پایان نامه ارشد رایگان درباره بین النهرین، ایران باستان، زبان فارسی

دانلود پایان نامه ارشد

هزاره ی دوم صحنه های متنوعی که از طبیعت الهام گرفته شده و در ضمن عقاید و خرافات مذهبی نیز در آن راه یافته، بر روی مهره نقل است. مانند: درخت مقدس که مظهر زندگیست و گاهی با تزیینات دیگری چون بز کوهی یا گاومیش که در کنار درخت حک شده اند، همراه است(بز کوهی مظهر فراوانی و نشانه ی روییدنی هاست.) بر نوعی دیگر از مهرهای این زمان، شخصی شاخه ی درختی را به دست دارد که آن هم نمونه ای از درخت مظهر زندگیست. در صحنه های مختلفی که از خدایان است افراد و معتقدان که به سوی او روی آورده اند با هدایا و نذور دیده می شوند. در زمینه ی مهر انواع مظاهر طبیعت که بستگی به موضوع نقشه دارد از قبیل: هلال ماه، ستاره- که مظهر آسمان و خورشید می باشد کوزه آب- که مظهر خدای بزرگ است(=کوزه گر بزرگ) میز هدایا، گرز، ماهی مقدس، دو شاخه ی دندانه دار(= علامت صاعقه ) و بسیاری از نشانه های دیگر که هر یک نمونه ای از معتقدات و توجه صاحب مهر و پیوستگی او به این مسایل می باشد، نقش شده اند.(همان، 46)
در بین النهرین، درخت زندگی ترکیبی از رستنی های گوناگون است که به علت طول عمر و زیبایی و سودمندی، مقدس شمرده می شوند. مانند درخت سدر که چوبش گرانبهاست؛ نخل که خرما می دهد؛ تاک بن با بار خوش های انگور و درخت انار که رمز باروری است و میوه اش آبستن صدها دانه.(پورخالقی چترودی، 1380، 97)
این درخت در ایران باستان و هند، ارزش آیینی و نمادین داشته و مقدس بوده است. به طوری که آن را گیاه قمری پنداشته اند که برگ های آن، انباشته از نور خورشید است و به همین جهت، آن را سجده می کرده اند و دروئیدها(راهبان، منجمان، پزشکان و طبیعیون) در ششمین روز ماه داردوست را با داس زرین می چیدند و آن را نماد عشق پاک و عفیف و پیوند زناشویی، رابطه ی مریدی و مرادی، اتصال به حق و نیز نماد درست قولی و وفای به عهد می دانسته اند.( همان، 99)
ضمنا بایستی توجه داشت که صاحب اغلب این مهرها آنها را مانند طلسمی برای حفاظت از خود از شر ارواح پلید و دفع آفات و خطرات و مصایب- که هنوز اثر آن در نظر قربانی ها برای بچه ها متداول است- به کار می بردند. مهرهای استوانه ای شکل بسیار جالب توجهی با نقش شمش(خدای خورشید و عدالت) موجود است که که از شانه های شمش که مردیست بر روی تخت نشسته، شعله هایی ساطع است. یا خدای مار که مظهر آبهای زیر زمینی می باشد که نیمی از بدن او به شکل انسان و نیم دیگر مار است. در دوره کاسی ها صحنه های مهر ساده تر و اغلب آنها دارای نوشته می باشند. اغلب این نوشته ها متضمن دعا و اوراد است. (بیانی، ملک زاده، 1352، 47-46)
بسیاری از مهرهای استوانه ای شکل وضع زندگی مردم و پاره ای از صنایع آن نشان داده شده است. مانند: صحنه های شکار، گله داری، کوزه گری، بافندگی، پختن نان، یا شخم زدن و نیز آثار ساختمانی معابد یا آغل برای چهار پایان و سیلو برای حفاظت و نگهداری غله و بسیاری از مسایل دیگر. به نظر می رسدکه هنرمند مهرساز آن چه را در پیرامون خود می دیده، حکاکی می کرده و به موضوعات طبیعی مسلط و علاقمند بوده است. تصویر(3- 4)، شکار گراز را نشان می دهد. در این صحنه، یک شکارچی نیزه دار با تعدادی سگ، گراز را محاصره نموده است.

(تصویر3- 4): شوش( 3000 – 3200 ق. م)، (منبع: مهر و عملکرد آن، 1375، 131)

تصویر(3- 5)، یک بنای مقدس دو طبقه را می بینیم که دو سوی آن با شش شاخ تزیین شده است. در مقابل بنای فوق جنگی رخ داده که در نتیجه، مدافع با تیر و کمان متجاوزان برهنه را از پای در آورده است.

(تصویر3- 5): شوش (هزاره ی چهارم ق. م)، (منبع: مهر و عملکرد آن ، 1375، 131)

3- 4- شکل کادر
شکل کادر اغلب مربع، مستطیل است، اما بنا به فرم و محتوای هر اثر هنری، هنرمند می تواند شکل های دیگری را برای کادر اثر خود انتخاب کند.(همان، 56 )
3- 5- ساختار
منظور از ساختار، تصویر و نوشتار(متن) یا ترکیبی از این دو می باشد.
3- 5- 1- تصویر
«در لغت نامه های انگلیسی برای واژه ی(image) معنای زیر آمده است: بدل، کپی، شبیه، عکس، مجسمه، هیأت، شکل، تشبیه، سایه، شمایل، برگردان و نمادین کردن و… منتقدیان و بلاغیان معاصر عرب نیز واژه های “صوره” و “تصویر” را معادل ایماژ بکار برده اند. در زبان فارسی کلمه ی “خیال” را برابر با ایماژ پیشنهاد کرده اند، زیرا خیال در معنی سایه، شبح و… آمده است. اما در نقد ادبی و بلاغت فارسی اصطلاح «تصویر» مقبولیت تمام یافته است.» (فتوحی، 1386، 39)
«غالبا تصویر را به حس بینایی محدود کرده اند و تنها تصاویر بصری را ایماژ دانسته اند؛ اما پر واضح است که تجربه ی حسی محدود به امور دیداری نیست. ما با حواس مختلف خود، امور مختلفی را تجربه می کنیم و می توانیم آن تجربه ها را با کلمات به تصویر بکشیم.» (همان، 43)
3- 6- ستون
ممکن است برای تأکید یا مشخص کردن محدوده ی یک مطلب و…، از خطوط نازک یا کمی ضخیم به نام ستون استفاده شود. (افشارمهاجر،1391، 85)
3- 7- نگاه(دیدن)
«دیدن» واکنشی است در مقابل نور. حس بینایی اهمیت ویژه ای در ادراک آدمی از محیط دارد و اگر چه از طریق حواس دیگر نیز به سهولت ارتباط برقرار می شود، انسان با پرورش و تعلیم حس بینایی به توانایی های فوق العاده ای دست می یابد. از ویژگی های حس بینایی سرعت عمل و بی واسطه بودن آن در ایجاد ارتباط است. در «دیدن» با استفاده از حرکات بالا و پایین و چپ و راست چشم، میدان دید وسیعی در اختیار انسان قرار می گیرد- که می تواند بر حسب درک و تجربه به رمزگشایی نمادها و رمزها نایل آید.(افشارمهاجر، 1391، 3-1)
انسان هزاران سال از دیدن بهره جسته و میدان دید او پهنه ی بی نهایت گسترده ای را در بر گرفته است. او تا مدت ها برای ارتباط و بیان از اشارات و اصوات استفاده می کرد و سپس با ابداع زبان و نوشتار آن را بسیار مؤثرتر از زبان اشاره یافت.(افشارمهاجر، 1390، 1)
3- 8- کادر
کادر معیار مهمی برای ارزیابی روابط بین اجزا تشکیل دهنده هر اثر هنری است. کادر به محدوده ی هر اثر هنری گفته می شود، که در داخل خود، کلیه عناصر بصری را جمع کرده و شکل می بخشد. (نامی،1383، 56)

3- 9- مهرهای استوانه ای چغازنبیل
تعداد زیادی مهر استوانه ای در جریان کاوش از چغازنبیل به دست آمد. مجموعا 127 مهر از این محوطه به دست آمد که دو قطعه از آنها تخت و بقیه را مهرهای استوانه ای تشکیل می دهند. جنس مهر های استوانه ای از سنگ، خمیر شیشه و شیشه بود. (Ghirshman 1966:17)
پرادا این مهرها را در پانزده گروه تقسیم بندی می کند که گروه پانزدهم را مهرهای تخت تشکیل می دهد. (پرادا ، 1375،162)
3- 9- 1- مهرهای استوانه ای شیشه ای سبک شبه کاسیت
گروه اول شامل مهرهای استوانه ای شیشه ای سبک کاسیت که بر مبنای موضوعاتشان عموما اشخاص قد بلند، باریک اندام که حالت ستایش به خود گرفته اند و بر مبنای سبک حکاکی مشابه مهرهای استوانه ای بابلی کارگزاران شاهان کاسیت هستند. مشخصه این مهرها استفاده از شیشه ی آبی تیره است و با تحلیل جزییات می توانیم ضابطه های محلی در زمینه روش حکاکی را روشن سازیم. از این گروه ۱۴ مهر بدست آمده است.(پرادا، 1375، 13) از متیف های بکار رفته در این گروه از مهر های چغازنبیل می توان به کاج استیلیزه در بالای مهر اشاره کرد که بر روی جامی از قیر طبیعی مکشوفه از شوش و همینطور مهر استوانه ای کیدین مردوک که در یونان در تبس 15 کشف شده، نیز دیده می شود.(همان، 14- 13)
اشخاصی که بر روی این مهر ها دیده می شوند لباسهایی به صورت پلکانی با حاشیه دوزی بر تن دارند که با پوشاک ستایشگران مهر های استوانه ای کاسیت تفاوتی ندارند. Buren1954: 7) Van)
بر روی این گروه از مهرها می توانیم خدایانی از جمله شوکامونا و نرگال را نیز مشاهده کنیم، کتیبه ی این مهر ها که فقط رو نوشت و تقلیدی از کتیبه های کاسیت بوده غالبا نام خدایان بابلی را ذکر می کرده اند.(همان، 16) از متیفهای دیگر در این گروه از مهرهای چغازنبیل نقش گوزن است که آن را می توان دارای منشأ ایرانی دانست که در مهرهای کاسیت بابلی به ندرت مشاهده می شود(همان، 18- 17). لازم به ذکر است منشأ ایلامی مهرهای استوانه ای شبیه کاسیتی چغازنبیل به علت استفاده از شیشه کاملا مورد تأیید است.(همان، 16) اختلاف قد بین شخصیتها که امکان متمایز کردن خدا را از ستایشگران می دهد در حکاکی کاسیت بابلی بیشتر از چغازنبیل ظاهر شد.(همان، 18)
از دیگر متیفها در این گروه باید به نقش گوزنی اشاره کرد که هم در مواردی که خدا و ستایشگر او در مقابل هم هستند. برای جدا کردن این دو از هم به کار می رود و هم در صحنه هایی که خدا به تنهایی حضور دارد و آن را می توان نمادی جهت معرفی خدا دانستVan Buren1954:15).)
از متیفهای دیگر مهر های چغازنبیل نقش بادبزن است که آنرا در مهر های استوانه ای آشوری قرن نهم و هشتم پ.م نیز می بینیم. (Ward1910: 224)این نقش قابل مقایسه با مهرهای متعلق به نیپور، اور، آکاد است. این متیف را باید یک متیف ایلامی دانست.(پرادا، 1375، 21) از دیگر نقشها می توان به نقش دو حشره بین خدا و ستایشگران او اشاره کرد. که احتمالا این حشرات مگس هستند.(تصویر 3- 6)

(تصویر 3- 6): مهرهای استوانه ای شیشه ای سبک شبه کاسیت(منبع: چغازنبیل(دوراونتاش)، جلد چهارم، حکاکی ها، 1375، 30)
از دیگر نقوش این گروه نیز می توان به نقش موجودات عجیب الخلقه(سیمرغ، نوعی لاشخور و گاو بالدلار) و همچنین نقش ابوالهول اشاره کرد.(همان، 22) تصویر(3- 7، 3- 8)

(تصویر3- 7): مهرهای استوانه ای شیشه ای سبک شبه کاسیت(منبع: چغازنبیل(دوراونتاش)، جلد چهارم، حکاکی ها، 1375، 25)

(تصویر3- 8): مهرهای استوانه ای شیشه ای سبک شبه کاسیت(منبع: چغازنبیل(دوراونتاش)، جلد چهارم، حکاکی ها، 1375، 31)

3- 9- 2- مهرهای استوانه ای شیشه ای سبک ایلام پیشرفته
گروه دو شامل مهرهای استونه ای شیشه ای سبک ایلام پیشرفته که در آن تأثیراتی از مهرهای استوانه ای سبک کاسیت با سبکی کاملا ایلامی مشاهده می شود. نقوش این مهرها در قاب هایی متشکل از خطوط نازک متقاطع و ردیف هایی از نقاط دایره ای شکل را شاید بتوان مصداقی از گل میخهای سفالی با سر لعابدار مکشوفه از یکی از اتاقهای زیگورات دانست.(Girshman 1954 :87)
خدایان حک شده در مهرهای شیشه ای سبک ابلام پیشرفته غالبا چنگی در دست دارند. تصویر (3- 9، 3- 10)، سرشان با کلاهی مخروطی پوشیده شده و پیراهنی چین دار با حاشیه یراق دوزی شده بر تن دارند.(پرادا، 1375، 33)

(تصویر3- 9): مهرهای استوانه ای شیشه ای سبک ایلام پیشرفته(منبع: چغازنبیل(دوراونتاش)، جلد چهارم، حکاکی ها، 1375، 38)

(تصویر3- 10): مهرهای استوانه ای شیشه ای سبک ایلام پیشرفته(منبع: چغازنبیل(دوراونتاش)، جلد چهارم، حکاکی ها، 1375، 38)

3- 9-3- مهرهای استوانه ای بدل چینی و شیشه ای: خدایان
گروه سوم شامل مهری استوانه ای بدل چینی و شیشه ای که خدایان را به نمایش می گذارند دارای سبک های متنوعی هستند که عموما منشأ ایلامی دارند هر چند که تأثیراتی از هنر بین النهرین ازجمله(علامت شمش به صورت پرچمی با هفت کره کوچک درون آن) نیز در آنها مشاهده می شود. در روی این مهرها خدایانی را درارتباط با گرامی داشت آب همین طور آئین و مناسک مربوط به آتش مشاهده می کنیم.((Amiet 1966: 369
مهرهای مربوط به مناسک آتش را می توان به دو گروه تقسیم کرد دست های که شخصیتها را به طور واضح اما با برجستگی خیلی کم بر روی مهرها نشان می دهد و دسته ای که دارای خطوط عمیق است. از ویژگی های این دسته سرهای استیلیزه شده است. ( (Amiet 1966: 44تصویر(3- 11، 3- 12)

(تصویر3- 11): مهرهای استوانه ای بدل چینی و شیشه ای: خدایان(منبع: چغازنبیل(دوراونتاش)، جلد چهارم، حکاکی ها، 1375، 47)

(تصویر3- 12): مهرهای استوانه ای بدل چینی و شیشه ای: خدایان(منبع: چغازنبیل(دوراونتاش)، جلد چهارم،

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه ارشد رایگان درباره بین النهرین، نقوش اساطیری، رشد و بالندگی Next Entries پایان نامه ارشد رایگان درباره بین النهرین، زیباشناسی