پایان نامه ارشد رایگان درمورد خاورمیانه، امنیت انرژی، خلیج فارس، توسعه اقتصادی

دانلود پایان نامه ارشد

نهایی…………………………………………………………………………………………………………………93
فهرست منابع………………………………………………………………………………………………………………………………………………96

مقدمه و کلیات پژوهش

مقدمه
انرژی و به طور مشخص نفت و گاز، یکی از مولفه های تاثیرگذار در تولید ثروت و قدرت در جهان کنونی به شمار می رود. اقتصاد جهانی با همه تحولاتی که در دوران پس از جنگ سرد در آن به وجود آمده همچنان به نفت و گاز وابسته است و امروزه امنیت انرژی در صدر مسائل جهانی قرار گرفته است. علت این امر روشن است: انرژی نیروی محرکه توسعه برای کشورهای صنعتی و رشد اقتصاد جهانی می باشد.
ذخایر انرژی به ویژه نفت، در بسیاری از مناطق جهان در حال افول می باشد و همزمان مصرف انرژی در حال افزایش است و هنوز چشم انداز روشنی در خصوص استفاده از منابع انرژی جایگزین و قابل رقابت در این عرصه وجود ندارد. به همین جهت مصرف کنندگان عمده انرژی و قدرت های بزرگ به منظور تامین امنیت انرژی تدابیر و جهت گیری های ویژه ای را در سیاست انرژی خود لحاظ کرده اند. تدابیر و سیاست های اتخاذ شده توسط قدرت های بزرگ اقتصادی بر حسب موقعیت و شرایط شان متفاوت است. تنوع بخشی در منابع انرژی و مسیرهای انتقال انرژی، صرفه جویی داخلی، و نیز تلاش در جهت کاهش وابستگی به واردات انرژی به خصوص از مناطق بی ثبات از جمله این تدابیر می باشند.
بی تردید منابع انرژی و مدیریت مصرف آن یکی از عوامل تاثیرگذار بر روند رشد اقتصادی چین بوده است و بدین ترتیب امنیت انرژی برای این کشور بسیار با اهمیت است. مصرف شدیدا رو به تزاید انرژی چین و اجبار به تامین آن از منابع خارجی از یک سو و نگرانی های جدی این کشور پیرامون امنیت انرژی باعث شده تا چین استراتژی متنوع سازی منابع انرژی را در دستور کار خود قرار دهد. بر مبنای این استراتژی چین تقریبا در سراسر جهان در جستجوی منابع انرژی برآمده است. خلیج فارس، آفریقا، روسیه و آسیای مرکزی کانون اصلی اعمال این استراتژی به شمار می آیند.
سیاست های انرژی چین به عنوان یک قدرت در حال خیزش در سطح جهانی از اهمین ویژه ای برخوردار است. افزایش وابستگی به نفت وارداتی، احساس رو به تزاید ناامنی در حوزه انرژی را در میان رهبران چین برانگیخته است. آنان نگرانند که اختلال در عرضه نفت و یا افزایش بسیار زیاد قیمت آن تداوم توسعه اقتصادی کشور را به خطر اندازد.
از سوی دیگر با توجه به جایگاه ممتاز جمهوری اسلامی ایران از لحاظ ژئوپولیتیکی و ژئواستراتژیکی در منطقه خلیج فارس و با دارا بودن ذخایر عظیم انرژی به نظر می رسد ایران برای گسترش روز افزون روابط خود با سایر کشورها در سطح بین المللی از ظرفیت بالایی برخوردار است. در شرایط کنونی با توجه به سیاست های غرب علیه جمهوری اسلامی ایران این کشور مبادرت به تقویت سیاست نگاه به شرق نموده که در این راستا کشور چین می تواند به عنوان گزینه مناسبی جهت فروش نفت و گاز ایران ارتقاء ضریب برای دو کشور مهم تلقی گردد. نکته حائز اهمیت این است که تبادل انرژی برای دو کشور علاوه بر تامین انرژی می تواند ابعاد سیاسی نیز داشته باشد. ایران می تواند با فروش با ثبات انرژی، قدرت ملی خود را افزایش دهد، که در این صورت در مقابل غرب دست بالا را خواهد داشت و به عنوان یک بازیگر مهم در عرصه بین المللی بین المللی نقش ایفا خواهد نمود. و در مقابل کشور چین نیز علاوه بر تامین انرژی خود می تواند برای فشار بر ایالات متحده با تقویت ایران بر اساس سیاست مشترک دو کشور مبنی بر عدم یکجانبه گرایی در زمینه وصول اهداف خود استفاده نماید که این مسائل موجب تقویت روابط دو کشور ایران و چین را فراهم خواهد آورد.

بیان مسئله
بی تردید منابع انرژی و مدیریت مصرف آن یکی از عوامل تاثیرگذار بر روند رشد اقتصادی چین بوده است و بدین ترتیب امنیت انرژی برای این کشور بسیار با اهمیت است. مصرف شدیدا رو به تزاید انرژی چین و اجبار به تامین آن از منابع خارجی از یک سو و نگرانی های جدی این کشور پیرامون امنیت انرژی باعث شده تا چین استراتژی متنوع سازی منابع انرژی را در دستور کار خود قرار دهد. بر مبنای این استراتژی چین تقریبا در سراسر جهان در جستجوی منابع انرژی برآمده است. خلیج فارس، آفریقا، روسیه و آسیای مرکزی کانون اصلی اعمال این استراتژی به شمار می آیند.افزایش وابستگی به نفت وارداتی، احساس رو به تزاید ناامنی در حوزه انرژی را در میان رهبران چین برانگیخته است. آنان نگرانند که اختلال در عرضه نفت و یا افزایش بسیار زیاد قیمت آن تداوم توسعه اقتصادی کشور را به خطر اندازد.
چین از اوایل دهه90 از کشور صادر کننده نفت به کشور وارد کننده این انرژی تبدیل شد و امروز در جایگاه دومین وارد کننده نفت دنیا پس از ایالات متحده قرار گرفته است و پیش بینی ها از استمرار روند فزاینده تقاضابرای مصرف نفت و گاز در این کشور حکایت دارد. مقامات چین، خاورمیانه را حوزه زیر سیطره ایالات متحده ارزیابی می کنند و معتقدند سیطره امریکا بر این منطقه میتواند جریان انتقال انرژی از خاورمیانه به چین را در شرایط خاص به مخاطره اندازد با این همه با عنایت به گستردگی ذخایر انرژی به ویژه نفت و گاز در خاورمیانه چین برنامه گسترش مبادلات با کشورهای منطقه در حوزه انرژی را دنبال کرده و در این زمینه توجه بسیار ویژه ای را به ایران معطوف کرده است. مبادلات چین و ایران در حوزه انرژی تحت تاثیر عوامل مختلفی قرار دارد که هم در سطح مناسبات دو جانبه و هم در سطح معادلات قدرت منطقه و فرامنطقه قابل بررسی و مطالعه است. این پایان نامه تلاش دارد مناسبات ایران و چین در حوزه انرژی را با توجه به عوامل تاثیر گذار در آن در هزاره جدید مورد بررسی قرار دهد.

اهمیت و ضرورت تحقیق
چین به عنوان یک قدرت نو ظهور در عرصه جهانی و نیاز روزافزون و فزاینده ان به انرژی نقش عمده ای را در حوزه مناسبات انرژی بازی میکند و ایران هم به عنوان کشوری دارای منابع عظیم انرژی نقش یکی از بازیگران اصلی را در این عرصه بازی میکند و این عوامل موجب پیوند و گسترش روابط دو کشور گردیده است و در راستای این روابط و مناسبات تا کنون مطلب مستقل و منسجمی به زبان فارسی بررسی و ارائه نشده است و این کاستی به ضرورت انجام این پژوهش افزوده است.

اهداف پژوهش
ارائه الگویی برای بررسی عوامل تاثیرگذار بر مناسبات انرژی میان چین و ایران و سنجش میزان تاثیر گذاری هر یک از این عوامل در مناسبات دو کشور در حوزه انرژی و ترسیم چشم انداز کنونی و اینده این روابط با توجه به نیازهای انرژی چین و فشارهای غرب.

پیشینه تحقیق
درباره مناسبات ایران و چین در حوزه انرژی در منابع فارسی اثر منسجمی در چارچوب کتاب منتشر نشده است و مطالب موجود در قالب مقاله یا گزارشهای محافل و مراکز فعال در حوزه انرژی است. البته در منابع لاتین نیز آثار موجود عمدتا در چهارچوب مقالات و گزارشهای تخصصی است که شمار این منابع نسبت به منابع فارسی بسیار بیشتر است. البته در شماری از کتابهای منتشر شده در حوزه های انرژی یا کتابهای مرتبط با چین به مباحث انرژی در بخشی از کتاب اشاره شده است که در ادامه به شماری از اثار که در انها به موضوع پرداخته شده اشاره می گردد:
کتاب اژدهای شکیبا نوشته وردی نژاد و همکاران، موضوع توسعه اقتصادی سریع چین و پیامدهای انرا مورد بررسی قرار داده است که در فصل های سوم و چهارم پایان نامه مطالب ان مورد استفاده قرار می گیرد.
کتاب مسائل نفت ایران نوشته سعید میرترابی .در این کتاب در فصل پنجم در موضوع بازیگران بزرگ بازار نفت جهان به بحث استراتژی های نفتی و انرژی چین و همچنین مبادلات این کشور با ایران در حوزه انرژی اشاره شده است.
کتاب نفت و سیاست خارجی :این کتاب مجموعه ای از مقالات در حوزه مباحث انرژی و دیپلماسی انرژی است.در شماری از مقالات کتاب نویسندگان به موضوع مسائل انرژی چین و دیپلماسی این کشور در این حوزه پرداخته و از منظری دیگر روابط ایران و چین در بخش انرژی را مورد بررسی قرار داده اند.
نخستین مقاله ای که در این زمینه می توان نام برد مقاله ای با عنوان ژئواکونومی خلیج فارس و استراتژی های اقتصادی چین و ژاپن به قلم نویسندگان زهرا پیشگاهی فرد و افسر زارع گاریزی است . در این مقاله نویسندگان اذعان دارند خلیج فارس خاستگاه ثروت کشورهای پیرامون خود و عرصه قدرت کشورهای صنعتی جهان است که هر یک به گونه ای در خلیج فارس نقش آفرینی و سیاست ویژه ای را دنبال می کنند، به گونه ای که هر دو کشور چین و ژاپن برای بالا بردن ضریب امنیتی منطقه، سیاست هایی را در خلیج فارس بر مبنای جلوگیری از تنش و حفظ ثبات منطقه به منظور تداوم جریان نفت دنبال می کنند و استراتژی های اقتصادی دو کشور مبتنی بر تضمین و ثبات امنیت انرژی در منطقه خلیج فارس است.
مقاله امنیت انرژی خاورمیانه و توسعه اقتصادی آسیا و اقیانوسیه (2008-1973) به قلم نویسندگان محمد علی شیرخانی و بیژن پیروز است. در این مقاله به طور کلی به بررسی این فرضیه پرداخته شده است که استمرار توسعه اقتصادی منطقه آسیا و اقیانوسیه به ثبات انرژی در خاورمیانه وابسته است و با وجود قرار گرفتن نفت منطقه خاورمیانه به طور سنتی در حوزه امنیتی قدرت های آمریکایی – اروپایی، بروز هر مشکلی در بازار انرژی در خاورمیانه تاثیری شدیدا منفی بر رشد و توسعه اقتصادی قدرت های نوظهور منطقه آسیا دارد.
منبع دیگر با عنوان اهداف و دیپلماسی انرژی چین به قلم نویسندگان مسعود موسوی شفایی و کلتاب دارابی است. این مقاله تصریح می کند که با توجه به وابستگی روز افزون کشورها به انرژی و تاثیرگذاری این مهم بر اولویت بندی اهداف سیاست خارجی کشورها، چین نیز با توجه به رشد بالای اقتصادی و مصرف روزافزون انرژی، تلاش های عمده ای در این زمینه انجام داده، آن گونه که متغیر انرژی به عنوان یکی از عوامل اصلی جهت دهنده سیاست خارجی این کشور محسوب شده است. در این مقاله به نگرانی های عمده چین در حوزه انرژی پرداخته شده که این کشور با استفاده از ابزار دیپلماسی انرژی در خاورمیانه، آسیای مرکزی، آفریقا و آمریکای لاتین نگرانی عمده خود را در خصوص امنیت انرژی مرتفع ساخته است.
دیگر منبع با عنوان عوامل تعیین کننده روابط ایران و چین به قلم محسن شریعتی نیاست. نویسنده در این مقاله به بررسی این مسئله پرداخته است که چه متغیرهایی به روابط ایران و چین در وضعیت کنونی شکل می دهند. نویسنده مبادلات اقتصادی و نظامی و همکاری در حوزه انرژی را عوامل توسعه بخش روابط دو کشور می داند، اگرچه روابط همکاری جویانه چین با قدرت های غربی از عوامل محدود کننده این روابط به شمار می آیند.
-در ارتباط با موضوع تحریم نفتی که در فرضیه آمده، آثاري در قالب كتاب،‌مقاله و پايان نامه مورد بررسي و مطالعه قرار گرفته اند. از جمله پايان نامه هاي مورد استفاده، ” پيامدهاي تحريم هاي اقتصادي بر توسعه صنعت نفت ايران” تأليف علي حسن تبار بوده است كه دردانشگاه آزاد اسلامي واحد چالوس تدوين شده است. اين پايان نامه به طور مشخص، آثار تحريم هاي بين المللي عليه صنعت نفت كشور را بررسي كرده و به اين نتيجه رسيده كه اين تحريم ها، روند سرمايه گذاري براي صنعت نفت كشور را كند و پرهزينه كرده است.
.-محسن شریعتی نیا در گزارشی راهبردی که در مرکز تحقیقات استراتژیک وابسته به مجمع تشخیص مصلحت نظام با عنوان چین،انرژی و خاورمیانه در سال 1384 منتشر کرده به موضوع تأثیر سیاست های نفتی چین بر منطقه خاورمیانه پرداخته است.ایده نویسنده گزارش این است که نیاز فزاینده چین به انرژی از یک سو و قرار گرفتن بیش از 70% منابع انرژی جهان در خاورمیانه از سوی دیگر، به احتمال قریب به یقین چین را از ”حاشیه به متن“ خاورمیانه خواهد آورد. بدین معنی که این کشور را به طور جدی‌تری درگیر تحولات ای

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه ارشد رایگان درمورد امنیت انرژی، ایران و چین، نفت و گاز، اقتصاد انرژی Next Entries پایان نامه ارشد رایگان درمورد دیپلماسی انرژی، امنیت انرژی، نفت وگاز، سیاست خارجی