پایان نامه ارشد رایگان درمورد سرمایه اجتماعی، اعتماد بنیادی، اعتماد اجتماعی، اعتماد نهادی

دانلود پایان نامه ارشد

گروههاست، بیاعتمادی و بدبینی میتواند زمینهساز رفتارها و کنشهای ضد اجتماعی قرار گیرد. اعتماد به عنوان یک خصیصه شخصیتی، رابطه معناداری با سایر سطوح اعتماد، اعم از اعتماد در روابط بین شخصی، روابط درون گروهی و اعتماد در سطح عام دارد. این بدین معنی است که اعتماد فرد نسبت به افراد، گروهها، اجتماعات و ساختارهای اجتماعی تا حدود زیادی توسط اعتماد اولیه قابل توجیه و تبیین است.
فوکویاما با طرح مفهوم شعاع اعتماد بر این نکته اشاره دارد که تمام گروههایی که تشکیل دهنده سرمایه اجتماعیاند دارای شعاع اعتماد خاص خود هستند. اگر سرمایه اجتماعی یک گروه بازده خارجی مثبت تولید کند شعاع اعتماد از خود گروه وسیعتر خواهد شد، در غیر این صورت شعاع اعتماد محدود است و خاصگرایی حاکم خواهد شد که در آن دنیای اطراف به دو بخش خودی و غیرخودی تعریف میگردد و تحت چنین شرایطی است که ابراز نفرت و خشونت پذیرفته شده و هنجار تلقی میگردد. (بهزاد، 1384، ص88)
پاتنام اعتماد اجتماعی را ناشی از دو منبع مرتبط یعنی هنجارهای معامله متقابل و شبکه های مشارکت مدنی میداند. اعتماد همکاری را تسهیل میکند و هرچه سطح اعتماد در جامعهای بالاتر باشد، احتمال همکاری هم بیشتر خواهد بود. همکاری نیز اعتماد را ایجاد میکند. (شارعپور، 1385، ص45)
1-1-8-2-2- انواع اعتماد
اعتماد بر چهار نوع قابل تقسیم است:
1-1-1-8-2-2- اعتماد بنیادی
اعتماد بنیادی، نگرشی است به خود و دنیای پیرامون که رفتار و اعمال ما را متأثر میسازد و این تفکر را تقویت میکند که میتوان به افراد و امور جهان، اعتماد کرد و بر استمرار و ثبات این باور صحه میگذارد.
«اریکسون»59 بر این باور است که اعتماد بنیادی در مراحل اولیه زندگی (شیرخوارگی) انسان شکل میگیرد. به نظر او، کودک معمولاً نخستین رابطه را با مادر برقرار میسازد. کودک باید بتواند در کنار مادر احساس امنیت کند. اگر مادر به نیازهای جسمانی کودک پاسخ دهد و محبت و عشق و امنیت کافی برای او تأمین کند، از آن پس کودک شروع به پروراندن حس اعتماد خواهد کرد. نگرشی که نظر کودک را درباره خودش و دیگران مشخص خواهد کرد؛ اعتماد بنیادی، ما را به مفهومی رهنمون میسازد که آنتونی گیدنز از آن با نام «امنیت هستی شناختی» (امنیت وجودی) یاد میکند. منظور از امنیت وجودی اطمینانی است که اغلب موجودات انسانی از پیوستگی و استمرار هویت خود و محیطهای اجتماعی و مادی اطراف خود دارند. به باور گیدنز، امنیت وجودی، پدیدهای شناختی نیست، بلکه پدیدهای احساسی است و در ناخودآگاه ریشه دارد. آنچه مسلم است پاسخگویی به سوالاتی از قبیل: آیا من واقعاً وجود دارم؟ آیا من امروز همان کسی هستم که دیروز بودم؟ آیا مردم واقعاً وجود دارند؟ و… را نمیتوان با بحث عقلی و بیچون و چرا پاسخ گفت. (شکربیگی، 1390، ص167)
2-1-1-8-2-2- اعتماد فردی
اعتماد به آشنایان که از آن به اعتماد خاص، اعتماد شخصی یا اعتماد اجتماعی به آشنایان نیز نام برده شده است. این نوع اعتماد معمولاً در شبکههای اجتماعی و روابط پایدار دیده میشود این شکل از اعتماد موانع ارتباطی را مرتفع میسازد و با کاستن از حالت دفاعی، بسیاری از تعاملات مؤثر را موجب میشود. اعتماد بین شخصی حوزهای از تعاملات میان عشاق، دوستان، همکاران و همچنین اعتماد میان رئیس و کارمند، سرپرست و کارگر، معلم و شاگرد، فروشنده و مشتری، پزشک و بیمار، راننده و مسافر و… را در برمیگیرد. (شکربیگی، 1390، ص167)
اعتماد متقابل بینشخصی را میتوان به معنی داشتن حسنظن فرد نسبت به سایر افراد جامعه دانست که این امر موجب گسترش و تسهیل هر چه بیشتر روابط اجتماعی فرد با آنها و در نتیجه تقویت و تداوم رابطه میگردد. محدوده اعتماد بینشخصی اعضای خانواده، خویشاوندان و گروه دوستان است و میتوان گفت که ویژگی مهم اعتماد بینشخصی این است که در یک فضای تعاملی نسبتاً محدود صورت میگیرد، در نتیجه شعاع آن محدود میباشد. طبق جدول ذیل، اعتماد بینشخصی در مردم کشور به میزان قابل توجه و در سطح نسبتاً بالایی قرار دارد. شاید بتوان از آمارههای این جدول، وجود نوعی خاصگرایی را در بین مردم استنباط نمود به این معنا که مردم وجود حلقههای اعتماد در نظام گذشته را امروزه نیز حفظ کرده و تعلق و وفاداری شدیدی را نسبت به اعضای خانواده و گروه فامیل و دوستان خود نشان میدهند. (غفاری، 1383، ص19)
جدول(7-2)میزان اعتماد بینشخصی (اعضای خانواده، خویشان و دوستان)

اصلاً
خیلیکم وکم
متوسط
زیاد وخیلیزیاد
کاملاً
میزان کلی اعتماد
اعضای خانواده
3/.
5/1
7/9
6/48
6/39
خیلی زیاد
خویشان و اقوام
7/3
8/13
5/33
5/17
5/6
متوسط رو به زیاد
دوستان
5/5
6/16
4/34
9/38
6/5
متوسط رو به زیاد
منبع: غفاری، 1383، ص 19
-1-1-8-2-2- اعتماد عمومی (تعمیمیافته / اجتماعی )
این نوع اعتماد بیشتر اعتماد به بیگانگان را شامل میشود و بر اساس انتظارات رفتاری یا حس هنجارهای مشترک شکل میگیرد. اعتماد اجتماعی تعمیمیافته، ماده خام جامعه مدنی است که از بین کنش متقابل مردم به وجود میآید. اگر با این رویکرد نگاه کنیم، باید خاطر نشان ساخت که سرمایه اجتماعی بین شخص یا بین ساختارهای اجتماعی قرار ندارد بلکه در فضایی مابین مردم قرار دارد و سرمایه اجتماعی یک پدیده از پایین به بالا است که با شکلگیری پیوند و شبکههای اجتماعی مردم بر مبنای اصول اعتماد، معامله متقابل(بدهبستان) و هنجارهای کنش به وجود میآید. (Colman/Hoffer/1987:22)
اعتماد تعمیمیافته را میتوان داشتن حسنظن به افراد جامعه، جدای از تعلق آنها به گروههای قومی و قبیلهای تعریف کرد. این تعریف بیانگر چند نکته اساسی است:
-اعتماد تعمیمیافته؛ فقط به افرادی که با هم کنش دارند و میانشان روابط چهره به چهره برقرار است، محدود نمیشود.
-اعتماد تعمیمیافته؛ مرزهای خانوادگی، همسایگی، قومی و محلی را در مینوردد و در سطح ملی گسترش مییابد.
-اعتماد تعمیمیافته؛ پدیدهی نسبتاً جدیدی است که همراه با شکلگیری دولتهای مدرن یا دولت-ملت مطرح میشود.
-اعتماد تعمیمیافته؛ لازمه همکاری و مشارکت میلیونها شهروندی است که جوامع پیچیده و مدرن امروزی را تشکیل میدهند. (شکربیگی، 1390، ص168)
4-1-1-8-2-2- اعتماد نهادی
اعتماد نهادی یا مدنی که اشاره به اعتماد اساسی بر نهادهای رسمی حکومت شامل قوانین، رویههای رسمی، حل نزاعها و تخصیص منابع میشود. اعتماد نهادی متفاوت از اعتماد مدنی است و بیشتر مربوط به نظامهای متخصص برای مثال شفافیت، قاعدهمندی و قابل اتکا بودن است، در حالی که اعتماد مدنی مربوط به آشنایی است. (فیروزآبادی، 1389، صص162-159)
جدول (8-2) اجزای اعتماد اجتماعی
انواع اعتماد اجتماعی
تعریف
اعتماد بنیادین
امنیت وجودی و احساس آرامش خاطر
اعتماد فردی(بینشخصی)
انتظارات و تعهدات در اجتماع با سوگیری خاصگرایانه
اعتماد عمومی(تعمم یافته
گسترش تعاملات اجتماعی در جامعه با سوگیری عام گرایانه
اعتماد نهادی
اعتماد رسمی به نهادهای رسمی حکومت
2-8-2-2- هنجارهای معامله متقابل
معامله متقابل یک فرایند مبادله کالاها و خدمات در رابطه اجتماعی است. معمولاً معامله متقابل در روابط خانوادگی و خویشاوندی مبادلات به صورت ناهمگون، با تأخیر و غیرمستقیم و گاهی اوقات بیننسلی صورت میگیرد و معامله متقابل در بین خانواده به صورت منعطف عمل میکند و در شبکههای خارج از خانواده نیز به صورت متفاوتی است. در تحقیقات سرمایه اجتماعی به دو شیوه در مورد معامله متقابل عمل میشود. نوع اول به بررسی و تحقیق فرهنگها و معامله متقابل در داخل یک شبکه یا محل میپردازد. رویکرد دوم به تحقیق پیرامون رفتار معامله متقابل و منافع ناشی از مشارکت شبکهای میپردازد و بیشتر کشف نتایج رفتاری هنجار معامله متقابل مدنظر است تا خود هنجار. ( فیروزآبادی، 1389، ص163)
3-8-2-2- آگاهی و توجه به حوزههای عمومی سیاسی-اجتماعی
این مؤلفه شامل توجه و حساسیت به محیط پیرامون زندگی اجتماعی و سیاسی است و موضوع توجه آن بیشتر امور عمومی بوده و اینکه نسبت به کیفیت زندگی عامه، رخداد و مسائل اجتماعی توجه و آگاهی لازم داشته باشیم و نقطه مقابل آن بیتفاوتی، غفلت و فرصتطلبی است. (فیروزآبادی، 1389، ص165)
4-8-2-2- احساس قدرت و کنش سیاسی
این شاخص برای سنجش احساس فرد در میزان تأثیر گذار بودن خویش در انواع عرصههای زندگی از جمله عرصه سیاسی است. ( فیروزآبادی، 1389، ص166)
5-8-2-2- شبکههای اجتماعی
مقصود از شبکههای اجتماعی پیوندهای رسمی و غیررسمی است که اعضای مختلف جامعه را به یکدیگر پیوند داده و کنشهای متقابل آنها را تقویت میکند. مانند پیوند خانوادگی و خویشاوندی، گروههای دوستی و همسالان، گروههای صنفی، گروههای شغلی و غیره. این شبکهها به صورت مستقیم و غیرمستقیم بر میزان سرمایه اجتماعی تاثیر دارند؛ هرچه شبکههای اجتماعی متراکمتر باشند، احتمال بیشتری وجود دارد که شهروندان بتوانند در جهت منافع متقابل همکاری نمایند. (فصیحی، 1389، ص161)
فوکویاما به تعریف شبکه از دیدگاه سرمایه اجتماعی پرداخته و آن رایک ارتباط اخلاقی مبتنی بر اعتماد معرفی میکند. شبکهها در دو نوع «افقی»و«عمودی» هستند. در شبکههای افقی شهروندانی عضویت دارند که از قدرت و وضعیت برابری برخوردار هستند. در شبکههای عمودی شهروندان نابرابر به وسیله روابط نابرابر مبتنی بر سلسله مراتب و وابستگی به هم پیوند دارند.
از نظر پاتنام شبکههای اجتماعی یکی از اشکال ضروری سرمایه اجتماعیاند. به اعتقاد پاتنام، هر چه این شبکهها در جامعهای متراکم باشند، احتمال بیشتری وجود دارد که شهروندان بتوانند در جهت منافع متقابل همکاری کنند. شبکههای افقی انبوه اما جدا از هم، تقویت همکاری درون گروهی را سبب میشوند. از نظر پاتنام هر چه ساختار سازمانی افقیتر باشد، موفقیت نهادی آن در اجتماع بیشتر است. او شبکه عمودی یا سلسله مراتبی را فاقد توان برقراری اعتماد و همکاری اجتماعی میداند. (شارعپور، 1385، صص57-56)
سرمایه اجتماعی صرفاً به یک نوع خاص از شبکههای اجتماعی محدود نمیباشد. سرمایه اجتماعی هم در شبکههای اجتماع محلی وجود دارد، هم در سطوح دولت – ملت و هم در درون خانوادهها و سایر شبکههای خانوادگی. در این زمینه میتوان سه نوع شبکه را از هم متمایز ساخت: شبکههای موجود در قلمرو غیر رسمی نظیر پیوندهای خویشاوندی و فامیلی، شبکههای موجود در قلمرو تعمیم یافته نظیر پیوند با افرادی که فرد آنها را شخصاً نمیشناسد و شبکههای موجود در قلمرو نهادی نظیر ارتباط فرد با نهادها. ( شارعپور، 1385، ص147)

6-8-2-2- مشارکت
میتوان مشارکت را شرکت مؤثر همهی افراد گروه در امور جمعی از طریق بسیج کلیه امکانات بالقوهی گروهی به منظور استفاده از آنها در فرایند تصمیمگیری و اجرا دانست. برای تحقق مشارکت عناصری لازم است که مهمترین آنها عبارتند از:
– تلاشهای سازمانیافتهی گروهها و افراد
– ایجاد انگیزهها و محرکهای لازم، که میتواند پاداش باشد
– آگاهی و دانش نسبت به کنشی که میخواهد در آن مشارکت داشته باشد
– اعتقاد به باورها و ارزشی بودن مورد یا مصداقی که قرار است برای آن مشارکتی صورت پذیرد. این باورها و ارزشها میتواند سیاسی، اجتماعی، فرهنگی یا اقتصادی باشد.
آموزش مفاهیم همبستگی، اتحاد و تعاون که شالودههای حیات اجتماعی هستند، از عناصر مشارکت و از بسترهای مشارکت هستند. ( جوادییگانه و همکاران، 1384، ص145)
7-8-2-2- وفاق اجتماعی
«آلن بیرو»همبستگی اجتماعی را چنین تعریف کرده است:
« احساس مسئولیت متقابل بین چند نفر یا چند گروه که از آگاهی و اراده برخوردار باشند، همچنین همبستگی میتواند شامل پیوندهای انسانی و برادری بین انسانها به طور کلی یا حتی وابستگی متقابل حیات و منافع آنها باشد. همبستگی حائز یک معنای اخلاقی است که متضمن وجود یک اندیشه، یک وظیفه و یا الزام متقابل است… به زبان جامعهشناختی همبستگی اجتماعی پدیدهای را میرساند که بر پایة آن در سطح یک گروه یا جامعه، اعضاء به یکدیگر

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه ارشد رایگان درمورد سرمایه اجتماعی، عناصر شناختی، نظام خویشاوندی، سرمایه ارتباطی Next Entries پایان نامه ارشد رایگان درمورد روابط اجتماعی، سرمایه اجتماعی، همبستگی اجتماعی، کنش اجتماعی