پایان نامه ارشد رایگان درمورد تجسم اعمال، آموزه معاد

دانلود پایان نامه ارشد

(أَ فَمَن كاَنَ مُؤْمِنًا كَمَن كاَنَ فَاسِقًا لَّا يَسْتَوُن‏(523 آيا مومن همانند فاسق خواهد بود؟ هرگز باهم برابر نيستند،(فَمَن يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ خَيْرًا يَرَهُ *وَ مَن يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَهُ‏(524 پس هر كس به وزن ذره‏اى نيكى كرده باشد آن را مى‏بيند. و هر كس به وزن ذرهاي بدي كند آن را خواهد ديد.
3-3-3- ادّلة نقلي
قرآن كريم، متناسب با ظرفيت درك و فهم آدميان، در بيشتر از صدها آيه، صريحاً يا تلويحاً از معاد سخن گفته و به تشريح خصوصيات و احوال حيات اخروي و موقعيت گروه‌هاي مختلف انسانها در آن پرداخته است و نيز هزاران اخبار و روايات متواتر در اين باره از سوي پيامبر اسلام( و ائمة هدي( وارد شده است. پرداختن به مجموعة وسيع آيات قرآني و روايات مربوط به معاد نيازمند مجالي وسيع خواهد بود، اما در اين فرصت به اختصار، فقط به سه گروه از آيات اشاره خواهيم نمود.
3- 3- 3- 1 – ردّ شباهت منكرين معاد
(وَ ضَرَبَ لَنَا مَثَلًا وَنَسىِ‏َ خَلْقَهُ قَالَ مَن يُحْىِ الْعِظَامَ وَهِىَ رَمِيم(525 براي ما مثلي آورد و خلقت خود را فراموش كرد، گفت اين استخوانهاي پوسيده را كي زنده ميكند؟ بگو همان كسي كه اوّلين بار آن را ابداع كرد و او بر هر مخلوقي آگاه است.
(وَ قَالُواْ مَا هِىَ إِلَّا حَيَاتُنَا الدُّنْيَا نَمُوتُ وَ نحَْيَا وَ مَا يهُْلِكُنَا إِلَّا الدَّهْرُ وَمَا لهَُم بِذَالِكَ مِنْ عِلْمٍ إِنْ هُمْ إِلَّا يَظُنُّون‏(526 وگفتند، غير از زندگي دنيايي (چيز ديگري) نيست؛ ميميريم و زنده مي شويم، و ما را جز طبيعت هلاك نميكند. و(لي) به اين (مطلب) هيچ دانشي ندارند (و) جز در پنداري نيستند.
اين آيات در حقيقت پاسخي است به كساني كه قيامت را امر ناشدني فرض ميكردند.
3- 3- 3- 2- پديدههاي مشابه معاد
اين گروه از آيات به نمونه‌ها و پديده‌هاي مشابه به معاد اشاره ميكند تا جلوي انکار معاد را بگيرد:(فَانظُرْ إِلىَ ءَاثَارِ رَحْمَتِ اللَّهِ كَيْفَ يحُْىِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتهَِا إِنَّ ذَالِكَ لَمُحْىِ الْمَوْتىَ‏ وَ هُوَ عَلىَ‏ كلُ‏ِّ شىَ‏ْءٍ قَدِير(527 پس به آثار رحمت الهي بنگر كه چگونه زمين را بعد از مرگش زنده ميكند. تحقيقا (همان زنده كنندة زمين) زنده كنندة مردگان (هم) هست و او بر هر چيزي تواناست، (وَ اللَّهُ الَّذِى أَرْسَلَ الرِّيَاحَ فَتُثِيرُ سحََابًا فَسُقْنَاهُ إِلىَ‏ بَلَدٍ مَّيِّتٍ فَأَحْيَيْنَا بِهِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتهَِا كَذَالِكَ النُّشُور(528 و خدا همان كسي است كه بادها را روانه ميكند؛ پس (بادها) ابري را بر مي‌انگيزند و (ما) آن را به سوي سرزميني مرده رانديم، و آن زمين را به آن (وسيله)، پس از مرگش زندگي بخشيديم؛ رستاخيز (نيز) چنين است.
داستان اصحاب كهف،529 داستان حضرت عزير530 (، داستان حضرت ابراهيم531 ( نيز از جمله نمونه‌هاي روشني هستند كه بر وقوع معاد دلالت ميكنند.
3- 3- 3- 3- آياتي كه دلالت بر ضرورت وحتمي بودن معاد دارند
آياتي كه با تكيه بر عدل يا حكمت خداوندي، بازگشت به سوي خدا و حيات جاويدان را امري حتمي و تخلف ناپذير ميشمارند: (ومَا خَلَقْنَا السَّمَاءَ وَ الْأَرْضَ وَ مَا بَيْنهَُمَا بَاطِلًا ذَالِكَ ظَنُّ الَّذِينَ كَفَرُواْ فَوَيْلٌ لِّلَّذِينَ كَفَرُواْ مِنَ النَّارِ* أَمْ نجَْعَلُ الَّذِينَ ءَامَنُواْ وَ عَمِلُواْ الصَّالِحَاتِ كاَلْمُفْسِدِينَ فىِ الْأَرْضِ أَمْ نجَْعَلُ الْمُتَّقِينَ كاَلْفُجَّار(532 ما اين آسمان و زمين و آنچه را كه ميان آنهاست به باطل نيافريده‏ايم. اين گمان كسانى است كه كافر شدند. پس واى بر كافران از آتش، آيا كسانى را كه ايمان آورده‏اند و كارهاى شايسته كرده‏اند، همانند فسادكنندگان در زمين قرار خواهيم داد؟ يا پرهيزگاران را چون گناهكاران؟،
همانطور كه ميبينيم، در آيه اوّل به حكيم بودن خدا و حكيمانه بودن خلقت و در آيه دوم به عدل الهي و عادلانه بودن آفرينش استناد شده است.
در سوره مبارك جاثيه نيز چنين آمده است: (أَمْ حَسِبَ الَّذِينَ اجْترََحُواْ السَّيَِّاتِ أَن نجَّْعَلَهُمْ كاَلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ الصَّالِحَاتِ سَوَاءً محَّْيَاهُمْ وَ مَمَاتهُُمْ سَاءَ مَا يحَْكُمُونَ* وَ خَلَقَ اللَّهُ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضَ بِالحَْقّ‏ِ وَ لِتُجْزَى‏ كلُ‏ُّ نَفْسِ بِمَا كَسَبَتْ وَ هُمْ لَا يُظْلَمُون(533‏ آيا آنان كه مرتكب بديها مى‏شوند مى‏پندارند كه در شمار كسانى كه ايمان آورده‏اند و كارهاى شايسته كرده‏اند قرارشان مى‏دهيم؟ و آيا زندگى و مرگشان يكسان است؟ چه بد داورى مى‏كنند، و خدا آسمانها و زمين را به حق بيافريد تا هر كسى را برابر كارى كه كرده است پاداش دهد و به آنها ستم نشود.
در اين آيه شريفه اوّل، به اصل عدل، اشاره شده است و در آيه دوم، به اصل حكمت، و باز در ذيل آيه دوم به عدل الهي به عنوان غايت و هدف از قيامت ذكر شده است.
بنابراين آنچه از اين آيات به دست ميآيد اين است كه در صورت عدم جهان آخرت و معاد، آفرينش او عبث و بيهوده خواهد بود. از سوي ديگر ميدانيم كه پروردگار عالم هستي برتر از آن است كه كار بيهوده انجام دهد. پس وجود معاد ضروري و حتمي ميباشد.534
3- 4- پيوستگي زندگي دنيا و آخرت
هرچند كه آموزه معاد، مربوط به جهان پس از مرگ و حيات اخروي است؛ اما در واقع اين حقيقت، مرتبط با چگونکي زندگي اين دنياست؛ چرا كه اين دنيا، مقدمه و بستري براي ورود به دنياي آخرت است. شهيد مطهري( دررابطه با پيوستگي زندگي دنيا با آخرت اين چنين مي‌نويسد:
“انسان در آن دنيا آنچنان است كه اينجا خودش را بسازد، اينجا اگر خودش را كامل بسازد آنجا كامل است، اگر ناقص بسازد ناقص است، اگر خودش را كور قرار بدهد آنجا كور است و اگر خودش را كر قرار بدهد آنجا كر است و اگر خودش را از صورت انسانيت خارج كرده باشد و به صورت‏ حيواني از انواع حيوانات ديگر در آورده باشد، در آنجا به صورت همان‏ حيوان محشور مي‏شود اين يعني رابطه و پيوستگي بسيار شديد ميان زندگي دنيا و زندگي آخرت، كه فرمود: الدنيا مزرعه الاخرة.”535
در متون اسلامي، آيات وروايات فراواني در تأکيد بر اين ارتباط و نحوه آن وارد شده است.
تجسم اعمال درحيات اخروي بهترينگواه بر پيوستگي زندگي اين دنيا برزندگي آن دنياست. که به آياتي دراين رابطه اشاره مي‌کنيم:(يَوْمَئذٍ يَصْدُرُ النَّاسُ أَشْتَاتًا لِّيُرَوْاْ أَعْمَلَهُمْ، فَمَن يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ خَيْرًا يَرَهُ * وَمَن يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ شَرًّايَرَهُ(536 درآن روز مردم بصورت گروه‏هاى پراكنده(از قبرها) خارج مى‏شوند تا اعمالشان به آنها نشان داده شود! پس هركس هموَزن ذرّه‏اى كار خير انجام دهد آن را مى‏بيند! و هر كس هموزن ذرّه‏اى كار بد كرده آن را مى‏بيند!
در اين آيات تصريح شده که انسان، عين عمل نيک و بدي را که در زندگي دنيايي خويش انجام داده است را خواهد يافت.
(وَبَدَالهَُمْ سَيَِّاتُ مَا كَسَبُواْ وَحَاقَ بِهِم مَّا كاَنُواْ بِهِ يَسْتهَْزِءُون(‏537 درآن روز اعمال بدى راكه انجام داده‏اند براى آنها آشكار مى‏شود، وآنچه‌را استهزا مى‏كردند برآنهاواقع مى‏گردد. پس معلوم مى‏شود آنچه را انسان بدست مى‏آورد يا انجام مى‏دهد در آخرت پيش روى او ظاهر مى‏شود و بلاها و مصائبى را که آن اعمال آفريده، عمل‏کننده را احاطه مى‏کند و به عذاب دادنش مى‏پردازد: (بَلْ بَدَا لهَُم مَّا كاَنُواْ يخُْفُونَ مِن قَبْلُ وَ لَوْ رُدُّواْ لَعَادُواْ لِمَا نهُُواْ عَنْهُ وَ إِنهَُّمْ لَكَاذِبُونَ(538 (آنها در واقع پشيمان نيستند،) بلكه اعمال و نيّاتى را كه قبلا پنهان مى‏كردند، در برابر آنها آشكار شده (و به وحشت افتاده‏اند). و اگر بازگردند، به همان اعمالى كه از آن نهى شده بودند باز مى‏گردند آنها دروغگويانند.
بسا آدمى گناهانى را در پنهانى مرتکب مى‏شود تا کسى بر وقوع آنها آگاهى نيابد؛ ولى با شگفتى فراوان، در قيامت خواهد ديد که نه تاريکى، در ضبط اموال تأثيرى داشته و نه روشنى؛ نه گوشه خلوت، عمل را از اثر انداخته و نه ملاء عام و جاى آشکار؛ بلکه حافظان اعمال بزرگوارانه همه کردارها را اعم از کوچک يا بزرگ ضبط کرده‏اند و امروز عين آنها را به نمايش در آورده‏اند.
(وَ بَدَا لهَُم مِّنَ اللَّهِ مَا لَمْ يَكُونُواْ يحَْتَسِبُونَ(539 و از سوى خدا براى آنها امورى ظاهر مى‏شود كه هرگز گمان نمى‏كردند! ( يَوْمَ تَجِدُ كُلُّ نَفْسٍ مَّا عَمِلَتْ مِنْ خَيرٍْ محُّْضَرًا وَ مَا عَمِلَتْ مِن سُوءٍ تَوَدُّ لَوْ أَنَّ بَيْنَهَا وَ بَيْنَهُ أَمَدَا بَعِيدًا وَ يُحَذِّرُكُمُ اللَّهُ نَفْسَهُ وَاللَّهُ رَءُوفُ بِالْعِبَادِ(540 روزى كه هر كس، آنچه را از كار نيك انجام داده، حاضر مى‏بيند و آرزو مى‏كند ميان او، و آنچه از اعمال بد انجام داده، فاصله زمانىِ زيادى باشد. خداوند شما را از (نافرمانى) خودش، بر حذر مى‏دارد و (در عين حال،) خدا نسبت به همه بندگان، مهربان است.
در اين آيه کلمات “تجد” و “محضرا” دلالت بر اين دارد که انسان عين اعمال خودش را حاضر مى‏يابد و کارهاى زشت و اعمال شوم مجسم‏شده‏اش هم چنان باعث شرمسارى او مى‏شود که آرزو مى‏کند کاش اين اعمال از وى بسى دور مى‏بود و ضمنا خدا بندگان خويش را تحذير مى‏کند و از بلايى که در کمين آنها است آگاه مى‏سازد؛ زيرا خداوند نسبت به بندگانش مهربان است و اگر مهربان نمى‏بود از خطرى که در پيش است آگاهشان نمى‏ساخت.
علاوه بر آيات فوق روايات زيادي بر اين مطلب دلالت صريح دارند که به برخي از آنها اشاره مي‌کنيم.
رسول گرامي اسلام( مي‌فرمايند: “الدنيا مَزرَعةُ الآخِرَةِ”541، حضرت علي( نيز فرمودند: “بالدنيا تُحرَزُ الآخِرَةُ”542 آخرت با دنيا به دست مىآيد. بازحضرت فرمودند: “بِئسَتِ الدارُ لمن لم يَتَهيَّأْها و لم يكُن فيها على وَجَلٍ”543 بد سرايى است دنيا براى كسى كه خود را در آن [براى آخرت] آماده نكند ودر آن بيمناك نباشد. امام باقر( فرمودند: “نِعْمَ‏ الْعَوْنُ‏ الدُّنْيَا عَلَى طَلَبِ الْآخِرَةِ” 544 دنيا ياور خوبى براى بدست آوردن آخرت است. رسولُ اللّه( ِفرمودند: “فَلْيَتَزَوَّدِ العبدُ مِن دنياهُ لاِخِرتِهِ، و مِن حياتِهِ لمَوتِهِ، و مِن شَبابِهِ لهَرَمِهِ، فإنّ الدنيا خُلِقَت لَكُم و أنتُم خُلِقتُم لِلآخرةِ”545 آدمى بايد از دنياى خود، براى آخرتش و از زندگى خود، براى مردنش و از جوانى خود، براى پيرىاش توشه برگيرد؛ زيرا دنيا براى شما آفريده شده است، و شما براى آخرت. حضرت علي( فرمودند: “إنّ اللّه سبحانَهُ قد جَعَلَ الدنيا لِما بعدَها، و ابتَلى فيها أهلَها، لِيَعلَمَ أيُّهُم أحسَنُ عَمَلاً، ولَسنا للدنيا خُلِقنا، ولا بالسَّعي فيها اُمِرنا”546 همانا خداى سبحان دنيا را براى پس از آن آفريده و اهل دنيا را در آن مىآزمايد تا معلوم شود كه چه كسى نيك كردارتر است، ما براى دنيا آفريده نشدهايم و به كوشش در آن [براى به دست آوردن حطام دنيوى] مأمور نگشتهايم. حضرت علي ( فرمودند: “الدنيا خُلِقَت لِغيرِها و لم تُخلَق لِنَفسِها”547 دنيا، نه براى خودش، كه براى جز خود آفريده شده است. دراين رابطه بيان‌هاي ديگري نيزاز امامان معصوم( است که به همين مقداربسنده مي‌کنيم.
3- 5- مباني مشروعيت حکومت ديني بر اساس نتايج بحث معاد
از مجموع مطالب ودلايل عقلي ونقلي که درتبيين انديشة معاد در اين فصل بيان شد ميتوان گفت:
1. معاد رخدادي قطعي، عظيم، واقعهاي تکان دهنده، جهاني متفاوت، ابدي وغايي است.
2. اعمال حيات اجتماعي بشر پيوستگي عميقي در سعادت اخروي و نجات از شقاوت ابدي دارد.
3. بشر نميتواند نسبت به آن بيتفاوت باشد، لذا براي نيل به سعادت اخروي و نجات از شقاوت ابدي، نيازمند آگاهي ويژهاي در اين رابطه است.
4. اما از آنجاکه منابع شناخت آدمي محدود به عقل وحس است، چنين آگاهي از عهدة منابع شناخت آدمي يعني عقل و حس و به طور کلي علوم بشري خارج است. ديدگاهها و نظرهاي مختلف و متعارض در باب مسائل اخلاقي، اجتماعي، حقوقي و جايگزيني فرضيهاي بجاي فرضية قبلي شاهدي بر محدوديت و نارسايي عقل و دانش بشري در محدوده حيات

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه ارشد با موضوع حقوق و دستمزد، انتظارات و خواسته ها، تعهد مستمر Next Entries منبع پایان نامه ارشد با موضوع رقابت در بازار، تعهد سازمانی، مدت استفاده