پایان نامه ارشد رایگان درباره رفاه عمومی، توسعه پایدار، توسعه پاید، عدالت اجتماعی

دانلود پایان نامه ارشد

همگان تأمين خواهد شد.
اثرات مثبت امنیت اقتصادی به صورت زیر بیان می‌گردد.
الف ) افزايش سرمايهگذارى و رشد اقتصادى
ب ) امنيت اقتصادى موجب ثبات در سياستگذارى، قوانين و مقررات
ج) كارايى سيستم‌هاى حقوقى، قضايى و نظارتى درحل و فصل مشكلات مربوط به كسب وكار (اتاقک بازرگانی ، ش 59)
2-13-3 نقش وقف در تامین امنیت اقتصادی:
معمولاً امنيت اقتصادى را در قالب چارچوبى تعريف مىكنند كه در آن فعالان اقتصادى هم در سطح خرد و هم در سطح اقتصاد كلان از هر گونه تهديدى كه حيات اقتصادى آن‌ها را به گونه اى به خطر مى‌اندازد، محفوظ باشند. در ادبيات اقتصادى رايج و مخصوصا ًدر طول چند دهه اخير مباحث زيادى در مورد اهميت امنيت اقتصادى مطرح شده است كه همگى بر تأثيرات قابل توجهى كه امنيت اقتصادى بر سرمايهگذارى، رشد و رفاه اجتماعی دارد تاكيد نموده‌اند. با توجه به اهميت اين موضوع وقف با توجه به مؤلفه‌های پایداری و غیر قابل تغیر بودن خود در تمام دوران‌ها و همچنین به عنوان یک نهاد که زیر نظر دولت و با حمایت دستگاههای مربوطه فعالیت میکند و دولت به عنوان یکی از تامین کننده‌های امنیت سرمایه گذاری در آن به شمار میرود می‌تواند موجبات امنیت اقتصادی در جهت حفظ سرمایه گذاری را ایفا کند (اتاقک بازرگانی ، ش 59).
2-14 ارتباط وقف در پایداری اقتصادی
شاید بتوان ادعا کرد که فقر زدایی مهمترین هدف وقف است. از طریق وقف بسیاری از احکام دینی در راستای حمایت از مستمندان ، کودکان بی سرپرست، بیماران، سالخوردگان، مقروضان و سایر امدادهای اجتماعی عملی می‌شوند. به کمک وقف، معمولا ثروت‌ها بعد از چند سال از خانواده‌ای به خانواده دیگر از طبقه‌ای به طبقه دیگر انتقال میابند و نوعی تعدیل و تقسیم ثروت پیش میاید. از این مجرا می‌توان تأثیر بسزایی بر کاهش فاصله طبقاتی و محو محرومیت گذاشت. البته استفاده از خدمات موقوفات مختص به قشر خاصی از مردم نیست، ولی به جرات می‌توان گفت که بهره بداران اصلی از این موقوفات اقشار اسیب پذیر و نیازمند جامعه‌اند. همچنین نباید از نظر دور داشت که تعداد کثیری از آثار معماری تاریخی کشور ما به دلیل موقفه بودن از گزند دستبرد و تخریب به دور بوده‌اند. بر همین اساس بر اتقای امنیت میراث گوناگون فیزیکی کشورمان و جلوگیری از تخریب و بهره برداری انفرادی سودجویان از آن‌ها، وقف این آثار را می‌توان راهی مطمئن در راستای انتفاع همگانی جامعه حال و آینده ایران باشد. از سوی دیگر در حالی که دولت و مقامات محلی در بسیاری از استان‌های مدعی کمبود اعتبارات و منابع مالی برای خدمت رسانی به مردم‌اند، بهره برداری صحیح و کارا از موقوفات و البته همسو با نیات واقفان می‌تواند راهگشای بسیاری از مشکلات مالی ملی و محلی باشد. (اقتصاد ایران ،1392) در این میان با توجه به تایخچه وقف این گونه به نظر میرسد که توسعه پایدار مؤلفه‌های خود را از فرهنگ وفق اخذ کرده باشد و به گونه جهانی همانطور که شعار توسعه پایدار نیز است( جهانی بیندیش محلی عمل کن) عمل کرده باشد . حال پایداری که خود یکی از مؤلفه‌های وقف به شمار میرود موجب به وجود امدن سرمایه‌ای پایدار برای تمامی نسل‌ها میگردد. وقف به عنوان یکی از سرمایه‌های اجتماعی وقتی به عنوان یک مرکز درامد زا معرفی می‌شود به جاست تا به عنوان یکی از سرمایه‌های اجتماعی در جهت رفاه اجتماعی معرفی شود. وقف با سازو کار خاص خود ( همانطور که عنوان شد) موجب به وجود امدن فضاهایی پایدار در جهت کسب درأمد میشود و این ثبات و پایداری یقینا موجب به وجو امدن امنیت اقتصادی خواهی شد(اتاقک بازرگانی ، ش 59).

2-14-1 مؤلفه‌های وقف در توسعه پایدار اقتصادی
‏اسلام ارزش‌های اخلاقی و فعالیت‌های اقتصادی را به یکدیگر مرتبط می‌کند (سوره‏ی یوسف و دیگر سوره‏های قرآن)، بنابراین انتظار می‌رود که وقف، نقش اساسی، هم در توسعهی اندیشه‌ی اقتصادی و هم در توسعهی اقتصادی پایدارداشته باشد. چنین نقثسی را می‌توان در این محورها تبیین کرد:
‏1- حمایت لازم برای ترسیم نظریهی اقتصادی اسلامی جدید.
2‏- شرکت در ایجاد جوی مناسب برای توسعهی نظام مالی کلی.
3‏- تشویق به کارگیری ابزارهای مالی اسلامی و ابزارهای توسعهی آن.
4‏- توسعهی نقش اندوخته‌های وقف به منظور بهره‏گیری از آن در اقتصاد ملی ( بزرگی ، 2 ،12).

2-15 تأثیر وقف بر استقلال اقتصادی و رشد و توسعه:
وقتی سخن از تأثیر وقف بر استقلال اقتصادی و رشد و توسعه مطرح می‌شود هرگز به این معنا نیست که وقف به تنهایی می‌تواند همه ابعاد و زوایای گوناگون اقتصاد یک ملت را در برگیرد به طوری که برای اقتصاد کشور به منابع مالی دیگر نیازی نباشد، بلکه منظور این است که وقف به عنوان یک سرمایه عظیم مالی می‌تواند در این سمت و سو دارای نقشی سازنده و قابل توجه باشد. همچنین به این معنا نیست که برخلاف اهداف واقفان، درآمد وقف را از موارد اصلی مصارف آن که در وقف نامه‌ها آمده است، منحرف کنیم و آن‌ها را در راه تحقق استقلال اقتصادی و رشد و توسعه به کار گیریم و به مصرف برسانیم.
حقیقت این است که می‌توان سرمایه‌های عظیم وقف را نیز همانند دیگر سرمایه‌ها با رعایت همه جوانب وقف، موازین شرع اهداف واقفان در جریان فعالیتهای تولیدی و خدماتی قرار داد و آن‌ها را از حالت رکود به حالت تحرک و پویایی هدایت که تا به این وسیله به رشد و توسعه و استقلال اقتصادی (و سیاسی) کشور کمک شایان و قابل توجه باشد و همچنین بر سرمایههای اوقاف افزوده شود که این امر یقینا در راستای اهداف و اقفان می‌باشد (شفقنا، 1390).
پاسخ به دو ایراد:
ایراد نخست: وقف به معنای حبس است و سرمایه حبس شده نمی‌تواند در جریان فعالیتهای اقتصادی قرار گیرد.
پاسخ: واژه حبس که در تعریف وقف آمده است (ر.ک: المختصر النافع، 255; ایضاح الفوائد، 2/377) هرگز به معنای حبس سرمایه و اموال موقوفه از قرار گرفتن در مسیر تولید و خدمات (البته با رعایت ضوابط و اهداف و اقفان) نیست. حبس در این جا به معنای منع و جلوگیری از منتقل ساختن رقبه و سرمایه وقف به دیگری است و این امر هرگز به معنای حبس اموال وقف از فعالیتهای اقتصادی نیست. در مباحث فقهی و در غالب وقف نامه‌ها آمده است که در مرحله اول لازم است از درآمد مال وقفی صرف تعمیرات و اصلاح خود رقبه وقف شود تا هم سالم و مصون بماند و هم بتواند دارای درآمد بیشتری گردد، یعنی افزایش درآمد سرمایههای وقفی (با رعایت موازین) که مورد رضایت شارع و نیز درجهت تحقق اهداف واقفان است.
ایراد دوم: وقف از انفاقات مستحبی است و ضامن و پشتوانه مطمئنی ندارد حال آن که از نظر اقتصادی سرمایه‌هایی که بخواهند در مسیر تولید و خدمات اقتصادی قرار گیرند، باید سرمایه‌هایی مطمئن و با پشتوانه باشند.
پاسخ: اولا، همان انگیزههای معنوی که صاحبان و مالکان خیراندیش را به وقف بخشی از احب و اطیب سرمایه خود وا می‌دارد، بهترین ضامن و پشتوانه است. تاریخ گذشته اوقاف و تعداد بی شمار رقبات وقفی (به رغم صدمات و تلفات سنگینی که در طول عمر طولانی خود داشته است) و نگاهی گذرا به وقف نامهها و بعضی از کتیبههای موجود، این حقیقت را کاملا آشکار میسازد که مردم با دل و جان بهترین اموال خود را برای این منظور در نظر می‌گرفته‌اند و خواهند گرفت. (مشکوه، ش 62)
ثانیا: ما در حال حاضر عملا مواجه هستیم با اوقاف بسیاری که دست کم درباره آن‌ها این ایراد وارد نیست. با همین اوقاف موجود چه باید کرد؟ آیا باید آن‌ها را به امان خدا رها کرد تا هر کس تحت هر عنوان در مورد آن‌ها هر کار می‌خواهد انجام دهد و نباید برای احیای آن‌ها قدمی برداشت؟
البته پس از پیروزی انقلاب اسلامی سازمان اوقاف و نهادهای بزرگی چون آستان قدس رضوی علیه السلام در این راه گامهای بلندی برداشته‌اند که به برخی از آن‌ها اشاره خواهد شد. اما به نظر می‌رسد گستردگی و ظرفیت اوقاف برای فعالیتهای اقتصادی کشور بیش از اینها باشد که قطعا مورد نظر دست‌اندرکاران امور وقف کشور می‌باشد و حرکت دراین سمت و سو خود نشانه این بذل توجه است.
نکته دیگری که در اینجا نباید از نظر دور داشت موضوع اشتغال زایی است. بدون شک اگر سرمایه عظیم اوقاف درمسیر فعالیتهای گوناگون اقتصادی قرار گیرد، بخش درخور توجهی از بیکاران کشور به کار جذب خواهند شد و این خوداز آثار و برکات بسیار مهمی است که امروزه در دنیا سخت قابل توجه است. کاری که نهادهایی چون آستان قدس رضوی تجربه کرده‌اند و نتایج ارزندهای را نیز دربرداشته است (همان، ش 62).
2-16 تأثیر وقف بر تحقق عدالت اجتماعی و رفاه عمومی
از متون اسلامی به خوبی روشن است که اسلام خواهان زدودن همه جوانب و زوایای فقر در جامعه است و نیز به دنبال رفاه عمومی در حد معقول و مشروع.
شهید صدر در این باره می‌نویسد:
مسئولیت دولت و نظام اسلامی، بجز تامین نیازهای حیاتی و ضروری افراد، این است که یک سطح زندگی متناسب باشرایط و مقتضیات روز را برای افراد تضمین نماید و آن‌ها را به یک حد از رفاه (عمومی) برساند. وی یکی از ابزار مهم دولت اسلامی برای تحقق این هدف را کفالت همگانی مسلمانان در برابر یکدیگر ذکر می‌کند (یعنی احساس مسؤولیت متقابلو عمومی) (اقتصادما، 2 / 322 – 319).
از این رو، اولا فقرزدایی تنها درحد قوت لایموت به نیازمندان کفایت نمی‌کند. ثانیا مسلمانان در برابر یکدیگر مسؤولند وکفالت همگانی دارند. کلینی در اصول کافی از امام صادق علیه السلام نقل کرده است که:
«خداوند برای فقرا در اموال ثروتمندان به قدر کفایت (و اداره زندگی آنان بخوبی) قرار داده است و اگر این مقدار آن‌ها راکفایت نمی‌کرد، بیشتر قرار می‌داد و این مشکلات فقرا از ناحیه کسانی است که آن‌ها را از حقشان باز می‌دارند».
در باب زکات، امام موسی کاظم علیه السلام، در پاسخ کسی که پرسید: آیا می‌توانم هشتاد درهم به فقیر بدهم؟ فرمود: «آری و بیشتر» پرسید، صد درهم چطور؟ فرمود: «آری: اگر می‌توانی او را بینیاز کن (واغنه آن قدرت آن تغنیه) (مرآة العقول، 16/86) .
امام باقرعلیه السلام نیز می‌فرماید: «اذا اعطیت فاغنه »: هرگاه انفاق می‌کنی طرف را بی نیاز نما. (ر.ک: همان جا) در حدیث دیگری امام صادق علیه السلام می‌فرماید:
«خداوند همه نیازهای فقرا را در نظر گرفته است، از هزینه‌های غذا و پوشاک و ازدواج گرفته تا هزینه صدقات مستحبی وحتی هزینه انجام حج آنان. »(مرآة العقول، 16/102)
روایتها در این زمینه با این مضامین در اصول کافی و دیگر کتابهای حدیثی فراوان است که در بعضی از آن‌ها تصریح شده است که وظیفه مسلمانان نسبت به یکدیگر تنها با پرداخت وجوه واجب، ساقط نمی‌گردد. در حدیثی از امام صادق علیه السلام سؤال می‌شود در مال انسان چه مقدار زکات واجب است؟ حضرت پاسخ می‌دهد: زکات ظاهر (و متعارف) رامی‌گویی یا زکات باطن را؟ (راوی) عرض کرد هر دو را. حضرت فرمود: زکات ظاهر در هر هزار درهم بیست وپنج درهم و اما ملاک در زکات باطن این است که نیازهای برادرت را در نظر بگیری و در مواردی که او نیازمندتر است، خود را بر اومقدم نداری ( مرآة العقول 16/11).

2-17 نقش وقف در توسعه پایدار اقتصادی
وقف از دو راه می‌تواند در این مورد مؤثر باشد:
الف. نفس استقلال و رشد و توسعه اقتصادی (مبتنی بر موازین اسلامی) که به طور طبیعی موجب رفاه عمومی و زدودن و دست کم کاهش چشمگیر فقر و محرومیت و آثار شوم آن در جامعه خواهد شد. کیست نداند: کشوری که دچار رکود اقتصادی است و یا از اقتصادی وابسته برخوردار است نمی‌تواند در جهت رفاه عمومی و عدالت اجتماعی گامی مثبت و مؤثر بر دارد.
ب . بخش عمده موارد مصرفی که واقفان دورنگر و نیکوکار در طول تاریخ وقف در نظر گرفته‌اند به رفاه عمومی، فقرزدایی و عدالت اجتماعی مربوط می‌شود. اگر ما نگاهی هر چند گذرا، به تاریخ وقف و مضمون وقف نامه‌ها بیندازیم به خوبی درمی‌یابیم که واقفان خیر و دوراندیش تمام زوایا و جوانب نیازها را در نظر گرفته‌اند.
به رغم این که بسیاری از رقبات موقوفات و مدارک

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه ارشد رایگان درباره توسعه پایدار، توسعه پاید، توسعه اقتصادی، کیفیت زندگی Next Entries پایان نامه ارشد رایگان درباره ربع رشیدی، خواجه نظام الملک، کاروانسرا، توسعه پایدار