پایان نامه ارشد رایگان درباره پناهندگان، غازان خان، منابع معتبر

دانلود پایان نامه ارشد

. باشند.
– به نظر مي رسد از فراريان به خوبي استقبال مي شده است، و حضورآنان به دلايل گوناگون به عنوان پناهنده، با اكرام و احترام فراوان همراه بوده است.
– افراد فراري بعضاً در سيستم اطلاعاتي و جاسوسي به عنوان مخبر، و در ارتش به عنوان سرباز، و حتّي در مقاماتي بالاتر به عنوان امراء نواحي دربين نيروهاي دشمن تركيب و ادغام مي شدند.
– تغيير كيش و اسلام آوردن برخي از سلاطين مغول ( ايلخانان ) در مقاطعي خاص موجبات آرامش مرزي ميان طرفين را فراهم مي آورد و اين باعث كم شدن امواج فراريان و پناهندگان مي شد. عليرغم اين باز هم شاهد حضور اين گروه ها در شكل گيري تداوم خصومت ميان طرفين هستيم. بنابراين بايد ويژگي ديني سلاطين وگرايشات آنها در اين مورد و متعاقباًًًً واكنش فراريان، به دقّت بررسي شود. زيرا در دوراني هم كه به لحاظ ديني طرفين هم عقيده بودند، باز شاهد حضور جدي وافديه در شكل گيري درگيري ميان دو گروه مي باشيم.
– خان اردوي زرين نيز با اتحادي كه ميان خود و مماليك به وجود آورد، تا حدودي موجبات ناامني منطقه را فراهم كرد، و به نظر مي رسد در حركت فراريان و پناهندگان تأثيري بسزا داشته است.

– يكي از نقش هاي تأثير گذار گروه هاي فراري و پناهنده، تحريك و تهييج طرفين جهت يورش به قلمروي يكديگر بوده است. به گونه اي كه بعضي از يورش ها و تهاجمات دو گروه متأثر از اصرار و پافشاري پناهندگان شكل گرفته است.

5. روش تحقيق :
روش مورد استفاده اين پژوهش از نوع روش تحقيق تاريخي است. به علّت تكرار ناپذيري و عدم امكان بررسي وقايع و حوادث از طريق روش تجربي، ضرورتاً مي بايست از روش تاريخي كه مبتني بر تحليل عقلاني و استنتاج ذهني است بهره برد. با تكيه بر اين روش كه داراي ويژگي توصيفي و انتقادي است، به بازسازي رويدادهاي گذشته اقدام مي شود.
با بهره گيري از ويژگي توصيفي، حقايق گذشته از طريق جمع آوري اطلاعات، ارزشيابي و بررسي صحّت سقم اطلاعات، به صورتي منظم و مرتبط ارائه مي گردد. سپس با استفاده از ويژگي انتقادي، با مقايسه همانندي ها و اختلاف ها در وقايع يك دورة تاريخي و درك رابطه علت و معلولي ميان رويدادها، به تجزيه و تحليل واقعي رويدادها پرداخته مي شود. تا در نهايت نتايج قابل دفاعي در ارتباط با سؤالات پژوهش ارائه گردد.
در اين رساله سعي شده است تا ضمن گردآوري و كنار هم قرار دادن داده هاي تاريخي براساس توالي و ترتيب زماني وقايع و سازماندهي اطلاعات با تكيه بر منابع اصلي و پردازش و استنتاج از آنها، يك بررسي توصيفي و تحليلي از موضوع اصلي دورة تاريخي مورد مطالعه ارائه شود.
شيوة انجام اين پژوهش نيز به صورت كتابخانه اي و جمع آوري اطلاعات به شكل فيش برداري بوده است.

معرفي و نقد گزيدة منابع

در خصوص تحولات عصر ايلخاني، نوشته ها و كتب فراواني به زبان هاي مختلف وجود دارد كه مقايسة آنها با يكديگر، حقايق تاريخي اين دوره را روشن مي سازد. منابع قابل استفاده براي پژوهش پيرامون مناسبات ايلخانان با مماليك را مي توان به دو گونة كلي دسته بندي نمود:
الف. منابع فارسي
ب . منابع عربي

1. منابع فارسي:

1. در بررسي وقايع عصر ايلخاني، يكي از معتبرترين آثاري كه بايد مورد توجه قرار گيرد، كتاب ارزشمند جامع التواريخ نوشتة خواجه رشيد الدين فضل الله همداني است كه به دستور غازان خان تأليف شده است. نگارش اين اثر در سال 700 ه هنگام حيات غازان خان شروع شد و در زمان الجايتو به سال 710 ه به پايان رسيد. اين اثر مشتمل بر سه جلد بوده است.
جلد نخست حاوي دو فصل است و به تاريخ قبايل ترك و مغول و تاريخ چنگيز خان و جانشينان وي بويژه ايلخانان تا مرگ غازان خان در سال 703 ه / 1304 م اختصاص دارد. فصل دوم اين مجلد كه به وقايع عصر غازان خان پرداخته است به تاريخ مبارك غازاني معروف است. جلد دوم در تاريخ عمومي جهان و اقوام و دولت هاي غير مسلمان و همة اقوامي كه با مغولان روابطي داشته اند مي باشد. اثري از جلد سوم موجود نيست.
بخش دوم جلد نخست حاوي تحولات شصت سالة دولت ايلخاني از هلاكوخان تا غازان خان و شرح اقدامات نظامي و لشكركشي هاي آنان به مرزهاي غربي از جمله روم و شام، مناسبات با قدرت هاي مسيحي منطقه از جمله گرجيان و ارامنه، شرح عمليات نظامي، علل و عوامل شكست ها و پيروزي ها و نامه نگاري هاي ايلخانان با مماليك مصر است.

ارزش استنادي اين كتاب به سبب ارائة اطلاعات دقيق در خصوص فراريان و پناهندگان بسيار قابل توجه مي باشد. از آن جمله مي توان به وافدية خوارزمشاهي، وافدية روم در سال 674 ه ، وافدية اويراتيه به سال 695 ه ، فراريان به رياست قبچاق به سال 697 – 698 ه و چندين و چند گروه ديگر از پناهخواهان اشاره كرد.
2. از ديگر منابع حائز اهميت در مطالعه و تبيين تحولات مرزي دولت ايلخاني كتاب تجزيه الأمصار و تزجيه الأعصار معروف به تاريخ وصاف تأليف شهاب الدين عبدالله بن فضل الله ملقب به وصاف الحضره شيرازي از اديبان و ديوانيان برجستة عصر ايلخاني است. البته نگارنده در اين رساله از تحرير جديد اين كتاب كه توسط عبدالمحمد آيتي و انتشارات پژوهشگاه علوم انساني و مطالعات فرهنگي به چاپ رسيده، بهره برده است.
تاريخ وصاف در يك مقدمه و پنج جلد تأليف شده است. بخش اعظم مجلدات پنج گانة اين كتاب حاوي اطلاعات مفيدي دربارة مسائل سياسي، نظامي، اداري، ديواني و روابط خارجي حكومت ايلخاني با همسايگان مختلف و همچنين اقدامات هلاكوخان، اسلام پذيري ايلخانان، برخوردها و تهاجمات ايلخانان به قلمروي مماليك مصر وشام مي باشد. در رابطه با مناسبات خارجي ايلخانان و مماليك، آنچه اهميت اين اثر را برجسته مي كند، اختصاص بخشي از كتاب، هر چند كوتاه و گذرا، به معرفي دولت مماليك و نحوة قدرت يابي و اقدامات سلاطين مملوك است كه در ساير منابع فارسي كمتر به چشم مي خورد.
اطلاعات اين منبع در خصوص وافدية شيراز به سال 662 ه بسيار جامع و كامل مي باشد و جزئيات و فرايند عصيان و سركشي اين گروه از فراريان را به طور كامل تشريح مي كند. ضمن اينكه تاريخ وصاف گزارشات جالب توجهي نيز دربارة تحركات امراي آل فضل و پناهخواهي آنان نزد دو دولت نيز ارائه كرده است.
3. كتاب مسامره الأخبار و مسايره الأخيار تأليف خواجه كريم الدين محمود بن محمد آقسرايي نيز از ديگر منابع برجسته و مهم دورة ايلخاني محسوب مي گردد. آقسرايي از منشيان دستگاه سلاجقة روم بوده و قسمت اعظم زندگاني خود را در كارهاي ديواني گذرانده و چند بار نزد حكمرانان مغول رفته است.
او اين كتاب را در سال 723 ه به نام تيمورتاش نويان پسر امير چوپان كه از آغاز سلطنت ابوسعيد به حكمراني آسياي صغير تعيين شده بود نوشته است. بنا به تصريح نويسنده كتاب، اين اثر در چهار اصل و در تاريخ عمومي نگارش يافته است. مطالب كتاب چاپي مسامره الأخبار فقط شامل اصل سوم و چهارم بوده و فاقد اصل اول و دوم مي باشد.
اهميت مندرجات كتاب بيشتر در خصوص اطلاعاتي است كه آقسرايي دربارة سلاطين سلجوقي روم، امرا و صاحب منصبان و ذكر رجال آن سرزمين و مناسبات آنان با ايلخانان ارائه كرده است. به همين سبب مي توان از اين كتاب اطلاعات گرانبها و ارزشمندي را دربارة وافدية روم به سال 674 ه ذكر كرد. علاوه بر اين فرار امراء شام و مصر به پيش قراولي قبچاق نيز از ديگر مطالب قابل ذكر در اين كتاب است كه داراي ارزش استنادي مطلوبي است.
4. از ديگر منابع معتبر و اساسي دورة ايلخاني ظفرنامة منظوم تأليف حمد الله بن ابي بكر بن احمد بن نصر مستوفي قزويني مي باشد. اين كتاب به سبك شاهنامه فردوسي و در دو مجلد مي باشد كه مشتمل بر پنج هزار بيت است و دورة فرمانروايي ايلخانان را در سي هزار بيت بيان مي كند.
از جمله اطلاعات با ارزش اين كتاب مي توان به اسلام پذيري احمد تكودار و سياست مذهبي او، مكاتبات غازان خان و مماليك مصر و شرح درگيري هاي ايلخانان و مماليك اشاره نمود. علاوه بر اين اطلاعات مهمي در خصوص موضوع رساله در اختيار قرار مي دهد كه از آن جمله مي توان به فرار امراء شام در سال 712 ه اشاره كرد.
5. منبع مهم بعدي كتاب تاريخ اولجايتو تأليف ابوالقاسم عبدالله بن علي القاشاني معاصر خواجه رشيدالدين و همكار او در تأليف جامع التواريخ است. قاشاني از منشيان و كاتبان دربار مغول بوده و زير نظر خواجه به گردآوري و تهيه و تنظيم قسمتي از كتاب جامع التواريخ مشغول بوده و بعد از اتمام كار آن به تأليف اثر مستقل خود اقدام كرده است.
اين كتاب وقايع را سال به سال از مرگ غازان خان به سال 703 ه تا سال 718 ه يعني سال هاي اولية سلطنت ابوسعيد مغول دنبال كرده است. اطلاعات اين اثر پيرامون فراريان و پناهندگان دوران سلطنت اولجايتو مانند دو گروه از وافديه به سالهاي 703 و 704 ه و فراريان شام و اعراب آل فضل بسيار ارزشمند و قابل توجه است. علاوه بر اين نامه نگاري اولجايتو با مماليك، شرح رويدادهاي آخرين برخورد مرزي ايلخانان با مماليك در قلعه رحبه الشام نيز از ديگر وقايع ذكر شده در اين كتاب است كه حائز اهميت مي باشد.
6. تاريخ ابن خلدون ( العبر ) تأليف عبدالرحمن بن محمد ابن خلدون نيز يكي ديگر از منابعي است كه اطلاعات مهم و قابل توجهي را در خصوص حكومت ايلخانان مغول بيان كرده است. جلد چهارم اين كتاب در رسالة حاضر مورد استفاده قرار گرفته است. بررسي چگونگي حركت مغولان و به تبع آن شكل گيري حكومت ايلخانان با ذكر وقايع مربوط به دورة هر ايلخان، از نكات قابل توجه در بخش هاي مختلف اين كتاب مي باشد.
از جمله ارزشمند ترين و برجسته ترين اطلاعاتي كه كتاب تاريخ ابن خلدون به دست مي دهد، چگونگي حركت وافدية اويرات در سال 695 ه با ذكر علل، چگونگي و نتايج آن است.
7. كتاب الحوادث الجامعه و التجارب النافعه في المائه السابعه، نوشتة كمال الدين عبدالرزاق بن احمد بغدادي معروف به ابن الفوطي ( 642 – 723 ه / 1243 – 1324 م ) است. ابن فوطي اثر خود را در وقايع و حوادث قرن 7 ه به زبان عربي نوشته است. البته وقايع از ابتداي قرن 7 تا سال 625 ه مفقود است.
كتاب حاوي اطلاعات جالبي در خصوص سقوط بغداد، زندگي مسيحيان و يهوديان است. از جمله مطالبي كه در رسالة حاضر با تكيه بر اين كتاب بيان شده است مي توان به گروه هاي فراري و پناهنده در سال 662 – 663 ه به پيش قراولي جلال الدين پسر دواتدار و همچنين وافدية روم و برخي گروه هاي ديگر مانند فراريان سال 678 ه نيز اشاره كرد.

2. منابع عربي :

1. كتاب الروض الظاهر في سيره الملك الظاهر نوشتة محيي الدين ابن عبدالظاهر از منابع معتبر و اساسي اين دوران محسوب مي گردد. همان طور كه از نام كتاب پيداست، اين منبع وقايع دوران سلطنت ملك ظاهر بيبرس را مورد بررسي قرار مي دهد و به همين سبب از منابع متقدم عربي محسوب مي گردد.
در ارتباط با تحقيق حاضر اين اثر حاوي اطلاعات قابل توجهي در خصوص فراريان و پناهندگان، مخصوصاً در دوران سلطنت بيبرس مي باشد. در اين خصوص مي توان به وافدية الوس جوچي، فراريان و پناهندگان سال هاي 661 و 661 هجري اشاره كرد. ابن عبدالظاهر دربارة علل و چگونگي مخالفت فراريان و پناهندگان اطلاعات دقيق و در عين حال جامعي را بيان مي كند.
2. السلوك لمعرفه دول و الملوك، اثر تقي الدين ابوالعباس احمد مقريزي ( 776 – 845 ه / 1362 – 1442 م ) از منابع اساسي عصر مماليك و ايلخانان است. اين كتاب حاوي اطلاعات ارزشمندي در خصوص روابط مماليك با دولت هاي معاصر از جمله ايلخانان ايران است. السلوك حاوي اطلاعاتي است كه در كتاب هاي ديگر نيامده است. دليل اين امر آنست

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه ارشد رایگان درباره پناهندگان Next Entries پایان نامه ارشد رایگان درباره پناهندگان