پایان نامه ارشد رایگان درمورد توسعه پایدار، توسعه پاید، منابع طبیعی، ارزیابی توسعه پایدار

دانلود پایان نامه ارشد

نمودارهای علّی- حلقوی به شناسایی حلقههای اصلی بازخوردی میپردازد و به تمییز بین ماهیت متغیرهای مرتبط کاری ندارد. نمودارهای علّی- حلقوی در پویایی سیستم دو نقش مهم ایفا میکنند(حمیدی زاده،35:1379):
در طول تدوین مدل، به‌صورت ساختار مقدماتی فرضیههای علّی به مدل‌سازی کمک میکند.
تصویر ساده‌ای از مدل ارائه میدهند.
معادلات ریاضی در طول زمان برای تبیین و پیشبینی متغیرهای مدل و شناسایی رفتار آن‌ها یا یکدیگر مورداستفاده قرار میگیرند.
جمعبندی و نتیجهگیری:
توسعه و پیشرفت لازمه زندگی ادمی است و او از آغاز آفرینش سعی نموده تا با تفکر و اندیشه که تنها وجه تمایز او با سایر جانوران است، پستی و بلندیهای مسیر زندگیاش را هموار کرده و همواره به جلو گام بردارد. این وضع او را تا انقلاب صنعتی پیش آورد و از آنجا بود که اولین گامهای خود را برای زیاده خواهی از طبیعت برداشت و این حرکت ادامه یافت تا در اواسط نمیه دوم قرن بیستم، افزایش جمعیت، بهرهگیری بی حد و حصر از منابع، آلودگیهای محیطی، فقز، نابرابری و خطر محیطزیست، اندیشه ادمی را به سوی رهیافتی جدید به نام توسعه پایدار، در حمایت از محیط زیست سیر داد.این رهیافت با حوزه گستردهای که در سطوح مختلف جهانی، ملی و منطقهای شامل میشود با توجه عمیق خود به انسان سعی دارد که حق آیندگان را به امروزیها بشناساند و استفاده بهینه از منابع را برای پایداری زندگی در این کره خاکی توصیه نموده و چگونگی دستیابی به توسعه پایدار انسان مدار را یادآور شود.
در یک جمع بندی می توان بیان داشت که مفاهیم مختلفی از پارادایم توسعه پایدار ارائه شده است . اصطلاح توسعه پایدار را اولین بار کمیسیون جهانی محیط‌زیست و توسعه ارائه داد، توسعه پایدار را به‌عنوان توسعه تعریف کرد که نیازهای نسل فعلی را بدون ایجاد اشکال در توانایی نسلهای آینده در برآوردن احتیاجات خود تأمین میکند. به طور خلاصه میتوان گفت توسعه پایدار همواره در مباحث خود به موارد ذیل تأکید دارد:
الف) به هم پیوستگی محیط زیست و توسعه اقتصادی، به عنوان اساس بحث؛
ب) اهمیت افراد در دستیابی به توسعه‏ای پایدار و توجه به مردم به عنوان محور توسعه و تلاش در جهت برقراری زمینه‏های مشارکت و همچنین توجه به آموزش تصمیم گیران و عموم مردم؛
ج) توجه به توسعه درونی در چارچوب محدودیتهای منابع طبیعی؛
د) کمک به فقرا و تهیدستان؛ چرا که راهی جز تخریب و آلودگی محیط زیست برای این گروه باقی نمانده است؛
ه) تلاش برای برقراری عدالت درون نسلی و عدالت بین نسلی و سعی برای عدالت اجتماعی.
با توجه به آنچه در این فصل بیان شد میتوان نتیجه گرفت که توسعه یک مفهوم تک بعدی نیست و دارای ابعاد اجتماعی، اقتصادی و زیست محیطی است.همچنین از میان تعاریف ارائه شده از توسعه میتوان توسعه پایدار روستایی را این گونه تعریف کرد: اداره نواحی روستایی به طریقی که نیازهای نسلهای فعلی برآورد شود بدون آنکه توانایی نسلهای آینده در برآوردن نیازهایشان به مخاطره افتد.

مقدمه:
با استفاده از مطالعات انجامشده درزمینه ارزیابی توسعه پایدار و همچنین تکیه‌بر رویکرد سیستمی، 45 شاخص در سه بعد اقتصادی، اجتماعی و زیستمحیطی شناسایی و ایجاد گردید. سپس به‌منظور دستیابی به دادهها برای شاخصها و معرف‌ها از پرسشنامه محقق ساخته استفاده‌شده است. پرسشنامه بر اساس مبانی نظری و شاخصهای موردنظر و متناسب با شرایط منطقه تدوین گردید و در میان دهیاران یا شوراهای اسلامی 65 روستای بخش حُمیل توزیع شد.
در این فصل سعی شده فرضیات تحقیق عملیاتی شده، سپس جامعه آماری و منطقه موردمطالعه ازلحاظ جمعیت، وضعیت طبیعی سکونتگاهها، راههای ارتباطی، خطوط گسل فعال و غیرفعال منطقه، رودخانه اصلی، عوامل و عناصر اقلیمی(ارتفاع، شیب، دما، بارش) به‌صورت اجمالی معرفی شود. و در پایان با تشریح ابزارها و روشهای گردآوری و تجزیه‌وتحلیل دادهها، مدل تحلیلی تحقیق ارائه گردید.
کلیات روش تحقیق:
پژوهش حاضر با توجه اهداف و شاخصهای برگزیده درصدد آن است که توسعه پایدار را در بخش حُمیل با رویکردی سیستمی سنجش و ارزیابی نماید. این عمل با شبیهسازی و مدلسازی از توسعه منطقه موردمطالعه و ارائه چندین سناریو انجام میگیرد.بر همین اساس میتوان گفت این پژوهش ازنظر روش پژوهش توصیفی- تحلیلی و ازنظر هدف کاربردی میباشد.همچنین در این مدل از روش اسنادی و میدانی برای جمعآوری اطلاعات استفاده‌شده است. شاخصهای لازم برای ارزیابی توسعه پایدار منطقه نیز با رویکردی سیستمی و کلنگر و با استفاده از تجربیات مطالعات پیشین ساخته و انتخاب‌شده‌اند. سپس با توجه به شاخصهای انتخابی پرسشنامه تدوین شد. در پرسشنامه طراحی‌شده سعی شد که گویه‌های مطرح‌شده تمام ابعاد و شاخصهای توسعه پایدار را تحت پوشش قرار دهد تا بتوان به نتایج دقیقتری در پژوهش رسید. پرسشنامه در میان دهیاران 65 روستای بخش حُمیل که تمام روستاهای بخش را پوشش میدهد توزیع گردید. بعد از انجام مراحل ذکرشده واحد هر یک از متغیرها با استفاده از استانداردسازی، برای ورود به مدلسازی و تحلیلی سیستمی یکسان گردید و در پایان توسعه روستاهای بخش حُمیل برای ارزیابی، شبیه‌سازی شد.
عملیاتی نمودن فرضیات:
هدف از این تحقیق همان‌طور که ذکر شد ارزیابی توسعه پایدار میباشد. اینکه چگونه میتوان توسعه را ارزیابی کرد، سؤالی است که با بررسی روشها، چهارچوبها و معرفهای مناسب انجام میشود. مسائل پیچیده توسعه پایدار، نیازمند مجموعههایی به‌هم‌پیوسته از معرفها یا ترکیبی از معرفها در قالب شاخصها است (افتخاری، 1382: 24). شاخصها به‌عنوان واژههای دارای مفهوم ضمنی، وسیلهای هستند که ارزیابی پیشرفتهای آینده را فراهم میآورند و از طرفی دیگر مقصد و هدف را بیان میکنند(Patrick, 2002:5) همچنین شاخصها مجموعه دادههای مخصوص یا دگرگون‌شده هستند که اطلاعات ضروری را برای سیاستگذاران و عموم مردم فراهم میآورند (Miranda, 1999: 74). درنتیجه میتوان گفت که شاخصها ابزاری قدرتمند برای کاهش پیچیدگی سیستمها و کامل کردن اطلاعات سیستمهای پیچیده میباشند (Wiren, 2000: 68). بنابراین در این پژوهش بر اساس مطالعات صورت گرفته سعی شده است که با استفاده از رویکرد سیستمی و مطالعات پیشین شاخصهایی متناسب با منطقه موردمطالعه انتخاب شود.
برای عملیاتی نمودن فرضیات باید متغیرهای یک تحقیق قابلیت سنجش و اندازهگیری را پیدا کنند. یعنی باید شاخصها به مفاهیم عینیتری تبدیل شوند که بتوان آن‌ها را مشخص و اندازهگیری کرد تا بتوان فرضیات را ارزیابی نمود. تعریف عملیاتی، یک مفهوم و به بیان دقیق‌تر، یک متغیر را به‌صورت اعمال و اموری که در مطالعه به‌عنوان معرف و معادل آن مشخص می‌شوند، تعریف می‌کند و این امکان را فراهم می‌آورد که مورداندازه‌گیری قرار گیرند.(lary, 2002: 15) درواقع هدف از عملیاتی نمودن فرضیات، دادن قابلیت سنجش و اندازهگیری به فرضیات است و این‌زمانی امکانپذیر است که متغیرهای تحقیق به‌صورت کمی بیان شوند.بنابراین باید از دل شاخصها که بعد مفهومی دارند معرفهای قابل‌اندازه‌گیری و ارزیابی تعریف شوند. در جدول(3-1) شاخصهای انتخابی در سه بعد زیستمحیطی، اقتصادی و اجتماعی به همراه معرفهای هر یک از شاخصها به‌منظور ارزیابی توسعه پایدار روستاهای بخش حُمیل در جدول(3-1) بیان‌شده است.

جدول 3-1: شاخصها و معرفهای توسعه پایدار روستایی
بٌعد
شاخصها
معرفها
بعد زیست‌محیطی
موجودیت منابع طبیعی
سرانه زمین آبی
سرانه زمین دیم
سرانه اراضی باغی
سرانه دام
میانگین اندازه زمین
تعداد چاههای عمیق روستا
میزان بارندگی

تنوع منابع طبیعی
تنوع منابع آب کشاورزی
تنوع محصولات زراعی و دامی
تنوع دام
تنوع ارتفاع

توزیع منابع طبیعی
توزیع عادلانه منابع طبیعی
درصد مالکیت اراضی
درصد مالکیت منابع آب کشاورزی

کارایی منابع طبیعی
بازده گندم و جو
کیفیت خاک
کیفیت آب
کیفیت پوشش گیاهی

آسیب‌پذیری منابع طبیعی
میزان کاهش منابع آبی
میزان آلودگی هوا
میزان زلزله‌خیز بودن
میزان سیل‌خیز بودن
ارتفاع مناسب
دوری از گسل
شیب مناسب

تخریب منابع طبیعی
میزان استفاده از سموم شیمیایی در هر هکتار
میزان آلودگی آبی و خاکی
درصد فرسایش خاک
میزان فعالیتهای انسانی در تخریب پوشش گیاهی

کشاورزی ارگانیک
درصد کشت محصولات ارگانیک
درصد استفاده از کود حیوانی یا گیاهی(کمپوست)

حفاظت از منابع طبیعی
درصد مراتع حفاظت‌شده
درصد ممنوعیت شکار
میزان اقدامات انجام‌شده برای جلوگیری از فرسایش خاک
درصد آگاهی مردم در حفاظت از محیط طبیعی
نحوه دفع زباله
نحوه دفع فاضلاب

مدیریت منابع طبیعی
نحوه مدیریت منابع طبیعی
عملکرد مدیریت منابع طبیعی

سرزندگی منابع طبیعی
وضعیت بهداشت محیطی سکونتگاه‌ها
وجود تنوع حیات جانوری و گیاهی در منطقه
وجود چشماندازهای بکر و آبادانی در منطقه

رفاه اجتماعی

درصد خانوار در هر واحد مسکونی
کیفیت مسکن
جمعیت زیرخط فقر
بُعد
شاخصها
معرفها
بعد اجتماعی
امنیت اجتماعی
تعداد خانوارهای تحت پوشش صندوق بیمه اجتماعی
تعداد سرقت انجام‌شده در یک سال گذشته
تعداد زندانیان
اجبار به مهاجرت

کیفیت زندگی
میزان فاصله دسترسی به خدمات آموزشی
میزان فاصله دسترسی به خدمات بهداشتی
میزان مالکیت مسکن و ماشین

رضایتمندی
میزان رضایت از زندگی
میزان رضایت از خدمات آموزشی
میزان رضایت خدمات بهداشتی
میزان رضایت خدمات کشاورزی
میزان رضایت دهیار و شورا از همکاری مردم
میزان رضایت دهیار از دولت و ادارات مربوط به امور روستا

اعتماد
میزان رقابتهای محلهای
درصد اعتماد به نهادهای دولتی و محلی
درصد اعتماد به هم‌محلی‌ها و هم‌ولایتی‌ها(شهروندان روستا)

همبستگی
میزان همیاری مردم در امور روستا
وجود تعاونیهای سنتی
وجود صندوق قرض‌الحسنه مردمی

تعلق مکانی
میزان علاقه به ماندگاری در روستا
میزان مهاجرت
میزان سرمایهگذاری روستایان در محل زندگی خود

مسئولیت‌پذیری اجتماعی
میزان تمایل افراد به عضویت در شورای روستا
میزان توجه مردم در حفظ و نگهداری اموال دولتی

تعداد و تنوع نهادها
تعداد نهادهای فعال در هر روستا
نوع نهادهای فعال در هر روستا

درصد عضویت در نهادها
درصد عضویت روستاییان در نهادهای دولتی
درصد عضویت در هیئتهای مذهبی و تعاونی‌ها

مشارکت نهادی
درصد افراد شرکت‌کننده در انتخابات ملی
مشارکت در انجام طرحهای روستایی(طرح هادی)
درصد افراد شرکت‌کننده در آخرین انتخابات محلی

قدرت نهادی
تعداد سهام‌داران نهادهای تولیدی
میزان سرمایه نهادها

اثربخشی نهادی
میزان تأثیر نهادها در تصمیمات دولتی و مردمی
میزان تأثیر نهادها در اداره امور روستا

رضایتمندی نهادی
میزان رضایت از عملکرد نهادها

عدالت اجتماعی
برابری در فرصتها برای آموزش
میزان اشتغال زنان و مردان
میزان باسوادی زنان و مردان
توزیع مناسب منابع مالی به‌صورت عادلانه

جمعیت
اندازه جمعیت
نرخ رشد جمعیت
نرخ مرگ‌ومیر
نرخ تولد
نرخ مهاجرت
درصد جمعیت 10 تا 65(جمعیت فعال)

شاخصها
معرفها

آموزش
نسبت معلم به دانش‌آموز
نسبت کلاس به دانش‌آموز
درصد باسوادی
تعداد آموزشگاهها

سلامت
نرخ مرگ‌ومیر کودکان زیر 5 سال
درصد خانوارهای برخوردار از سیستم دفع فاضلاب
درصد خانوارهای برخوردار از آب آشامیدنی سالم
تعداد مبتلایان به بیماریهای خاص
نحوه جمعآوری زباله

تغذیه مناسب
تعداد مبتلایان به سوءتغذیه
بعد اقتصادی
اشتغال
تعداد شاغلین

سطح درآمد
درآمد متوسط
هزینه متوسط

اشتغال‌زایی
درصد اشتغال ایجادشده در روستا در یک سال اخیر

رضایت از فعالیت اقتصادی
درصد رضایت شغلی
منبع: باسل 1386، افتخاری و آقایاری هیر 1386، پورطاهری و همکاران 1389، OECD 2004
شاخصها و معرفهای پایداری مهمترین

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه ارشد رایگان درمورد رویکرد سیستمی، توسعه پاید، توسعه پایدار، مدل‌سازی Next Entries پایان نامه ارشد رایگان با موضوع سهم بازار، نوسان پذیری، ضریب همبستگی، عملکرد آتی