پایان نامه ارشد رایگان درباره منبع کنترل، مکان کنترل، منبع کنترل درونی، کانون کنترل درونی

دانلود پایان نامه ارشد

کانون کنترل درونی سلامت رابطه مثبت معنادار و با کانون کنترل شانس و اقبال رابطه منفی معنادار وجود دارد. بر اساس یافته‌های این پژوهش، مولفه کانون کنترل درونی بیشترین سهم را در پیش بینی رفتار خود مراقبتی فرد مبتلا به عهده دارد.
حاتملوی سعدآبادی(1390) با بررسی « نقش کانون کنترل سلامت در رفتارهای خود مراقبتی افراد مبتلا به دیابت نوع II » دریافت که بین رفتار خودمراقبتی با کانون کنترل درونی سلامت رابطه مثبت معنادار و با کانون کنترل شانس و اقبال رابطه منفی معنادار وجود دارد. بدین معنی که گرایش به کانون کنترل درونی سلامت، باعث افزایش رفتار خود مراقبتی می شود.

رابطه چند ویژگی با منبع کنترل
تفاوتهای سنی و جنسیت در منبع کنترل
بررسی‌ها نشان داده اند که تلاش برای کنترل کردن محیط بیرونی مان در نوباوگی آغاز می شود و بین 8 تا 14 سالگی آشکارتر و متمایز می گردد. معلوم شده است که بیشتر دانشجویان دانشگاه، گرایش درونی نشان می دهند و نه بیرونی. از این گذشته، به نظر می رسد که وقتی افراد مسن تر می شوند، گرایش درونی آنها بیشتر می شود که در میانسالی به اوج می رسد(راتر، 1966؛ به نقل از شولتز،1999، ترجمه سید محمدی، 1381).
در رابطه با نمرات کلی مقیاس I – E تفاوتهای معناداری بین مردان و زنان دیده نشده است.اما به نظر
می رسد که منبع بیرونی کنترل بعد از طلاق در زنان افزایش می یابد که برگشت به منبع کنترل درونی در پی آن می باشد(دوهرتی104، 1983 به نقل از شولتز، 1999 ترجمه سید محمدی، 1381).

تفاوتهای نژادی و اجتماعی اقتصادی در منبع کنترل
عملکرد آزمون افراد طبقات پائین اجتماعی و اقلیت‌ها، منبع کنترل بیرونی را نشان داد. این موضوع در مطالعه ای که طی آن کودکان سیاه طبقه پائین نشان دادند که از کودکان سفید طبقه پائین و متوسط یا کودکان سیاه طبقه متوسط گرایش بیرونی بیشتری دارند تأیید شد. در مجموع معلوم شده است که آسیایی‌ها بیشتر از آمریکایی‌ها گرایش بیرونی دارند (بتل105 و راتر، 1963 ؛ به نقل از شولتز، 1999 ترجمه سید محمدی، 1381).

تفاوتهای رفتاری و منبع کنترل
افرادی که گرایش به درون دارند از افرادی که به بیرون گرایش دارند با احتمال بیشتری به خیالپردازی‌های بیشتر درباره موفقیت و خیالپردازی‌های کمتر در مورد شکست می پردازند، در موقعیت‌های مختلف اطلاعات بیشتری را کسب و پردازش می کنند، حس انتخاب شخصی بیشتری را تجربه می کنند، محبوب همسالانشان هستند، جذب افرادی می شوند که بتوانند آنها را دستکاری کنند، اعتماد به نفس بیشتری دارند، به شیوه‌های ماهرانه تری عمل می کنند. همچنین افراد دارای منبع کنترل درونی با احتمال کمتری مشکلات هیجانی دارند یا الکلی می شوند. آنها با ناراحتی روانی بهتر کنار می آیند، کمتر دچار اضطراب و افسردگی می شوند و با احتمال کمتری دست به خود کشی می زنند. پژوهش‌ها همچنین نشان داده است افرادی که از نظر منبع کنترل درونی بالاتر هستند، در مدرسه نمره‌های بالاتری می گیرند (شولتز، 1999؛ ترجمه سید محمدی، 1381).
حاتمی و همکاران (1389) عنوان نمودن که « رابطه منبع کنترل و ویژگیهای شخصیتی» که بین ویژگی‌های شخصیتی روان رنجوری (یا صفات اضطراب، پرخاشگری، افسردگی، کم رویی، تکانش گری و آسیب پذیری) و منبع کنترل، رابطه ی مثبت معناداری وجود دارد. یافته‌های این پژوهش، حاکی از آن بود که بین مسئولیت پذیری، برون گرایی و انعطاف پذیری نیز رابطه ی منفی و معناداری وجود دارد.
تیلور106 (1999 به نقل از زاهدنژاد، 1389) در تحقیقی که با عنوان نقش باورهای سلامت و کانون کنترل سلامت بر رضایت از درمان روی بیماران سرطانی انجام داد به این نتایج دست یافت که کانون بیرونی کنترل سلامت با رضایت از درمان بیماران رابطه مثبت معنی داری دارد.

سلامتی جسمانی و منبع کنترل
افرادی که دارای منبع کنترل درونی هستند از آنهایی که دارای منبع کنترل بیرونی می باشند احتمالا از نظر جسمانی سالم ترند. پژوهش نشان می دهد که آنها فشارخون پایین تر و حمله‌های قلبی کمتری دارند. زمانی که آنها دچار مشکلات قلبی می شوند، از بیمارانی که گرایش بیرونی دارند، با کارکنان بیمارستان بهتر همکاری می کنند و زودتر مرخص می شوند. آنها در مورد سلامتی خود حساس ترند، با احتمال بیشتری کمربند ایمنی را می بندند، ورزش می کنند، و سیگار را ترک می کنند. در پژوهش مسعودنیا (1386) تفاوت معناداری بین افراد با منبع کنترل درونی و منبع کنترل بیرونی، در زمینه استراتژی‌های مقابله به طور کلی و نیز مؤلفه‌های آن مشاهده شد. در مجموع شواهد نشان می دهند افرادی که معتقدند کنترل شخصی دارند نسبت به پیامهای تندرستی حساس ترند و با احتمال بیشتری برای بهبود سلامتی خود می کوشند.معلوم شده است کنترل تا جایی که به سلامتی جسمانی مربوط می شود شامل چهار عامل است: تسط بر خود، پیشگیری از بیماری، اداره بیماری و سرزنش خود. عاملی که ارتباط بسیار نزدیکی با سلامتی جسمانی و بهزیستی داشت، تسلط بر خود بود، یعنی اعتقاد فرد به توانایی غلبه کردن بر بیماری(همان منبع).
مشکی و همکاران (1389) پژوهشی با عنوان « باورهای کنترل سلامت و سبک زندگی زنان باردار» انجام دادند. نتایج این پژوهش نشان داد که بین باور کنترل سلامت درونی و ابعاد تغذیه و ایمنی از سبک زندگی در دوران بارداری رابطه معنی داری وجود دارد همچنین جامیسون107، لویس و بوریش (1986) نشان دادند که منبع کنترل درونی نسبت به منبع کنترل بیرونی با افزایش نگرش مثبت به توانایی روانی، مقاومت افراد را در برابر بیماری افزایش داده و باعث دوری از آسیب می شود.
آندرسون (2001) اذعان کردند که در پی کنترل ضعیف متابولیک، سلامت روانی بیمار ان دیابتی نیز تحت تاثیر قرار می گیرد.

یادگیری و منبع کنترل
شواهد نشان می دهند که منبع کنترل در کودکی آموخته می شود و به طور مستقیم به رفتار والدین مربوط است. عقاید کنترل بیرونی احتمالا توسط کودکان پرورش یافته در خانه‌هایی نشان داده می شود که فاقد الگوی نقش مرد بزرگسال بوده اند. همچنین، عقاید کنترل بیرونی با تعداد همشیرها افزایش می یابد. بنابراین کودکان موجود در خانواده‌های بزرگ تک والدی که توسط مادر سرپرستی می شود با احتمال بیشتری منبع کنترل بیرونی را پرورش می دهند (شولتز، 1999؛ ترجمه سید محمدی، 1381).
معلوم شده است والدین کودکانی که دارای منبع کنترلی درونی هستند، بسیار حمایت کننده اند، موفقیت‌ها را تحسین می کنند(تقویت مثبت)، و در مقررات انضباطی خود با ثبات هستند. آنها نگرشهای خودکامه ندارند.این والدین هنگامی که فرزندانشان بزرگتر می شوند، با تشویق استقلال، منبع کنترل درونی را همچنان در آنها پرورش می دهند(همان منبع).
اساس نظری جایگاه مهار سلامت
کنترل را توان اعمال قدرت، هدایت یا بازداری اعمال و رفتار دیگران یا خود تعریف کرده اند. نظریه‌های مربوط به رفتار انسان از نظر مفروضات خود درباره ماهیت آدمی تفاوت دارند. رویکردهای انسان گرایانه مربوط به رفتار اجتماعی غالبا بر این فرض اتکا دارند که ما به عنوان موجودات انسانی، کنترل تقریبا کاملی بر رفتار خود داریم (شولتز، 1999؛ ترجمه سید محمدی، 1381).
در مقابل اسکینر(1971) و پیروان وی در موضع گیری‌های خود عوامل محیطی را تعیین کننده رفتارهای ما می دانند. حرف آنها این است که ما تحت کنترل پاداش‌ها و تنبیه‌های بیرونی هستیم و اراده ای آزاد، زاییده تخیلات ماست.اگرچه یقینا منصفانه تر آن است که بگوییم در روانشناسی اجتماعی تجربی، تأکید بیشتر بر عوامل مؤثر بیرونی است تا انتخاب فردی، اما در میان دو موضع اراده آزاد و کنترل بیرونی (جبر و اختیار)، مواضع بینابین زیادی هم وجود دارند. احساس کنترل داشتن، احساس مطلوبی است که در بهداشت روانی فرد نقش مهمی بازی می کند، حتی اگر این احساس توهمی بیش نباشد(همان منبع).
عوامل بسیاری می توانند باور ما را در مورد کنترل افزایش دهند، به طور کلی هر قدر که یک موقعیت کاملا شانسی در ظاهر به یک موقعیت مهارت واقعی شبیه تر باشد، بیشتر امکان دارد در ما داشتن کنترل بر روی نتایج و بازده آن موقعیت شکل بگیرد. از جمله عوامل دیگری که در وجود این احساس مؤثرند رقابت است، اما این رقابت در صورتی مفید است که حریف بسیار ضعیف یا بسیار قوی نباشد. موقعیت‌هایی که ما نسبت به آنها احساس کنترل داشته باشیم، نظر مثبت ما را نسبت به خود برمی انگیزند و بر عکس نگرش ما نسبت به موقعیت‌هایی که احساس کنترل بر آنها نداریم، منفی می شود(‌هاشمی نصرت آبادی، 1389).
یکی از جنبه‌های مهم از دست دادن کنترل، مثلا در مکان‌هایی چون خانه سالمندان، ایجاد درماندگی آموخته شده است. ساکنان خانه‌های سالمندان غالبا به این علت که کنترلی بر محیط خود احساس نمی کنند دچار حالت درماندگی آموخته می شوند. وقتی در این خانه‌ها نیز امکانات فراهم می شود تا ساکنان کنترل نسبی بر محیط خود داشته باشند، تغییرات قابل ملاحظه ای در جهت مثبت، در رفتار آنان پدید می آید(همان منبع).
بیماری نیز ممکن است سبب ایجاد احساس عدم کنترل شود، مانند افسردگی پس از زایمان‌های حاد و حمله قلبی. یعنی رویدادی که هم نامطلوب و هم به میزان بسیار زیادی خارج از کنترل است. به طور کلی واکنش‌ها به دو دسته مقاومت در مقابل از دست دادن کنترل و تسلیم شدن به آن تقسیم می شوند. اگر چه عوامل موقعیتی می توانند احساس ما را در مورد کنترل داشتن روی موقعیت‌ها قویا تحت تأثیر قرار دهند،این امر نیز واقعیت دارد که مردم از نظر باورهای کلی خود در مورد کنترل، تفاوتهای زیادی با هم دارند.(هاشمی نصرت آبادی، 1389).
در مورد تفاوت افراد مختلف در چگونگی اعتقاد آنها نسبت به مسأله منبع یا مکان یا محور کنترل باید گفت به اعتقاد راتر(1966) مردم عقیده دارند کنترل رویدادها در زندگی آنان یا درونی است یا بیرونی. به عبارت دیگر، یک جنبه مهم نظام راتر، باور منبع کنترل همان تقویت‌های ماست. بررسی‌های راتر نشان داده است، بعضی مردم معتقدند که تقویت‌ها وابسته به رفتار خود آنها هستند در حالی که دیگران تصور می کنند که تقویت‌ها به وسیله نیروهای بیرونی کنترل می شوند. افرادی که دارای متغیر شخصیتی موسوم به مکان کنترل درونی هستند، اعتقاد دارند تقویتهایی که دریافت می کنند تابعی از رفتارها یا ویژگی‌های خود آنهاست. افرادی با جهت گیری بیرونی که دارای مکان کنترل بیرونی هستند فکر می کنند که دریافت تقویت آنها در دست مردم دیگر، تقدیر یا شانس است(شولتز، 1999؛ ترجمه سید محمدی، 1381).
صرف نظر از ماهیت مکان کنترل بیرونی، افراد دارای جهت گیری بیرونی معتقدند که آنان در برابر این نیروهای بیرونی، ناتوان هستند. مکان کنترل ما تأثیر زیادی بر رفتار ما خواهد داشت. اشخاص با مکان کنترل بیرونی که معتقدند رفتارها یا مهارت‌های آنان در تقویت‌هایی که دریافت می کنند اثری ندارد، در کوشش برای بهبود موقعیت خود فایده ای نمی بینند. آنان به امکان کنترل زندگی خود در زمان حال یا آینده باور چندانی ندارند. کسانی که دارای جهت گیری درونی هستند، معتقدند که کنترل کاملی بر زندگی خود دارند و مطابق با همین باور رفتار می کنند(همان منبع).
افراد دارای مکان کنترل درونی در مقایسه با افراد دارای مکان کنترل بیرونی برای قبول مسئولیت اعمال خود آمادگی بیشتری دارند. همچنین شواهدی در دست است که نشان می دهد افراد دارای مکان کنترل درونی ممکن است از بهداشت روانی بهتری برخوردار باشند.برای مثال افراد دارای مکان کنترل بیرونی در مقایسه با مکان کنترل درونی، اضطراب بیشتر و عزت نفس کمتری دارند(‌هاشمی نصرت آبادی، 1389).
مالکارن و همیلتون (2005) در تحقیق خود نشان دادند که کانون درونی کنترل سلامت به طور مثبت با آگاهی و نگرش، وضعیت روانشناختی، رفتارهای بهداشتی و سلامت و بهداشت بهتر رابطه دارد. در مقابل

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه ارشد رایگان درباره منبع کنترل، یادگیری اجتماعی، عوامل بیرونی، عوامل درونی Next Entries پایان نامه ارشد رایگان درباره ایماگوتراپی، شناخت درمانی، رویکرد رفتاری، خانواده درمانی