پایان نامه ارشد رایگان درباره بین النهرین، عالم ماده، عالم مثال

دانلود پایان نامه ارشد

معناست به عبارت دیگر این اصطلاح هر گونه تعین مادی را از عالم علوی سلب می کند و جایگاه آن را فراتر از عالم مثال مدلل می سازد. شیخ اشراق در پایان حمکت اشراق در بابی تحت عنوان فصل در احوال سالکان از اشراق پانزده نور سخن می گوید انواری که اولیا پس از جدایی از کالبد های جسمانی بر جانشان می تابد، تابش این انوار بر جان عاشقان و عارفان آنان را بر ستیغ بلندی از معنا می رساند که سهروردی خود آن را اقلیم هشتم می داند(ابراهیمی دینانی،1379: 67).
9-7-3 فرشته
” فرشتگان، پیام آوران بالداری هستند که میان خدایان و بشر ارتباط برقرار می کنند” (هال،1383: 260). اکثر مذاهب شناخته شده، از خاور نزدیک و بین النهرین برخاسته اند؛ زرتشت از ایران، بودا از بامیان، پیامبر نژاد آرامی و عرب از بین النهرین و مانی از بابل، هم چنین اعتقاد به موجوداتی که می-توانند ازآسمان به زمین بیایند در این ادیان دیده می شود. به این معنا که فرشتگان بالدار یا بدون بال به صورت جوان بر پیامبران و انسان ها آشکار می شدند و واسط فیض می شده اند(سیار،1380: 50).
نوشته برخی مورخان نشان می دهد فرشتگان در خواب نیز بر پادشاهان ظاهر می شدند. شاهان هخامنشی، مانند همه ی شاهان بین النهرین پیش از آن ها، منبع علوم غیبی بودند، زیرا از راه خواب و یا واسطه هاي دیگر با خدا ارتباط داشتند. مثل رویاي معروف گودا، شاه لاگاش (خداي نینگریو) براي ساخت معبد و رویاي خشایارشا براي حمله به یونان، که در این رویا، بر او مردي بلند بالا و زیبا، با بال هاي افراشته ظاهر می شود و به نوشته ی ساموئل ك.ادي “شبحی که در رویا توصیف شده کاملاً با فروهر که به صورت انسانی بالدار تصویر شده قابل تطبیق است”( كی. ادي،1374: 75-76).
” در شاهنامه نیز اشاراتی به حضور فرشتگان، به خصوص سروش رفته است، چنان که فرشته ی سروش درخواب بر گودرز ظاهر شده و او را از وجود کیخسرو خبر میدهد، کیخسرو نیز سروش را در خواب می بیند و از مرگ خویش آگاهی می یابد. در نتیجه سلطنت ایران را به لهراسب می سپارد و به کوه می رود و ناپدید می گردد” (خدایارمحمدي،1348: 226).
” پیش از این بیان شد که فَرّه، همان تقدیر یا فرشته شخصی همراه با موجودات است و از طرف دیگر، همان ملمو (سیمرغ) در فرهنگ جامعه ی بین النهرینی و هم معنی با شکوه و تکوین تقدیر است. فضایلی، ایزد سروش، ایزد نگهبان و همیشه بیدار را همذات با جبرئیل دانسته؛ چرا که صاحب وحی و پیک خداوند،است ” (فضایلی،1387: 176).
” فرشته ی شخصی (و به تعبیر دیگر فَرّه) همراه با موجودات، که در دین اسلام به صورت جفت روز و شب) آمده است؛ و در مرحله انتقالی زرتشت به اسلام، توسط سهروردي به جبرییل و شرح دو بال وي (نور محض و تاریکی)، تعبیر شده است. فّر همان فّره یا خّره یا خورنه در متنهاي ایرانی ساسانی بوده است. از طرفی در نظر،« سهروردي »خورنه (فّره)، همان توان آغازینی است که مراتب جهان را تعیین و تنظیم می کند و همان تقدیر یا فرشته شخصی همراه با موجود که بیانگر ذات یا واقعیت ویژه اوست.از طرف دیگر فّره همان ملَمو در فرهنگ جامعه بین النهرینی است. این واژه پیش از عصرسومریان، بین آن اقوام به کار می رفته است که توجه به معنا و تصویرهاي آن داراي اهمیت است” (شهدادی،1384: ،19-20).
توجیه جفت بودن فرشتگان آثار اسلامی می توان به اعتقادات اشاره نمود: به اعتقاد مسلمانان هر انسانی داراي دو فرشته ی نگهبان است. یکی طی روز مراقب ماست و دیگري این وظیفه را شب بر عهده داشت و یا آن که، وصف نقش این دو فرشته ی نگهبان اسلامی را از بعد عالم روحانی و عرفانی، در رساله ی آواز پر جبرییل سهروردي جست” بدان که جبرییل را دو پر است یکی راست و آن نور محض است (روز و نشانی از صفت نیک سپنتامینو/ نوار آویزان از سمت راست (فروهر) و پریست چپ، پاره اي نشان تاریکی برو (شب)” (سجادی،1373: 143).
” ترکیب ایزدان چندگانه در آیین هاي پیش از اسلام به فرشتگان چهارگانه در عالم اسلامی بدل شدند، چنان که نماد گاو (سمبل آناهیتا) و شیر به همراه حضور پرنده شکاري چه عقاب و چه شاهین (سمبل میترا)، در وصف فرشتگان مقرب آمده است: چهار فرشته حمل کننده عرش (حاملان عرش) که بانماد مرد؛ گاو؛ عقاب و یک شیر افسانه اي نشان داده شده اند، کَروبیم (کروبیان) که خدا را نیایش می کنند ، چهار ملک مقرب شامل: جبرییل یا گابریل-آورنده وحی؛ میچاییل یا میکاییل- آماده کننده شاهدي: روزي؛ عزراییل- فرشته ی مرگ؛ و اسرافیل فرشته ی داوري آخرت اند ” (جعفري، 1382: 226).
” دیگر در این وجه تشابه، اشاراتی است که در تصویرسازي این چهار فرشته در نسخه ه اي عجایب المخلوقات رفته است: صورت چهار فرشته به شکل انسان بالدار، گاو، عقاب یا باز و شیر ترسیم شده است “(همان: 227)،” اما تصویر مرد به صورت نمونه ی بشري با دو بال تجسم یافته است، یعنی فرشته اي که صرفاً داراي خصوصیاتی مردانه است، همانند مرد بالدار در نگاره فروهر، به موجودی بشري نه زن و نه مرد بدل می شود.” (غروي،1385: 38). “مرکز این جهان«خورنه»محل آفرینش فرشتگان و مکان جاویدانان است “خورنه” و “فره” هم معنی و هم ریشه است” (مددپور،1377: 163).
طبق اغلب روایات فرشتگان از نورند.” در کتاب بحار از کتاب اختصاص نقل شده که وي به سند خود از معلی بن محمد واو با اسقاط نام راویان از امام صادق (ع) روایت کرده که فرمود: خداوند عزوجل ملائکه را از نور آفریده است ” (طباطبایی،13:1369).
” در دنياي تصوير شده شيخ اشراق با اقليمي وراي اقاليم هفتگانه به نام اقليم هشتم، روبه رو مي شويم كه در ادبيات عرفاني همان كوه قاف و در متون مذهبي دو شهر جابُلْقا و جابُلْساست و اين دو، شهرهاي زمرّدي اند كه دنباله كوه قافند و همه نورشان از آن كوه به آنان مي رسد و درعين حال موّاد معدني زمين شان و حصارهاي شهرهاي شان نور خود را تراوش مي كنند و اين نظير حصارهاي فردوس مثالي يَيمه در دين زرتشت اند كه در تعابيري ديگر شيخ ياد نموده و تمامي اين ها «ناكجاآباد» اشراق از آن با عنوان همان عالم مثالي يا عالم صورخياليّه (صورمعلّقه) اند” (شيخ الاسلامي،1383:٢٩- 28).
10-7-3 پرندگان
همان طور که می دانیم، بال یکی از اعضای اصلی بدن پرندگان است؛ اما همین عضو به ظاهر ساده، در طول تاریخ هنر، تبدیل به نمادی اسرارآمیز برای بیان مفاهیمی خاص شده است.” بال قبل از هر چيز نماد پرواز است، نماد سبكي، از جسميت خارج شدن و آزاد شدن، حال روح و ماده روحاني هرچه كه باشد. بال، گذر به جسم اثيري است . سنت هاي شرق دور، شمني، شرق يا غرب، چه مسلمان باشند چه يهودي يا مسيحي، همگي در مورد اين مفهوم متفق القول اند، زيرا پرواز روح و پرواز شمن هر دو حوادثي هستند كه به طور ضمني، مفهوم آزاد شدن از ثقل زمين را دربردارند. اين همان مفهوم ي است كه فلسفة باطنيه در علم كيميا آن را با تصوير عقابي كه شيري را ازهم مي درد، نشان مي دهد. در تمام سنت ها بال به آساني به دست نمي آيد، بلكه به قيمت تعليمات باطني و تزكية نفس در دوره اي اغلب طولاني و پرمخاطره به تصرف درمي آيد “(شواليه، 1384: 57).
پرنده، در بسیاری از فرهنگ ها نماد روح و نقشی واسط میان زمین و آسمان دارد “اعتقادات باستانی زیادی وجود دارد که بعد از مرگ روح به شکل پرنده جسم را ترک می کند بنا بر این پرنده سمبل روح است” (میت فورد،1388: 68).
” به دلیل ارتباط پرنده با آسمان ،پرنده معمولأ تجسمی از خدایان (مثلأ عقاب که نمادی از خدای خورشید است یا طاووس که نماد ایزد آب ها ناهید شناخته می شود ) و یا پیک خدایان در نظر گرفته می شود” (خسروی فر، چیت سازان،1390: 41).
پرندگان در ایران “از دوره های پیش از تاریخ نماد ابر و باران بوده اند”(پرهام،1375: 15). در بسیاری از ادیان و داستان ها پرندگان نماد مراحل معنوی ،نماد فرشتگان و مراحل برتر وجود هستند. “پرندگان در نماد های درخت نقش مهمی بر عهده دارند نیروی الهی که روی درخت یا نماد آن فرود می آید، گاه یکی تیره و یکی روشن ،مظهر ثنویت وتاریکی و روشنایی، شب و روز،تعیین و عدم تعیین و دو نیم کره هستند” (کوپر،1379: 71).
11-7-3 نگاره کله مرغی و مرغی
“پیوستگی باران و پرنده در عصر پیش از تاریخ ،عمدتاً به صورت مرغان شانه ای نمودار می شد” (پرهام،1375: 15). “پرنده در هزاره چهارم در تمدن های بین النهرین و عیلام مظهر ابر و پیک باران بوده است. تسلسل نقش پرنده می تواند نشانه دعا و حاجت خواهی برای آمدن باران باشد، چرا که تکرار یک کلام، یا یک تصویر یا یک آوا از زمان های دور از ارکان اصلی جادو و مناسک طلب حاجت در غالب سحر نمایشی بوده است” (ژوله،1381: 47).
“گاه زنجیره پشت سرهم گله مرغان (که به اشتباه بدان قلاب گفته اند در فرش ظاهر می شود که به خصوص اگر در اطراف ترنج ها یا حوض قالی تصویر شوند، مفهوم طلب باران را تداعی می کنند” (همان، 50)
این نگاره ها نماد ابر و باران است و پیوستگی بین باران و پرنده در دوران پیش از تاریخ به صورت مرغان شاخه ای نمودار می شد و در زمان ساسانی نمود بیشتری یافت. از طرفی این پرندگان حافظ و پاستار درخت مقدس شدند كه نماد باروری خاك بود و می توانست به صورت نقشمایه مرغ و درخت تصویر شوند. مرغ، پرنده و اشكالی از این گونه كه به مرور ساده شده اند و در طی زمان به دیگر نقاط جهان سفر كرده اند از نماد های ایرانی می باشند.
12-7-3 کلاغ
در مراحل هفت گانه آیین مهری، کلاغ اولین مرحله است. “در اغلب باور ها کلاغ به عنوان قهرمانی خورشیدی و به صورت خدا و پیک خدا و یا راهنمای ارواح در سفر آخرشان ظاهر می شود که در این حالت نقش هادی ارواح را دارد…. در عین حال نمادی از تنهایی است، یا بیش از آن نشانگر انزوای عمدی کسی است که تصمیم گرفته در جایی بالاتر زندگی کند که این امر همانا پا گذاشتن در مسیر و طی طریق مهری را نشان می دهد که کمر به انزوا وچله نشینی برای رسیدن به مراحل بالاتر بسته است از دیگر مفاهیم کلاغ می توان گفت در چین نمادی است از پرنده خورشید، و در ژاپن پیک الهی است و نمادی از حق شناسی والدین (چرا که کلاغ پدر و مادر خود را تغذیه می کند). در یونان نمادی از خورشید در سلتی نقش پیش گو.است” (شوالیه و گربران 1384 :585).
کلاغ در باورهای اساطیری ایران نیز جایگاه خاصی دارد. “ورغن، کلاغ اساطیری ایران به معنای پیک خورشید و نشانه قوه وجودی، سرعت، نیرومندی و یکی از تجلیات ورثرغنه به شمار می رفت” (بختیاری منش ،1387 :35).
13-7-3 سیمرغ
“در اوستا دو بار به نام «سئن» اشاره شده که به سیمرغ ،پرنده نیکوکار ترجمه شده است”(دادور، منصوری،1385 :111). “سیمرغ سمبل آرزو آتش ،آزادی،اعتقاد ، اقتدار، الوهیت، الهام،امپراطوری، بردباری، بی پروایی، پاکدامنی، پرهیزگاری، پیروزی و تحمل است”(واحد دوست،1379: 301).
در نگاه سهروردی سیمرغ حامل مفاهیم گسترده و عمیقی است که در رسالات عرفانی وی چون “صفیر سیمرغ” و “عقل سرخ” بدان ها پرداخته شده است. در صفیر سیمرغ “سیمرغ رمز و مثال فرشته –عقل ها یا عقول عشره و از جمله عقل فعال است که مرغان دیگر نیز می توانند در اثر مجاهدت و ریاضت خود را به مرتبه او برسانند و سیمرغی شوند در زمین یا فرشته ای از فرشتگان مقرب در میان خاکیان که خود انسان کامل است و بقای نوع بشر را واجب” (پور نامداریان،1386: 418).
روایت داستان زال و سیمرغ و نیز رستم و اسفندیار، در ضمن داستان اصلی عقل سرخ که مضمون و مایه اصلی آن اسارت روح در عالم ماده و ظلمت و دیدار با فرشته در اثر ریاضت و قطع تعلّق از علایق مادی است، به سبب تشابه و هماهنگی معنوی میان آن داستان های اساطیری و مضمون داستان عقل سرخ است. زال مثل باز، قهرمان داستان، رمز روحی است که به صحرای عالم ماده افکنده می شود و یا نوری است که اسیر ظلمت می شود. سفید بودن روی و موی او هنگام تولد از مادر یادآور اصل نوری وی قبل از تبعید به عالم کون و فساد است.
در داستان کشته شدن اسفندیار به دست رستم با نگاهی متفاوت آن دو پاره گز را به دو پر سیمرغ تأویل کرده و

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه ارشد رایگان درباره اهورامزدا، بین النهرین، عطار نیشابوری Next Entries پایان نامه ارشد رایگان درباره نقش برجسته، منطق الطیر، فلسفه اولی