پایان نامه ارشد رایگان درباره رفتار انسان، توسعه مدل

دانلود پایان نامه ارشد

کشور،1393).
7-2- بخش هفتم
1-7-2- تئوري هاي استفاده شده
1-1-7-2- تئوري رفتار برنامه ريزي شده
2-1-7-2- تئوري اعتقاد بهداشتي
2-7-2-ارتباط براي سلامت69
مرکز کنترل و پيشگيري بيماري ها در امريکا (CDC) ارتباط براي سلامت را چنين تعريف کرده است: “مطالعه و استفاده از راهبردهاي ارتباطي براي اطلاع رساني و تاثيرگذاري بر تصميمات فردي و اجتماعي”
در برنامه مردم سالم2010 (Healthy People 2010) ارتباط براي سلامت را “هنر و فن اطلاع رساني، تاثيرگذاري، و انگيزه بخشي مخاطبان فردي، سازماني و عمومي درباره موضوعات مهم سلامت”، دانسته اند. اين تعريف نيز براي ارتباط براي سلامت ارائه شده است “. رويکردي چند وجهي و چند رشته اي، براي دستيابي به مخاطبان و به اشتراک گذاشتن اطلاعات با آنهاست تا با تاثيرگذاري، تشويق، و حمايت از افراد، اجتماع ها، کارکنان نظام ارائه خدمات سلامت، گروه هاي اختصاصي، تصميم گيرندگان، و عموم مردم، رفتار يا سياستي که پيامدهاي سلامت را ارتقا ببخشد، ترويج شود.

1-2-7-2-واژه هاي کليدي در ارتباط براي سلامت
در تعاريف ارائه شده از ارتباط براي سلامت، اين واژه هاي کليدي مورد تاکيد قرار گرفته است. اين واژه ها به نحوي کارکرد ارتباط براي سلامت را مشخص مي کنند:
1. اطلاع رساني و تاثيرگذاري بر تصميمات فردي يا اجتماعي مرتبط با موضوعات سلامت؛
2. مبادله دوطرفه اطلاعات؛
3. افزايش دانش و درک مخاطبان از مشکلات سلامت؛
4. انگيزه بخشي به افراد، گروه ها و اجتماع ها براي اقدام در جهت سلامت؛
5. توانمندسازي جامعه؛
6. تغيير رفتار مورد نظر(معاونت بهداشت و درمان جنوب، 1393 ).

3-7-2- تئوري عمل منطقي70
1-3-7-2-زمينه تاريخي و نظري تئوري
در سال 1964 رامي71 اظهار داشته که ” ما در جستجوي چيزهايي هستيم که طلب ميکنيم و احتمالاً براي ما و ديگران لذت بخش هستند و فعاليتهـاي مـا در جهتـي است که رسيدن و به دست آوردن آنها را ممکن ميسازد”. فرضيه اصلي در تئوري انتظار ارزش “اصل نيل به حداکثر” است. به طور رسـمي پاسکال در سال 1969 اعلام کرد، ارزش مورد انتظار براي يک عمـل خـاص جمـع جبري پيامدهاي بالقوه يا نتايج آنها و ارزشهاي هـر پيامـد و ترتيـب و تـوالي آنهـا ميباشد. تئوريهاي انتظار ارزش به دنبـال توصـيف اينکـه: چگونـه مـردم تصـميم ميگيرند؟ نميباشـند، بلکـه ايـن تئـوري روشـي بـراي تعريـف عملـي و ارزيـابي سيستماتيک اجزاي تصميمگيري براي انجام رفتار خاص ارايه ميدهد. اين تئوريهـا تاريخچــهاي طــولاني در روانشناســي داشــته و در مقالــههــاي پژوهشــي در زمينــه يادگيري، شکلگيري نگرشها و تصميمگيري، رهبـري، انگيـزه شخصـيت، قـدرت اجتماعي به دفعات به کار گرفته شده است.
2-3-7-2- مبتکرين و ارايه دهندگان مدل عمل منطقي
تئوري عمل منطقي در سال 1967 معرفي شد و در طي اوايـل دهـه 1970 مـورد تجديد نظر قرار گرفت. و به وسيله آجزن و فيشبين72 سال توسعه يافـت ايـن تئـوري از 1980 در مطالعه رفتار انسان و توسعه مداخلات متناسـب مـورد اسـتفاده قـرار گرفت. در سال 1988، به دليل نتايجي که آجزن و فيشبين در طـي تحقيقاتشـان در استفاده از مدل عمل منطقي تشخيص داده بودند تئوري رفتار برنامهريـزي شـده، بـه مدل موجود “عمل منطقي” اضافه شد(سالاروند، 1393).

3-3-7-2-مواردي که منجر به توسعه مدل شد
توسعه تئوري عمل منطقي و رفتار برنامهريزي شده، ابتـدا در زمينـه روانشناسـي اجتماعي شروع شد. از سالهاي 1862 روانشناسان شروع بـه توسـعه تئـوريهـايي کردند که چگونگي تأثير نگرش بر رفتار را نشان دهند. روانشناسان اجتماعي مطالعـه بر روي نگرشها و رفتارها را بين سالهاي 1918 تا 1962 ادامـه دادنـد و مشـاهده کردند که تئوريهاي جديدي مطرح ميگردد. از زماني که روانشناسان توجه به واژه ” نگرش” را شروع کردند، تأکيد آنها باعث رشد اين تئـوري در قـرن نـوزدهم شـد. تئوري آنها بيان ميکرد که “نگرشها ميتوانند اعمال انسان را شرح دهند”. توماس73 و زنانيکي74 اولين روانشناساني بودند که به نگرش به عنوان فرآيندهاي رواني فـرد کـه تعيين کننده پاسخهاي واقعي و بالقوه فرد است توجه کردند و ايـن زمـاني بـود کـه دانشمندان اجتماعي شروع به توجه به نگرش به عنوان يک پـيشبينـي کننـده رفتـار کردند. اين عقايد تا اوايل دهه 1960، يعني زماني که بسياري از دانشمندان اجتماعي شروع به مرور نگرشها و پيشبيني کنندههاي رفتار کردنـد، تقريبـاً دسـت نخـورده باقي ماند.

شکل 20: مدل عمل منطقي آجزن و فيشبين(1975)

دانشمندان ذيل در درک روابط بين نگرشها و رفتارها تأثير گذار بودند :
– در اوايل 1929، تورستون75 روشهايي را براي اندازهگيري نگرشها بـا اسـتفاده از معيارهاي فاصلهاي ارايه داد. به دنبال معيار تورستون، معيار مشهور و اختصاصيتر ليکرت مورد استفاده قرار گرفت.
? در سال 1935، گوردن آلپورت76 اين تئوري را که ” رابطه بين نگـرش – رفتـار، يک رابطه يک بعدي نيست” ارايه نمود و نگرشها به عنوان سيستمهاي پيچيـدهاي که ساخته عقايد، احساسات و تمايلات رفتاري شخص نسبت بـه موضـوع هسـتند، مورد بررسي قرار گرفتند.
– در سال 1944، لوئيز گاتمن77، معياري تحليلي به منظور سـنجش عقايـد دربـاره يک موضوع را ارايه داد.
– دوب78 در 1947 ، عقيده تورستون را درباره اينکه نگرش به طور مستقيم مربوط به رفتار نيست بلکه ميتواند چيزهايي درباره الگوي رفتار به ما ارايه دهد، پذيرفت.
– در سال 1950 ، اين نقطه نظر که نگرش چند بعدي است، عمومي و همگاني شد
– رزنبرگ79 و هاولند80 در 1960، اين تئوري را ارايه نمودنـد کـه نگـرش يـک فـرد نسبت به يک موضوع، برگرفته از عاطفه(احساس)، شناخت و رفتار است.
– در سال 1969، ويکر81 بررسي وسيعي را بر روي موضوع انجام داد و تعيين کـرد که” به طور قابل ملاحظهاي اين احتمال وجود دارد که نگرشهـا بـدون ارتبـاط بـا رفتارهاي کلي باشند و يا حداقل ارتباطي جزيي با آنها داشته باشند، در حالي کـه بـه طور نزديک در ارتباط با اعمال هستند”.(آجزن، 1980 و فيشبين، 1996).
به عنوان نتيجهاي از اين پيشرفتها، فيشبين و آجزن تلاش کردنـد کـه راههـاي پيشبيني رفتارها و نتايج را جستجو نمايند. آنها فرض کردند که افراد معمولاً کـاملاً منطقي بوده و به طور سيستماتيک از اطلاعاتي که در دسترسشـان قـرار مـيگيـرد، استفاده ميکنند. آنها کاربردهاي رفتار را قبل از اينکه تصميم بگيرند که رفتـار ارايـه شده را به کار بگيرند و يا نه مورد بررسي قـرار مـيدهنـد. بعـد از مـرور همـه مطالعات، آنها فرضيهاي را که ميتوانست رفتـار و نگـرشهـا را درک و پـيشبينـي نمايد، ارايه دادند. چارچوب آنها که به عنوان تئوري عمل منطقي شناخته شـده، بـه قصدهاي رفتاري بيش از نگرشها به عنوان پيشبيني کنندههاي اصلي رفتـار توجـه دارد. همانطور که تئوري عمل منطقي در علم اجتماعي جـاي گرفـت، آجـزن و سـاير محققين تشخيص دادند که اين تئوري کامل نيست و محدوديتهـاي بسـياري دارد. يکي از بزرگترين محدوديتها در مورد افرادي بود که فکر ميکردند قدرت کمي بر روي رفتارها و نگرشهايشان دارند. براي متعادل کردن اين مشاهدات آجزن عنصـر سومي را به تئوري اوليه اضافه کرد. اين عنصر مفهومي از کنترل رفتاري درک شده است. افزودن اين عنصر منجر به ايجاد تئوري جديدتري تحت عنوان ” تئوري رفتار برنامهريزي شده ” گرديد(عليپور درويشي و دولت آبادي، 1391).
4-3-7-2-هدف تئوري
1- پيشبيني و درک تأثيرات انگيزشي بر رفتار که تحت کنترل ارادي فرد نيست؛
2- شناسايي اينکه چگونه و کجا استراتژيهاي اصلي براي تغيير رفتار به کار گرفته شود؛
3- توصيف و شرح واقعي هر رفتار انساني مانند اينکه چگونه شخص يک ماشين جديد ميخرد، بر عليه يک کانديداي معين رأي ميدهد، از کار غيبت ميکند.

4-7-2- مشخصات و واژههاي کليدي تئوري عمل منطقي و تئوري رفتار برنامهريزي شده
اين تئوري چارچوبي براي مطالعه نگرشها از طريق رفتارها فراهم ميکند. بر طبق اين تئوري مهمترين عوامل تعيينکننده رفتار شخص، قصد فرد مي باشد و قصد فرد است که منجر به انجام يک رفتار ميشود و ترکيبي از نگرش نسبت به انجام رفتار و هنجارهاي ذهني ميباشد. نگرش فرد نسبت به رفتار شامل: عقيده رفتاري بارز، براي ارزشيابي از نتايج رفتار و هنجارهاي ذهني شامل: عقيده هنجاري82 و انگيزه اطاعت است.
راندل83 نيز بيان ميکند که رفتارهاي شخص به وسيله قصدهاي رفتاري آنها تعيين ميشود و قصدهاي رفتاري را عملکرد دو عامل مختلف ميداند.
عامل اول: نگرش نسبت به رفتار است که چنگ84، آن را به عنوان ” محصول عقيده بارز فرد توصيف کرده که قصدهاي رفتاري، رفتار را به طرف نتايج قطعي ” و ارزشيابي از نتايج که ميزان مطلوب بودن نتيجه را نشان ميدهد هدايت خواهد کرد. در واقع نگرش نسبت به رفتار، به ارزشيابي مثبت يا منفي شخص از انجامد رفتار بر ميگردد. آحاد مردم نسبت به يک مسأله نگرشهاي متفاوتي دارند. ممکن است نگرش فردي در رابطه با انجام رفتاري مثبت، ولي نگرش فرد ديگر نسبت به انجام همان رفتار منفي باشد. بنابراين نخستين عاملي که بر روي قصد اثر دارد “نگرش نسبت به رفتار” است که چنانچه فرد انجام رفتاري را مفيد بداند، آن را انجام ميدهد و چنانچه انجام رفتار را مضر بداند، از انجام آن خودداري ميکن در هر حال انجام يا عدم انجام رفتار، معطوف به قضاوت شخص ميباشد. شخصي که اعتقاد دارد انجام عملي برايش نتيجه مثبت دارد، نسبت به نتيجه رفتار و انجام آن گرايش مطلوب خواهد داشت و عکس آن نيز صادق ميباشد. بنابراين اعتقادات در تشکيل نگرشها و همچنين در رابطه با نتايج رفتار و ارزشيابي نتايج رفتار مؤثر هستند. در آموزش سلامت، فرد بايد نتايج ارزشيابي را ببيند و اعتقاد مثبت پيدا کند. نتيجه آن نگرش مطلوب خواهد بود که در نهايت ممکن است به قصد و رفتار بيانجامد( شجاعي زاده داوود، 1379 و افشار و سليماني بشلي،1390).
عامل دوم: هنجارهاي ذهني85(انتزاعي) است که محصول عقيده هنجاري86 فرد است که به عقيده شخص در مورد افکار قبلياش در مورد اينکه ” بايد يا نبايدهاي رفتاري را انجام دهد”، مربوط ميشود و باعث انگيزش او براي انجام يا پذيرش يک رفتار ميشود(آرميتاج و کونر، 2001). يک فرد در شبکه اجتماعي خود از اشخاص متعددي تأثير خواهد پذيرفت که گوياي اين است که افراد پيرامون يک فرد اعم از پدر، مادر، رهبران مذهبي، رهبران سياسي و…، همگي در نظريات و رفتارهاي او تأثير دارند. ممکن است بعضي از مردم از شخص بخواهند کاري را انجام دهد و در مقابل برخي نيز از او بخواهند که آن کار را انجام ندهد. در اين حالت شخص مجبور است فشارهاي متضاد از طرف افراد مختلف را متعادل سازد که ممکن است برخي موافق و برخي نيز مخالف خواسته او باشند و احتمالاً نوع عملکرد وي به ميزان زيادي به خواستههاي افرادي که نفوذ زيادي دارند، يعني براي شخص افراد مهمي هستند بستگي خواهد داشت. به طور مثال ممکن است کارکنان بهداشتي از خانمي بخواهند که از روشهاي تنظيم خانواده استفاده کند اما همسر يا مادر شوهرش خواهان چنين کاري نبوده و از او بخواهند که اين کار را نکند. در اين حالت، احتمال دارد او از خواستههاي افرادي که برايش مهمتر از بقيه هستند، تبعيت نمايد.
الف) قدرت خواسته شخص(چنانچه قدرت خواسته خود فرد زياد باشد، آن کار را انجام ميدهد و به کسي کاري ندارد)؛
ب) حساسيت نسبت به فشار(چنانچه خواسته اطرافيانش براي او مهم باشد، از خواسته خود صرف نظر ميکند).
بنابراين وقتي فردي ميخواهد براي انجام کاري قصد نمايد، ممکن است تحت تأثير يکي از عوامل هنجارهاي ذهني و نگرش نسبت به رفتار و يا هر دوي اين عوامل قرارگيرد(شجاعي زاده، 1379).
تعريف ساده تئوري عمل منطقي به اين شکل مطرح ميشود که رفتار يک شخص بستگي به نگرش وي به يک رفتار خاص و چگونگي نظر ساير افراد نسبت به آن رفتار دارد( ديدگاه ساير افراد مهم جامعه). هردوي اينها عواملي هستند که قصد رفتاري يک شخص را و اينکه آيا فرد رفتاري را انجام بدهد يا انجام ندهد، تعيين

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه ارشد رایگان درباره کودکان و نوجوانان، کودکان و نوجوان، افراد مبتلا Next Entries پایان نامه ارشد رایگان درباره رفتار سلامت