پایان نامه ارشد رایگان درمورد فرهنگ عامه، جامعه بشری، نقش برجسته

دانلود پایان نامه ارشد

شود :
انسان نیازمند ارتباط مستقیم با آفریننده و هستی بخش خود است . این ارتباط اگر از طریق مناجات و رازگویی درونی و قلبی انجام می گیرد ; اما دسترسی به کلمات خود خداوند بسیار لذت بخش و اطمینان آور است . چنان که اقبال لاهوری گفته است : « اگر می خواهی خدا با تو سخن بگوید قرآن بخوان .»
این ویژگی به طور کامل تنها برای قرآن مجید باقی مانده است و هیچ کتاب آسمانی دیگر چنین جایگاهی ندارد .
انسان در تکاپو و جستجوی آگاهی های صحیح و معارف بلند و پر معنا است . البته با استفاده از تجربیات بشری و تلاش های علمی به بسیاری از آگاهی ها می توان دست یافت ; اما برای اطمینان به درستی یافته های خود و آگاهی به آنچه برای او دست نایافتنی است نیاز به یک منبع اصیل و غنی بسیار محسوس است چنان که از زبان امام راحل (ره ) گفته شده است : « اگر قرآن نبود , درهای معرفت بر ما بسته بود .»
قرآن مجید در این باره جایگاه ممتازی دارد . تعریفی که قرآن از انسان دارد « إنی جاعِلٌ فِی الاَرضِ خَلیفَةً » : ( بقره -آیه 30 ) وتعریفی که قرآن ازخداوند ارائه کرده است :« لَیسَ کَمِثلِهِ شی ءٌ »: ( شوری- آیه 11) همراه با بیان صفات جمال و جلال و تعریفی که از نظام هستی و حیات و شعور همگانی موجودات ارائه داده « وَان مِن شی ءٍ الا بِسَبحُ بِحَمدهِ »: ( رعد- آیه 13) و بیانی که از پیوستگی و هماهنگی منظم همه کرات و افلاک و زمین و آسمان دارد « والشمس و ضحاها و القَمَر اذا تلاها و انهار اذا جَلاها و الیل اذا یغشاها … » : (سوره شمس- آیات 4 – 1 )
و … نیازمندی همه ی جامعه بشری و پویندگان راه حق و حقیقت را به این کتاب آسمانی ضروری و آشکار ساخته است : زیرا بعضی از دانش ها به جز از طریق قرآن برای بشر دست یافتنی نیست : « وَیعَلمُکُم ما لَم تَکونوا تَعلَمونَ » 🙁 سوره بقره- آیه 151 )
« و آنچه را نمی دانستید به شما یاد می دهد … »
از جمله آگاهی هایی که جز از طریق قرآن راهی برای دریافت آن نیست آگاهی درباره جهان پس از مرگ و جزئیات جهان آخرت است : زیرا هیچ کدام از افراد بشر تجربه تکرار و رفت و آمد آن را ندارند و درک بشری هیچ گونه سابقه ذهنی از آن ندارد . در حالی که در سوره « واقعه »
« صافات » « مرسلات » و … صحنه قیامت به تصویر کشیده شده است .
نقش برجسته دیگر قرآن این است که از سابقه تاریخ بشر , خبرهای درست و مطابق واقع را نقل کرده و سرگذشت پیامبران و محتوای پیام آنان را بدون هر گونه تحریف و دسیسه بشری به انسان ها رسانده است . از این رو قرآن حتی بر پیروان تورات و انجیل , منت شایان توجهی دارد که چهره پیامبران بنی اسرائیل را به درستی معرفی کرده و حضرت موسی و عیسی و زکریا و … را آن گونه که بوده اند به دور از هر گونه تهمت و توهینی شناسانده و دست تحریف گران و دسیسه گران را نقش بر آب ساخته است . قرآن مجید در این باره می فرماید :« وَاذ قالَ اللهُ یا عیسی ابنَ مریمَ أأنتَ قُلتَ لِلناسِ اتخذونی و اُمی الهَینِ مِن دونِ اللهِ قالَ سبحانکَ ما یَکُونُ لی أن اقولَ مالیسَ لی یحق»: ( سور ه ی مائده- آِیه 116) « عیسی پسر مریم ! آیا تو گفتی به مردم که من و مادرم را همچون دو خدا به جای خداوند بپرسید ؟! گفت منزهی تو ! مرا نشاید که چیزی را که حق نیست بگویم » .
نقش برجسته دیگر قرآن برای جامعه بشری این است که ظرفیت جهان شمولی دارد و پیام های آن برای تمام مصلحان جهان وحافظان حقوق بشر قابل اعتنا و کاربردی است . تکیه بر نقاط مشترک پیروان ادیان آسمانی و پایبندی به اصول انسانی ( مانند عدالت گستری, امانت داری و … ) تلاش برای ریشه کنی هرگونه ناهنجاری ناپاکی و اختلاف و مخالفت با حق و درستی و … همگی شاخص هایی است که ظرفیت جهان شمولی قرآن را به نمایش گذاشته است . آیات نورانی قرآن تمامی اصلاح گران و حق گرایان را به سوی محور وحدت و پاکی به دور از هر گونه تعصب و خودخواهی دعوت کرده است : « قل یا اهل الکتاب تعالوا الی کلمة سواء بیننا و بینکم الا نعبد الا الله و لا نشرک به شیئا ولا یتخذ بعضنا بعضا اربابا من دون الله » 🙁 آل عمران- آیه 64 ) « بگو ای اهل کتاب ! بیایید بر سر سخنی که میان ما و شما یکسان است , بایستیم که : جز خدا را نپرستیم و چیزی را شریک او نگردانیم و برخی از ما بعضی دیگر را به جای خدا به پروردگاری نگیرد »
بی تردید گستردگی دانش بشر , تحولات شایان توجهی داشته و شکوفا سازی طبیعت و سلطه بر آن , به دست قدرت علمی و اطلاعاتی انسان و تجربه های بشری , تا حدود زیادی تامین شده است . قرآن خود این تحول آفرینی را در گستره ظرفیت های انسان دانسته است : « هوَانشاکُم مِن الاَرض و استَعمَرَکُم فیها » : (سوره ی هود- آیه 61 ) « خداوند شما را در زمین ایجاب کرد و وظیفه شکوفایی و آبادانی و استخراج ظرفیت های زمین را به شما واگذار کرد » .
رسالت دین و قرآن « شکوفایی متوازن , متعادل , هماهنگ انسان » است . بر این اساس باید انسان را شناخت و آغاز و انجام او را دانست .
باید جایگاه انسان را در کل هستی به درستی تعریف کرد و رابطه او با خدا , خود , جامعه و طبیعت را تنظیم نمود .
رسالت علم ساخت جهان و رسالت قرآن , رشد ایمان و جهت دهی به حرکت انسان است و با توجه به اسارت علم در دست برخی از انسان های آلوده به قدرت و ثروت و فزون خواه , ضرورت پایبندی به کتاب آسمانی به دور از تحریف و یک مکتب الهی آشکار شده است .
نقش و نفوذ قرآن در زندگی امروز ما
بحث را از زندگی روزمره و فرهنگ عامه آغاز می کنیم . قرآن از پیش از گهواره تا فراتر از گور با زندگی فرد مسلمان عجین و قرین است . زیرگوش نوزاد مسلمان اذان می گوییم و آیاتی از قرآن می خوانیم و نام او را با تفأل و استخاره و لااقل با تبرک جستن از قرآن , انتخاب می کنیم . از جمله اینکه نامهایی را می نویسیم و سپس برای تبرک و تقدس یافتن آن را در میان صفحات قرآن قرار می دهیم و قرعه وار یکی را بر می گیریم . همچنین نام فرزندان و روز و ساعت تولدشان را در صفحه ی اول و یا آخر قرآن خانوادگی می نویسیم . کودک مسلمان پیش از آنکه ده ساله شود , چه در مکتبهای قدیمی در روستاها و شهرهای کهن , و چه در مدرسه های امروزین خواندن قرآن را فرا می گیرد . گفتنی است که آموختن قرائت قرآن , مهارت خاصی است و حتما نیاز به آموزش دارد , وگرنه صرف سواد داشتن , حتی تا حد لیسانس , نمی تواند مایه ی درست خوانی قرآن شود .
یک پدیده قرآنی دیگر در فرهنگ عامه ی مسلمانان شیعه , تفأل به قرآن یا استخاره است . استخاره در لغت به معنی طلب خیر , و در اصطلاح شرعی به معنای طلب خیر از خداوند با نماز و دعاهای خاصی که به دنبال آن هر شق از یک امراعم از عمل یا ترک یک عمل که به ذهن فرد برسد به آن عمل می کند و با توکل به خداوند و دل گرمی به اصطلاح یکدله و عازم و جازم می شود . اما استخاره در شرع یک معنای کهن دیگر دارد و آن سر کتاب باز کردن با قرآن کریم است که معرکه ی آرای فقها و دین پژوهان است و بعضی از مذاهب اسلامی , یا بعضی از فقها آن را جایز نمی دانند . نقش و نفوذ قرآن در فرهنگ عامه ی ما مسلمانان شیعه بسیار است , و به موردی دیگر اشاره می کنیم و آن آینه و قرآن بردن به خانه ی جدید است اعم از آنکه آن خانه ملکی باشد یا اجاره ای . یک رسم دیگر رد کردن مسافر یا کسی که عازم انجام دادن امر مهمی است از زیر قرآن است .
یک نقش دیگر قرآن در بعضی خانواده ها این است که نزر یا صدقه را که معمولا یک یا چند برگ اسکناس است , پس از عهد بستن و تصمیم گرفتن , لای قرآن خانوادگی می گذارند که تبرک شود و در اولین فرصت ادا گردد .
نقش دیگر قرآن در فرهنگ عامه , اعم از زندگی فردی و خانوادگی و اجتماعی , در این است که به آن سوگند می خورند . یا کسی را برای آنکه راست بگوید , یا متعهد به قولی شود , به آن قسم می دهند . این قسم خوردن به قرآن , سابقه ای کهن دارد . ( خرم شاهی -1387 – ص 130-123 )
یک جلوه دیگر از رویکرد و اهتمام مردم ما به مباحث قرآنی و قرآن پژوهی در تأسیس و انتشار چندین و چند نشریه ی ویژه قرآنی است.
فعالیت های قرآن و قرآن پژوهی دیگر هم در کشور قرآن گرای ما بسیار است . از جمله برگزاری انواع مسابقات حفظ و قرائت و تفسیر قرآن است که بحمدالله در اغلب مسابقه های بین المللی در جهان اسلام به مقام اول و دوم دست می یابند .
جلوه ی دیگری از رویکرد ایرانیان به قرآن مجید و عشق و اشتیاق به قرآن و قرآن پژوهی در تأسیس رادیو قرآن است که مدام به پخش ترتیل قرآن می پردازد و همچنین شبکه ای در تلویزیون به نام ( سیمای قرآن ) داریم و یکی از صاحب نظرانی که در 15 سال اخیر به درس و تدریس قرآن و ترجمه و تفسیر آن در سیمای جمهوری اسلامی ایران صادقانه و عاشقانه خدمت می کند , حجة الاسلام محسن قرائتی است , که چاشنی طنز و خوش سخنی را به تحقیق و تدریس آیات و روایات افزوده است .
جلوه ی دیگری از نقش و نفوذ قرآن در ذهن و زندگی قوم مسلمان ایرانی , جنبه ی هنری و هنر آفرینی آن است . قرآن از چند جنبه اهمیت هنری و هنر آفرینی دارد . نخست و مهم تر از همه این است که خود قرآن یک پدیده ی منحصر به فرد زبان – ادبی است . یک وجه هنر آفرینی دیگر قرآن در سینما و تئاتر است . ساده ترین مثالش نمایشنامه ها یا فیلم هایی چون یوسف و زلیخا است که چند روایت از آن در تاریخ سینما و تئاتر جهان اسلام و نیز ایران سابقه دارد .
نفوذ قرآن در عرفان و ادب فارسی بس ژرف است و توضیح آن احتیاج به رساله ای مبسوط دارد .
فهم دقیق و عمیق سوگلی های ادب فارسی , از جمله دیوان حافظ و مثنوی معنوی , در گرو فهم قرآن و لااقل انس با قرآن است . در ادب و داستان و شعر معاصر هم گاه نفوذ قرآن کریم مشاهده می شود . از جمله جلال آل احمد , یکی از بهترین داستان های مستند وار , و در عین حال استعاری اش را گذاشته است نون القلم (یعنی اشاره به نون و القلم و مایسطرون آیه اول سوره ی قلم ) .
یک جلوه و وجه بارز دیگر از نقش قرآن درذهن و زبان و زندگی ما , در رویکرد تازه ی بعضی از انقلابی اندیشان و استبداد ستیزان عصر جدید , به مفاهیم و اصطلاحات کلیدی قرآنی است . بارزترین و مبارزترین شخص در این میدان , شادروان علی شریعتی است که اصطلاح شناسی انقلاب اسلامی , بیش از هر کسی مدیون اوست , اصطلاحاتی که عموما اخلاقی – سیاسی است . او این اصطلاحات را مستقیما از قرآن کریم گرفته است .
یکی از مهم ترین وجوه نقش قرآن کریم در حیات اجتماعی این است که در درجه ی اول قانون اساسی و سپس قانون مدنی و نیز قوانین جزایی و کیفری در پرتوی قرآن نگاشته شده اند.
در عصر جدید ولایت فقیه که مهم ترین و اصلی ترن آموزه و اصل حکومت اسلامی است , ریشه در قرآن کریم ( آیه ی اولوالامر ) و سنت معصومین (ع) دارد . بسیاری از احکام و حدود قرآنی , مانند نماز جمعه , قصاص و دیانت و مجازات های قرآنی از نو نگریسته و اجتهاد پذیرفته شده است . اصل شورا که در ساختار اداری و سیاسی ایران پذیرفته شده قرآنی است .(همان:130-150)
نقش قرآن در زندگي فردي انسان:
علم وعمل،سازنده ي انسان
علم،آن غذاي روحاني است كه جان را از قوه به فعل و از نقص به كمال مي رساند و تمام چنين علمي در قرآن نهفته است.البته بايد بدانيم قرآن در قرآن بودنش مبدأ علم است و انسان با علم وعمل به آنچه كه اين علم به او داده است،خود را مي سازد. در واقع علم،دانستن است وعمل،خوردن؛يعني انسان بايد ابتدا با منشأ و مبدأ غذاي جانش- كه قرآن است- آشنا شود و آن را بخواند و ياد بگيرد؛اما همان طور كه با شناخت غذا،جسم رشد نمي كند و حتماً پس ازشناخت،بايد آن غذا بخوريم،در سفره ي قرآن نيزاگر تمام عمرايمان داشته باشيم،اما براساس اين ايمان عمل نكنيم،به رشد و كمال انساني نمي رسيم. چنان كه نماز را كه يك غذاي قرآني است، خوانده ايم،اماّ ازمنهيات دور

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه ارشد رایگان درمورد امر به معروف، حقوق بین الملل، نماز جماعت Next Entries تحقیق رایگان درمورد الگوریتم ژنتیک، ادبیات تحقیق، جستجوی محلی