پایان نامه ارشد رایگان درمورد رویکرد سیستمی، توسعه پایدار، توسعه پاید، کیفیت زندگی

دانلود پایان نامه ارشد

اثرهای زیستمحیطی است و نتیجه آن کمک به تصمیمگیری و سیاستگذاری توسعهای در پهنه سرزمین خواهد بود Environment of the Finland’s ministry, 2007: 14)).
ارزیابی یکپارچه پایداری: در این شیوه ارزیابی، تمرکز اساسی بر روی ابزارها و شیوهای ارزیابی پایداری است که به سنجش کل سیستم به لحاظ پایدار بودن در ابعاد مختلف آن میپردازد و برخلاف شیوههای ارزیابی در دوطبقه قبلی یکپارچه و سیستمی است و عمدتاً به دلیل همهجانبهنگری پروژه محور است و در سطح محلی و منطقهای قابلیت پیادهسازی را دارد. در چهارچوب ارزیابی یکپارچه پایداری، ابزارهای ارزیابی یکپارچه روی برنامهریزی تمرکز دارند و اغلب اشکالی از طرحهای مختلف را با خود به همراه دارند. بسیاری از ابزارهای ارزیابی یکپارچه پایداری مبتنی بر روش تجزیه‌وتحلیل سیستمی و یکپارچه شمال ابزارهای گسترده برای مدیریت مسائل پیچیده است (خسرو بیگی، 1390: 158). تجزیه‌وتحلیل سیستمهای پویا یکی از این ابزارهاست که در ادامه توضیح داده میشود.

شکل 2-4: روشهای اصلی ارزیابی پایداری
منبع: (خسرو بیگی، 1390: 159 به نقل از singh, 2009: 196).
اینکه چگونه میتوان پایداری را ارزیابی کرد، سؤالی است که با بررسی روشها، چهارچوبها و معرفهای مناسب انجام میشود. مسائل پیچیدهی توسعه پایدار نیازمند مجموعههایی به‌هم‌پیوسته از معرفها با ترکیبهای از معرفها در قالب شاخصها است. بر اساس مطالعات تاکنون 400 شاخص برای توسعه پایدار تعریف‌شده است که بیشتر آن‌ها در راستای طرحهای پیشنهادی سازمان ملل در رابطه با توسعه پایدار میباشد. نمونههایی از آن‌ها در جدول زیر بیان‌شده است:

جدول2- 2: ابعاد و شاخصهای پایداری
سازمان یا منبع
بعد
شاخص
کمیته امور اجتماعی و اقتصادی سازمان ملل
(سال 2000)
(Golusin, 2009 :69)
اجتماعی
سواد- اشتغال- سلامت ذخایر آب- خانوار- کیفیت زندگی- میراث فرهنگی- توزیع درآمدوفقر- نرخ جرائم- جمعیت- دسترسی به منابع و…

اقتصادی
انرژی- مدل‌های تولید و هزینه- مدیریت پسماندها- حمل‌ونقل- معدن‌کاوی- ساختار اقتصادی و توسعه- تجارت- بهره‌وری

محیطی
کیفیت و پاکی آب- کشاورزی/آذوقه-شهرنشینی- اراضی ساحلی- وضعیت اکولوژیکی دریاها- ماهیگیری- آلودگی هوا- پایداری توریسم- پایداری مدیریت جنگل- تغییرات در استفاده از خاک

نهادی و تشکیلاتی
همگرایی در سیاست‌گذاری- بازسازی ظرفیتها- دسترسی عموم به اطلاعات- قرداد همکاریهای بین‌المللی- مشارکت عمومی- سازمانهای قانونی و قانون‌گذاری
رهیافتهای پیشنهادی توسعه پایدار
(سازمان ملل) (سال 2002)
(Barrera, 2002 :254)
طبیعی
تعادل وابسته به آبشناسی- کیفیت آب- کیفیت هوا- تغییرات پوشش گیاهی- استفاده از خاک- فرسایش- مراقبت از منظر طبیعی

اجتماعی
سواد(سطح تحصیلات)- سلامتی(مرگ‌ومیر کودکان-مراقبت پزشکی)- فقر-دسترسی به آب شرب- تأسیسات فاضلاب- دسترسی به برق

اقتصادی
اشتغال- تولید ناخالص- ارزیابی محیطی
OECD (1996)
(Bryden, 2002: 9)
جمعیت و مهاجرت
تراکم- تغییرات- ساختار- خانوار- جامعه

برابری و رفاه اجتماعی
درآمد-مسکن-سواد- سلامتی- امنیت

عملکرد دو ساختار اقتصادی
نیروی کار- اشتغال- تولیدات- سرمایهگذاری

پایداری و محیط
توپوگرافی و اقلیم- تغییر کاربری اراضی- محل سکونت و نوع آن- کیفیت هوا
UN/PCSD (1997)
(Nordin, 2000: 50)
اجتماعی
مقابله با فقر- ارتقای سواد، آگاهی عمومی و آموزش- مراقبت و ارتقای سلامتی انسان- ارتقای پایداری توسعه سکونتگاههای انسانی- همیاری و سرمایه اجتماعی

اقتصادی
تغییر الگوی مصرف- منابع مالی و مکانیسم آن

زیست‌محیطی
آب- زمین- منابع طبیعی- اتمسفر- پسماندها

نهادی و تشکیلاتی
همگرایی در سیاست‌گذاری‌ها گاهی برای توسعهی پایدار- قوانین بین‌المللی زیست‌محیطی- اطلاعات برای تصمیم‌گیری- تقویت نقش گروه‌های مدنی
قادری و امیری(104:1385)
زیست‌محیطی
موقعیت- فاصله- توپوگرافی- کیفیت و کمیت آب- حفظ کیفیت خاک- جلوگیری از تخریب محیط‌زیست- استفاده از کودهای شیمیای و سم در مزارع

اجتماعی
نرخ رشد- سطح سواد- میزان مهاجرت- سرمایه اجتماعی- عدالت در توزیع منابع- کیفیت زندگی- آموزش- کاهش مطالعات اجتماعی- توانمندسازی و مشارکت در تصمیم گیری-سلامتی و بهداشت- سکونت برای همه- فرصتهای برابر برای افراد مختلف

اقتصادی
اشتغال- درآمد- بار تکفل- سهم هر فرد از تولیدات کشاورزی- ارتقای کیفیت زندگی- کارایی استفاده از منابع توسعه- تنوع معیشت- تمایل به فعالیتهای اقتصادی در محل سکونت
منبع: (خسرو بیگی، 1390: 104).
رویکرد سیستمی در ارزیابی توسعه پایدار روستایی:
تعریف رویکرد سیستمی:
ژرفنگری به یک سیستم، طرز تفکری را پدید میآورد که میتواند به‌عنوان یک روش، برای برخورد با هر مسئله‌ای مورداستفاده قرار گیرد. این طرز تفکر یا نگرش که «رویکرد» یا «دیدگاه سیستمی» نام دارد، پویاست؛ زیرا با تغییرات و آهنگ دگرگونی متغیرهای موجود در سیستم سروکار دارد. دیدگاه سیستمی، شیوهای برای مطالعه هدفهاست و دنیای اطراف انسان را متشکل از مجموعههایی میداند که اجزایی دارند و اجزایی آن‌ها در تعامل، ارتباط و وابستگی متقابل قرار دارند به‌گونه‌ای که مجموعاً یک چرخه به وجود میآورند. هر فرد یا سازمان جزئی از سیستم بزرگ‌تر به‌حساب میآیند. این سیستمها مجموعاً دنیا را به وجود میآورند و برای شناخت جهان باید از این مجموعهها و سیستمها درک مطلوب‌تری حاصل کرد. در دیدگاه سیستمی از شیوه بررسی و رویکرد سیستمی استفاده میشود. درواقع بر اساس اجزای تشکیل‌دهنده آن تشریح میشود (حمیدی زاده، 30:1379). دیدگاه سیستمی نوعی طرز نگرش و تفکر سیستمی است که امکان تشخیص بهتر مسائل، مشکلات و معایب را فراهم میکند. درک و تجزیه‌وتحلیل را تسهیل میکند. دیدگاه سیستمی در تقابل با دیدگاه جزئینگر است. زیرا در دیدگاه جزئینگر مؤلفه‌های مجموعه به شاخههای جزئی‌تر تقسیم میشوند و هریک از اجزا به‌تنهایی موردبررسی و مطالعه قرار میگیرند. در شکل(2-7) تفاوت این دو دیدگاه به‌صورت بصری نمایش داده‌شده است.

شکل(الف): دیدگاه سیستمی شکل(ب): دیدگاه جزئینگر
شکل 2-5: تفاوت دو دیدگاه سیستمی و جزئینگر
در رویکرد سیستمی، پنج عامل هدفها، اجزای تشکیلدهنده، محیط، منابع و مدیریت حائز اهمیت هستند.
– مقاصد و منظورهایی که یک سیستم برای نیل به آنها در تلاش است، هدفهای سیستم نام دارد.
– قسمتها و زیرسیستم، اجزای تشکیل‌دهنده آن هستند.
– همه عوامل و عناصر موجود در خارج از سیستم، محیط آن را تشکیل میدهند.
– وسایل موجود در دسترس سیستم، به‌منظور توانا ساختن سیستم برای نیل به هدفهای آن، منابع سیستم نام دارد.
– مدیریت سیستم نیز اساساً دربرگیرنده سه وظیفه اصلی برنامهریزی، اجرا و کنترل است(صادقی، 1377).
جدول2-3: مقایسه رویکرد سیستمی و رویکرد عقلایی (کلاسیک)
رویکرد کلاسیک
رویکرد سیستمی
قواعد
آشکار بودن
تاویلگرایی (با اولویت تحلیل)
علت گرایی (استدلال خطی)
جامعیت
قواعد
تناسب (در رابطه با محقق)
کلیگرایی (در رابطه با محیط سیستم)
پایان گرایی (در رابطه با محیط سیستم)
خلاصه کردن (برای ارائه تصویری از سیستم) (دوران، 1370)

فرایند رویکرد سیستمی:
رویکرد سیستمی در قالب روش کلی حل مسئله، شامل اقدامات زیر است:
تعیین و شناخت مسئله در بطن کلی سیستم
جمعآوری اطلاعات مربوط به سیستم
تعیین راهحلهای گوناگون
ارزشیابی راهحلهای تعیین‌شده
انتخاب بهترین راهحل
اجرای راه‌حل انتخابی
ارزشیابی میزان موفقیت راهحل اجراشده(صادقی، 1377).
اجزای سیستم:
اجزای سیستم یا همان عناصر سیستم، عواملی هستند که موجودیت سیستم را شکل میدهند و دررسیدن به هدفهای سیستم آنها را یاری میدهند.
این اجزا عبارت‌اند از:
ورودی سیستم
واحد پردازش
خروجی سیستم
کنترل و بازخورد
محیط سیستم
مرز سیستم

.شکل 2-6: اجزای سیستم
انواع سیستم:
در یك طبقه‌بندی کلی و معروف سیستمها به دو گروه سیستمهای باز و بسته تقسیم میشوند.
سیستم بسته18:
سیستم بسته، سیستم ساده‌ای است كه با محیط خود ارتباطی برقرار نمی‌کند. سیستم‌های بسته در برخورد با محیط، سازمان خود را از دست می‌دهند یا جهت فعالیتشان تغییر می‌کند. حدومرز نسبتاً نفوذناپذیری با محیط خود دارد یا فقط عناصر بسیار محدودی را می‌تواند از محیط جذب کند. سیستم بسته سیستمی که با محیط خود به تعادل ثابت رسیده است ،این سیستم که با استفاده از فیزیک کلاسیک طرح‌شده است، به‌صورت تئوریک و در حالت مطلق خود منحصر به دنیای بسته هسته‌ی اتمها است که با محیط خارج خود رابطه‌ای ندارند و در صورت ارتباط متلاشی و منفجر می‌گردند.
 برای مثال چنانچه یك اتم را كه سیستمی بسته است بشكنیم و با محیطش ارتباط دهیم از صورت اولیه‌اش خارج‌شده و نظم سیستمی آن دچار اختلال می‌شود. لازم به ذكر است كه به‌سختی می‌توان سیستم كاملاً بسته را در ذهن متصور ساخت و سیستم بسته اصطلاحی نظری و مجرد است، زیرا سیستم‌ها درهرحال به نحوی با محیط خود مرتبط هستند.
سیستم باز19:
سیستم باز، سیستمی است كه با محیط خود مرتبط است. با محیط خود ماده ، انرژی یا اطلاعات مبادله می‌کند یعنی با محیط خود کنش و واکنش متقابل دارد. مدرسه یک سیستم باز است. با این تعریف می‌توان گفت به‌غیراز اتم، کلیه سیستم‌هایی که ما می‌شناسیم به‌نوعی سیستم باز هستند. اما باز بودن و بسته بودن سیستم را می‌توان دو سر یک طیف دانست. یعنی بعضی از سیستم‌ها را می‌توان نسبتاً بسته و برخی را نسبتاً باز به‌حساب آورد. درواقع سیستم باز سیستمی است که با محیط خود به یک تعادل پویا (دینامیک) رسیده باشد. بدین ترتیب که از تغییرات محیط متأثر شده و خود نیز روی محیط اثر می‌گذارد و تعادل آن پیوسته در حال تغییر است و از یک تعادل به تعادل جدیدی میرسد. در سیستم‌های باز به دلیل ارتباط دائم با محیط خود تمایل به نظم وجود دارد و سیستم در حال رشد است که علت آن جذب آنتروپی منفی از محیط از طریق تبادل ماده، انرژی و اطلاعات می‌باشد. در سيستم‌هاى باز که با محيط‌هاى پيرامون در ارتباط هستند بازخورد سيستم در حقيقت عکس‌العمل سيستم‌هاى ديگر در برابر برونداد سيستم و کل سيستم به‌حساب مى‌آيد و به‌صورت مکانيزم کنترل عملکرد سيستم عمل مى‌نمايد. بازخورد سيستم‌هاى باز، عمل تعادل و تداوم سيستم است. در سيستم‌هاى پيچيده زيستى و اجتماعي، مکانيزم بازخورد و سيستم کنترل نيز از پيچيدگى و گستردگى خاصى برخوردار هستند.
در سيستم‌هاى باز (مادي) مبادلات با پيرامون به‌صورت تبادل ماده و انرژى صورت مى‌گيرد، اما در سيستم‌هاى باز پيچيده‌تر (مثل ارگانيسم‌هاى زنده و جوامع انساني) علاوه بر مبادلات (ماده و انرژي) با محيط پيرامون، تبادل ‘اطلاعات’ نيز با سيستم‌هاى اطراف انجام مى‌پذيرد. عامل اطلاعات در سيستم‌هاى باز (نظير سازمان‌هاى اجتماعي)، وحدت و کنترل عملکرد که درنتیجه خصلت هدفمندى به سيستم مى‌دهد را پديد مى‌آورد. در اين‌گونه سيستم‌ها با استفاده از مکانيزم کنترل (که بر پايه اطلاعات شکل مى‌گيرد) و در رابطه با شرايط محيطي، رفتارى منطقى و اصولى از سيستم سر مى‌زند.
مشخصات عمومی سیستم‌های باز:
واردکردن انرژی 
2- عملیات
3- بازداده‌ها 
4- سیستم به‌عنوان چرخش رویدادها 
5- آنتروپی منفی
6- داده اطلاعاتی،بازخور منفی و فرایند کدگذاری
7- حالت پایدار و تعادل درونی پویا 
8- تفکیک وظایف یا تخصص گرایی
9- یکپارچگی و هماهنگی
10- هم پایانی
مزیتهای رویکرد سیستمی:
سهولت مدل‌سازی و شبیهسازی:
مدل ابزاری مناسب برای مطالعه پدیدههای پیچیده جهان است. مدل، جانشین مناسبی برای سیستمهای پدیدههای جهان واقعیات و نظامهای کوچک و بزرگ آن است(حمیدی زاده، 1379: 2).

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه ارشد رایگان درمورد ارزیابی پایداری، توسعه پاید، توسعه پایدار، توسعه روستا Next Entries پایان نامه ارشد رایگان درمورد رویکرد سیستمی، توسعه پاید، توسعه پایدار، مدل‌سازی