پایان نامه ارشد رایگان درباره نظریه پیچیدگی، برنامه درسی، تعلیم و تربیت، آموزش و پرورش

دانلود پایان نامه ارشد

تعاریف تجویزی آنچه که باید بوقوع پیوندد را مقرر می‏کنند، آن‎ها اغلب شکلی از برنامه، یک برنامه قصد شده، یا برخی نظرات تخصصی در باره آنچه که در دوره تحصیل اتفاق می‏افتد را ارائه می‏دهند ، اما برنامه درسی توصیفی تنها در مورد این نیست که امور چگونه باید باشند، بلکه به چگونگی امور در کلاس‎های درس واقعی توجه دارد (الیس274، 2004).
اونیل (2010: 2) به گونه دیگر به برنامه درسی نگریسته و از دو مدل برنامه درسی متضاد سخن می‌گوید. وی می‌نویسد: «بسیاری از محققان آن‌ها را «مدل محصول275» و «مدل فرایند276» می‌نامند (شکل2-4). نیری277 (۲۰۰۳: ۳۹) این‌ها را مدل‌هایی توصیف می‌کند که بر «برنامه‌ها و نیات (مدل محصول) و بر فعالیت‌ها و اثرات (مدل فرایند)» تاکید می‌کنند. رد پای مدل محصول را می‌توان در نوشته‌های تایلر (۱۹۴۹) گرفت که به خاطر تاکید بیش از حد بر اهداف یادگیری مورد انتقاد قرار گرفته و گفته شده که از استدلال بسیار فنی وسیله به هدف استفاده کرده است”.

شکل 2-4: مدل‎های فرایند و محصول شکل‏گیری برنامه درسی (اونیل، 2010: 2)

در مقابلِ مدل محصول، مدل فرایند قرار دارد. مدل فرایند درباره آن چیزی است که مردم انجام می‌دهند و نه درباره تفکر در زمینه نتایج یا درباره مطالب انتزاعی، این روش واقع‏گراست و روش قابل استفاده است، زیرا هماهنگ نمودن پیام‌های کلیدی، مواجهه‌ها و محیط‌ها، ساده‌تر از نوشتن نتایج یادگیری و به کارگیری آن‌ها برای برنامه درسی است (نایت278 ،۲۰۰۱: 378).
افزون بر مدل‌های ذکر شده که مبتنی بر جهت‏گیری کلی می‎باشند، الگوهای دیگری نیز ارائه شده که بر مبنای عناصر متنوع تشکیل‏دهنده برنامه درسی متمرکز شده‎اند. یکی از این الگوها، الگوی کلاین است. وی بر اساس عناصر نه‎گانه‏ای که عنوان می‏کند، الگوهای مختلفی برای برنامه درسی ارائه می‎دهد که عبارتند از: 1) الگوی مبتنی بر موضوع‎های درسی مدون که محتوا قبل از اجرای برنامه انتخاب و سازماندهی می‏گردد. 2) الگوی مبتنی بر دانش‏آموز که هدف‏ها، محتوا، فعالیت‏های یادگیری، منابع و ابزار آموزشی توسط دانش‏آموزان و متناسب با نیازهای آنان تعیین می‎شوند. 3) الگوی مبتنی بر جامعه که هدف آن فهم و اصلاح جامعه می‎باشد (مهرمحمدی 1381: 213- 196). اکر (2003) با افزودن عنصر منطق به عناصر کلاین، الگوی تارعنکبوتی شامل ده عنصر را ارائه می‌دهد. علاوه بر این، با قایل شدن ارتباط شبکه‏ای برای ده عنصر، تعامل چندجانبه آن‏ها را نیز لحاظ می‎کند.

2-13- پيشينه پژوهش
2-13-1- پیشینه داخلی
غالب تحقیقات مرتبط با نظریه پیچیدگی در داخل کشور، در قلمرو پیچیدگی و ریاضی، فیزیک، زیست‌شناسی، پزشکی و علوم رایانه می‌باشند. کتب و مقالات داخلی کم‏تر در قالب تالیف و بیش‏تر در قالب ترجمه، نظریه پیچیدگی را در زمینه‌ی مدیریت آموزشی و سایر موضوعات علوم‌انسانی مانند روانشناسی، جامعه‌شناسی و اقتصاد بررسی نموده‌اند. تاکنون در کشور ما کتابی که دیدگاه نظریه پیچیدگی در حیطه تعلیم و تربیت و حوزه‏های آن را بررسی نموده باشد، تالیف نشده و فقط به تازگی چند مقاله و رساله در این رابطه به رشته تحریر درآمده که به اختصار به برخی از آن‎ها اشاره می‎شود.
دانایی‎فرد (1385) در مقاله خود با کنکاش در مبانی فلسفی نظریه پیچیدگی نتیجه می‏گیرد که پیام کلی ادبیات علم پیچیدگی این است که به جای تمرکز بر اجزای یک سیستم و چگونگی عملکرد آن، باید بر تعاملات بین اجزا متمرکز شد. از دیدگاه وی ماهیت فلسفی علم پیچیدگی نشان می‏دهد که این علم در گستره پست‌مدرنیسم قرار نمی‎گیرد، زیرا ماهیت رئالیستی و قطعیت‌گرایی نظریه پیچیدگی و هستی‎شناسی آن، این نظریه را بیش‎تر به اثبات‏گرایی نزدیک می‎کند. درک ماهیت زمینه‎ای بودن و درون فیزیکی دانش در شناخت‎شناسی این نظریه، آن را به پارادایم فرااثبات‏گرایی و به طور خاص به هرمنوتیک نزدیک‎تر می‎کند.
محمدی چابکی (١٣٨٩) در مقاله خود اظهار می‏نماید که پارادایم پیچیدگی ارمغان‌های ارزشمندی برای تعلیم و تربیت داشته و در عرصه‌های نظری و عملی آن موجب بروز چالش‌های بسیاری با دیدگاه‌های متداول سنتی و مدرن شده است، به‌طوری که برداشت‌های موجود از مفاهیمی چون مدرسه، کلاس درس، تدریس و آموزش، یادگیری، برنامه درسی، تحقیقات آموزشی روزبه‌روز در حال تغییر و تحول است. از سوی دیگر، نتایج و دلالت‌های فلسفی این تحولات منجر به بسط چشم‌اندازهای نوینی نسبت به جهان هستی و انسان شده و نظریه‌پردازان پیچیدگی به توصیف افراد و جوامع انسانی پیچیده پرداخته‌اند.
محمدی چابکی (١٣92) در رساله‎ خود استلزامات طرح نظریه‏ای تربیتی مبتنی بر پارادایم پیچیدگی را بررسی می‎کند و از امکان یک نظریه قوی تربیتی با اتکا به مولفه‏های پارادایم پیچیدگی دفاع می‎نماید. وی با استفاده از برخی مفاهیم به توضیح ماهیت نظریه تربیتی در پارادایم پیچیدگی پرداخته و به استلزاماتی برای تدوین آن اشاره می‎کند که برخی از آن‎ها عبارت است از: ملاحظه نظام‎های تعلیم و تربیت همچون سیستم‏های پیچیده با روابط و تعاملات پیچیده، عمیق و غیرخطی درونی و برونی، توجه به تغییر و تحول دائمی جهان هستی و تمام پدیده‎های واقع در آن از جمله پدیده‎های تربیتی، در نظر داشتن تمام لایه‎های هستی به عنوان یک کل واحد و …

2-13-2- پیشینه خارجی
کتب ترجمه شده:
چندین کتاب لاتین و به ویژه مقالات متعددی در ارتباط با دلالت‏های این نظریه در تعلیم و تربیت نگارش شده است.
مهم‏ترین کتابی که در این زمینه تحریر شده، مجموعه مقالاتی است که توسط میسون (2008) ویراستاری شده است. در کتاب “نظریه پیچیدگی و فلسفه تعلیم و تربیت” اشاره شده که نظریه پیچیدگی برخی بینش‌ها و چالش‌های جالب برای مطالعه فلسفی و عمل آموزشی مطرح نموده و با تاکید بر تعاملات پویا و غیر‌خطی میان متغیرهای چندگانه در سیستم‌های نامعین، انتقالی، باز و پویا از تحلیل‌های هم‏گرایان و کل‌گرایان حمایت می‌کند. از دیدگاه نویسنده نظریه آموزشی هنوز پرسش‌های بسیاری از نظریه پیچیدگی دارد. میسون ادامه می‌دهد که نظریه پیچیدگی توصیفی است و به وصف نقش جهان و انسان می‌پردازد، در حالی که تعلیم و تربیت فعالیتی هنجاری است و در جهت حرکت به سوی اهداف خاص قدم برمی‌دارد.
علاوه بر کتاب فوق، مجموعه کتب دیگری توسط ادگار مورن نوشته شده که به برخی از آن‎ها که به فارسی ترجمه شده‎اند، اشاره می‎شود.
مورن (2000) در کتاب “هفت دانش ضروری برای آموزش و پرورش آینده”، به تفکیک و واضح نمودن هفت موضوع می‌پردازد که به گمان خودش باید در آموزش‌های ما، موضوعات بنیادی فرض شوند، اما یا ناشناخته‌اند و یا فراموش شده‌اند. این هفت دانش عبارتند از محدویت‌های شناخت، اصول شناخت شایسته، آموزش ذهنیت انسانی، آموزش هویت زمینی، مقابله با عدم قطعیت‌ها، آموزش تفاهم، و اخلاق نوع بشر (این کتاب در سال 1383 ترجمه شده است)..
مورن و همکاران در کتاب “اندیشه پیچیده و روش یادگیری در عصر سیاره‌ای” از روشی سخن می‎گویند که بتواند در سرگردانی و عدم اطمینان و خطاهای انسانی، یاری‌رسان انسان در انتخاب مسیر فهم باشد. پیچیدگی و اندیشه پیچیده، به عنوان چالشی که لازم است ذهن ما با آن مواجه شود، از ضروریات است. به موازات سیاره‌ای شدن زندگی انسانی، چنین روشی برای اندیشیدن در همه جا ضرورت می‌یابد. عصر سیاره‌ای در متن تاریخی و پیچیدگی چندبعدی خود، پیدایش زیرساختار جهان ـ جامعه را نوید می‌دهد. (این کتاب در سال 1387 ترجمه شده است)..
مورن (2005) در کتاب “درآمدی بر اندیشه پیچیده” می‌نویسد اندیشه‌ی پیچیده، اندیشه‌ای است یاری‌گر در رویارویی با چالش پیچیدگی و حتی گاه غلبه بر آن. تعریف ابتدایی کلمه پیچیده، هیچ روشنی و وضوحی به دست نمی‌دهد. آن چیزی پیچیده است که نتوان آن را در قالب یک واژه‌ی اساسی خلاصه کرد و تا حد یک ایده ساده فروکاست. مورن در بخش‌های مختلف کتاب به شرح موضوعاتی مانند پارادایم پیچیدگی، طراحی پیچیده و معرفت‌شناسی پیچیدگی می‌پردازد (این کتاب در سال 1379 ترجمه شده است)..
مورن و همکاران (2003) در کتاب “آموزش برای دوران جهانی، اندیشه پیچیده، روش آموختن در خطا و بی‌یقینی انسان” اظهار می‌کنند درست در زمانی که سیاره زمین بیش از پیش نیاز به اندیشمندانی شایسته برای درک مسایل اساسی جهان، شایسته برای فهم پیچیدگی آن دارد، سیستم‌های آموزشی در همه کشورها همچنان، شناخت‌ها را که باید به یکدیگر پیوند داد، تکه‌تکه و از یکدیگر جدا می‌کنند، اذهان یک بعدی و ساده‌انگاری را می‌پرورانند که تنها یک بعد از مسایل را اولویت می‌دهند و سایر ابعاد آن‌ها را نادیده می‌گیرند. آن‏ها تجارب خود در کشورهای امریکای لاتین را در این کتاب بیان نموده‌اند که شامل بررسی مسایل مربوط به روش، تعیین مفهوم پیچیدگی، و سرانجام روشن کردن مفهوم دوران جهانی از دیدگاه تاریخی و پیچیدگی چند‌بعدی آن می‌باشند(این کتاب در سال 1388 ترجمه شده است).

کتب و مقالات ترجمه نشده:
شمار این کتب و مقالات بسیار است که به معرفی اندکی از آن‎ها اکتفا می‏شود.
اسبرگ و بیستا (2010) در کتاب “نظریه پیچیدگی و سیاست‏های آموزشی” که مجموعه مقالات می‌باشد، به پرسش از سیاست‌های آموزشی می‎پردازند. در حالی که برخی مقالات مواردی از ارتقاء پیچیدگی درآموزش و پرورش را ارائه می‌دهند، برخی دیگر به صراحت بیش‌تری به پرسش‌هایی در رابطه با تقلیل پیچیدگی در آموزش و پرورش و از طریق آن متمرکز هستند. فصول کتاب از مباحث نظری، تاریخی و تجربی استفاده می‌کند و به طیف متفاوت مجموعه‌های آموزشی (شامل آموزش و پرورش ابتدایی کودکان، آموزش مدرسه‌ای، آموزش مادالعمر، و آموزش کار ـ بنیان) توجه می‌نماید و بر جنبه‌های مختلف این اعمال (مانند برنامه درسی، تربیت، ارزشیابی،‌ معماری و مدیریت ) متمرکز می‌باشد.
دیویس و سومارا (2006) در کتاب “پیچیدگی و تعلیم و تربیت: پرسش‏هایی از یادگیری، تدریس و پژوهش” ادعا می‌کنند که اندیشه پیچیدگی هم امکان برداشته‌شدن مرزهای میان رشته‏‌هایی نظیر مغز و اعصاب، روانشناسی، تعلیم و تربیت و جامعه‌شناسی را فراهم می‌نماید و هم آن‌ها را به این امر تشویق می‌کند و به همین دلیل به نحو روزافزونی مورد استقبال مربیان آموزشی قرار می‌گیرد که به این فرایندها علاقه‌مند هستند. نویسندگان بر این باورند که پیچیدگی می‌تواند به طور همزمان به عنوان زمینه‌ی مطالعاتی، فلسفه، و رویکرد عمل‌گرایانه‏ای در نظر گرفته شود که دنیای پیچیده را نشان می‎دهد. آن‌ها تصدیق کرده‌اند که نقش اندیشه پیچیدگی بیش‌تر توصیفی است تا عمل‌گرایانه، و از خواننده می‌خواهند تا در مورد پیامدهای ناشی از کاربرد نظریه‌های توصیفی در کلاس درس محتاط باشند.
بایرن (1998) در کتاب “نظریه پیچیدگی و علوم اجتماعی” اظهار می‎کند که آشوب و پیچیدگی واژه‌های نوین در علم و در جامعه هستند و ایده‌های آن‌ها دلالت‌های بسیاری برای شیوه‌ی درک ما و درگیری ما با دنیا دارد. نظریه پیچیدگی در علوم اجتماعی ایده‌های محوری معرفی می‌کند که بحث پیرامون مفاهیم کلیدی و کاربرد آن‌ها برای بررسی ماهیت پژوهش اجتماعی را در‌بر‌می‌گیرد. کتاب با به کارگرفتن این مفاهیم در موضوعاتی مانند مطالعات شهری، آموزش و پرورش و سلامت، به خوانندگان امکان می‌دهد تا با سهم نظریه پیچیدگی در پژوهش‌های اجتماعی و نیز در روشن نمودن موضوعات مهم دوران ما آشنا شوند.
وود279 و بات280 ( 2014) در مقاله “کشف کاربرد نظریه پیچیدگی و پژوهش کنشی به عنوان چارچوب‎های تغییر برنامه درسی” اظهار می‎دارند که اندیشه پیچیدگی مبنای نظری مفیدی برای فهم ماهیت تغییر پداگوژیکی پویای منتج از کاربرد روش‏های کنش پژوهشی ارائه می‎دهد. آن‎ها نتیجه می‎گیرند که ترکیبی از نظریه پیچیدگی و پژوهش کنشی قادر است اعتدال ارزشمندی ارائه دهد که به واسطه آن نیازهای آموزشی یادگیرندگان و معلمان در زمینه‏های محلی و منطقه‎ای متفاوت نشان داده شوند. آن‎ها به این نتیجه می‎رسند که تغییرات نوپدیدی در برنامه درسی، یادگیری و ارزشیابی

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه ارشد رایگان درباره برنامه درسی، نظریه پیچیدگی، پوزیتویسم، تعلیم و تربیت Next Entries پایان نامه ارشد رایگان درباره برنامه درسی، نظریه پیچیدگی، انتقال اطلاعات، تعلیم و تربیت