پایان نامه ارشد رایگان درمورد مصالح مرسله، امام صادق، قتل عمد

دانلود پایان نامه ارشد

تصرف ودرجان به معني حرمت ريختن خون است. 350 همان طور كه درحديث وصيت پيامبر(ص)به أباذرآمده است:” سباب المسلم فسوق و قتاله كفر و أكل لحمه من معاصى الله و حرمة ماله كحرمة دمه. “دشنام مسلمان فسق است ،جنگ بااو كفراست ،خورن گوشتش نافرماني خداست وحرمت مالش مانند حرمت خونش است.351پس اتلاف مال مومن مانند اتلاف جانش موجب ضمان است.352كه اتلاف جان ضمانش قصاص است.وجودقصاص نشان ازاهميت خون مسلمان دارد.
درروايت بعدي كشتن انسان مومن وشكستن حرمت خونش راكه قاتل مرتكب قتل شده وارزشي براي خون مسلمان قائل نبوده است رانوعي خروج ازاسلام مي داند .
دين اسلام به محافظت ازخون انسان ها توجه ويژه داشته است وجنايتكاراني كه به خون انسان ها تعدي مي كنند،موردتهديدشديد قرارمي دهد.353 تامهم بودن حرمت خون مسلمان رامتذكر شود.
امام صادق(ع)درمورد مردي كه مردمؤمني راكشت فرمود: “يقال له مت أىّ ميتة شئت إن شئت يهوديّاً و إن شئت نصرانيّاً و إن شئت مجوسيّاً”.به اوگفته مي شود،بميرهرمردني راكه بخواهيداگرمي خواهيديهودي واگر مي خواهيدمسيحي واگر مي خواهيد زرتشتي.354ريختن خون مسلمان مانند اين است كه قاتل را از حمايت وسلطه اسلام خارج مي كند.واسلام ديگر قاتل رادرون خودجاي نمي دهد.چون مهم ترين احكام اسلام يعني محترم بودن خون مسلمانها رازيرپانهاده است.

خون مسلمان به اندازه اي مهم است كه پيامبر(ص)درمراسم بازگشت ازمني’ اين اهميت راصريحا به مردم اعلام مي كندوحرمت خون مسلمان راباحرمت مكه وروزحج برابر مي داند.ابي اُسامة زيد الشحام ازامام صادق(ع)نقل كرده است:” أنّ رسول الله (ص)وقف بمنيً-حين قضي مناسكها في حجة الوداع الي أن قال -فقال أيّ يوم أعظم حرمةفقالواهذا اليوم-فقال فأيّ شهر أعظم حرمةفقالوا هذا الشهر -قال فأيّ بلد أعظم حرمة قالوا هذا البلد -قال فإنّ دماءكم وأموالكم عليكم حرام-كحرمةيومكم هذا في شهركم هذا في بلدكم هذا -إلي يوم تلقونه فيسألكم عن أعمالكم -ألا هل بلّغت قالوا نعم-قال اللهم إشهد ألامن كانت عنده أمانة-فليؤدّها إلي من ائتمنه عليها -فإنه لا يحلّ دم امرئ مسلم ولاماله إلّا بطيبة نفسه _ولاتظلموا أنفسكم ولاترجعوا بعدي كفّارا.” 355 رسول خدا(ص)در حجة الوداع پس ازانجام مناسك مني توقف كرد(به پا ايستاد)راوي گفت رسول خدا(ص)فرمودند:كدام روز حرمتش بيشتر است؟مردم گفتند:امروز.فرمود:كدام ماه حرمتش بيشتر است؟گفتند:همين ماه.فرمود:كدام سرزمين حرمتش بيشتر است ؟گفتند:همين سرزمين(مكه).فرمود:به راستي كه خون شما واموالتان محترم است مانند احترام اين روز تان واين ماهتان واين سرزمينتان تاروزي كه خدارا ملاقات كنيد وازشما اعمالتان را بپرسند.بعد فرمود:آيا تبليغ نمودم گفتند:آري.فرمود:بارالهاشاهد باش .هركس امانتي نزدش هست آن رابه كسي كه اورابرآن امين داشته بازگرداندزيرا ريختن خون مسلمان وازبين بردن مال او حلال نيست مگر به رضايت اوپس به خودتان ستم نكنيدوپس از من به كفر بازنگرديد.بيان اين گونه ي حرمت داشتن خون مسلمان نشان ازتوجه شارع به حفظ خون مسلمين است.
شارع به محافظت ازخون انسانها توجه ويژه داشته است ومتعرّضين به خون مسلمان راشديدا تهديد مي كند.356وموردمجازات قرار مي دهد.تاشخصي مرتكب بي حرمتي به خون مسلمان نشود.تهديد شديد نشان ازاهميت داشتن زياد حرمت خون مسلمان است كه اگر فردي مرتكب تعدي به آن شودشديدا مجازات خواهدشد.
5-2) مجازات اخروي تعرّض به خون يك مسلمان برابر بامجازات تعرض به خون همه مسلمانان:
همان طوركه بي حرمتي به خون يك مسلمان برابر با بي حرمتي به خون همه مسلمين است درمجازات اخروي قاتل هم اينگونه است يعني قاتل يك مسلمان دردوزخ به جايگاهي فرستاده مي شودكه قاتل چندمسلمان درآن جاقراردارد.بااين تفاوت كه عذاب قاتل چندمسلمان به مراتب بيشتر است.
به اين ترتيب اهميت مرگ وحيات انسان كاملاروشن مي شود باتوجه به اينكه آيات قصاص درمحيطي نازل شده كه خون بشردرآن ارزشي نداشت.357 محمدبن مسلم از امام محمد باقر (ع) درموردگفتارخداي عزّوجلّ ” من قتل نفسا بغير نفس أوفساد في الارض-فكأّنما قتل االنّاس جميعا”نقل كرده است :”قال له في النّار مقعدٌ – لوقتل النّاس جميعا لم يرد الّا ذلك المقعد.” 358امام (ع)فرمودند:درآتش جايگاهي است اگر قاتل همه مردم را بكشدفقط همان جايگاه براي اوست.
هم چنين حمران ازامام محمدباقر(ع)درموردمعناي گفتارخداي متعال درآيه” من أجل ذلك كتبناعلي بني اسرائيل أنّه من قتل نفسا بغير نفس أوفساد في الارض فكأّنما قتل االنّاس جميعا “نقل كرده است:”قلت كيف كأنّما قتل الناس جميعا فإنّما قتل واحدا-فقال يوضع في موضع من جهنّم إليه ينتهي شدة عذاب أهلها -لو قتل النّاس جميعايدخل ذلك المكان -قلت ُفإنّه قتل آخرقال يضاعف عليه.” 359 به امام عرض كردم چگونه مانند اين است كه قاتل همه مردم راكشته درحالي كه اوفقط يك نفر رابه قتل رسانده است.امام(ع) فرمودند:اودر موضعي از جهنم قرار مي گيرد كه شديدترين مراتب عذاب راداردواگرقاتل همه مردم رابكشد داخل آنجا مي شود.پرسيدم:اگر قتل ديگري انجام دهد مجازاتش چگونه است ؟فرمود:عذابش دوبرابر مي شود.
برابري در مجازات قاتل يك مسلمان وقاتل چندمسلمان توجه واهميت بيشتربه خون مسلمانان رابيان مي كند.كه سخت ترين مجازات هاازبي حرمتي به خون اولين انسان آغازمي شودومختص قتل هاي زنجيره اي نيست تاتنها به سبب تعدادافرادبيشترمجازات شديدترباشد.
6-2)عموميت داشتن احترام خون انسان ها:
خداوندحكيم اولين بي حرمتي به خون انسان ها رايعني كشتن هابيل توسط قابيل رانهي كرده است.وبراي خون انسان ها حرمت قائل است.
درحديثي ازامام علي(ع)نقل شده است:”وأمّا مالفظه خصوص ومعناه عموم فقوله عزّوجلّ” من أجل ذلك كتبناعلي بني اسرائيل أنّه من قتل نفسا بغير نفس أوفساد في الارض فكأّنما قتل النّاس جميعا ومن أحيا ها فكأنمّا أحيا النّاس جميعا”فنزل لفظ الايةفي بني اسرائيل خصوصاوهو جارعلي جميع الخلق عامّا لكل العباد من بني اسرائيل وغيرهم من الاُمم.” لفظ آيه32/مائده خاص ولي معنايش عام است.لفظ گفتار خداوند عزيز وجليل در “من أجل ذلك كتبناعلي بني اسرائيل أنّه من قتل نفسا بغير نفس أوفساد في الارض فكأّنما قتل النّاس جميعا ومن أحيا ها فكأنمّا أحيا النّاس جميعا”درموردبني اسرائيل نازل شده است وحكم آن برهمه ي مردم جاري است چون عام است براي همه بندگان از بني اسرائيل وغير بني اسرائيل است.360پس قبح آدم كشي به اندازه اي است كه خداي متعال آن راازابتداي خلقت تاقيامت موردنهي قرارداده است.چون كه قتل خون انسان هاراپايمال مي كندووجود بشريت راكه روح أقدس الهي درآن دميده شده است نابودمي كندگويا قتل هم بي حرمتي به خالق است وهم مخلوق.تداوم نهي ازقتل عامل حفظ حرمت همه خون هاست.
نتيجه اينكه دليل حرمت خون،كرامت است وبه سبب اعطاي اين نعمت انسان ازساير موجودات متمايزشده است.وخونش مورداحترام واقع شده است.آيه كرامت وروايات به اين مهم اشاره مي كند.شارع براي اين كرامت ارزش والائي قائل است.وبراي تضييع كنندگان اين نعمت كه معمولاازطريق ريختن خون انسان هاباارتكاب قتل به وقوع مي پيوندد ،مجازات درنظرگرفته است .انواع مجازات درانواع قتل وساير بي حرمتي ها متفاوت است .گاهي قصاص است ،گاهي ديه وساير موارد.واولين مجازات بي حرمتي به خون را از اولين مرتكب يعني قابيل به سبب كشتن برادرش هابيل ،به منصه اجرانهاده شد.اين مجازاتها در آيات حدودمانند مجازات محارب وبه خطرافتادن خون مسلمان،آيات قصاص:مانند بيان قتل عمد،مساوات دراجراي مجازات ،استيفاي حق قصاص ومواردديگربيان شده است.درآيات ديات:به بيان ديه درقتل خطايي مي پردازد وديه رابراي جبران خون مسلمان درنظر گرفته است.روايات هم مانندآيات اشتراكات زيادي با محتواي آيات دارند .

فصل سوم :استثنائات حرمت خون مسلمان

درفصل قبل بااستفاده ازآيات وروايات حدود،قصاص وديات حرمت خون مسلمان راموردبررسي قرارداديم .وگفتيم كه خون مسلمان نبايدموردتعرّض قراربگيردوازشايع ترين شيوه هاي بي حرمتي به خون مسلمان قتل است ودرانواع قتل وجرايمي كه منجربه قتل مي شوند اين بي حرمتي ها وجوددارد.بااجراي مجازات برقاتلان وهتاكين خون مسلمان ازهدرشدن خون اوجلوگيري مي شودوامنيت جان ها راتأمين مي كند.
حفظ حرمت خون مسلمان اگرچه واجب است وبايدنسبت به آن كوشا بوداما اين حرمت هميشگي نيست وحفظ حرمت خون برخي مسلمين همانندساير افرادنيست وجواز بي حرمتي كردن نسبت به آن ها وجوددارد. دراين فصل آن مواردي راكه موجب حرمت نداشتن خون برخي مسلمين مي شودبيان خواهيم كرد.مواردي كه به خاطرمصلحت وحفظ كيان اسلام است مانندتتّرس،مواردي راكه خودمسلمان به سبب ارتكاب برخي افعال مانند ارتداد حرمت خونش راازدست مي دهد.و زماني كه مسلمان درمقام دفاع باشدكه خون مهاجم مسلمان حرمت ندارد.اكنون به بيان اين استثنائات درحرمت خون مسلمان مي پردازيم.
عوامل حرمت نداشتن خون مسلمان:
بخش اول:حرمت نداشتن خون مسلمان درتَتَّرُس:
اصل اوليه درموردخون مسلمان حرمت است اما همان طور كه گفته شد اين حرمت هميشگي نيست.بلكه بنابرشرايطي كه يكي از آنها تتّرس است اين حرمت ازبين مي رود به اين صورت كه هرگاه مسلمانان درجنگ بادشمن مشرك وكافرهستند وبه سوي سپاه دشمن تير پرتاب مي كنند،ممكن است سپاه دشمن، مسلمانان راسپردفاع خودقراردهدتاتيرهاي سپاه مسلمانان به سپري كه ازمسلمانان تشكيل شده است،اصابت كند.اين كاردشمن براي تضعيف روحيه نظامي مسلمانان است تابه هم دين خوديعني همان مسلمانان سپرواقع شده، تيرنزنند وجنگ راواگذاركنند.درچنين حالي است كه زدن تير به سپر مسلمين جايز است.وبراي آن فرض هايي وجوددارد كه هريك راتوضيح خواهيم داد.دراين زمان اگرسپاه مسلمين سپرمسلمانان رانزنند ممكن است خون كل سپاه مسلمانان درخطر مرگ قرارگيرد.
دراين جا توجه به اين نكته ضروري است بااينكه شارع ارتكاب معاصي را جايز نمي داندچون كه مخالف حكمت تشريع است .ولي ازآن جايي كه درپرتاب تيرومانندآن سپر انساني كفار مصلحت وجود دارددرچنين جايي شارع به ارتكاب حرام وانجام محذورات اذن داده است.و جواز عمل به محظور براي مصلحت اهم شرعي است و به تزاحم بين احكام شرعي تعبير مي شود.يعني قتل انسان هايي كه كشتن آنان درحالت عادي حرام است اما در حال جنگ باكفار هنگام تترس بنابر شرايطي مانند ضرورت ،اين حرمت ازبين مي رود.361 چون اگر مسلمانان ازآنها دوري كنندوجنگ رارهاكنند كافران به سرزمين هاي اسلامي غلبه پيدامي كنند واين جا موردي است كه كشتن مسلمان براي مصلحت مرسله است.
توضيح اينكه مصلحت به معناي عام دراصطلاح علماي شريعت منفعتي است كه شارع مقدس آن رابراي حفظ دين،نفوس وعقول بندگان موردتوجه قرارداده است.362
مصالح مرسله از منابع اجتهاد در نزد اهل سنت است ومامطابق مباني اهل سنت به بررسي مسئله تترس پرداخته ايم. مصالح مرسله داراى دو قسم است:
مصالح مرسله به معناى خاص يعنى دادن حكمى بر اساس مصلحت سنجى براى پديده‌هايى كه در شرع براى آنها حكمى بيان نشده است.
مصالح مرسله به معناى عام يعنى دادن حكم بر اساس مصلحت سنجى هر چند براى آن موضوعات حكمى مخالف در كتاب و سنّت موجود باشد. 363
در حقيقت مصالح سه قسم است. 1. مصالح معتبره و آن مصالحى است كه ادلّ? شرعى بر رعايت و اعتبار آن قائم است. 2. مصالح مُلغى? و آن مصالحى است كه شارع مقدّس آنها را بى‌ارزش دانسته و رعايت آنها را لازم ندانسته است؛ مانند تسليم دشمن شدن، كه در آن مصلحت حفظ جان وجود دارد ولى چون كيان اسلام به خطر مى‌افتد مصلحت حفظ نفس الغا شده و دستور جهاد داده است هر چند جان به خطر بيفتد. 3. مصالح مرسله و آن مصالحى است كه از الغا يا اعتبار شرعى آزاد است.
در حجيّت مصالح مرسله سه قول است مالك مطلقاً آن را حجّت مى‌داند و جمهور اهل سنّت منكر حجيّت آن هستند و حتّى عدّه‌اى از مالكيّه حجيّت آن را از مالك نيز بعيد شمرده‌اند و برخى تفصيل داده‌اند و گفته‌اند فقط مصالح ضرورى قطعى و بديهى معتبر است.
براى مصالح مرسله

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه ارشد رایگان درمورد امام سجاد، امام صادق، رسول خدا (ص) Next Entries پایان نامه ارشد رایگان درمورد مصالح مرسله، قتل عمد، امام صادق