پایان نامه ارشد رایگان درمورد تخت جمشید، مجسمه سازی، بین النهرین، شاهنشاهی هخامنشی

دانلود پایان نامه ارشد

ظروف نقره که به شکل بز کوهی است در سال 1734 در اوستا کامینگورسگ در سیبریه به دست آمده اند که اکنون در موزه ارمیتاژ می باشد .107
نیز نقوش جنگ حیوانات و نقاشی قوها و نخل های کوچک که در این نواحی دور افتاده تقلید می شده فقط می توانسته است از آثار هخامنشی الهام گرفته باشد و کشف قالیچه های ایرانی که مربوط به قرن پنجم بوده اند و در گورستان پازیریک به دست آمده رابط مستقیم هخامنشی را با این نواحی آشکارا نشان می دهد . یکی از نمونه های اثر هنر و سبک هخامنشی بر روی هنر آلتائی و سکائی سبک ظریف کاری هائی است که در نقش کوچکی از حیوانات با عضله های پائین افتاده و مدور که آن نیز از روی سبک کارهای قرن پنجم هخامنشی تقلید شده بود .
مصری ها بیش از بقیه ملل تابعه ، دائماً در تلاش بوده اند که خود را از زیر سلطه ایرانیان بیرون کشند . آن اندازه که هنرمندان و صنعتگران ایرانی از سبک و طرح های مصری اقتباس و بهره برداری کرده اند مصری ها متقابلاً چیزی از ایران نگرفته اند سبک و اثر مصری در کاشی کاری و حجاری های قصور ایرانی به چشم می خورد ولی نفوذ ایران بر روی سلسله بیست هفتم مصر به جز از نظر مجسمه سازی آنقدرها نبوده است . معرف نفوذ هخامنشی تعدادی نقش شیرهای کوچک که روی پا بلند شده اند در تل المقدم دیده شده ( مصری ها تا قبل از این تاریخ با این سبک آشنائی نداشته اند ) تل المقدم محل معبد ماهی در لئون توپلیس بوده که معابد خدایان شیرنمای مصر در آنجا بنا شده . عضلات کفل شیرها به طور مدور با فرو رفتگی به منظور آنکه در آن تزئینات دیگری قرار گیرد ساخته شده است .
کاشی های براق که ساخت کاپتوس و قنطیر بوده شباهت نزدیکی با سنگ های صیقلی شده و کاشی های عقاب های هوروس که در نقش های تخت جمشید است دارند . بعضی از اشیاء ممکن است از ایران وارد شده باشند . مثل یک طلسم سنگی که از سر شیر و بز کوهی ساخته شده و در موزه بروکلین در آمریکا و یک غلاف چوبی در موزه بریتانیا و یک لوحه روی آن یک ردیف از حیواناتی به سبک هنر هخامنشی حکاکی شده .
اگر وجود این اشیاء را شاهد کافی به مدعای رابطه هنر ایران و مصر بدانیم ثابت می شود که زرگری مصری و ایرانی در این دو سرزمین مبادله می شده و هر یک نمونه ای از هنر خود را در کشور دیگری به جای می گذاشته است . در پیش نیز اشاره به ظروف نقره سبک هخامنشی نموده ایم که دارای نقوش به شکل برگ و درخت بوده و در ثموئیز به دست آمده . گودی این ظروف نقره ای اشاره به قدمت آنها حتی پیش از زمان سلطنت خشایارشا می نماید .108
بنای اعجاب انگیزی که در ممفیس به دست آمده عبارت از نقش نقر شده ای است که در موزه برلین بوده ، از تشییع جنازه یک نجیب زاده مادی با ایرانی . جسد این اعیان زاده را بر روی یک تخت که بالش های بسیار روی آن قرار دارد گذاشته اند این تخت و همچنین میزهای کوچک که در جلو آن قرار دارد سبک آسوری یا هخامنشی را دارند موهای سر و ریش او مجعد و شبیه به یک آسوری یا ایرانی است ولی جامه آستین دار و کلاه بلند که بالای آن مدور است و نسبت او را به ماد می رساند شبیه البسه مادی های نقوش تخت جمشید می باشد . نقش افرادی که همراه جنازه هستند نیز جالب و قابل اهمیت است . دو زن که در بالای سر تخت ایستاده اند جامه های خود را از سینه دریده و مشغول کندن گیسوان می باشند احتمالاً عزاداران و شیون کننده های حرفه ای مصری بوده اند که برای این گونه مراسم اجیر می شده اند . ولی دو مرد که در پائین پای جنازه ایستاده اند شلوار به پا و روپوش هائی که تا زانو آمده به تن کرده اند کلاهشان شبیه کلاه نجیبزاده در گذشته می باشد و یقیناً مادی و یا سکائی بوده اند .109
بدین ترتیب ، شاهد ایجاد هنری در این دوره ایم که هر چند ملل و اقوام گوناگون در کار آن شرکت داشته اند ، جوهر ملی و قومی ایرانی چنان در آن نهاد شده بود که این هنر اختصاص به ایران عهد هخامنشی یافته ، به نام آن در تاریخ ثبت و ضبط شده و مورد تقلید نسل های آینده ، طی قرون قرار گرفته است و امروز ، بقایای آن زینت بخش موزه های جهان است .
آجرهای داخل بنا اغلب رنگی و نقش دار و با آهک و شن ساخته و روی آن لعاب داده می شد تا براق باشد . این آجرها و سنگ های تراشیده شده ، با نقش انواع حیوانات ، به خصوص شیر ، گاو بالدار ، حیوانات افسانه ای که آمیزه ای از شیر و شاهین بود و گل و بوته ، به خصوص نیلوفر آبی هشت پر که از مختصات هنر هخامنشی است ، منقوش می شد.
مجسمه های بزرگ آناهیتا که از زمان اردشیر دوم به بعد ساخته می شد ، از جمله تندیس های معروفند . مجسمه سازی هخامنشی از هنر یونانی تاثیر پذیرفته بود . گذشته از نقوش برجسته و مجسمه ها ، از این دوره نمونه های بسیار زیبا و مهمی از انواع هنرها موجود است که عبارتند از : چوبکاری ، اثاث کاخ ها با تزیینات زرین ، سیمین و مفرغی که با تصاویر موجودات واقعی یا اساطیری کنده کاری شده بود ، زینت آلات زرین و جواهرات گوناگون ، پارچه های زربفت و پرده های کتانی با نقش گل و بوته ها و پرندگان و سایر حیوانات ، مهرهای گوناگون ، ظروف زرین و سیمین که نقش های شکار ، حیوانات و انسان ها بر روی آنها حکاکی شده بود ، ظروف شیشه ای و بلورین ، سلاح های تجملی ، سکه ها و نقشهای حک شده بر روی آنها که همه معرف هنر بسیار پیشرفته و زیبای این عهدند .110
3-3-5 تاثیر پذیری از نقوش طبیعی ( گل و گیاه ) :
در تمام طرح های ساختمانی ستون ها و درگاه های هخامنشی ها از سبک نقش برگ نیلوفر و نقش های منحنی تو خالی در گچ بری و یا تراش سنگ در سر درگاه به علاوه ساختمان عظیم درگاه ها و همه این عوامل را از مصریها اقتباس نموده اند . ولی لبه برآمده ته ستون ها و طرح های نیمه لوله ای یا چین دار از سبک ایونی بوده است .
در اینجا همه گل است ، درخت است ، جام شربت است ، اسب است و گوسفند و گاو و مینای شراب که در دست سفرا و مردمان گوناگون نواحی پهن آور شاهنشاهی دیده می شوند حتی سربازان گارد جاویدان هم در عین قدرت و استحکام آرامش و انضباطی بدون کوچکترین اثر و حالت تعرضی و هجوم به خود گرفته اند تنها نشانه ای که از جدال و زد و خورد نقش شده یکی نبرد شاه با شیر و شاه با هیولای پلیدی و دیگری شیر با گاو و حتی در اینجا نیز منظور ستیزهای خام شکارگاه و بیابان نیست بلکه اشاره به جدال یزدان و اهریمن ، نور و تاریکی ، راستی با ناراستی ، آرامش بر ضد هرج و مرج ، مرکزیت دولت بر ضد بربریت و صحنه جنگ شیر با گاو اشاره است به زوال سال کهنه و آغاز سال نو و از آن کوشش مستمر افراد برای زندگانی بهتر خواسته شده است .
هنر مهرسازی بلافاصله بعد از مجسمه سازی پدیدار گشت و تعداد بیشماری از مهرهای استوانه ای شکل هخامنشی همان سبک آسوری را پیروی کرده و شاه را در حالت شکار شیر و یا سوار بر ارابه و یا پیاده تیر و کمان به دست که اینها اغلب طرح های مورد توجه صنعت گران نواحی بین النهرین بوده اند ولی آنچه از دست سازندگان هخامنشی پدیدار گشته آمیخته به یک حالت معنوی و روحانی بوده زیرا شکار شاه اهریمن را و یا حیواناتی را که نماینده کواکب فلکی هستند که منظور تنظیم فصول چهارگانه بوده است .
در بسیاری از نقوش شاه در حال شکار گراز است .
گاهی هم نقوش استوانه ها اشاره به وقایع تاریخی مثل نبرد بین پیاده نظام ایران با پیاده های تراس و یا ردیف اسرای فنیقی و مصری را نشان می دهد .
بین مهرها تعدادی بسه زبان با خط میخی نوشته شده و آنهائی که مورد استعمال تجار و یا مامورین رسمی دولت بوده به زبان های آرامی و یا فنیقی حکاکی شده اند .
گروه دیگر از مهرهای کشف شده که به شکل مهرهای مدور می باشند مسئله هنری به وجود آورده اند .
هنوز این مطلب روشن نشده که آیا این مهرها کار جواهر سازان یونانی مقیم ایران بوده و یا کار هنرمندان کار آزموده ایرانی که یونانی ها از آنها فرا گرفته و بعداً به یونان برده اند . از این رو نباید امکان این را هم که ممکن است کار هنرمندان و جواهرسازان بین النهرین بوده باشند نادیده گرفت .111
اشیاء مکشوفه ای که در سال های اخیر به بازار آمده عبارت از جام ها و ظروف فلزی مثل ظرف شراب خوری با دسته های لوله ای شکل و جام های دو دسته و رایتون یا جام شاخی بوقی شکل و تکه فلزهائی که در مبل ها به کار می رفته و تزئینات روی لباس یا گوشواره و گردنبند و غیره کاسه های سنگی مجسمه هائی از لاجورد ، ظروف شیشه ای و پارچه ها . علاوه بر آنچه از انواع اشیاء مذکور که در ایران کشف شده اخیراً تعداد بسیاری در کشفیات یونان ، ترکیه ، بابل ، سیبریه ، جبال قفقاز و اطلس و به علاوه در مصر و فلسطین و سوریه و پاکستان از خاک در آمده که بیشتر ظروف غذاخوری از طلا و نقره حکاکی شده اند و تحقیق در هنر حکاکی هخامنشی سرآمد همه بوده اند .
در الواح خزانه تخت جمشید مصری ها و مادی ها را مسئول طلا و نقره کاری ها ذکر کرده . در حقیقت نقره را از مصر می آورده و طلا از باختر و سارد و در شوش ساخته می شده .
گرچه نفوذ سبک کار مصر را در فلز کاری هخامنشی از جهات مختلف می توان یافت ولی تاکنون هیچ ظرف و یا جام شراب کم عمق و پهن که رابطه مستقیم با سلیقه هخامنشی داشته باشد و حکاکی آن شکل برگ گل و گیاه داشته در مصر به دست نیامده است . فکر استفاده از جام های شراب نقره که به شکل برگه نیلوفر آبی و پهن ساخته می شده از سلسله هیجدهم فراعنه شروع شده بین صنعت ظرف سازی هخامنشی و مصری فاصله زیادی وجود دارد . 112
3-3-6 تأثیر پذیری از نقوش جانوران :
مادها که از سویی مردمانی جنگجو ، سلحشور و سوارکارانی ماهر و از سوی دیگر ، کشاورز و شبان بوده اند ، از نیروی جسمانی فراوانی برخوردار و دارای قامت و چهره ای برازنده و زیبا بوده اند .
سلاح مادی ها ، ابتدا عبارت بود از نیزه و سپری مربع شکل که پس از شکل گیری حکومت ، سلاح های دیگری چون خنجر به آن اضافه شد . اسب که از جمله لوازم زندگی مادها در امور کشاورزی ، حمل و نقل و مسافرت بود ، کارسازترین سلاح آنان نیز به شمار می رفت . یکی از مهمترین نمونه های هنر مادی ، آلات و ابزار مخصوص اسب بوده است که به خصوص برای پادشاهان و بزرگان ساخته می شد . آلات زرین و سیمین ، زیور آلات تزیین شده از سنگ های گوناگون قیمتی ، آلات مفرغی و زرین که در ساخت آنها از حیوانات چون شیر ، بز کوهی ، گوزن و پرندگان شکاری ، گل و بوته و درختان الهام گرفته می شد ، از آثار این دوره است .
سکاها که در عهد مادی در امور گوناگون زندگی مردم تاثیر گذاشتند و برعکس ، تاثیر پذیرفتند ، در هنر این دوره نیز بی تاثیر نبوده اند .
مهمترین مشخصه هنر سکایی گوزن نر است ، که این حیوان در سرزمین های سرد شمالی یافت می شود و در بیشتر آلات منقوش و تصاویر گوناگون آنان مشاهده می گردد . گوزن نر یک نماد قبیله ای بود و واژه «سکه» احتمالاً به معنی « گوزن نر» بوده است . نقوش گل و بوته و حیوانات شکاری دیگر نیز در هنر آنان استفاده می گردید ، که از طلا و مفرغ و آهن ساخته می شد و در هنر زیویه اوج آن را مشاهده می کنیم . در گنجینه زیویه تلفیق هنر سکایی و مادی به گونه ای است که تشخیص و تفکیک آن دو از یکدیگر بسیار مشکل می نماید و می توان چنین نتیجه گرفت که مادها از هنر سکاها که از سرزمین های اولیه با خود به ایران آورده اند ، بهره گرفته اند . به عبارت دیگر ، سکاها که در سرزمین آریایی های اولیه در مجاورت مادها به سر می بردند ، می توانستند در تبادلات هنری با یکدیگر موثر باشند . سرانجام این هنر تلفیقی ، سبکی خاص در تمدن مادها به وجود آورد .
بنابراین ، هنر مادی با تجسم بخشیدن به حیوانات حقیقی و تخیلی ، گل و بوته ها ، نه تنها تصویرگر زندگی های روزمره ، بلکه نمایانگر تعبیرات کائناتی و ماوراء الطبیعی است .
مادها ، تمدنی را به وجود آوردند که پایه و مایه تمدن دوره هخامنشی شد ؛ چنانکه شاهنشاهی هخامنشی را نیز باید دنباله و توالی فرمانروایی مادها دانست .113
عموماً سلیقه هخامنشی در تقلید از شکل حیوانات بیشتر به طرف سبک اورارتی که حیوانات را به حال نیمه خوابیده یا روی دست و پا نشسته تمایل داشته تا به

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه ارشد رایگان درمورد تخت جمشید، هخامنشیان، آسیای صغیر، بین النهرین Next Entries پایان نامه ارشد رایگان درمورد تخت جمشید، نقش برجسته، هخامنشیان، فارسی باستان