پایان نامه ارشد رایگان درمورد تخت جمشید، مجسمه سازی، ظروف سفالی، هخامنشیان

دانلود پایان نامه ارشد

جمشید

بخش اول
3-1- هنر و صنعت
در نقاط مختلف ایران از جمله در لرستان ، کرمانشاهان ، سقز ، کلاردشت ، گرگان و تپه تاریخی حسنلو و هرسین و الشتر و خرم آباد جمعی از کشاورزان ضمن فعالیت های روزانه خود ، در قبور و گودال ها به اشیاء مختلف و متنوع مفرغی و آهنی برخورده و آنها را جمع آوری و به اشخاص فروخته اند و امروز اکثر آنها زینت بخش موزه های اروپا و آمریکاست . در میان اشیاء مختلفی که به دست آمده است شمشیرهای آهنی ، قبضه خنجر مفرغی ، کلنگ برنزی و سنجاق های برنزی و انواع ظروف سفالین ارزش هنری دارد و کارشناسان پیدایش آنها را تا دو هزار سال ق.م حدس می زنند . علاوه بر اشیاء زرین و سیمین که در سقز و مناطق جنوبی دریاچه ارومیه کشف شده در ناحیه کلاردشت در سال 1318 هـ . ش حین ساختن قصر ییلاقی تعدادی ظروف زرین و مقداری مفرغ آلات و ظروف سفالین به دست آمده است . در تپه تاریخی حسنلو واقع در 85 کیلومتری جنوب رضاییه اشیاء فلزی و سفالی گوناگونی کشف شده . همچنین در گورستان خوروین در 80 کیلومتری شمال شرقی تهران و در ناحیه گنج تپه از گور مردگان مقدار زیادی ظروف مختلف الشکل سفالین و اشیاء برنزی به دست آمده است . ظروف سفالین را با دست می ساختند و روی آن نقوش و خطوطی پدید می آوردند . این ظروف به اشکال مختلف نظیر کوزه ، قوری ، نعلبکی ، انواع کاسه ، ظروف ساغری ، ظروف کروی (دیگ) ساخته شده است . در میان اشیاء مکشوفه فلزی ، اسلحه ، اثاثه فلزی و زیور آلات جلب نظر می کند . غیر از انواع مختلف خنجر و پیکان و تبر ، تعدادی ظروف فلزی ، نظیر چراغ های فلزی سه پایه ، چنگال ها ، چمچه ها ، انبرهای برنزی و زیورآلات و اشیاء تجملی نظیر گردنبند ، سنجاق زلف ، حلقه های انگشتر ، گوشواره و دستبندهای برنزی و سوزن ها و آویزهای طلا دیده می شود که می توان آنها را از بسیاری جهات با آثار مکشوفه از تپه سیلک و تپه گیان و تپه حسنلوی سلدوز و حفاری های طالش و کلاردشت مازندران و شوش و تخت جمشید مقایسه نمود .66
3-1-1 اشیاء فلزی :
اشیاء فلزی که در ناحیه حسنلو کشف گردیده از لحاظ ساخت و اسلوب به مراتب از مصنوعات مفرغی مکشوفه در لرستان و کردستان کرمانشاهان جالب تر است . از جمله آثار فلزی این ناحیه مجسمه های کوچک مفرغی ، مجسمه شیر نشسته با دنباله آهنی و مجسمه هایی از حیوان خیالی و مجسمه اسب بالدار و سه پایه های آهنی و مفرغی و دستبند و النگوهای مفرغی و خنجر و کارد مفرغی و گوشواره و گردنبند و پیشانی بند طلایی و اشیاء دیگر جلب نظر می کند . علاوه بر این از بین اشیاء مکشوفه ، دکمه های مختلف استخوانی و مهره های سنگی ، مینایی و شیشه ای قابل توجه است .
3-1-2 آثار عهد هخامنشی در دره پازیریک :
دانشمند روسی ا . رودنکو در سال 1303 هـ.. ش ضمن مطالعاتی که در دره پازیریک ( واقع در 79 کیلومتری مرز مغولستان خارجی ) به عمل می آورد ، از تپه های سنگی مصنوعی به محل قبر شاهان و بزرگان سکایی پی برد . ضمن حفاری هایی که در سال 1308 صورت گرفت مقدار زیادی از آثار صنعتی ایران کشف گردید که در میان آنها فرش یکپارچه بسیار ظریف از نوع قالیچه به طول 2 متر و عرض 83/1 متر و کلفتی 2 میلیمتر وجود داشت و به طوری که در عکس فرش مزبور مشاهده می شود ، به جز یک قسمت مختصر ، بقیه فرش سالم مانده . پیدایش آن نه تنها مهمترین ثمر کاوش های پازیریک است بلکه در دنیای باستان شناسی و بالاخص از لحاظ تاریخ صنعت فرش بافی ایران ، در درجه اول اهمیت به شمار می رود … یکی از مهمترین مطالب قابل توجه درباره کشفیات پازیریک چگونگی حفظ آثار موجود در قبرهای آنجا بر اثر یخبندان دایم است … دانشمند روسی چنین می نگارد :
عوامل موافق یعنی آب و هوا و وضع ساختمان های گوناگون بزرگ و انباشتن سنگ بر روی آنها باعث گردید که کمی بعد از دفن اجساد ، یخبندان درون گورگان ها را فرا گیرد و در نتیجه نه فقط اشیاء فلزی یا شاخی خوب محفوظ می ماند بلکه اشیاء چوبی و چرمی و پوست و حتی پارچه هم باقی مانده است و همچنین نه تنها اسکلت اجساد به جا مانده بلکه کالبد انسانی و اسب هایی که دفن کرده بودند عیناً حفظ شده است . 67
آقای رودنکو در کتاب سابق الذکرخود از کشف اشیاء دیگری هم در قبر پازیریک صحبت می دارد ؛ از قبیل میزهای کوچک ، بالش چوبی ، چاقوی آهنی ، دو جلد چاقوی چوبی ، یک چکش از شاخ گوزن ، آیینه با جلد پوست ببر ، کیسه های کوچک چرمی ، نظیر قربانی ، ظرف گلی ، سوزنی قرمز پشمی بسیار ظریف … »
3-1-3 صنایع ملی عهد هخامنشی :
کشورگشایی های کورش و داریوش و آشنایی ایرانیان با ملل متمدن و پیشرفته شرق نزدیک موجب ترقی فنون و صنایع گردید و ظاهراً در ایران از هزاره دوم قبل از میلاد ، یعنی قبل از روی کار آمدن حکومت هخامنشی ، از طلا و نقره و مس و مفرغ استفاده می کردند و انواع سلاح ها و وسایل دیگر از قبیل سپر ، جوشن ، ساق بند ، خود ، شمشیر ، غلاف شمشیر ، نیزه ، خنجر ، زره اسب ، تبر ، مته های قلعه کوب و غیره به دست هنرمندان ساخته می شد . سپر را از آهن و مفرغ و گاهی از چوب ولی شمشیر و نیزه و تبر را بیشتر از مفرغ می ساختند . به طوری که از مفاد لوحه گلی شماره 52 تخت جمشید برمی آید ، منطقه نیریز یکی از مراکز زره سازی در دوره خشایارشا بوده و در لوحه مذکور حقوق 12 کارگر مرد ، 18 پسربچه و 14 نفر زن و 11 دختر که مشغول خدمت بوده اند ، ذکر شده است .
گیرشمن و کنتنو ضمن گزارشی که از حفاری های شوش منتشر کرده اند ، می نویسند بیشتر اشیاء مکشوفه افزار و آلاتی از قبیل کلنگ ، داس ، خیش ، تبر ، اره ، مالبند اسب ، دهنه ، نعل و غیره بوده که از مفرغ ساخته می شد . نعل اسب را از مس و گاهی از پوستین و موی اسب می ساختند . نعل اسب به صورت امروزی از قرن دوم یا قرن اول قبل از میلاد ساخته شده است .
اشیاء زینتی از قبیل دست بند ، انگشتر ، سینه ریز ، سنجاق گوشواره ، بازوبند و مجسمه های طلایی و نقره مورد استفاده مردان و زنان آن دوره قرار می گرفته . صنعت جواهر سازی و سوار کردن سنگ های گرانبها روی فلزات معمول بود . علاوه بر آنچه گفتیم از ظرف فلزی از قبیل کاسه ، بشقاب ، فنجان ، روغن دان ، جام ، گلدان و غیره استفاده می کردند . طبقات ممتاز از ظروف طلا و نقره و تهیدستان از ظروف سفالین بهره مند می شدند . طبق نظریه دکتر گیرشمن ، در املاک بزرگ رعایای کارگر مصنوعاتی نظیر کفش ، نیمتنه ، شلوار و لباس و اثاثه خانه برای خود و دیگر کشاورزان تهیه می کردند . علاوه بر فعالیت های صنعتی محدودی که در عهد هخامنشیان در دهات صورت می گرفت ، در شهر فعالیت های صنعتی وسعت گرفته بود . 68
3-1-4 معادن :
ایرانیان از دیرباز برای بهره برداری از معادن به حفر چاه و تونل و گالری می پرداختند و قسمت های کم استقامت را به کمک چوب بست آماده کار می کردند . برای روشن کردن معادن از پیه سوز و چراغ های روغنی استفاده می شد . در ایران سنگ مس قبل از سنگ های دیگر مورد استفاده قرار گرفته است . طبق نظر محققین ، استفاده از مس به وسیله چکش کاری مس ناتیف ، اوایل هزاره پنجم ق . م شروع گردید و از اوایل هزاره چهارم مس ناتیف را ذوب کرده اند . تهیه آلیاژهای مس در نیمه دوم هزاره سوم حدود 2400 ق . م شروع گردیده است . قدیمی ترین این کوه ها به نظر متخصصین ، کوره تل ابلیس در حوالی بردسیر کرمان و دومی تل آتشی نزدیک بم است . ذوب سنگ های سرب در هزاره سوم و شاید کمی قبل از آن در ایران شروع شده است . سرب در ایران زودتر از قلع شناخته شده است و قسمتی از مفرغ های به دست آمده دارای مقداری سرب و نیکل است .
ذوب سنگ های آهن در ایران در هزاره اول قبل از میلاد شروع شده و به احتمال قوی اولین بار کوره های ذوب در دلفارد نزدیک جیرفت شروع به کار نموده است . صاحبان معادن اکثراً برده داران و یا روسای قبایل بودند و بردگان و اسرا در شرایطی دشوار و طاقت فرسا برای آنها کار می کردند . کارهای سبک تر به وسیله بچه ها انجام می شد و آنها سنگ های استخراج شده را به وسیله زنبیل هایی که از الیاف و برگ خرما درست شده بود از زمین به بالا می آوردند .
3-1-5 پارچه بافی در عهد باستان :
در دوره هخامنشیان در رشته قالی بافی و پارچه بافی ایرانیان پیشرفت کردند . به قول گزنفون « پارسی ها در لباس و تجمل و شکوه از مادی ها پیروی کرده و قالی های آنها را به کار می بردند . » کاوش باستان شناسان شوروی در تپه پازیریک نشان داد که بافندگی و قالی بافی در عهد هخامنشی رو به پیشرفت بود و این فن در دوره پانصد ساله حکومت اشکانی همچنان به حیات خود ادامه میداد . پلین تاریخ نویس رومی می نویسد :« قالیچه های ایران از رنگ های مختلف به بهای گزاف فروخته می شد و زینت بخش کاخ های روم بوده است .»
لباس پارسی ها و سربازان در حجاری های تخت جمشید و شواهد فراوانی که مورخان یونانی در اختیار ما گذاشته اند ، حکایت از توجه طبقات مرفه به لباس ، در دروه هخامنشیان دارد . هرودوت در قرن پنجم ق .م از علاقه و توجه مادی ها به انواع لباس و تزیینات سخن می گوید : آریان مورخ قرن دوم می نویسد : « بستر کورش از زر ناب است ، به اضافه تابوتی زرین دارد . آرامگاه پوشیده از پارچه های گرانبهای ساخت بابل و قالی های ظریف ارغوانی است . شنل شاهنشاه و البسه دیگر رنگارنگ و ساخت ماد بوده است . »
مواد اولیه صنعت نساجی غیر از الیاف کتان و پنبه ، پشم گوسفند و شتر و موی بز بود .
از صنایع چوبی در دروه هخامنشی اطلاع زیادی در دست نیست . بنا به گفته مورخان ، علاوه بر کشتی و سورتمه و ارابه و منجنیق و قلعه کوب ، که قسمت اعظم آن از چوب بود ، سقف کاخ های هخامنشی و در و پنجره قصور و عمارات نیز از چوب بود . درها روی پاشنه های سنگی حرکت می کرد و به طوری که از ترجمه لوحه های گلی شماره 20 و 24 و 26 تخت جمشید برمی آید در آن دوره کارهای هنری روی چوب ، نظیر منبت کاری معمول بوده است .
از عاج و استخوان و شاخ حیوانات اشیایی از قبیل دگمه ، جعبه ، گیلاس مشروب خوری و غیره می ساختند . پروفسور پوپ در کتاب شاهکارهای هنر ایران مینویسد : « حکاکی روی عاج از جمله صنایع این عهد بوده و استوانه ای از عاج که روی آن حکاکی شده به دست آمده است که بسیار زیباست .»
« در مورد صنایع فلزکاری ، استخراج معادن و ذوب فلزات ، ایران در دوره هخامنشی و قبل از آن از نظر تکنولوژی کشوری پیشرفته بود و کیفیت این کالاها در ایران نسبت به کالاهای مشابه ساخت کشورهای دیگر مرغوب تر بوده است . تئودور ورتیم معتقد است ، مس را اهالی سیلک قبل از مصریان ساخته اند .» به طور کلی باید قبول کرد که هنر و صنعت دوران هخامنشی از نفوذ تمدن های مصر ، بابل ، آشور ، کلده ، اورارتو ، ماد ، عیلام ، یونان ، متاثر بوده و قسمت زیادی از کارهای هنری و صنعتی تحت نفوذ این تمدن ها قرار گرفته است ولی چیزی که همه متفق القولند این است که ایرانیان تقلید صرف نکرده اند ، بلکه بنا به ذوق و سلیقه ایرانی خود ، تغییراتی در اصل داده و اغلب زیباتر و ظریفتر ساخته اند .
درباره میزان تولیدات صنعتی و معدنی و تعداد کارگرانی که در صنعت به کار اشتغال داشتند ، اطلاعات کافی نداریم .69
3-1-6 مجسمه سازی :
ما از هویت مجسمه سازی پارسی اطلاع نداریم ، ولی محقق است که آن با مجسمه سازی یونانی نمی توانسته رقابت کند .
اگر از روی چند مجسمه کوچک زرین که از این عهد باقی مانده ، یا از سر امیری جوان که از خمیر لاجورد ساخته شده و جدیداً در خرابه های تخت جمشید کشف گردیده (تص 47) – داوری کنیم ، مجسمه سازی نمی بایست از ساختن پیکر شاهنشاه ، یا شاید چند تن از مقتدرترین افراد شاهنشاهی وی تجاوز کرده باشد .
ولی مع هذا می توانست عظمت آن دوره را به وسیله تنوع اشکال و غنای جواهر و کنده کاری تعبیر کند . دربهای کاخ و اثاثه گرانبهای آن از الواح زرین که با تصاویر موجودات واقعی یا اساطیری به وسیله چکش کاری منقوش بود ، پوشیده بود در هر یک از این اشیا هنرمندان هخامنشی خود را استاد نقاشی حیوانات بزرگ پیکر معرفی کرده اند . این ملاحظه درباره کنده

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه ارشد رایگان درمورد آسیای صغیر، کاپادوکیه، اسکندر مقدونی، نقش برجسته Next Entries پایان نامه ارشد رایگان درمورد تخت جمشید، اهورامزدا، نقش برجسته، اردشیر اول