفع شما است»يعني وحي الهي را مي شنود، پيشنهاد مفيد را استماع مي كند و عذرخواهي افراد را در مواردي كه به نفع آن ها و جامعه است، مي پذيرد.
سپس براي اين كه عيبجويان از اين سخن سوء استفاده نكنند و آن را دستاويز قرار ندهند، چنيني اضافه مي كند:
او به خدا و فرمان هاي او ايمان دارد، و به سخنان مؤمنان راستين گوش فرا مي دهد و آن را مي پذيرد و عمل مي سازد.
يعني در واقع پيامبر دو گونه برنامه دارد: يك برنامه براي حفظ ظاهر و جلوگيري از پرده دري، و برنامه ديگر در مرحلة عمل كاربرد دارد. در مرحلة اول به سخنان همه گوش فرا مي دهد و به ظاهر انكار نمي كند، و در واقع اوج مردم دوستي و مردم داري را مي نماياند. ولي در مقام عمل تنها توجه او به فرمانهاي خدا و پيشنهادات و سخنان مؤمنين راستين است.رهبر واقع بين بايد چنين باشد، و اين بهترين راه تأمين منافع جامعه است. از اين رو بلافاصله مي فرمايند:
او براي مؤمنان شما رحمت است.
دلسوزي فوق العاده براي امت
خداي متعال فرموده است:
و چه بسا تو جان خود را در كار و بار ايشان، از شدت تأسف مي فرسايي كه چرا به اين سخن ايمان نمي آورند.
در بارة اين آيه به چند نكته بايد توجه كرد:
«باخع» از ماده«بخع»(بر وزن نخل) به معني هلاك كردن خويشتن از شدت غم و اندوه و به تعبير ديگر «دق مرگ شدن»است؛
كلمه«اسفا» كه شدت غم و اندوه را مي رساند تأكيد بر اين موضوع است ؛ «آثار»جمع«اثر» در اصل به معني جاي پا است، ولي به هر علامتي كه از چيزي باقي مي ماند«اثر»گفته مي شود؛ انتخاب اين تعبير در آية فوق، اشاره به نکته لطیفی است و آن اینکه گاهی انسان از جایی می رود چون ماجرا تازه است آثار او مي ماند ولي هنگامي كه طول كشيد ، آثار هم محو مي شود؛ يعني تو آنقدر از ايمان نياوردند آنها ناراحتي كه حتي پيش از محو شدن آثار آنها مي خواهي خود را از قصه هلاك كني ؛ اين احتمال نيز هست كه منظور از آثار ، اعمال و رفتار آنها باشد.
تعبير به«حديث » در مورد قرآن ، اشاره به نوآوري هاي اين كتاب بزرگ آسماني است؛ يعني آنها حداقل اين مقدار به خود زحمت نمي دادند كه اين كتاب تازه را با محتواي جديدي كه داشت، بررسي و مطالعه كنند. و اين دليل برنهايت بي خبري است كه انسان از كنار چنين موضوع مهم تازه اي بي توجه بگذرد.

دلسوزي بسيار رهبران الهي
از آيات قرآن و تواريخ به خوبي استفاده مي شود كه رهبران الهي بيش از آنچه تصور شود از گمراهي مردم رنج مي بردند؛ به ايمان آنها عشق مي ورزيدند؛ از اينكه مي ديدند تشنه كاماني در كنار چشمه آب زلال نشسته اند و از تشنگي فرياد مي كشند، ناراحت بودند؛ اشك مي ريختند؛ دعا مي كردند؛ شب و روز تلاش و كوشش داشتند؛ در نهان و آشكار

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه ارشد رایگان درمورد اهداف تربیتی، امام سجاد (ع)، اهداف تربیت Next Entries تحقیق رایگان درمورد مدل پیشنهادی، الگوریتم ژنتیک، جنگ جهانی اول