پایان نامه ارشد رایگان درباره گردشگری روستایی، توسعه گردشگری، توسعه روستا، توسعه روستایی

دانلود پایان نامه ارشد

زمينه گردشگری توسط جامعه بومی و قدرت گرفتن سرمايه گذاران غيربومی، عدم به کارگيری جامعه محلی در مشاغل کليدی و پست‌های بالای سازمانی در شغلهای گردشگری، عدم مشارکت آنها در سياست گذاری‌های مربوط به توسعه توريسم و غیره از اثرات منفی اقتصادی جهانگردی محسوب می شود (کاظمی، 1380:8-6).
2-2-2-3 اثرات فرهنگی و اجتماعی گردشگری
متداول ترين مسير برای طرح اثرات گردشگری تقسيم بندی آن به آثار مثبت و آثار منفی است. پيش از آن بايد به اين نکته توجه داشت که تأثيرپذيری جامعه ميزبان به عوامل مختلفی بستگی دارد. از جمله اين عوامل می توان به تعداد گردشگران، مدت زمان حضور آنها در منطقه، نوع گردشگران، هدف آنها از سفر، نوع مقصد و نوع جاذبه اشاره نمود. توانمندی‌های فرهنگی و اجتماعی جامعه ميزبان و يکپارچگی فرهنگی آنها نيز از عواملی است که در کاهش اثرات منفی گردشگری نقش به سزايی دارد.مردم محلی با نگرش، آداب و رسوم و ويژگی‌های فرهنگی – اجتماعی گردشگران از مناطق مختلف آشنا می شوند که اين به خودی خود ارزش محسوب می شود. به همين دليل است که از گردشگری به عنوان ابزار صلح جهانی و گفتگوی تمدنها سخن به ميان می آيد. اين مسئله در جوامع بسته و در بلند مدت می تواند به باز شدن فضای اجتماعی و فرهنگی و تعامل پذيری بيشتر آنها بيانجامد. اين موضوع در بعد ناخوشايد خود می تواند معنايی از تهاجم فرهنگی محسوب شود، اما شکل مديريت شده آن همراه با انتخاب بازار هدف گردشگری از سوی مديريت مقاصد، مفهوم توسعه فرهنگی را به دنبال دارد. منتقدين توسعه گردشگری بر اين باورند که گردشگری به گسترش پديده‌های نابهنجار اجتماعی مانند فحشا، ترويج استعمال مواد مخدر، قماربازی و غیره منجر می شود. بسياری از کشورها از جمله ترکيه، تايلند، مالديو، سريلانکا، کوبا و… به سرزمین‌های جذابی برای گردشگران به ويژه اروپايی و غربی تبديل شده اند که تنها برای تفريح و لذت بردن و استفاده از آفتابی که در کشورهای خود از آن محرومند، به اين مقاصد سفر می کنند. مسلماً جذب اين نوع مخاطبان، افزايش ميزان تأثيرات اجتماعی و فرهنگی منفی را به دنبال دارد (رنجبران و زاهدی، 127-1385:123). از مشکلات اساسی در سنجش اثرات فرهنگی- اجتماعی گردشگری، دشواری تمايز قائل شدن ميان آنها و ساير اثرات است که به دشورای ارزيابی آنها می انجامد. اين امر تا حدی تبين کننده آن است که چرا اثرات فرهنگی- اجتماعی در گذشته نسبت به اثرات اقتصادی کمتر اهميت داشته است. بيشتر مطالبی که در مورد اثرات فرهنگی- اجتماعی گردشگری به رشته تحرير در آمده است، بر پايه تحقيقاتی استوار بوده که نيازمند کسانی بوده است که واقعاً مبتلای اين اثرات بوده اند تا بتوانند به ارزيابی اين اثرات بر خود يا ديگران بپردازند. اين شکل از تحقيقات در مقايسه با رويکردهای کمّی تر مورد استفاده در سنجش و ارزيابی اثرات اقتصادی مانند ضريب تکاثری، بيشتر گرايش به کيفی و ذهنی بودن دارند (ترابیان، 1387:29). افزايش و يا کاهش تأثيرات منفی گردشگری تا حد زيادی به سياست‌های کلان و دورنمای برنامه ريزان سفر در کشورهای مقصد و اهداف آنها از توسعه توريسم بستگی دارد. با توجه به ملاحظات اجتماعی، فرهنگی و مذهبی کشور ايران، گردشگران بين المللی که ايران را به عنوان مقصد انتخاب می کنند، با اين ملاحظات به خوبی آشنا هستند و در بسياری از موارد، آنها را رعايت می کنند. نظرسنجی‌های مختلف از سوی راهنمايان تور، صاحبان اقامتگاه‌های توريستی، جامعه ميزبان و ساير افراد و گروه‌هايی که با توريست‌های خارجی که به ايران می آيند در ارتباط هستند، اين عقيده را تأييد می کند. آن چه در ايران در حال حاضر تحت عنوان تأثيرات اجتماعی گردشگری جای نگرانی دارد، تأثيرات منفی گردشگران داخلی بر طبيعت و فرهنگ جامعه ميزبان است که می بايست به طور جدی در اولويت‌های سازمان ميراث فرهنگی، صنايع دستی و گردشگری قرار گيرد.
2-2-2-4 اثرات سیاسی گردشگری
گردشگری با ايجاد شغل و درآمد باعث کاهش احتمال آشوب‌های سياسی در کشورها می شود. هچنين هر چه کشوری از ثبات و امنيت سياسی و صلح و آرامش بيشتری برخوردار باشد، بيشتر قادر خواهد بود تا توريسم خود را توسعه بخشد. برقراری ارتباط بين مليت‌های مختلف، به درک و تفاهم بيشتری درباره نظام‌های اعتقادی و ارزشی، نحوه زندگی و الگوهای رفتاری مردم مختلف در سطح جهان منتهی می شود. بسياری از صاحبنظران معتقدند که اين ارتباطات و آمد و شدها می تواند در کاهش تشنجات سياسی نيز مؤثر باشد و راهی برای صلح و دوستی و احترام متقابل بين جوامع به وجود آورد. در کشور‌های غربی، در موارد زيادی از توريسم برای تحقق اهداف سياسی استفاده شده است (رنجبران و زاهدی، 1379:44).
2-2-2-5 اثرات زیست محیطی گردشگری
طبيعت و جذابيت‌های مناطق طبيعی، همواره مورد توجه گردشگران بوده است. از پيامدهای مثبت توسعه جهانگردی می توان به افزايش گرايش‌های زيبايی شناختی و بهره مندی معنوی از شگفتی‌های طبيعت اشاره نمود. همچنين اختصاص بخشی از درآمد توريسم برای حفاظت مناطق طبيعی، از محاسن توسعه توريسم محسوب می شود. متأسفانه توسعه بی رويه و بی برنامه ی توريسم در بعضی نقاط جهان، خسارت‌های جبران ناپذيری به اين جاذبه‌های طبيعی وارد آورده است. شواهد نشان می دهد که در چند دهه اخير، منافع اقتصادی توريسم با خسارت‌های فراوان و گاهی برگشت ناپذير محيط زيست همراه بوده است. برای افزايش درآمدهای اقتصادی مجتمع‌های توريستی و تفرجگاه‌هايی ساخته شده است که اثرات نامطلوبی بر خاک، آب، گياهان و جانوران داشته است (Gunn & Var , 2002:77). کاهش اثرات منفی توريسم و گام برداشتن در راه توريسم پايدار، امروزه از مباحث بسيار مهمی است که مقاصد گردشگری جهان آن را در اولويت برنامه‌های خود قرار داده اند. حتی در بسياری از کشورهای توريست پذير با کنترل ورود گردشگر و برنامه ريزی بر اساس ظرفيت تحمل جاذبه‌های گردشگری، سعی دارند تا اثرات منفی زيست محيطی را به کمترين مقدار خود کاهش دهند.

2-2-3 گردشگری روستایی
از آن جا كه گردشگري روستايي مي تواند به مثابه فعاليت فراگير جهاني، و ديگري به عنوان تاكيد بر توسعه سياست‌هاي منطقه اي و محلي شناخته شود، بر اين اساس تعريفي عام و حاصل از اجماع حوزه انديشيدگي از گردشگري روستايي وجود ندارد. كنفرانس جهاني گردشگري روستايي گردشگري، (Rural Tourism Conference ,2006) گردشگری روستايي را شامل انواع گردشگري با برخورداري از تسهيلات و خدمات رفاهي در نواحي روستايي مي داند كه امكان بهره مندي از منابع طبيعي و جاذبه‌هاي طبيعت را همراه با شركت در زندگي روستايي (كار در مزرعه و كشاورزي) فراهم مي آورد.
گردشگري روستايي كليه فعاليت‌ها و خدماتي است كه توسط مردم، كشاورزان و دولتها براي تفريح و استراحت گردشگران و همچنين جذب گردشگران به نواحي روستايي ارائه مي شود و مي تواند شامل گردشگري كشاورزي، اُپرمن گردشگري، گردشگري مزرعه، گردشگري طبيعي و گردشگري فرهنگي و مانند آن باشد و روستا را در ارتباط تنگاتنگ با گردشگري مزرعه و نهادينه كردن ارزش كشاورزي در جامعه روستايي مي داند كه البته مناطق تحت حفاظت مانند پارك‌هاي ملي و مناطق حفاظت شده را شامل نمي شود (Oppermann , 1996:38).
2-2-3-1 قلمرو گردشگری روستایی
بازدیدکنندگان از حومه شهر در فعالیت‌های متعدد و متفاوتی شرکت می کنند. تعدادی از این فعالیت‌ها مانند پیاده روی یا ارابه سواری در روزهاي تعطيل است، كه شكل‌هاي آشکاری از گردشگري است. این درحالی است که اشتغالات دیگر معمولاً تفریح یا ورزش فرض می شوند. برای مثال، سرگرمی‌هایی چون کوهنوردی، بازدید از غارها، تماشای مسابقات ورزشی در حومه شهر، یا حتی رفتن به یک مکان عمومی یا رستوران، ممکن است جزو تفريح يا ورزش محسوب شود. در همان حال، هر گونه گردشگري که در نواحی روستایی جریان داشته باشد، گردشگري روستایی نیست؛ بعضی از فعالیت‌های گردشگري مانند ایجاد پارک‌ها یا شهرهای بازی با گردشگري روستایی رابطه اندکی دارند یا اینکه با محیط روستایی تفاوتی آشکار دارند. بنابراین، می توان گفت که قلمرو گردشگري روستایی، یا دامنه فعالیت‌ها یا شكل‌هاي جهانگردی که می تواند شامل گردشگري روستایی باشد، تا اندازه ای محدود است. دامنه آن با عواملی از قبیل مدت اقامت، مدت سفر، نوع فعالیت، نوع و اندازه تسهیلات یا جاذبه‌های مكاني و برداشت فرد از جهانگردي و روستا، محدود می شود. با وجود این، اگر تعریف گردشگري به طور کلی در مورد مقوله خاصی چون حومه شهر به کار برده شود، قلمرو گردشگري روستایی بسیار گسترده تر می شود.
2-2-3-2 انواع گردشگري روستايي
از آن جا كه نواحي روستايي را داراي توانمندي بالقوه و قابليتهاي طبيعي براي توسعه گردشگري مي دانند، مي توان انواع گوناگوني از گردشگري روستايي را بر شمرد كه با توجه به اهداف گردشگري و بر اساس شرايط فرهنگي، اقليمي و اقتصادي نواحي روستايي شكل مي گيرد که در شکل 1-2 به تفکیک نشان داده شده است.

نمودار 2- 2: گونه شناسی گردشگری روستایی (نگارنده)
در حال حاضر الگوهای مختلفی از گردشگری در نواحی روستایی کشور وجود دارد که مهمترین آنها گردشگری خانه‌های دوم، گردشگری مذهبی ، اکوتوریسم و گردشگری مبتنی بر طبیعت و گردشگری تاریخی و فرهنگی است ( رضوانی، 1387 : 306 ) برخورداری روستاهای ایران از جاذبه‌های طبیعی، منابع و پتانسیل‌های اجتماعی، فرهنگی و زیست محیطی التزامی در توسعه توریسم روستایی به شمار می رود ( شهیدی، 1388 : 99).
گردشگری روستایی یک فعالیت چند جانبه است و در بسیاری از کشورهای جهان از تشویق‌های بنیادی برخوردار بوده و حتی در بسیاری از موارد توسط بخش خصوصی و عمومی از لحاظ مالی حمایت می شود. گردشگری روستایی برای توسعه اقتصادی بسیار مهم است، زیرا آن نقش مهمی را در توسعه روستایی بازی می کند و به همین خاطر برنامه ریزان و کارشناسان بر آن تمرکز کرده اند. پتانسیل گردشگری در هر روستا بیش از هر چیزی به سرمایه‌های جغرافیایی، کیفیت مناظر طبیعی و آثار تاریخی و فرهنگی بستگی دارد(مهدوی،1387 : 140). توسعه گردشگری روستایی به عنوان یک راه حل بسیاری از مشکلات مناطق روستایی شناخته شده است و در زمینه‌های مختلفی همچون رشد اقتصادی و ایجاد اشتغال در زمینه‌های مرتبط گردشگری، تجارت، صنایع دستی، ایجاد یک بازار جدید برای تولیدات کشاورزی، توسعه اجتماعی – فرهنگی ( افزایش جمعیت ساکن در مناطق روستایی، تقویت بهبود خدمات عمومی ) و نهایتا حفاظت و بهبود محیط طبیعی و زیرساختهای موجود می تواند مفید و موثر واقع شود. هرچند که در زمینه کاربری اراضی با تغییراتی در فرم و توزیع همراه بوده است. گردشگری روستایی بخشی از بازار گردشگری و منبعی برای اشتغال و درآمد بوده است و می توان آن را ابزار مهمی برای توسعه اقتصادی – اجتماعی و اکولوژیکی جوامع روستایی قلمداد کرد (رکن الدین افتخاری،1381 : 26). نباید از نظر دور داشت که موفقیت گردشگری روستایی مرهون محیط زیست سالم و جالب توجه روستاهاست (تقدیسی زنجانی،1386 : 186).
در رهیافتهای توسعه روستایی که اغلب با عنوان توسعه روستایی یکپارچه مطرح شده اند، بر افزایش درآمد روستائیان، کاهش فقر و نابرابری و افزایش ارزش افزوده اقتصادی در بخش‌های اقتصادی در بخش روستایی تاکید می شود (افروخته و همکاران،1388 : 5). به طور کلی باید گفت که در مورد توسعه گردشگری روستایی دیدگاههای مختلفی وجود دارد که در جدول شماره 2-1 به مهمترین آنها اشاره شده است :

جدول 2- 1: هدفها و آثار نظریات و دیدگاههای مربوط به توسعه گردشگری روستایی: منبع محاسبات محقق
نوع نگرش به توسعه گردشگری روستایی
هدفها
آثار و پیامدها
گردشگری روستایی بهعنوانی راهبردی برای توسعه روستایی
– حل توسعه نیافتگی روستایی
– کاهش مهاجرت
– راه جل نهایی توسعه روستایی
– کاهش آثار منفی و بهره برداری از آثار مثبت
– کمک به توسعه سایر
بخشهای اقتصادی روستایی
– ثبات جمعیت
– حل معضل بیکاری
– افزایش ضریب تکاثر درآمد
– بهره برداری از منابع فاقد ارزش اسنادی
گردشگری روستایی به عنوان

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه ارشد رایگان درباره زیست محیطی، گردشگری روستایی، اوقات فراغت، توسعه گردشگری Next Entries پایان نامه ارشد رایگان درباره اکوتوریسم، توسعه پاید، توسعه پایدار، محیط زیست