پایان نامه ارشد رایگان درمورد سرمایه اجتماعی، ایدئولوژی، روابط اجتماعی، سلسله مراتب

دانلود پایان نامه ارشد

A برای B کاری انجام دهد با اعتماد به اینکه B در آینده آن را جبران خواهد کرد، این امر انتظاری در A و تعهدی را از جانب B برای حفظ اعتماد ایجاد میکند. این تعهد را میتوان مانند «برگهای اعتباری» تصور کرد که در دست A است و باید با عملکردی از طرف B بازخرید شود. اگر A تعداد زیادی از این برگههای اعتباری را از تعدادی افراد که با آنها رابطه دارد در دست داشته باشد، در آن صورت همانند با سرمایه مالی مستقیم، این مجموعه برگههای اعتباری، سرمایه بزرگی را تشکیل میدهند که A میتواند در صورت لزوم از آن استفاده کند، مگر این که البته اعتمادکردن غیر عاقلانه باشد و برگهها بیانگر وامهای اعتباری باشند که بازپرداخت نخواهند شد. پس دو عامل برای این شکل از سرمایه اجتماعی حیاتی است. اول؛ میزان در خور اعتماد بودن محیط اجتماعی، به این معنا که تعهدات بازپرداخت میشود. دوم؛ میزان واقعی تعهداتی که بر عهده گرفته میشود. (کلمن، 1377، ص467) برای مثال؛ در یک اجتماع کشاورزی که در آن علوفه زمین کشاورزی توسط دیگری جمعآوری میشود و ابزارها و وسایل کشاورزی به طور گسترده قرض گرفته میشود و قرض داده میشود، سرمایه کشاورزی به هر کشاورز این امکان را میدهد که کار خود را با سرمایه فیزیکی کمتری به صورت ابزار و وسایل به انجام برساند. یک چنین ساختار اجتماعی، همانند اجتماعی است که در آن سفته و برات (قرض) دست به دست میشود و مانند پول از آن استفاده میشود و به طور مؤثر، سرمایه لازم را برای سطح معینی از فعالیت تولیدی کاهش میدهد. (کلمن، 1377، ص470)
2- ظرفیت بالقوه: ظرفیت بالقوه، اطلاعات جزء ذاتی و جداییناپذیری از اطلاعات اجتماعی است. اطلاعات برای فراهم ساختن شالودهای برای کنش، مهم است؛ اما به دست آوردن آن پرهزینه است. یکی از وسایلی که از طریق آن، اطلاعات ممکن است کسب شود، استفاده از روابط اجتماعی است. روابط اجتماعی، منبعی بالقوه برای بهرهگیری از اطلاعات و دانش دیگران و به عبارت دیگر، سرمایه در اختیار دیگران است.
3- هنجارها: هنجارهای موثر در قالب و شکل دستوری، به شکل نیرومندی باعث ظهور سرمایه اجتماعی در جمع میشوند و فرد تحت تأثیر قدرت این هنجارها باید منافع شخصی را رها کند و به سود جمع عمل کند. البته، کلمن معتقد است که هنجارها میتوانند بروز ابتکار و خلاقیت را نیز مانع گردند. آنجا که اشاره میکند، هنجارهای موثر در یک حوزه میتوانند نوآوری در آن حوزه را کاهش دهند، میتوانند نهتنها کنشهای انحرافی را که به دیگران آسیب میرسانند، بلکه همچنان کنشهای انحرافی را که میتواند سودمند باشد (منبع ابتکار و نوآوری) محدود کند. (کلمن، 1377، صص6-475)
4- ایدئولوژی: عامل دیگری که بر ایجاد و نابودی سرمایه اجتماعی تاثیر میگذارد، ایدئولوژی است. ایدئولوژی میتواند با تحمیل این خواست به فرد که به سود کسی یا چیزی غیر از خودش عمل کند، سرمایه اجتماعی به وجود آورد. این امر در اثراتی که ایدئولوژی مذهبی در وادار کردن افراد به توجه به منافع دیگران دارد، آشکار است. به زعم کلمن، ایدئولوژی میتواند اثر منفی بر ایجاد سرمایه اجتماعی داشته باشد. ایدئولوژی خودبسندگی مانند آنچه که طرفداران “اپیکور” در یونان باستان به آن اعتقاد داشتند و یا یک ایدئولوژی که بر روابط جداگانه و مستقل هر فرد با خداوند تأکید میکند که عمدتاً اساس آیین پروتستان را تشکیل میدهد، میتواند از ایجاد سرمایه اجتماعی جلوگیری کند. (کلمن، 1377، ص491)
کلمن معتقد است که سرمایه اجتماعی متعلق به تعامل اجتماعی است و فرد صاحب آن نیست. کلمن به بررسی تأثیر فقدان سرمایه اجتماعی بر عملکرد تحصیلی دانش آموزان و ترک تحصیل پرداخته است. در حالی که بوردیو بیشتر به این نکته علاقمند بود که چگونه سرمایه اجتماعی در موقعیت های اجتماعی مختلف، سبب افزایش سرمایه اجتماعی می شود، کلمن بیشتر به درک این نکته علاقمند بود که چگونه سرمایه اجتماعی موجود در خامواده و اجتماع منجر به سرمایه انسانی برای فرد میشود. خلاصه اینکه، به نظر میرسد که بوردیو دارای دیدگاه تضادی و کلمن دارای دیدگاه کارکردی در زمینه سرمایه اجتماعی هستند. (شارع پور، 1385، ص32)
3-1-10-2-2- نان لین69
از نظر لین، سرمایه اجتماعی از سه جزء تشکیل شده است: منابع نهفته در ساختار اجتماعی، قابلیت دسترسی افراد به این گونه منابع اجتماعی و استفاده یا گردآوری این گونه منابع اجتماعی در کنش های هدفمند. این منابع ارزشمند در اکثر جوامع را ثروت، قدرت و پایگاه اجتماعی معرفی می کند و لذا سرمایه اجتماعی افراد را بر حسب میزان یا تنوع ویژگی های دیگرانی که فرد با آن ها پیوندهای مستقیم و غیرمستقیم دارد قابل سنجش میداند. البته دستیابی به منابع و استفاده از آنها خود متأثر از موقعیت فرد در ساختار سلسله مراتبی موجود در جامعه است. او «منابع نهفته» و «موقعیت های شبکه ای» را دو عنصر مفهومی مهم سرمایه اجتماعی قلمداد میکند و نتایج سرمایه گذاری افراد در روابط و شبکههای اجتماعی را در ارتباط با دو نوع کنش ابزاری و کنش اظهاری طبقه بندی مینماید. برای کنش ابزاری سه گونه بازگشت سرمایه(بازدهی) را مطرح میکند: بازدهی اقتصادی (ثروت)، بازدهی سیاسی(قدرت) و بازدهی اجتماعی(شهرت) و برای مورد اخیر مینویسد: به نظر من شهرت یکی از شاخصهای بازدهی اجتماعی است. شهرت را میتوان به مثابه نظرات مساعد یا نامساعد درباره فرد در یک شبکه اجتماعی تعریف کرد.
در کنش اظهاری سرمایه اجتماعی ابزاری است برای تحکیم منابع و دفاع در برابر از دست دادن احتمالی منابع. او سه نوع بازدهی را در این رابطه ذکر میکند: سلامت جسمانی، سلامت روانی و رضایت از زندگی. وی معتقد است اغلب اوقات کنش های ابزاری و کنشهای اظهاری یکدیگر را تقویت میکنند.
لین در مقایسه سرمایه اجتماعی با اشکال دیگر سرمایه، سرمایه اقتصادی و سرمایه انسانی را شکلهای شخصی سرمایه مینامد، حال آن که برای سرمایه اجتماعی عنوان «دارایی ارتباطی» را به کار میبرد. سرمایهگذاری در این شکل سرمایه، نه بر روی فرد بلکه بر روی روابط صورت میگیرد، یعنی این که افراد برای دستیابی به سود، در تعاملات و شبکه سازی شرکت میکنند.
وی به مواردی در چگونگی کارکرد سرمایه اجتماعی اشاره میکند که معتقد است در اشکال شخصی سرمایه به آن پرداخته نمیشود. به طور مثال او به تسهیل جریان اطلاعات در برخی پیوندهای اجتماعی اشاره میکند که به واسطه آن اطلاعات سودمندی درباره فرصتها و انتخابها به فرد میرسد و یا پیوندها میتوانند یک سازمان و کارگزاران یا حتی جامعه را از وجود و علایق افرادی که در صورت فقدان پیوند ها ناشناس باقی میماندند، آگاه کند. چنین اطلاعاتی هزینه مبادلاتی سازمان یا برای بهرهگیری از افراد بهتر و هزینه مبادله افراد را برای یافتن سازمانهای بهتر، کاهش میدهد.
نهایتاً این که انتظار میرود روابط اجتماعی هویت و اعتبار را تقویت کند. اطمینان فرد از ارزش خود به عنوان عضوی از یک گروه اجتماعی که در منافع و منابع مشابهی شریکند موجبات حمایت عاطفی تأیید همگانی دعوی فرد را نسبت به منابع معین فراهم میکند. این تأیید برای حفظ سلامت فکری و استحقاق بهره مندی از منابع ضروری است. لین چهار عنصر اطلاعات، نفوذ، اعتبار اجتماعی و تأیید را توضیح چگونگی کارکرد سرمایه اجتماعی در کنش های ابزاری و کنشهای اظهاری میداند.
همانگونه که ملاحظه میشود، مباحث لین صرفاً بر منافع فردی سرمایه اجتماعی متمرکز است و سرمایه اجتماعی را در درجه اول امری فردی میداند که افراد با انگیزه کسب سود برای خود، اقدام به سرمایه گذاری در روابط اجتماعی مینمایند. اگرچه ممکن است در مباحث لین مانند سرمایه انسانی، سرجمع این داراییهای ارتباطی به نفع جامعه نیز تمام شود. (توسلی و موسوی، 1384، صص12-10)
لین، برای بیان اثرگذاری سرمایه اجتماعی بر کنشهای اعضای جامعه، به چهار مورد اشاره مینماید.
1- سرمایه اجتماعی جریان اطلاعات را تسهیل مینماید.
2- پیوندهای اجتماعی که سرمایه اجتماعی با آن تعریف میشود بر کارگزاران در مقیاس سازمان محلی اعمال نفوذ مینمایند.
3- سرمایه اجتماعی در تولید اعتبار اجتماعی برای افراد نقش مهمی را عهدهدار است.
4- پیوندهای اجتماعی در تقویت هویت و بازشناسی افراد تأثیرگذار هستند.
به نظر لین، سرمایه اجتماعی به لحاظ عملی به عنوان منابع محاط شده در شبکههای اجتماعی تعریف میشود که در دسترس و مورد استفاده کنشگران اجتماعی، برای کنشهایشان میباشد. در نتیجه این مفهوم دو مؤلفه مهم را در خود دارد:
1- نشان میدهد که منبع محاط در روابط اجتماعی است تا افراد؛
2- دسترسی و استفاده از این منابع در اختیار افراد است.
اصول و قضایای مربوط به نظریه سرمایه اجتماعی را لین، به صورت زیر مطرح مینماید:
1- اصل ساختاری؛ منابع ارزشمند محاط در ساختارهای اجتماعی هستند.
2- اصل تعامل؛ تعامل معمولاً در بین کنشگران همسطح و دارای سبک زندگی مشابه صورت میگیرد.
3- اصل شبکه؛ در قالب شبکههای اجتماعی به صورت مستقیم و غیرمستقیم کنشگران حامل انواع گوناگون از منابع هستند.
4- منابع محاط شده به لحاظ ساختاری در حکم سرمایه اجتماعی برای کنشگران شبکهها هستند.
5- اصل کنش؛ کنشگران انگیزه حفظ و یا بهرهگیری از منابعشان را در قالب کنشهای هدفمند دارند.
6- گزاره اجتماعی- سرمایه؛ موفقیت کنش؛ پیوستگی مثبت با سرمایه اجتماعی دارد.
7- گزاره موقعیت قوی؛ موفقیت اولیه، این احتمال که کنشگر دسترسی و استفاده بهتری از سرمایه اجتماعی داشته باشد را تقویت مینماید.
8- گزاره پیوند قوی؛ پیوندی قوی احتمال دسترسی به سرمایه اجتماعی که تاثیری مثبت بر روی کنش دارد را بیشتر میکند.
9- گزاره پیوند ضعیف؛ پیوند ضعیفتر احتمال بیشتری را برای دسترسی به سرمایه اجتماعی و کنشهای ابزاری را تسهیل مینماید.
10 گزاره جایگاه قوی؛ افراد صمیمی و نزدیک به هم، نقش واسطه (پل) را در شبکه دارند که سرمایه اجتماعی آنها دسترسی به کنش ابزاری را فراهم میکند.
11- گزاره جایگاه همراه با موقعیت؛ جایگاه قوی برای کنش ابزاری امکان دسترسی به واسطهها و منابع مختلف را موجب میشود.
12- گزاره امکان ساختی؛ اثرات شبکه از طریق ساختار سلسله مراتب، برای کنشگرانی که در قسمتهای مختلف سلسله مراتب قرار گرفتهاند، محدود میشود.
لین با توجه به گزارههای مطرح شده مدل زیر را در مورد سرمایه اجتماعی مطرح مینماید:

نمودار(6-2) مدل سرمایه اجتماعی نان لین
موقعیت ساختاری
(هرم سلسله مراتب)

جایگاه شبکه بازده (نتیجه)
(پیوندهای قوی و واسطه) سرمایه اجتماعی (ثروت، قدرت، منزلت)

هدف کنش
(ابزاری یا اظهاری)

2-10-2-2- نظریههای سرمایه اجتماعی در سطح کلان (رهیافت اجتماعمحور)
در این رهیافت، واحد وسطح تحلیل اجتماع است و بر ماهیت و میزان پیوندهای متقاطع و مشارکت گروهها در شبکههای غیررسمی و سازمانهای مدنی رسمی تأکید میشود. این رهیافت بر روشهایی پای میفشارد که اعضای اجتماع با همدیگر بهویژه بر سر مسائل مشترک تعامل و همکاری دارند؛ زیرا در این رهیافت سرمایه اجتماعی به عنوان شاخص یا لازمه قابلیتهای مدنی در نظر گرفته میشود. بنابراین توجه ویژهای به نقش دولت و نهادهای حقوقی و قانونی در تسهیل یا ایجاد مشارکت معطوف میگردد. (فصیحی، 1389، ص98)
1-2-10-2-2- رابرت پاتنام
سومین متفکر برجسته در زمینه سرمایه اجتماعی رابرت پاتنام، استاد علوم سیاسی دانشگاه هاروارد میباشد. پاتنام بیشتر بر تأثیر سرمایه اجتماعی در سطح ملی علاقمند میباشد، اینکه سرمایه اجتماعی چه تأثیری بر نهادهای دموکراتیک و در نهایت بر توسعه اقتصادی دارد. تعریف پاتنام از سرمایه اجتماعی مستقیماً تحت تأثیر کلمن میباشد. پاتنام در تعریف سرمایه اجتماعی مینویسد: اعتماد، هنجارها و شبکههایی که همکاری و تعاون را برای نیل به منافع متقابل آسان میسازند. تفاوت عمده بین

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه ارشد رایگان درمورد سرمایه اجتماعی، سرمایه اقتصادی، روابط اجتماعی، سرمایه فرهنگی Next Entries پایان نامه ارشد رایگان درمورد سرمایه اجتماعی، مشارکت مدنی، اعتماد اجتماعی، هنجارهای اجتماعی