پایان نامه ارشد رایگان درمورد رشد اقتصادی، زیست محیطی، آلاینده ها، تابع تولید

دانلود پایان نامه ارشد

. یکی از انتقادات وارد بر این منحنی پیش فرض وجود فناوری های کاهنده آلودگی است، در صورتیکه این فناوری ها، اغلب بایستی در واکنش به سیاست های جدید، توسعه داده شوند فرآیندی که ممکن است چندین دهه زمان ببرد. در این فاصله عواملی که هزینه ها، منافع و اثرات فیزیکی سیاست های محیط زیستی را تعیین می کند، به صورت قابل توجهی با پیشرفت فنی، تغییر می کند. رشد درآمد و آلاینده ها عمدتا تقاضا برای تولیدات یا خدمات با شیوه های آلوده کننده را تغییر می دهند.(پژویان و تبریزیان، 1387)
در این فصل از پژوهش ابتدا باید مبانی نظری مرتبط با موضوع تحقیق و سپس در بخش دوم فصل به مروری بر مطالعات صورت گرفته می پردازیم.
رشد اقتصادی
رشد اقتصادي یک کشور عبارت است ازافزایش تولید ملی واقعی سرانه‌ي آن کشور درطول یک دوره‌ بلند‌مدت دلایل مطرح شده چنین تعریفی به شرح زیر است: (روزبهان، 1371) به کاربردن کلمه تولید واقعی، به منظور حذف اثرافزایش سطح عمومی ‌قیمت‌ها است .
براي دستیابی به نتایج واقعی‌تر و امکان مقایسه وضعیت یک جامعه در سال‌هاي مختلف، یا مقایسه جوامع مختلف با تعداد جمعیت متفاوت در تعریف بالا از تولید ملی سرانه به جاي تولید ملی استفاده شده است. دلیل به کاربردن کلمه بلند‌مدت درتعریف فوق، اطمینان یافتن از استمرار رشد اقتصادي است .
مایکل تودارو رشد اقتصادي را فرایند پایداري مي‌داند که در اثر آن ظرفیت تولید اقتصادي در طی زمان افزایش می‌یابد و سبب افزایش سطح درآمد ملی می‌شود. اما از نظر کوزنتس رشد اقتصادي مفهوم دقیق‌تري دارد و عبارت است از: افزایش بلندمدت ظرفیت تولیدي به منظور عرضه‌ي هر چه متنوع‌تر کالاهاي اقتصادي به مردم (امام وردی و همکاران، 1391، ص: 3). با مرور اکثر تعاریف با ‌اندکی تغییرات جزئی مشخص می‌شود که همه از یک مفهوم مشترک جانبداری می‌کنند”رشد اقتصادی یعنی افزایش کمی ‌تولید در یک دوره مشخص نسبت به دوره مشابه” (محمد‌زاده اصل، 1381)

2-3- نظریه‌های رشد
سابقه‌ي نظریه‌هاي رشد اقتصادي به زمان نوشتن کتاب “ثروت ملل” آدام اسمیت1 (1776)، مارشال2(1890‌) و شومپیتر3(1942) برمی‌گردد. در الگوهای رشد کلاسیک که توسط ریکاردو توسعه یافته، مجموعه عوامل افزایش جمعیت، افزایش محدوده و دامنه بازار، تقسیم کار و انباشت سرمایه، پیشرفت فنی، افزایش بهره‌وری و تجارت آزاد، از عوامل اساسی رشد و توسعه بشمار می‌آید.
در عین حال تعریف رشد اقتصادي و اصول اولیه براي تحقیق در زمینه‌ي رشد اقتصادي بهینه به شکل امروزي توسط رمزي1928) ) ارائه شده است. نظريه‌هاي مدرن رشد اقتصادي نئوکلاسیکی با مقاله‌ي رابرت سولو4 (1956)‌ با عنوان “مقاله‌اي دربارة‌ نظريه‌ي‌ رشد اقتصادي” آغاز گردید. در مدل ارائه شده آن‌ها رابطه‌ي بین پس‌اندازها انباشت سرمایه و رشد اقتصادي بر اساس تابع تولید کل توصیف شده است. در این مدل یک نقطه‌ي تعادل پایدار5 وجود دارد و بدون در نظر گرفتن شرایط اولیه می‌توان به آن دست پیدا کرده و با افزایش بهره‌وري عوامل تولید، پیشرفت فنی برونزا، تأثیر مثبتی بر فرایند انباشت ایجاد کرده و این مدل را با مسیر رشد متوازن6 متناسب می‌سازد. در اصطلاح اقتصادي، این بدان معناست که همگرایی بین اقتصادها در نظر گرفته شده است. این مدل‌ها عواملی چون سرمایه‌گذاري خصوصی، رشد جمعیت، پیشرفت برونزاي تکنولوژي و سطح اولیه درآمد سرانه را از متغیرهاي مؤثر بر رشد می‌دانند.
ظهور نظریه‌هاي رشد درونزا توسط رومر (1986) و لوکاس (1988) با توسعه‌ي مدل‌هاي رشد اقتصادي و به تبع آن تغییرات تکنولوژیکی درونزا همراه بوده است. (جلاال آبادی و بهرامی، 1389).در نظريه رشد درون زا نرخ رشد اقتصادي بلندمدت در داخل مدل تعيين مي‌شود و سياست‌هاي اقتصادي شامل سياست تجاري مي‌تواند بر رشد اقتصادي مؤثر باشد. نسل دوم مدل‌هاي رشد درونزا رومر(1990)، گروسمن و هلپمن7 (1991) و آقیون و هوایت8 (1992) نوآوري و ابداعات را پایه و اساس فرایند رشد اقتصادي در نظر می‌گیرند. در این مدل‌ها، نوآوري‌ها و ابداعات نتیجه‌ي فعالیت‌هاي تحقیق و توسعه در بنگاه‌ها و سر ریز دانش بین‌المللی ناشی از تجارت بین‌المللی است و از‌این‌رو فعالیت‌هاي تحقیق و توسعه، اصلی‌ترین تعیین کننده‌ي نرخ رشد اقتصادي محسوب می‌شوند. فعالیت‌هاي تحقیق و توسعه، تولید را از طریق افزایش تعداد، بهبود کیفیت، نهاده‌هاي واسطه‌اي در دسترس و … افزایش می‌دهد. (رومر، 1383).

2-4- نقش عوامل تولید در رشد اقتصادي
مفاهیم و تعاریف رشد از دیدگاه افراد گوناگون بیانگر این موضوع است که مهم‌ترین شاخص رشد اقتصادي، نرخ رشد تولید ناخالص ملی است. از این‌رو عواملی همچون زمین، سرمایه، تکنولوژی، نیروی کار، و انرژی از طریق تأثیر بر تولید، رشد اقتصادی را متأثر می‌سازد. (روزبهان، 1371)

2-4-1- زمین و نقش آن دررشد اقتصادي
به طورکلی منظور از زمین، بالاي زمین، سطح زمین و زیرزمین (منابع زیرزمینی) می‌باشد. منظور از بالاي زمین، شرایط اقلیمی ‌و آب و هوایی زمین است. به نظر نظریه پردازان، آب و هواي گرم و طاقت فرسا موجب کاهش توان کاري، افزایش بی‌حوصلگی در افراد می‌شود و درنتیجه، سد راه انسان در کوشش براي پیشرفت اقتصادي است. نقش مثبت سطح زمین درتولید محصولات کشاورزي، وجود زمین مناسب از نظر جاده سازي و نیز وجود رودخانه‌ها و دسترسی به دریا از نظر کاهش هزینه حمل ونقل، عامل مؤثري درتسهیل ارتباطات در یک کشور است که در اکثر کشورهاي جهان سوم عدم وجود شبکه‌ي ارتباطی مناسب و منسجم یکی ازموانع رشد اقتصادي آن‌ها ذکر می‌شود .
تمام منابع زیرزمینی به طورمستقیم و غیرمستقیم نقش مهمی‌را در رشد تولید ایفا می‌کنند. همراه با رشد اقتصادي مقدار مصرف بسیاري از منابع زیرزمینی، مانند مواد انرژي‌زا، آهن و سایر فلزات، سیمان و دیگر مواد اولیه ساختمانی و … به شدت افزایش می‌یابد. بنابراین داشتن منابع زیرزمینی غنی می‌تواند در این راه کمک مؤثري به فرآیند رشد کند.

2-4-2- تکنولوژي و نقش آن دررشد اقتصادي
در مباحث عمومی ‌اقتصاد، بعضی اقتصاددانان تکنولوژي را عامل مستقیمی ‌در تولید می‌دانند، بعضی دیگر آن را عاملی وابسته به زمان می‌دانند که نمی‌تواند به وسیله سایر عوامل تولید ایجاد شود. منظور از تکنولوژي در واقع تغییرات آن است. در هر تولیدي، روش تولید موجود، تکنولوژي آن فعالیت نامیده می‌شود. تغییر تکنولوژي علاوه بر آنکه ممکن است باعث تولید بیشتر شود، می‌تواند منجر به تغییر کیفی آن و یا حتی ایجاد کالاي جدید شود .
2-4-3- نقش نیروي کار در رشد اقتصادي
موضوع اصلی در تئوري اقتصاد و مباحث نیروي کار به عنوان یکی از عوامل تولید و رشد اقتصادي، به جاي کمیت، بر سر کیفیت نیروي کار است. کیفیت نیروي کار داراي چنان اهمیتی است که به قول بعضی از اقتصاددانان توسعه، نظیر کوزنتز تفاوت بین سطح رشد اقتصادي کشورها را می‌توان با تفاوت در کیفیت نیروي کار در این کشورها توجیه کرد. مهارت فنی نیروي کار تنها دانش فنی نیست بلکه شامل مفاهیمی ‌‌نظیر علاقه به محصول تولید شده، داشتن روحیه کار دسته جمعی، تمایل به صرفه جوئی، انضباط در کار، تحرك در کار، شوق به داشتن درآمد بیشتر نیز می‌شود .

2-4-4- نقش انرژی در رشد اقتصادي
در اکثر الگوهای بیان شده رشد تابعی از تولید، و تولید نیز تابعی از سرمایه و نیروی کار می‌باشد با این حال امروزه انرژي از مهم‌ترین عوامل موثر بر رشد اقتصادي محسوب می‌شود. در دهه‌هاي پیشین دیدگاه‌هاي متفاوتی در مورد میزان و نحوه تأثیرگذاري انرژي بر تولید و رشد اقتصادي مطرح شده است. این دیدگاه‌ها را می‌توان در دو قالب کلی عنوان نمود.
1- دیدگاه اقتصاددانان بیولوژیست.
2- دیدگاه اقتصاددانان نئوکلاسیک.
اقتصاددانان بیولوژیست انرژي را نهاده غالب در تابع تولید می‌دانند و از آن به عنوان مهم‌ترین عامل رشد اقتصادي یاد می‌کنند و عواملی همچون نیروي کار و سرمایه را عوامل واسطه‌اي در نظر می‌گیرند. آیرس،9 استرن10 و نایر11 از اقتصاددانان طرفدار این دیدگاه محسوب می‌شوند. در طرف مقابل اقتصاددانان نئوکلاسیک اعتقاد داشتند انرژي نقش نسبتاً کوچکی در تولید و رشد اقتصادي ایفا می‌نماید و تنها یک نهاده واسطه‌اي است که در سایه‌ي سرمایه، نیروي کار و زمین اهمیت می‌یابد. پس از بحران‌هاي نفتی دهه 70 میلادي، این دیدگاه تا حدودي تعدیل شد و دانشمندان نئوکلاسیکی همچون بارپیج12 و‌هامیلتون13، نقش بزرگتري را براي انرژي در تابع تولید در نظر گرفتند. در مجموع می‌توان گفت با وجود اختلاف نظر در مورد چگونگی تأثیرگذاري انرژي بر رشد اقتصادي، امروزه اهمیت بالاي تأثیرگذاري انرژي در تابع تولید و رشد اقتصادي بر کسی پوشیده نیست (زارعی و مهرآرا، 1390).

رشد اقتصادی و کیفیت محیط زیست
ارتباط میان رشد اقتصادی و کیفیت زیست محیطی در یک بستر زمانی بلند مدت، می تواند به صورت مستقیم، معکوس و یا ترکیبی از هر دو باشد که مرکز بسیاری از مطالعات و تحقیقات قرار گرفته است.
اولین پژوهش، توسط گروسمن و کروگر (19991) صورت گرفته که حکایت از .جود چنین رابطه و شکلی به صورت U وارونه، بین این دو متغیر دارد. شیفک و بندیوپادسی (1992) در این زمینه، با استفاده از داده های سری زمانی، مطالعات تجربی انجام داده اند که تاییدی بر نظریه گروسمن و کروگر در خصوص منحنی زیست محیطی کوزنتز (EKC) بود (پانایوتو، 2000)
شیفک در یک مطالعه دیگر، در سال 1994 با استفاده از حجم زیادی از داده های کشورها (که در سطوح مختلفی از توسعه قرار دارند)، شکل وارونه را برای ذرات معلق در هوا و دی اکسید سولفور به دست آورده است. وی میزان درآمد متوسط نقطه عطف برای دی اکسید سولفور را رقمی در حدود 3000 دلار تخمین زده است.
روکا و همکاران (2001)، نظریه اخیر را برای پند آلاینده مهم هوا؛ برای کشور اسپانیا بررسی نموده و چنین نتیجه گیری کرده اند که در مورد میزان انتشار گاز دی اکسید سولفور با نظریه زیست محیطی کوزنتز سازگاری دارد. اما در خصوص سایر ـلاینده ها این تطابق و همخوانی با نظریه یاد شده وجود ندارد.
به طور کلی مطالعات تجربی نشان می دهند که یک رابطه به شکل U وارونه بین معیارهای تخریب محیط زیست و درآمد سرانه واقعی وجود دارد؛ البته بدون اینکه به مکانیزم موجود برای به وجود آمدن چنین پدیده هایی توجه کند. نتایج تجربی بسیاری از مطالعات، وجود منحنی کوزنتز را برای برخی از آلاینده ها های هوا، نظیر ذرات معلق در هوا، دی اکسید سولفور تایید می کند، ولی در مورد دی اکسید کربن و آلاینده های آب نتایج متنوعی مبنی بر وجود و یا عدم وجود چنین رابطه ای به دست آمده است.
پس به طور خلاصه می توان، دلایل و مکانیزم های کاهش انتشار آلاینده ها را به واسطه رشد درآمد و رشد اقتصادی در سه قالب زیر عنوان نمود:
الف- کیفیت و بهبود محیط زیست، از دیدگاه اقتصاد خرد، یک کالای لوکس محسوب می شود. بنابراین در سطوح درآمدی بالا مورد تقاضا قرار می گیرد و با افزایش سطوح درآمدی، انتشار آلاینده ها کاهش می یاید.
ب- اغییر در ترکیب کالاهای تولیدی و به ویژه گرایش به اقتصاد خدماتی، آلودگی کمتری را به دنبال دارد.
ج- بهبود در فنون تولید، رشد اقتصادی بالا و آلودگی کمتر را به ارمغان می آورد (روکا و همکاران، 2001)
چنانچه جریان شکل گیری این حوزه از مطالعات را بررسی نماییم، حکایت از آن دارند که طی چند دهه اخیر، دو جریان فکری کلی در این حوزه وجود داشته است که در نهایت به یک رویکرد سومی تبدیل شده اند. رویکرد اول به نوعی به انتهاب میان رشد اقتصادی و حفظ استانداردهای زیست محیطی می پردازد، بدین معنی که اصولا رشد اقتصادی و در نتیجه افزایش تولید و مصرف، خواه ناخواه نیازمند مواد اولیه و انرژی بیشتر به عنوان داده های تولید می باشد و متقابلا افزایش تولید زباله را به همراه دارد. به عبارت دیگر، هرچه در خلال فرآیند توسعه اقتصادی سطح درآمد افزایش یابد، در مقابل استخراج بیشتر منابع طبیعی و افزایش تخریب های زیست محیطی باعث کاهش رفاه بشر می شود. به همین جهت رشد فعالیت های اقتصادی از این حیث، نوعی خطر به حساب می آید. لذا استدلال می شود که

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه ارشد رایگان درمورد رشد اقتصادی، محیط زیست، زیست محیطی، درآمد سرانه Next Entries پایان نامه ارشد رایگان درمورد محیط زیست، زیست محیطی، درآمد سرانه، رشد اقتصادی