پایان نامه ارشد رایگان درمورد رحمت الهی، صدرالمتألهین، انسان کامل، قرآن کریم

دانلود پایان نامه ارشد

فجور شده اند و از فرمان خدا و رسول سرپیچی کرده اند به هلاکت بکشانند.445
هم چنین آنها دارای مقام نوری هستند و روایاتی که مقام نوری پیامبر اکرم (صلی الله علیه واله وسلم) به عنوان حقیقت محمّدی و مقام نوری حضرت علی(علیه السّلام) به عنوان حقیقت علوی را بیان می کند، به گونه ای نشان می دهد که آفرینش عالم از نورانیّت اهل بیت آغاز شده و این نور، همواره در یک قالب، ولی در همه ی زمان ها، تداوم داشته است. از این رو استمرار هستی، بدون این نور و مقام ولایت الهی پایدار نیست.
در این باره پیامبراکرم(صلی الله علیه واله وسلم) فرمودند: 
کنت أنا و علی بن ابی طالب نورا بین یدی الله، قبل أن یخلق آدم بأربعة عشر ألف عام، فلما خلق الله آدم، سلک ذلک النور فی صلبه فلم یزل الله تعالی ینقله من صلب الی صلب حتّی أقره فی صلب عبدالمطلّب، ثمّ أخرجه من صلب عبدالمطلّب فقسمه قسمین: قسماً فی صلب عبدالله، و قسماً فی صلب أبی طالب، فعلیّ منّی و أنا منه…446
چهارده هزار سال پیش از آفرینش آدم، من و علی نوری در پیشگاه خداوند بودیم؛ وقتی خداوند، آدم را آفرید، این نور در صلب (پشت) او قرار گرفت. خداوند پیوسته این نور را از صلبی به صلب دیگر منتقل می کرد تا در صلب عبدالمطّلب رسید؛ پس این نور را از صلب عبدالمطّلب، خارج نمود و به دو قسمت کرد: قسمتی در صلب عبدالله و قسمتی در صلب ابوطالب قرار گرفت. بنابراین، علی از من است و من ازاو هستم.
البته روایات دیگری هم وجود دارد که بیان می کند که پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله و سلم) و حضرت علی(علیه السّلام) و حضرت فاطمه(سلام الله علیها) و امام حسن(علیه السّلام) و امام حسین(علیه السّلام) از یک نور آفریده شده اند. بنابراین از این گونه روایات به خوبی روشن است که نخستین مخلوق، همان نور محمّد (صلی الله علیه و آله و سلم) و ائمه بوده است که پیش از آفرینش وجود داشته اند.
پس آنها بی شک بر مخلوقات، ولایت دارند و واسطه در ایجاد آنها به شمار می آیند؛ زیرا اگر آنها نبودند، مردم آفریده نمی شدند، وجود مردم از آنها است و واسطه ی افاضه ی وجود به مردم هستند.447
5-2-2-2. ولایت تشریعی ائمه
نفس انسانی، مسافر الی الله است و در راه سیر وسلوک به سوی او است و آن که برای نفس، منازل و مراحلی است که پس از طی مرحله ی هیولانیّت، جسمانیّت، جمادیّت، نباتیّت، حیوانیّت باید به مرتبه ی انسانیّت برسد تا به مطلوب حقیقی، نایل گردد در این مسیر، بعضیها از راه سیر و سلوک الی الله منحرف گشته و به عقب برمی گردند.448 در این جا است که انبیا، رؤسای قافله ها و امرای مسافران به سوی خداوند هستند و به تربیت و تهذیب آنان می پردازند.449 بنابراین پيامبران الهى و امامان معصوم كه هر يك مظهر اسماى حسناى حق‌اند؛ نيز مانند خدا، بشر را براى اهداف شخص خود نمى‌خواستند، بلكه انسان را براى رساندن به سعادت و رستگارى دعوت مى‌نمودند و شگفت اين كه به دعوتِ تنها اكتفا نكردند، بلكه در راه دعوت از همه ی هستى خود حتّى جانشان را براى خدا و تحقق توحيد گذشتند تا بذر توحیدو اعتقاد به قیامت را در دل خاکیان، بکارند به اين اميد كه خاكيان، افلاكى شوند و از حالات حيوانى درآيند و در گردونه ی حالات ملكوتى قرار گيرند و نصيب عظيمى از رحمت و لطف حضرت حق را در دنيا و آخرت به خود اختصاص دهند.450
بنابراین بر شخص نبیّ مبعوث از خداوند و ولی، واجب است که بندگان خدا را در شریعت خود به انجام طاعات و عبادات الزام نماید تا بدین وسیله آنها را از مقام و مرتبه حیوانیّت به مقام فرشتگان سکّان عالم ملکوت، سوق دهد. مثلاً برخی از عبادات و طاعات، امور وجودیه هستند که نفع آنها به خود شخص باز می گردد، مانند نماز، اذکار و… و یا نفع آن شامل خود و دیگران است، مانند صدقه و قربانی. برخی دیگر از عبادات، جزء امور عدمیه هستند که نفس انسانها را تزکیه و تصفیه می کند، مانند روزه و یا پرهیز از دروغ و آزار دادن هم نوع و خلاصه، وظیفه پیامبر الزام و هدایت انسان ها به این اعمال نیک است.451
چنان چه صدرالمتألهین می گوید:
إن اللّه قد بعث النبيّين معلمين بالكتاب و الحكمة، واضعين من قبل اللّه للشريعة و الملّة مقيمين للعدل و القسط وفوضعوا للناس النواميس الإلهيّة ليخرجوهم عن حضيض البرزخ الظلماني  ويبلّغوهم إلى أوج العالم النوراني لينخرطوا في سلك الملائكة المقرّبين و ينغمسوا في جوار القدس مع الأنبياء و الصدّيقين رحمة من اللّه و فضلا و نعمة منه.452
خداوند پیامبران را به وسیلهی کتاب و حکمت به عنوان معلم، بر انگیخت که آن ها از جانب خداوند، شریعت و حکومت را وضع کرده تا عدل و قسط بر پا شود و برای مردم، قانون های الهی قرار داده اند تا آن ها را از تنگناها و تاریکی های برزخ ظلمانی، خارج کنندو آنان را به اوج عالم نورانی رسانده تا هم ردیف با فرشتگان مقرب، وارد شوند و در جوار قدس الهی، همراه با پیامبران و صدیقین غوطه ور شوند،(این) رحمت و فضل و نعمتی از جانب خداوند است.
بنابراین پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) که جانشین خداوند است، از خداوند تعلیم می گیرد و به بندگان ابلاغ می کند و آنها را مورد هدایت خود قرار دهد. پیامبر، میان دو جهان واسطه است؛ گوشش به طرفی و زبانش به طرف دیگر است و این حالِ همه سفرای الهی و شفیعان روز قیامت است. قلب پیامبر، دو درِ باز دارد؛ دری به عالم ملکوت که همان عالم لوح محفوظ و عالم فرشتگان علمی و عملی است و دری به سوی قوای مدرکه خویش، تا مطالب محسوسه خود را مطالعه کند و بر حوادث مهم عالم خلقت، آگاه گردد و این پیامبر یا ولی، مردم را به عبادات و طاعات شرع، ملزم کند و از عالم حیوانیت به عالم فرشتگی برساند. بنابراین، پیامبران و ائمه، قافله سالاران انسانیت هستند.453 پس فلسفه بعثت پیامبران الهی اصلاح دین و دنیای بشراست که با تدبیر و سیاست حکیمانه صورت می گیرد.
بنابراین آن ها جامع جمیع کمالات نشأت سه گانه ی عقلی، نفسی و حسی هستند. از ناحیه ی روح و جنبه ی روحانی از سنخ ملکوت اعلی است و از جنبه ی نفس و نفسانی از سنخ ملکوت اوسط است و از جنبهی طبیعی از سنخ ملکوت اسفل است. پس او خلیفه ی خدا و مجمع مظاهراسماء الهیه و کلمات تامات الهی است.454 از این رو انسانهایی که از نعمت وحی الهی بهره مند شوند و به دستورات خداوند که از طریق وحی بر پیامبران فرستاده شده است، عمل کنند راه تکامل را یافته اند و راه وارثان آنان(امامان) را طی کنند و هم چنین اعمال وآموزه های آنان به صورت روایات و احادیث معتبر، الگوی کاملی هستند تا بشراز طریق آن ها به کمال نهایی که خداوند برای او قرار داره است برسد؛ چون صدرالمتألهین معتقد است که انسان تا پیش از بلوغ و سن تکلیف در عالم حیوانی به سر می برد، تنها پس از سن تکلیف و به واسطه ی حجت الهی، از فیض انسانیت برخوردار می گردد.455
شاید این حقیقت عقلی برگرفته از معارف اهل بیت معصومین (علیهم السلام) است که علامه آشتیانی در آثار خود به تکرار تصریح دارد بر این که انسان کامل محمّدی و اهل بیت او واسطه در فیض وجود هستند و همه ی مظاهر وجودی، تجلی و ظهور انسان کامل محمّدی است و محرومین از ادراک این حقیقت و منکرین آن، خود حاکی از نوعی شقاوت و محرومیّت آن ها از فیوضات خاصّه معصومین(علیهم السلام) می داند. گویی تمام مراتب عقل نظری و عقل عملی و سعادت انسان در این اعتقاد به این حقیقت است؛ زیرا هم او صادر و معلول اوّل و مظهر جمیع اسماء و صفات الهی است و هم واسطه ی فیض بین حق و مخلوقات عالم است. پس تمسک به حضرتشان خود، سعادت و کمالی برای انسان است.456
با وجود مسائلی که مطرح گردید می توان در مورد چگونگی تأثیر شناخت صفت فیاضیت بر تکامل انسان گفت انسان ها از آن جا که از ناحیه ی قدسی و حریم ملکوتی خداوند بسیار دور هستند و راهی به ساحت او ندارند؛ پس میان ما و خداوند سفیرانی با جهت های قدسی و حالات بشری فرستاده شده اند که به جهت مشابهت قدسی، از خداوندی که دائماً در حال فیض رسانی است؛ دریافت فیض می کنند و به مناسبت جهت بشری، به عالمیان فیض می رسانند، به این صورت که با دارا بودن جنبهی ولایت تکوینی و ولایت تشریعی به انسانها، نزدیک می شوند تا آنها را به جایگاه حقیقی شان برسانند. آنها از طریق ولایت تکوینی در جهان آفرینش نفوذ می کنند و واسطه ی رساندن فیوضات خداوند می شوند و دست به تصرفاتی می زنند.
از طریق ولایت تشریعی، سرپرستی جامعه را با استفاده از علمی که از ناحیه ذات اقدس ربوبی بر آنها افاضه شده و با برخوردار بودن از ملکه عصمت که آموزههای آنها عاری از هرگونه خطا و اشتباه است، بر عهده می گیرند. بنابراین با گفتار و کردارشان که برگرفته از وحی است، بندگان را ارشاد می کنند تا در نتیجه، قابلیت دریافت مراحل بالای از فیض و تداوم آن را پیدا کنند.457پس در این جا است که انسان متوجّه می گردد که پی بردن به این صفت خداوند با تمام ابعاد آن و هدف از این نظام برای این است که انسان غرق در گمراهی و ضلالت نشود و به سوی خداوند هدایت شود تا از مقام حیوانیت به مقام فرشتگان درآید حتی بالاتر از آن جایگاه و در جوارقرب الهی قرار بگیرد ودر اسماء و صفات شبیه او گردد و در او فانی گردد و غیر از ذات خداوند چیزی را مشاهده نکند، این همان نهایت تکامل انسان است.
5-3. تبیین و بررسی رابطه ی صفت رحمت الهی بر تكامل انسان
در فصل پیش، رحمت الهی به تصویر کشیده شد و بیان گردید که رحمت خداوند به معنای مطلق فیض رسانی او به مخلوقات به تناسب و اقتضای تکوینی آن ها است.458 هم چنین بیان گردید که رحمت الهی به رحمت عام یا رحمت رحمانیه و رحمت خاص یا رحمت رحیمیه تقسیم می گردد. صدرالمتألهین به رحمت رحمانیه خدوند اشاره دارد و می نویسد: «رحمت الهی شامل مؤمن و کافر می شود».459 بنابراین رحمت رحمانى، عبارت است از رحمت عمومى كه شامل همه موجودات است. وجود هر موجودى براى آن موجود، رحمت است، هم چنین وسایلى كه براى ابقاء و ادامه وجود او آفريده شده است، رحمت است.460 صدرالمتألهین معتقد است که رحمت خاصه فقط شامل حال مؤمنان می گردد.461 بنابراین رحمت رحيميّه عبارت است از الطاف و دستگيري هاى خاصّى كه يك موجود مكلّف در اثر حسن انجام وظيفه مستحقّ آن مى‏گردد؛ لطف خاصّى است كه طبق قانون خاص، نه قانون عامّ طبيعت، شامل حال انسان مى‏گردد462 و رحمتى است كه موجب كمال است.463
تجلّی این رحمت در جلوه وجود بخشی به موجودات وایجاد نظام آفرینش به عنوان کتاب تکوین، دین اسلام و قرآن کریم به عنوان کتاب تشریع ظهور می یابد.
پس در نگاهی کلی به مفهوم این واژه درمی یابیم که در این صفت، خیر و صلاح مخاطب مورد توجّه قرار می گیرد خواه این صلاح در لباس سختی باشد و خواه در پوشش رفاه وآسایش. این رحمت و احسان خداوند است که طى کردن مراحل انسانيّت و منازل آدميّت را میسّر می سازد و اگر این رحمت و احسان خداوندی وجود نداشت که امری محال است؛ در بساط زندگى و سفره حيات، جز خسارت و زيان، چيزى نمى ماند و سيرت انسانى به شكل ديوى بسيار بد منظر و غيرقابل تحمّل تغيير قيافه مى داد و در نهایت، ظلمت و تاریکی، سرنوشت انسان را نابود می ساخت و او را از کمال نهایی اش دور می کرد.
5-3-1. از چه راه هايي مي توان از طريق رحمت الهی به تكامل رسيد؟
گستره ی رحمت الهيه و مهر ربانيّه، به گونه‌اى است كه همه ی مخلوقات و موجودات در گستردگى و سعه ی آن قرار دارند و از همين باب است كه هيچ مخلوقى را بى‌نصيب از راه رشد و تكامل مخصوص به خود رها نكرده است و در اين زمينه به انسان، عنايت ويژه شده است. از همه آفرینش به ویژه، انسان دعوت می کند که خداوند را تا پایان این تجلّی رحمانی همراهی کنند.﴿وَرَحْمَتِی وَسِعَت‌ْ کل‌َّ شَی‌ْءٍ﴾464 و ميلياردها چرخ در جهان هستى با نظم و حسابى دقيق مى‌چرخد و انواع نعمت‌ها را سر سفره ی انسان مى‌گذارد و اسبابی فراهم می گردد تا زمينه ی رشد و تعالى و تكامل انسان در پرتو عمل به خواسته‌هاى حق فراهم آيد؛ اما بسیاري از انسان ها از ادامه مسیر بازمانده و هر یک در

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه ارشد رایگان درمورد صدرالمتألهین، وجود خداوند، توحید افعالی، وجود منبسط Next Entries پایان نامه ارشد رایگان درمورد رحمت الهی، بهره مندی، سیر و سلوک، صدرالمتألهین