پایان نامه ارشد رایگان درمورد تخت جمشید، هخامنشیان، ایران باستان، بین النهرین

دانلود پایان نامه ارشد

حافظه ، خودداری ، زیرکی ، شرم ، صبر ، طول عمر ، عقل ، قدرت ، کندی ، ناهنجاری بیان شما است . در باورهای قومی و اساطیری ، مرکب شده خدایان یا پادشاهان ، در نشانه های نجابت خانوادگی ، سمبل بلند پروازی تیزهوشی ، شهامت و عقل … جانوری که توسط حیوانات کوچکتر از خود فریب می خورد .
خرطوم فیل علامت باران و برق است .
به هر حال ، استفاده از فیل در جنگ در خاور نزدیک ، تا قرن چهارم قبل از میلاد ، زمانی که فیل های هندی در سپاه داریوش سوم در نبرد گوگمل ظاهر شدند ، مرسوم نبود .
هرودوت به « بیست دندان عظیم فیل » بابت خراج حبشی ها به ایران ، که دو سال یک بار تحویل می شده ، اشاره کرده است .
شاید همین دندان هاست که ، بر سنگ های تخت جمشید حمل آنها به وسیله فرستادگان حبشی نقر شده است .
داریوش کبیر برای ساختن کاخ خود در شوش از عاج هایی که از حبشه ، سند آورده شده بود استفاده کرد . تعدادی شی ء ساخته شده از عاج مربوط به دوره ی هخامنشی در شوش کشف شده است .
به چند دلیل محتمل این بی توجهی نسبت به فیل را می توان ارائه کرد . یکی از این دلایل بی اعتمادی به سلاح جدید است .
نگرش هخامنشیان تا چه حد از نفوذ اولیه ی زرتشتی ها متاثر باشد جالب است . در ابتدا زرتشتیان فیل را در رده حیوانات وابسته به دیو یا اهریمن به حساب می آوردند ، ولی در زمان سلسله ساسانیان و شاید در نتیجه نفوذ هندیان ، فیل به مظهر اقتدار و نیز ستون اصلی سپاهیان ساسانی مبدل شد .
در تصاویر مربوط به فیل از زمان هخامنشیان به بعد چیزی که دارای اهمیت است تصاویری از عاج فیل است که ، در تخت جمشید یافت شده که نشان می دهد عاج فیل اهمیت داشته .251
5-5-6 ماهی :
مهمترین اثر مربوط به ماهی نقش برجسته کاخی در پاسارگاد است . این نقش که قسمت عمده آن از بین رفته است مربوط به کاهن آیین خدای ائا است . « کاهن مطابق هزاره اول پیش از میلاد لباس و تزئیناتی به شکل ماهی دارد » و می توان گفت : کاهن از کمر به پایین به شکل ماهی است ائا خدای بزرگ بین النهرین و سمبل آن آب و گاهی ماهی است . این نقش از بین النهرین به هنر هخامنشی راه یافته است . « ائا را خدای عقل و خرد ، خدای دریاها و آب ها و خدای خیر و شفا دانسته اند » .
در دوره ی پارت هیچ گونه اثری که دربر گیرنده نقش ماهی باشد ، پیدا نشده است .
درخت زندگی که درخت اساطیری است ، برای ایرانیان باستان گاهی مقدس بوده بنا به گفته « وستاسر خوش کرتیس» ماهی به نام کر اطراف این درخت شنا می کند و از آن نگهداری می کند.
خمره هایی با قالب سیمین کشف شده است که تصویر دو پرنده در آن نقش بسته است . بدن آنها مرکب از ماهی انسان نما و سرهای حیوانی است .252

بخش ششم
5-6 نقوش گیاهی در ایران باستان :
5-6-1 درخت زندگی :
در بین النهرین «درخت زندگی» ترکیبی از رستنی های گوناگون است که ، به علت عمر طولانی و زیبایی و سودمندی مقدس شمرده می شوند ، از قبیل : درخت سدر که چوبش گران بهاست ، نخل که خرما می دهد ، تاک بن با بار خوشه های انگور و درخت انار ، نماد باروری که میوه اش آبستن صدها دانه است .
«درخت زندگی » معمولاً در تصاویر و نقوش ، میان دو راهب و کاهن یا دو جانور افسانه ای ( شیر دال ، بز وحشی ، شیر … )قرار دارد که نگاهبانش به شمار می روند .
درخت زندگی رمز نیروی مقدس و بیمناکی محسوب می شود .
مفهوم نمادین درخت از هر نظر ، حتی امروز که در عصری غیر آیینی به سر می بریم بسیاری از شوون فرهنگ و زندگی مردم آمیخته است .253
در ایران ، نخستین نمونه های گیاهی روی سفال ها ، مهرها و سنگ ها یافته می شود . دنیای عیلامی که همان دنیای ایرانی است ، پر از تصویرهای گیاهی است که ، مرکز و منبع درخت است . مثل مفرغ های لرستان ، مارلیک ، املش ، زیویه ، در زمان ایرانیان ، آریایی ، عصر مادها ، هخامنشیان و پارتیان تصویر آیینی درخت را همچنان می بینیم .
درخت در کهن ترین تصویرش ، بنابر توصیفی که از آن در اساطیر اولیه شده ، درخت کیهانی غول پیکری است که ، رمز آفرینش کیهان است . نوک این درخت همه ی سقف آسمان را پوشانده است .
در ایران دوره ی هخامنشی و ساسانی درخت سرو درخت زندگی به شمار می رفته است و نیز درخت نخل ؛ انجیر ، درخت سدر ، زیتون و درخت چنار در ایران مقدس شمرده می شوند . همچنین برخی از درختان میوه مانند زیتون ، انجیر ، سیب ، انگور و انار را از درختان بهشتی می دانند .254
5-6-2 درخت سرو و خرما :
سرو درخت همیشه سبز معروف ، در عربی ، سرو و سروه ( در حال افراد و جمع شجره الحیه نامیده می شود ؛ چه گویند هر جا که سرو است مار هم هست . اصلاً سرو کلمه ای اکدی دانسته اند و آن نام درختی است که ، در سرزمین جزیره ی سیسیل ، وجود دارد و در لبنان و کوه های قبرس – که اصلاً با کلمه سرو همراه است نیز کاشته می شود ….)
این درخت راست مانند مورد و سداب و هوم مقدس از دیرباز ، علامت خاص ایرانیان بوده است . صفت آزادگی به سرو یادگار ارتباط آن با ناهید است که ، در اساطیر و افسانه ها نهاد آزادی و آزادگی به شمار می رود .
درخت کاح یا سرو ویژه ی خورشید است . درختی همیشه سبز و با طراوت کنایه از زندگی است ، اما در این باره برخی او را وابسته ی ماه می دانند .
هنوز هم مکان های مذهبی در ایران با سرو احاطه می شوند . زرتشت در اوستا به نوعی از سرو اشاره می کند و آن را درختی بهشتی خطاب می کند که برگش دانش است و برش خرد و هر کس میوه آن را بچشد جاودانه خواهد بود .
درخت سرو درختی است همیشه سبیز و تا حدودی جنبه مذهبی هم دارد . نمونه ای از این درخت را می توان در زمان هخامنشی در بدنه پلکان های شرقی کاخ آپادانای تخت جمشید مشاهده نمود ، زیرا در نظر ایرانیان باستان در آن زمان درخت سرو از اهمیت زیادی برخوردار بوده و سمبل گیاهی نامیده می شده است . ضمن اینکه به درخت زندگی در میان مردم مشهور بوده است .
درباره ی درخت نخل (خرما) نزد هنر هخامنشی و ساسانی درختی مقدس نام برده شده است و ما نمونه هایی از آن را در زمان ساسانی در گچ بری های بیشاپور می توانیم ببینیم که درون این کنگره ها یک درخت خرمای تزئینی سربرافراشته هر نخل دو جفت برگ خرما به شکل بال دارد که یکی در بالای دیگری است بال های برگ خرمایی امکان دارد اصیل ترین شکل برگ خرمای تزئینی ساسانی باشد .
در ایران باستان درخت خرما مقدس شمرده شده و میوه های آن جنبه باروری دارد . همچنین در زمان هخامنشی و ساسانی به درخت زندگی مطرح بوده است .255
نیلوفر ( نیلو ، نیلپر ، نیلوپره ، …) یا پیچک و یا «لوتوس»256 ، ( لتوس ، لوطوس) نام همگانی یک گروه از گل ها و گیاهانی است ، که در فارسی گل آبزاد یا گل زندگی و آفرینش و یا نیلوفر آبی نامیده می شود .
در اساطیر کهن ایرانی نیلوفر گل ناهید به شمار می رفته و ناهید تصور اصلی مادینه ی هستی در روایات دینی ایران قدیم بوده است که از جهاتی با معتقدات هندیان باستان مشابه است .
سابقه کهن و اساطیری نیلوفر نزد ایرانیان و هندیان به حدی است که آثار نیلوفر هشت و دوازده و حتی هزار برگ را در معماری و آثار باستانی این دو قوم به وضوح می توان دید .
در روایات کهن ایران گل نیلوفر (لوتوس) را جای نگهداری تخمه یا فر زردشت ، که در آب نگه داری می شد می دانستند و از این رو ، نیلوفر با آیین مهری پیوستگی نزدیک می یابد .
در ایران باستان که نیلوفر سمبل و نشانه زندگی و آفرینش است ابتدای آن در آیین مهر ظهور پیدا می کند و به گفته بودا در صحنه ی زایش مهر ، آن چیزی که مانند میوه ی کاج است و مهر از آن بیرون می آید غنچه ی نیلوفر است نه صخره ولی تصویر خاصی از این صحنه ها اختیار ما نیست .
در زمان هخامنشی این گل در مراسم رسمی و درباری متجلی می شده است و در صحنه هایی چند در حجاری های تخت جمشید می توان به نقش این گل پی برد ، نمونه ای از تصویر این گل در بدنه پلکان شرقی کاخ آپادانا در تخت جمشید ترسیم شده است .
گل نیلوفر را می توان در تخت جمشید از جمله ستون های تخت جمشید (سرستون ها که بعضی حیوانات اساطیری روی آن قرار گرفته اند می توان دید ) در تالار صد ستون نقوش بالای تخت شاه می توان مشاهده کرد که در پایین پای نقش شیر جای گرفته است .257
بیشتر نقوش گیاهی در زمان هخامنشی یا به صورت تکی یا با ترکیب حیوانات حجاری ها و نقوش برجسته به کار برده می شدند که ، به طور نمونه می توان به نقش آدم شیر که به صورت اساطیری و با کلاه آشوری در تخت جمشید حجاری شده اشاره نمود .
در قسمت های دیگر تخت جمشید ما به یک سری از ریتون ها و ساغرهای فلزی ظروف سنگی بزرگ برمی خوریم که در بالا و دهنه ی این ظروف نقش این گل زیبا روی آنها حک شده و در پایین این ساغرها یا ظروف بزرگ نقوش حیوانی آورده شده است .258
5-6-3 گیاه هومه (هوم) :
هوم ایرانی (در هند سومه) در ذهن غربیان تصوری تقریباً دست نیافتنی و در عین حال بس آشنا است ، هوم هم گیاه و هم خدا است . مناسک فشردن این گیاه با شماری از پدیده های آسمانی چون تابش خورشید و بارش باران پیوستگی دارد .259
درخت چنار در ایران باستان وجه مشترکی با شاه داشت . همچنان که شاه مظهر انسانی نیروهای برکت بخشنده آسمانی بود ، چنار کهن نیز مظهر نباتی این نیروها بود .
شاهان هخامنشی بنا به سنت آسیای غربی – مدیترانه ای ، حافظ این مظهر گیاهی بودند ، به عقیده فریزر تنها تفاوت در این است که این درخت در ایران مظهری زرین داشت و در دربار نگهداری می شد .
بسیاری از شرق شناسان مجموعه کاخ های تخت جمشید را به مثابه باغ سنگی زیبا و یا یک بیشه مقدس تصور کرده اند ، زیرا در نقش برجسته های آنجا هم با درختان « نخل و سرو » سر و کار داریم و هم اینکه ستون های کاخ ها تداعی کننده درختان هستند .
در زمان هخامنشیان در ایران زمین « پایری دئزه » ها یا فردوس ها ، باغ های بزرگ و پر شکوهی بودند که شهرت بسیار داشتند . به نقل از مورخان یونانی ، آنها مکان هایی بودند با درختان انبوه و تناور که آب در میان آنها روان بوده و چهارپایان بسیار در آنها پرورش می یافتند .
5-6-4 نخل :
درخت نخل نماد حاصلخیزی در مصر و بین النهرین به شمار می آید . نخستین تصویرهای درخت مقدس را با تصویری از نخل نشان داده اند . در مصر درخت نخل نماد افزایش محصولات بود و به طور کلی به هراه پاپیروس ، علامات اشرافی مصر علیا و سفلا را تشکیل می داد . درخت نخل در نزد خدای خورشید «رع» ، مقدس بود و به عنوان جایگاه او به شمار می آمد . همچنین بعدها در فرهنگ مسیحی ، نخل نشانه مریم عذرا در بکرزایی مقدس و نشانه اغلب شهیدان عیسوی است . نخل همیشه راست می روید و هرگز شاخ و برگش نمی ریزد و دائماً سرسبز است .260
5-6-5 گل نیلوفر در نگاره های تخت جمشید :
گل نیلوفر یا گل خورشید قبل از هخامنشیان دارای سابقه و احترام بسیار بود تا جاییکه نقش آن بر حاشیه پیاله ها ( پیاله طلایی املش) ، ظروف سفالی نقش دار سیلک ، دسته خنجر (دسته خنجر لرستان) و دیوار نگاره های تخت جمشید ، شوش و … دیده می شود . استمرار این نقش ورجاوند و مقدس بر جام ها و ساغرهای زرین ، بر حواشی جامه های هخامنشیان ، بر ستون های تخت جمشید و در دست شاهان هخامنشی ( شاخه گل نیلوفر نمادی از صلح و زندگی) و در دست بسیاری از نمایندگان ملل ( در نقوش برجسته تخت جمشید ) به نشانه شادباش ، همگی بازگو کننده اعتقاد و احترام به این گیاه و هدیه اهورایی است . در اساطیر کهن ایرانی گل ناهید (آناهیتا) ، تصور اصلی مادینه هستی در روایات دینی ایران قدیم بوده است ، که از جهاتی با معتقدات هندیان باستان مشابه است .
جنبه تقدس نیلوفر به محیط آبی آن برمی گردد.
گل نیلوفر مظهر تجدید حیات شمسی به شمار می رود .
نیلوفر نماد کمال است ، زیرا برگ ها ، گل ها و میوه اش دایره ای شکل هستند و دایره خود از این جهت که کامل ترین شکل است نماد کمال به شمار می آید .
نیلوفر یعنی شکفتن معنوی . زیرا ریشه هایش در لجن است و با این حال به سمت بالا و آسمان می روید . از آب های تیره خارج می شود و گل هایش زیر نور خورشید و روشنایی

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه ارشد رایگان درمورد تخت جمشید، دوره ی هخامنشی، هخامنشیان، نقش برجسته Next Entries پایان نامه رایگان با موضوع بازآفرینی، زبان مقصد، زبان فارسی، زبان مبدأ