پایان نامه ارشد رایگان درمورد تخت جمشید، هخامنشیان، اهورامزدا، اردشیر اول

دانلود پایان نامه ارشد

عظمت مخصوصی به نظر می آمد . این گونه ساختمان ها ، یعنی تالارهای ستون دار با سقف افقی ، تا آن زمان ، چه در ایران و چه در مصر ، نتایج رضایت بخش نداده بود . مثلاً در مصر چون به جای چوب تخته سنگ در بالای سقف قرار می دادند ، ناچار ستون ها به هم بسیار نزدیک می شد و بنا را به صورت ساختمان های بدوی درآورده بود . ولی ، چوب های بلند و محکمی که پادشاه ایران از لبنان به این محل انتقال داد باعث شد که از قطر و تعداد ستون ها کاسته شد و فاصله میان آنها زیادتر شد و بنابراین ، فضای تالار باز شد و بر وسعت مکان قابل استفاده افزوده گردید . مثلاً سقف تالاری که می توانست تقریباً ده هزار نفر را جا دهد فقط 36 ستون داشت . مع هذا ، این اصلاحات در نتیجه اختراع طرز جدید یا اصول ساختمان های جدیدی به وجود نیامده بود . مثلاً طرح کاخ های تخت جمشید اختلافی با طرح کاخ های پاسارگاد ندارد . علت مهم اصلاحات حاصله ، تجربه طولانی و مهارت سازندگانی است که در نتیجه فتوحات در اختیار پادشاهان قرار گرفته بودند . علت مهم دیگر ، تصمیم و اراده شاهنشاه بود که عظمت بنا را می پسندید .88
بنای دیگر ، تالار «سه دروازه » ، اتاق چهار گوشی است که روی پلکان آن نقش شیری که به گاوی حمله کرده و یک حیوان افسانه ای دیده می شود . بر دیوارهای طرفین پلکان از بیرون ، ردیفی از سربازان نگهبان مادی و پارسی نقش شده است و در بخس داخلی آن درباریان و صاحب منصبان ، در حالی که گل لوتوس در دست دارند ، نشان داده شده اند . بر دورازه شرقی نقش برجسته خشایارشا نشان داده شده است که به عنوان ولیعهد پشت سر پدرش داریوش ایستاده و داریوش بر تختی نشسته است و نمایندگان 28 ملت تخت را روی سر و شانه های خود نگه داشته اند . بر دروازه های شمالی و جنوبی نقش برجسته شاه ، در حالی که دو نفر چتری را در بالای سر او گرفته اند ، دیده می شود . در بالای این نقش ، اهورامزدا به شکل قرص خورشید در حال پرواز است .89
حیاط «هدیش» در جنوب سه دروازه واقع شده که به فرمان خشایارشا اول ساخته شده است . بر دیوار پلکان آن نگهبانانی ایستاده اند و در میان آن کتیبه ای دیده می شود . در دو طرف پلکان نقش شیری که به گاوی حمله کرده و بر دیواره های پلکان نقش خراج آورندگان مشاهده می شود . از حیاط هدیش به وسیله پلکانی به حیاطی دیگر وارد می شوند .
کاخ « تچر » در جنوب حیاط هدیش قرار دارد که بنای آن در زمان داریوش اول آغاز شده و در دوره خشایارشا اول به پایان رسیده است . بر دیوار دروازه های این کاخ نقوش برجسته ای از شاه در حال جنگ با شیر یا گاو وحشی یا حیوانی افسانه ای دیده می شود . سر و پای این حیوان افسانه ای از جلو مانند شیر و از عقب مانند پنجه عقاب و دم آن مانند دم عقرب است . سنگ دیوارهای این کاخ به قدری صاف و صیقلی است که آن را « آینه خانه» نامیده اند . نقش بالای سر در نشان می دهد که از هنرمندان مصری برای تراش سنگ های این کاخ استفاده شده است . ایوان این کاخ بر دو ردیف چهار ستونی قرار گرفته است و دو ردیف پلکان در دو طرف ایوان ستون دار قرار گرفته که خراج آورندگان را همراه با هدیه های آنها نشان می دهد .
پس از کاخ تچر ساختمان ویرانی از کاخ ناتمام اردشیر سوم با طرح نامنظم قرار دارد . سپس هدیش یا کاخ خشایارشا ، حرمسرا ، خزانه داریوش و تالار صد ستون قرار گرفته است . کاخ صد ستون که به دستور خشایارشا ساخته شده و به وسیله اسکندر مقدونی آتش زده شده است ، شامل یک تالار مرکزی مربع بوده و سقف آن روی ده ردیف ده ستونی قرار داشته است . مقابل تالار اصلی ایوانی ستون دار ، با دو ردیف هشت ستونی قرار داشته است . در شمال تالار اصلی دو دروازه و نه پنجره بوده و نقوش برجسته شاه در حال نبرد با شیر ، گاو نر یا هیولایی بالدار دیده می شود که از رو به رو شیر و پای آن از عقب شبیه پای عقاب یا دم عقرب است . در بالای دیوار نقش اهورامزدا به صورت انسان بالداری در حال پرواز مشاهده می شود و زیر آن مجلس بار عام شاهنشاه هخامنشی قرار دارد .
به طور کلی سه نوع اثر معماری برای این دوره قائل شویم :
1) کاخ ها و تالارها
2) بناهای تدفینی
3) بناهای مذهبی
3-2-1 کاخ ها و تالارها :
« هنر معماری هخامنشی دنباله هنر ماد و هنر آسیای غربی است ؛ اما باید توجه نمود که با وجود اقتباس هخامنشیان از هنر ملت های دیگر ، آنان هیچ گاه به تقلید کورکورانه نپرداختند ، بلکه در آنچه از دیگران برمی گرفتند ، دخل و تصرف می کردند ؛ بنابراین ، هنر معماری آنها دارای ابتکار و صفات خاص آنهاست . هماهنگی و وحدتی که در سبک معماری هخامنشی به چشم می خورد ، نشان دهنده موفقیت آنها در به کارگیری عناصر معماری دیگر ملت هاست . از سوی دیگر ، هخامنشیان با حفظ سنت معماری ، نخواستند یا نتوانستند بعدها این هنر را متحول و متنوع کنند ؛ چنانکه برای مثال به کشف بعد سوم نپرداختند یا در فناوری نقوش برجسته ، به فضاسازی گروهی دست نزدند . 90
نقشه و طرح کاخ ها در معماری هخامنشی شگفت انگیز است و به ویژه در تخت جمشید عظمت روح امپراتوری را نشان می دهد . محیط و فضای ایجاد این بناها در چگونگی طرح آنها تاثیر آشکار دارد . همانگونه که کاخ شوش به دلیل قرار گرفتن در آب و هوای گرم و جلگه ای دارای طرحی متفاوت با کاخ های دیگر ، از جمله تخت جمشید است ، نوع استفاده از بنا نیز در طرح و ساختار آن تاثیر داشته است . به نظر می رسد که طرح بناهای تخت جمشید به وسیله خود داریوش تهیه شده باشد . وی درنظر داشت که این مکان برای اجتماع ملت ها و نمایندگان آنها باشد ؛ بنابراین ، طرح آنها با بناهای نظامی متفاوت بود . بنای تخت جمشید بعدها ادامه یافت . تالار آپادانا در زمان خشایارشا و تالار تخت در دوران اردشیر اول به اتمام رسید ؛ بنابراین ، علت آنکه بنایی نظیر تالار تخت در شوش وجود ندارد آن است که تشریفاتی که در تخت جمشید وجود داشت در شوش نبود .
ستون ها در بناهای هخامنشی از اهمیت و ویژگی خاصی برخوردارند . پایه این ستون ها به صورت مربع یا شبیه گلدان واژگون است و همواره دارای شیارهایی است . طرح پایه ستون ها از ستون های مصری الهام گرفته شده است . بخش فوقانی ستونها ترکیبی است . معماران هخامنشی در تخت جمشید چهار نوع سرستون ساخته اند :
1- سرستون با پیکر گاو
2- سرستون با پیکر شیرهای شاخدار
3- سرستون با سر انسان
4- سرستون با پیکر حیوانات افسانه ای .
هر یک از انواع سرستون ها با کاربرد ساختمان ها ارتباط مستقیم داشته و این نکته در مورد نقوش برجسته نیز صادق است.»
هنر معماری هخامنشی با مهارت و استادی ، عناصر خارجی را جذب کرده و از آنها به خوبی بهره گرفته است . هماهنگی و وحدتی که در سبک معماری این دوره وجود دارد نشانه توفیق هنرمندان و معماران هخامنشی در به کارگیری عناصر مذکور است . استفاده از آجر لعابدار شیوه ایلامی و بابلی بوده است ، گچبری اطراف درها و طاقچه ها الهام گرفته از مصر است و بریدگی طولی ستون ها از ایونی اخذ شده و سرانجام ، تختگاه ها و سنگ کاری آن در مسجد سلیمان ، پاسارگاد و تخت جمشید و همچنین طرح کاخ های تخت جمشید دارای ویژگی های اورارتویی است .91
3-2-2 بناهای تدفینی :
هخامنشیان احتمالاً در آغاز زردشتی نبوده اند و بدین سبب قبور و آرامگاه هایی از آنان بر جای مانده است . یکی از این آرامگاه ها در دامنه کوه نقش رستم است که پیکر داریوش ، خشایارشا ، اردشیر اول و داریوش دوم را در خود جای داده است . پوشش قبرها که به شکل خرپشته است ، با پوشش آرامگاه کوروش و پوشش قبور گورستان سیلک شباهت دارد . نمای این آرامگاه به شکل صلیب است و 50/22 متر ارتفاع دارد . این نما شبیه سردر ورودی کاخ است و بر سطح دیوار ستون های کوتاه و نقوش برجسته دیده می شود . بر بالای این نقوش ، اهورامزدا ، خدای بزرگ ، در مقابل شاه هخامنشی در پرواز است و گویی از او نگهبانی می کند .
یکی دیگر از این آرامگاه ها در دامنه کوهی پشت تخت جمشید واقع شده که متعلق به اردشیر دوم و سوم و داریوش سوم است . همچنین آرامگاه « دا و دختر» (دایه و دختر) ، در راه میان پاسارگاد و مسجد سلیمان قرار دارد که نمونه ای از «دخمه» های هخامنشی است و به سبک آرامگاه های مادی ساخته شده است . سکویی به نام تخت رستم در تخت جمشید قرار دارد که احتمالاً آرامگاه کمبوجیه بوده است و سرانجام ، یکی دیگر از مقابر هخامنشی در نزدیکی تخت جمشید واقع است که در آن مردگان را بنا به سنت ایلامی ها و آشوریان جدید ، در تابوت هایی از گل پخته قرار می دادند . در مجموع ، به نظر می رسد که پیش نمای آرامگاه ها به ویژه در نقش رستم ، تقلیدی از نمای کاخهاست . بخش میانی به قبرهای صخره ای مادی و سکایی شباهت دارد .
3-2-3 بناهای مذهبی :
بنای نقش رستم یکی از معابد مهم هخامنشی است که از سنگ آهک سفید زیبایی ساخته شده و در سه طرف آن سه ردیف پنجره بسته از سنگ سیاه ساخته شده است . در سمت چهارم پلکانی وجود داشته که به دری ختم می شد و این در به اتاقی باز می شد . دو آتشدان سنگی در آن قرار دارد که به هنگام انجام مراسم مذهبی استفاده می شد . بنا به نظر پژوهشگرانی مانند ویکاندر و گیرشمن ، برج نقش رستم عبادتگاهی متعلق به ایزد ناهید بوده است . ایزدان دیگر نیز مانند اهورامزدا و میترا در این عبادتگاه ستایش می شده اند و به نظر می رسد که تندیس این ایزدان در آنجا نگهداری می شده است . بنای معبد نقش رستم را امروزه کعبه زردشت می خوانند .
امروزه کاوش های باستان شناسی ، نظر هرودوت را مبنی بر اینکه ایرانیان هیچ گونه معبدی نداشتند و برای ایزدان خود تندیسی نمی ساختند ، مردود ساخته است . معابد هخامنشی هیچ گاه به اهمیت و عظمت معابد آشوری و بابلی نبوده است ؛ اما نباید فراموش کرد که هنر معماری هخامنشی از پیش زمینه های کهن و سابقه داری برخوردار است . کاخ های کوروش به ناگهان و از هیچ پدیدار نشدند . دخمه های سنگی دوره ماد با ستون ها و سرستون ها و نقوش برجسته اش ، مقدمه ای از کاخ های اکباتان بودند و با اینکه معماری مادها هنوز برای ما کاملاً شناخته نشده است ، اما نمی توان پذیرفت که هخامنشیان از هنر معماری این اقوام آریایی ناآگاه بودند . در حقیقت می توان نتیجه گرفت که اقوام سکایی ، کیمری ، مادی و پارسی با یکدیگر متحد شدند و هنر هخامنشی را به وجود آوردند .92
در پاسارگارد آرامگاه کورش نیز محفوظ مانده و آن بنای کوچکی است از سنگ که شبیه به خانه مسکونی با سقف دو پوششی و در روی پایه و شش پله بلند قرار گرفته است . در این بنا هیچ گونه تزییناتی وجود ندارد . این مقبره از سایر مقبره های پادشاهان ، که به معنی و مفهوم واقعی کلمه از بناهای معماری به شمار نمی روند ، متمایز است و عبارت از حفره ای است که در درون صخره ای به وجود آمده و با برجستگی های حجاری و تزیینات معماری تزیین شده است . طبق گفته مولفان و مورخان باستانی در این مقبره بر روی بستر طلایی جسد مومیایی شده کورش قرار داشته است .
در پاسارگارد و نقش رستم ( واقع در نزدیکی تخت جمشید ) که مقبره پادشاهان در آنجا قرار دارد ، ابنیه عجیبی به شکل برج های بلند که فاقد پنجره و تزیینات است ، باقی مانده و این طور به نظر می رسد که این بناها معابدی بوده اند ، داریوش در کتیبه خود ، در بیستون ، می نویسد که وی معابدی را که گوماتا ویران کرده بود تجدید بنا کرده است . علاوه بر برج های اشاره شده ، که وضع اسرارآمیزی دارد ، از آثار مذهبی محراب های بزرگ سنگی و محل هایی را می توان ذکر کرد که به منظور پرستش اختصاص داشته و مسقف نیست ( مانند فیروزآباد کنونی ).
در حفاریهایی که به وسیله ا . هرتسفلد در تخت جمشید انجام شد از دوره هخامنشیان معبدی کشف شد که در یک بنای سرپوشیده ، محرابی برای آتش افروختن داشت . ضمناً هرودوت می گوید که در عصر او ( قرن پنجم قبل از میلاد ، بعد از اصلاحات خشایارشا ) ایرانیان معبد نداشتند .93
در اکباتان که محفوظ کوهستان بود وحدت سیاسی مادها را در قرون هشت قبل از میلاد در مقابل قدرت آشوریان نشان داد . اما این شهر در مقابل شهرهای دورتر جنوب آن هم

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه ارشد رایگان درمورد تخت جمشید، هخامنشیان، بین النهرین، اهورامزدا Next Entries پایان نامه ارشد رایگان درمورد تخت جمشید، مجسمه سازی، بین النهرین، شاهنشاهی هخامنشی