پایان نامه ارشد رایگان درمورد سوره ی حمد، نهج البلاغه، ادبیات عرب

دانلود پایان نامه ارشد

را سرزنش می کرد و می گفت: دیگر این کار را تکرار نکنید. شب دیگر همین کار را تکرار کردند و صبح روز بعد هنگامی که یکدیگر را مشاهده کردند همان سخنان و همان سرزنش ها و قرارداد و عدم تکرار چنین کار را مطرح کردند و به خانه های خود رفتند. اتفاقاً شب سوم نیز همین مسأله تکرار شد و روز بعد هنگامی که یکدیگر را ملاقات کردند بعضی از آن ها گفتند ما از این جا بیرون نمی رویم تا عهد و پیمان ببندیم تا برای همیشه این کار را ترک کنیم، سرانجام پیمان بستند و متفرق شدند. آری جاذبه قرآن آن قدر زیاد بود که حتی دشمنان سرسخت اسلام در مقابل آن زانو می زدند.(آیه الله مکارم شیرازی – ج7: 89)
فصاحت و بلاغت قرآن:اکثر دانشمندان ادبیات عرب، معتقدند که فصاحت، صنعتی است مربوط به الفاظ و بلاغت هنری که مربوط به معانی است و مرکز فصاحت دهان و دندان و زبان می باشد، ولی مرکز بلاغت، عقل و نفس است.
قرآن از جهت فصاحت تنظیم الفاظ، به حدی اعجاز آمیز است که شبلی شمیل در ضمن قصیدۀ مفصّلی که در عظمت فصاحت و بلاغت و حقایق قرآن سروده است می گوید:
«رب الفصاحه مصطفی الکلمات»
یعنی «قرآن، خدای فصاحت و برگزیده ترین کلمات است.»
علامه سید هبه الدین شهرستانی در کتاب«تنزیه التنزیل» از علامۀ شریف مدنی در کتاب «انوار الربیع» نقل می کند: تنها برای آیه 44 سوره هود«یا ارض ابلعی ماءک» تا آخر آیه، سی نوع از صنایع علم بدیع وجود دارد و این اعجاز فصاحت قرآن را ثابت می کند. همین دانشمند در کتاب«سبع المثانی» تنها برای سوره ی حمد، هفتاد مزیت از اسرار بلاغت را بیان کرده است.
مرحوم شیخ طبرسی در کتاب«جوامع الجامع» تنها برای سوره ی کوثر شانزده نکته بدیهی را یادآور شده که برای بشر عادی محال است بتواند در سوره ای با این همه اختصار این همه وجوه بلاغت را بنگنجاند.(اکبری- 1385: 23)

اظهار عجز در برابر بلاغت و فصاحت قرآن
هشام بن حکم می گوید: چهار نفر از مشاهیر و فلاسفه مادی به نام عبدالکریم ابن ابی العوجاء و ابوشاکر عبدالملک دیصانی و عبدالله ابن مقفع و عبدالملک بصری در مکه و در کنار خانه ی خدا اجتماع کرده و در خصوص مسأله حج، پیغمبر اسلام(ص)، و تمسک مسلمانان به شعائر دینی و فشارهایی که مسلمانان به برکت ایمان برخود هموار می کنند، فکر می کردند. تا بالاخره نظر آن ها بر این شد که در مقام معارضه با قرآن- که اساس این دین است- برآیند، و هر یک از آن چهار نفر متعهد شوند که یک قسمت از چهار قسمت قرآن را بیاورند. آن ها با خود می گفتند: وقتی که اساس قرآن است؛ از بین رفت، تمام قوانین دین اسلام موهون وسست خواهد گشت. (همان : 24)
پس از آن، از یکدیگر جدا شدند و با هم قرار گذاشتند در سال آینده و در همین ایام گردهم آیند و از کرده های خود یکدیگر را مطلع سازند و چون سال بعد، موسم حج اجتماع کردند و تعهد خود را از هم خواستند، ابن ابی العوجاء معذرت خواست و گفت : چون من به آیه
«لوکان فیهما الهه الا الله لفسدتا»
(اگر در آسمان و زمین معبودان دیگری غیر از خدای واحد بوده باشد! امور آن ها دچار تباهی خواهد گشت). (سوره ی انبیاء – آیه 22)
اختصار در قرآن کریم:
قرآن کریم در مقایسه با سایر نوشته ها، آنچنان ایجاز و اختصار را با مهارت و استادی رعایت کرده است که با آشنایی کمی به زبان و ادبیات عرب؛ می توان آن را فهمید و ایجاز مفید برای بیان مسائل مختلف و متنوع کار ساده ای نیست بلکه بی نظیر است. در قرآن کریم آیات و جملاتی کوتاه و پرمحتوا می بینیم که مانند آن ها را در سایر گفته ها و نوشته ها نمی بینیم(آیه المکارم شیرازی- ج8: 122)
نمونه هایی از آیات مختصر قرآن کریم:
الف:«یا بنی آدم خذوا زینتکم عند کل مسجد و کلوا و اشربوا و لاتسرفوا انه لایحب المسرفین» (ای فرزندان آدم، خود را برای حضور در مساجد به زینت های متداول آراسته سازید و بخورید و بیاشامید واسراف نورزید که خدای تعالی اسراف کنندگان را دوست ندارد.) (سوره اعراف- آیه 31)
این آیه که اساس جمله بندی آن را یک خطاب عمومی و سه امر اباحه ای و یا ترغیبی ویک نهی الزامی و یک جمله خبری تشکیل می دهد، در قسمت اول مردم را به آراستگی و نظافت و مراعات بهداشت در مجامع عمومی، مانند مساجد و محل های نیایش و عبادت و جلسات دینی دعوت می کند و در قسمت دیگر بهره گیری صحیح از کلیه مواهب طبیعی و غیرطبیعی را که حفظ حیات مادی و سلامت بدن را تأمین می کند در طی این دو امر و یک نهی(بخورید و بیاشامید و اسراف نکنید) گوشزد می فرماید و در جمله اخیر با اشاره به حکمت نهی، مردم را به اخلاق اسلامی، یعنی اعتدال در خوردن و آشامیدن آشنا می سازد.
ب:«انه من سلیمان و انه بسم الله الرحمن الرحیم، الا تعلوا علی و أتونی مسلمین»
( این نامه سلیمان است و آن چنین است، به نام خدای بخشنده ی مهربان، بر من برتری نورزید و با تسلیم شدن به طرف من آیید.) (سوره نمل- آیه 31-30)قرآن کریم در این دو آیه که به اختصار گفته های ملکه ی سبأ را نقل می کند، با آوردن دو جمله ی خبری و دو جمله ی انشایی، هنر اختصار مفید را به حد کمال رسانیده است. (اکبری – 1385: 26)
آهنگ آیات قرآن:
در سوره های قرآن بسیاری از آیات با آیات دیگر هم وزن هماهنگ است و این هماهنگی و هم وزنی در حروف، از مصادیق بارز نظم و ساختار بویژه قرآن است. برای اثبات این معنا سیر کوتاهی در سوره ها داریم. تمام آیات سوره ی حمد با حروف نون و میم تمام می شود و این حرف«م – ن» از نظر مخرج نزدیک به هم هستند مضافاً به این که در آخر آیات هفتگانه ی سوره ی حمد، توازنی عالی به شکل زیر مشاهده می شود.
عالمین، الرحیم، الدین، نستعین، مستقیم، ضالین.
که اکثر آیات سوره ی بقره با حرف«ن» یا «م» آمده است و یا با حروف دیگر قریب المخرجند.
آیات سوره ی آل عمران با حروف«راء» و «باء» ختم شده که مخارج این حروف به هم نزدیکند. و سوره ی نساء اکثر آیاتش با صدای«الف» و حرف منون منصوب ختم شده است مانند: رقیباً، کبیراً، غفوراً، معروفاُ و…. گذشته از مطابقت در حروف وزن کلمات آن ها نیز با هم هماهنگی دارند.
در آخر اکثر آیات سوره ی اسراء، کهف، مریم مانند سوره ی نساء با صدای«الف» و حرف منون منصوب ختم شده است مانند: رسولاً، صغیراً، تبذیراً، کفوراً، مشکوراً و سوره های انعام، اعراف، انفال، توبه، یونس، هود، یوسف و رعدبا حرف«باء» و سوره ابراهیم با حرف«دال» و سوره حجر با حرف «ن» و اکثر آیات سوره الرحمن با«نون» و سور های قدر، عصر، کوثر با«ر» وقارعه با «ت» ولیل با «ی» و تین با«ن» و ناس با «س» تمام شده است. (اکبری – 1385 :23)
و از دین خدا و قرآن پیروی کنیم
«و تبعوا احسن مآانزل الیکم من ربکم من قبل ان یأتیکم العذاب بغته و انتم لاتشعرون»
( و از بهترین چیزها، که از جانب پروردگارتان بر شما فرو فرستاده شده است، پیروی کنید، پیش از آنکه عذاب ناگهانی بر شما فرارسد، در حالی که آگاه نباشید.) (سوره ی زمر- آیه 55)
«العمل العمل ثم النهایه و الاستقامه الاستقامه . . . »
(عمل صالح، عمل صالح! سپس آینده نگری، آینده نگری! و استقامت، استقامت! آن گاه، بردباری، بردباری! پرهیزگاری،پرهیزگاری! برای هر یک از شما عاقبت و پایان مهلتی تعیین شده است، پس با نیکوکاری به آن جا برسید. همانا پرچم هدایتی برای شما برافراشتند، با آن هدایت شوید، برای اسلام نیز هدف و نتیجه ای است، به آن برسید، و با عمل به واجبات، حقوق الهی را ادا کنید که وظایف شما را آشکارا بیان کرده است، و من گواه اعمال شمایم و در روز قیامت، از شما دفاع می کنم و به سود شما گواهی می دهم. آگاه باشید! آن چه از پیش مقرر شده بود و به وقوع پیوست و خواسته های گذشته ی الهی انجام شد، و همانا من با تکیه به وعده های الهی و براهین روشن او سخن می گویم که فرمود: و آنان که گفتند: پروردگار ما خداست و سپس استقامت ورزیدند فرشتگان فرود می آیند و می گویند نترسید و محزون نباشید و بشارت باد بر شما بهشتی که به شما وعده داده اند!) (سوره ی فصلت آیه 30، نهج البلاغه- خطبه ی 176)
– قرآن بیانگر همه چیز است.
« ونزلنا علیک الکتاب تبیانا لکل شیء و هدی و رحمه و بشری للمسلمین» (. . . و این کتاب را بر تو فرو فرستادیم، در حالی که بیان رسا و روشنگر هر چیزی] از علوم و معارف[ است و هدایت و رحمت و مایه ی بشارت برای مسلمانان است.)(سوره نحل- آیه 89) امام علی (ع) می فرمایند:« قرآن فرماندهی بازدارنده و ساکتی گویا و حجت خدا بر مخلوقات است. خداوند پیمان عمل کردن به قرآن را از بندگان گرفته و ]سرنوشت[ آنان را در گرو عمل به دستورهایش قرار داده است. نورانیت قرآن را تمام و دین خود را به وسیله ی آن کامل فرموده است، و پیامبرش را هنگامی از جهان برد که از تبلیغ احکام قرآن فراغت یافته بود.» (نهج البلاغه، خطبه 183)
– قرآن و فطرت حقیقت جویی
در این زمینه نیز آیات قرآن در موارد زیادی به روشنی دلالت دارند و در بسیاری از موارد، روی یقین و ارزش مثبت انسان های اهل یقین تکیه کرده اند. اهل یقین، یعنی، کسانی که در جستجوی یقین هستند و به ظن و گمان اکتفا نمی کنند.
خداوند در نخستین آیات سوره ی بقره می فرماید:
«الم ذلک الکتاب لاریب فیه هدی للمتقین . . . و الذین یؤمنون بما أنزل الیک و ما انزل من قبلک و بالاخره هم یؤقنون. اولئک علی هدی من ربهم و اولئک هم المفلحون.»
(این کتاب بدون تردید راهنمای پرهیزگاران است کسانی که . . .و کسانی که به آن چه برتو( ای پیامبر اسلام) و آن چه که قبل ازتو فرو فرستاده شده است ایمان و به جهان آخرت یقین آورند آنان (که از صفات نامبرده برخوردارند) بر هدایتی از سوی پرورگار خویش( و در صراط مستقیم) هستند و همانان به فلاح رستگاری دست یافته اند.) (سوره ی بقره آیات 1 و 2 و 4 و 5)
در این آیات، بر صفت یقین به آخرت، به عنوان یک صفت برجسته که نشانه هدایت به راه راست و منشأ فلاح و رستگاری انسان است تکیه شده است.
در آیه دیگری می گوید:
«و فی الارض ایات للمؤقنین و فی انفسکم افلا تبصرون.»
( و در زمین نشانه هایی(آشکار از خدا) برای کسانی که در جستجوی یقین هستند وجود دارد و در درون جانتان نیز، پس مگر نمی بینید؟)(سوره ی ذاریات – آیات 20 و 21)
این آیات نیز گویای این حقیقت اند که برای کسانی جویای یقین باشند راه باز و زمینه خداشناسی فراهم است. پس هر کس به حقیقت نرسید کوتاهی از خود او خواهد بود و آن چنان که بزرگان ادب گفته اند:
برگ درختان سبز در نظر هوشیار هر ورقش دفتری است معرفت کردگار
آری راههای خدا شناسی وآیات قرآن چه در برون و چه در درون نفس فراوان و بی حد است.
در آیه ی دیگری آمده است که:
«یدبر الامر یفصل الایات لعلکم بلقاء ربکم توقنون»
((خداوند نظام جهان را تدبیر و آیات و نشانه ها (ی علم و حکمت و قدرت خویش را توسعه و تفصیل می دهد، باشد که شما به ملاقات پروردگار خود یقین آورید)). (سوره ی رعد- آیه ی 2)
آری جستجوی یقین را هدف بالای تدبیر نظام جهان و توسعه آیات قرآن به شمار آورده و به عنوان یک خواسته و مطلوب، در چارچوب این نظام، رجا و امید تحقق آن را ابراز می دارد.(مصباح یزدی، 1377: 110)
امام صادق(ع) می فرمایند:«همانا خدای عزیز و جبار و راستگو و نیک خواه کتابی را بر شما فرو فرستاد که خبرهای شما و آنان که پیش از شما بودند و آنان که بعد از شما می آیند و اخبار و اطلاعات آسمان و زمین در آن است.»(اصول کافی- ج 4: 399)
رسول خدا(ص) فرمودند: «قرآن ادبستان و خوان و سفره ی الهی است. پس تا می توانید از این سفره بهره برگیرید و در این ادبستان ادب آموزید»(مجلسی،ح 92: 19)
امام علی بن الحسین(ع) می فرمایند:«اگر همه ی کسانی که در شرق و غرب عالم اند بمیرند و من تنها بمانم، چون قرآن با من باشد، از این تنهایی وحشت نخواهم کرد.»(اصول کافی- ج4: 403)
بهترین و مطمئن ترین راه را قرآن می نمایاند
«ان هذا القرآن یهدی للتی هی اقوم و یبشر المؤمنون الذین یعملون

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با کلید واژه های تکرار جرم، اسناد و املاک، ثبت اسناد Next Entries پایان نامه با کلید واژه های دادگاه صالح