پایان نامه ارشد رایگان درباره بین النهرین، تمدن ایلام، نشانه شناسی

دانلود پایان نامه ارشد

«تناوب» در تغییر فصل های سال، گردش شب و روز و حرکت جزر و مد آب دریا و امثال آنها مشاهده می شود. جنبه ی«رشد» را در تکامل و رشد درختان و گیاهان و یا نحوه ی تشکیل رودخانه های بزرگ، که از به هم پیوستن جوهای بسیار کوچک و باریک شکل می گیرد و امثال آنها، می توان دید. (نامی، ۱۳83، 62 – 58 ) (تصویر 2- 9)

(تصویر 2- 9): سه جنبه تکرار، تناوب و رشد(منبع: مبانی هنرهای تجسمی، 1383، 62)

2- 3- 5- وحدت
تعیین کننده ی رابطه ای است که بر انسجام و پیوستگی عناصر بصری تأکید می کند و بیانگر وجود تعادل بین عوامل شکل دهنده ی اثر، از لحاظ محل قرار گیری، اندازه، تناسب، کیفیت و جهت عناصر است. (پهلوان،1390، 26) (تصویر 2- 10)

(تصویر 2- 10): کنار رودخانه، اثر: ونگوگ(منبع: ارتباط تصویری از چشم انداز تا نشانه شناسی، 1390، 26)
وحدت در اثر هنری به معنای هماهنگی بین عناصر بصری است که در کادر جمع شده اند. سواد مبانی بصری، در واقع اهمیت وحدت را به عنوان یکی از معیارهای اصلی اثر هنری در همه ی زمینه ها مشخص می کند. وحدت در هنر به معنای آن است که تمامی اجزای تشکیل دهنده ی اثر هنری به طریقی ترکیب و تلفیق شوند که در نهایت یک کل منسجم حاصل آید.
الف: وحدت صوری که یگانگی بصری ناشی از روابط متقابل همه ی بخش های هماهنگ و ناهماهنگ است، به عبارت دیگر کیفیت های چون ریتم و تباین و غیره که در اثر هنری تنوع ایجاد می کنند و باعث جلب توجه تماشاگر می شوند نباید به اغتشاش بصری بینجامد.
ب: وحدت معنوی یعنی همگرایی کلیه ی عناصر مضمونی، عاطفی و شخصیتی به سوی یک مفهوم جامع در اثر هنری. (پاکباز، 1387، ۶۱۹ )
امکانات نامحدود روابط میان عناصر بصری(تصویری- نوشتاری)، به صورت انواع مختلفی از روابط، قابل طبقه بندی است که همه ی آن ها اصول ترکیب بندی نامیده می شوند. سه اصل سازمان دهنده ی روابط عبارتند از: اصل هماهنگی، اصل تنوع و اصل وحدت. این سه اصل بر اساس روابط اجزاء نسبت به کل، ساختار کلی اثر را شکل می دهند.(پهلوان، 1390، 25)
2- 3- 6- اصل تنوع
این اصل رابطه ای است که بر کلیت متنوع و چند وجهی تأکید دارد و بیانگر تحرک و جذابیت بصری است. (پهلوان، 1390، 27) (تصویر 2- 11)

(تصویر2- 11): قایق های سنت ماری، اثر: ونگوگ(منبع: ارتباط تصویری از چشم انداز تا نشانه شناسی، 1390،27)

2- 4- ایلام
در زمانی که تمدن سومر در شهر باستانی اوروک(وارکا) در منطقه جنوبی بین النهرین شکل گرفته بود در محدوده جنوب غربی ایران نیز به تدریج تمدن جدیدی پا به عرصه ی ظهور گذاشت. این تمدن جدید که بنیانگذار اولین دولت مرکزی در منطقه جنوب غربی ایران بود تمدن ایلام نام دارد. (صراف،1384، 3)
ایلامی ها نخستین قومی بودند که در هزاره چهارم ق.م در این منطقه پایه های تمدن عالی را بنیان نهادند.(سلطان زاده،1362، 51)
2- 5- نام سرزمین ایلام
ایلامی ها سرزمین خود را هاتمتی1 خوانده اند که این کلمه از دو قسمت(ها) به معنی سرزمین و (تمتی) به معنی مقدس یا خدایان تشکیل گردیده و در مجموع به معنی سرزمین مقدس یا سرزمین خدایان می باشد.(نگهبان، 1372، 24) اهالی ایلام2 مملکت خود را انزان سوسوکنا می نامیدند. (مجیدی خامنه، 1384، 120)
در مورد موطن اصلی ایلامی ها، بابلی ها، سومری ها، آکدی ها، پارسیان از سرزمین مرتفع و بلند نام برده اند. (آمیه، 1349، 2)
2-6- حدود جغرافیایی ایلام
ایلام کشوری بود در قدیم شامل خوزستان، لرستان(پشتکوه) و کوههای بختیاری کنونی. حدود این کشور از مغرب رود دجله از مشرق قسمتی از پارس، از شمال راه بابل به همدان و از جنوب خلیج فارس تا بوشهر3(معین، 1388، 1224). ایلام در دوره اوج عظمت، از سمت مغرب به بابل و از شرق به اصفهان می رسیده است.(مجیدی خامنه،1384، 119) پایتخت پر عظمت ایلام یعنی شهر شوش در منطقه دشتی واقع بوده که از شهرت فراوانی در جهان آن روز برخوردار بوده است و مرکز مهمی برای تجارت و مبادله اجناس و مرکز علوم و فنون و پیشرفت صنایع بوده است. جغرافی دانان قدیم یونان و روم مانند استرابون ایالتی از ایلام را که شهر شوش در آن واقع بوده به مناسبت اهمیت این شهرسوزیان یا سوزیانا 4خوانده اند. دشت سوزیان امتداد دشت بین النهرین می باشد.(آمیه، 1349، 2)
ایالت های مهم دیگر ایلام عبارت بودند از: آوان در شمال غربی شوش، سیماش در شمال و شمال شرق خوزستان و پارسوماش که شامل مسجد سلیمان کنونی می شد.(جداری کریمیان، 1391، 61) (تصویر 2- 12)

تصویر(2- 12): نقشه ی سرزمین ایلام باستان(نارنجی)، و نواحی همسایه آن(منبع:www.wikipedia.com )

هرچند قوم سومر در جنوب بین النهرین و در شهر باستانی اوروک(وارکا) اولین گامها را در جهت ابداع خط برداشته بودند، ولی این مردان سختکوش ایلامی بودند که موفق شدند، خط تصویری یا پیکتوگرافی را ابداع کنند. (تصویر2- 13، 2- 14) کشف الواح گلی در شوش نشان داد که ایلامیها نیز تقریبا در کنار تمدن پیشرفته سومر وارد دوره آغاز ادبیات شدند. (صراف،1384، 3)

(تصویر 2- 13): اولین تلاش ایلامی ها برای دسترسی به خط – خط پیکتوگرافی بر روی لوح گلی مکشوفه از شوش (منبع: مذهب قوم ایلام، 1384، 147)

(تصویر2- 14): اولین تلاش ایلامی ها برای دسترسی به خط – خط پیکتوگرافی بر روی لوح گلی مکشوفه از شوش (منبع: مذهب قوم ایلام، 1384، 147)
2-7- مذهب
بررسی کتیبه ها، نقوش برجسته، مجسمه ها، اثرمهر، تابوتهای گلی و آثار معماری(معابد و آرامگاهها) نشان می دهد که ایلامی ها قومی بودند که به خدایان متعدد اعتقاد داشتند.(صراف، 1384، 4) قدیمی ترین سند مکتوب در مورد مذهب ایلامی ها از حفریات شوش به دست آمده و آن هم لوح گلی است که از دوره پادشاهی هیتا یازدهمین پادشاه سلسله آوان یا اولین سلسله ایلامی است که در حدود 2240-2270 ق. م حکومت می کرد.(همان، 7)
گرچه از مذهب ایلامی ها اطلاع کافی در دست نمی باشد ولی از همان ابتدا ارباب انواع مورد پرستش بوده اند و احتمالا حیات را آفریده رب النوع مؤنثی می دانستند که همسری داشته و او نیز رب النوع بوده است.(آمیه، 1349، 2)
عالم را پر از ارواح می دانستند. خدای بزرگ را «شوشیناک» می نامیدند ولی پرستش او فقط به پادشاهان و پیشوایان مذهبی اختصاص داشته است. پس از خدایان پرستش شش رب النوع در میان آنها رایج بوده که اینان در خدایی با او شریک بودند. پس از آنها به گروهی ارواح معتقد بودند. ظاهرا هر شهر ایلامی دارای رب النوعی محلی بوده و ساکنان آنان یکی از ارواح را به عنوان خدای محلی خود می پرستیدند. مجسمه خدایان را می ساختند و وقتی که مجسمه شهری را به شهر دیگر می بردند عقیده داشتند که خدای آن شهر را انتقال داده اند، در نتیجه مذهب آنها شرک و بت پرستی بوده است.(مجیدی خامنه، 1384، 121)
پادشاهان و خاندان سلطنت در زمان حیات، خدا محسوب می شدند.(آمیه، 1349، 7). ایلامی ها بر این باور بودند که خدایان آنها قدرت مرموز و فوق طبیعی و اسرار آمیزی به نام«کیتین» دارند و شاهان ایلام نماینده«کیتین» هستند. هر کس به آنها بی حرمتی کند زندگی خود را از دست خواهد داد.(صراف، 1384، 12)
در میان خدایان ایلامی، نام دو خدا از شهرت بیشتری برخوردار بود. یکی از آنان هوبان 5یا هومیان، و دیگری اینشوشیناک6 بود. معنای اینشوشیناک«ایزد شوش» است. وی به همراه شالا7، همسرش، پرستش می شد.(جداری کریمیان، 1391، 62)
2- 8- نژاد
ایلامیان از نژاد آسیانیک بودند. در واقع، ایلامی ها نه از نژاد هند و اروپایی بودند و نه از نژاد سامی (همچون همسایگان غربی این سرزمین، بابل، آشور که سامی نژاد بودند) برخی از نژاد شناسان، ایلامی ها را از نژاد قفقازی یا خزری دانسته اند و برخی آنان را هم خانواده با دراویدیان هندوستان می دانند. هر چند در مورد نژاد ایلامیان اتفاق نظر وجود ندارد ولی این احتمال وجود دارد که ایلامی ها مردمانی از قبایل کوه نشین زاگرس بوده باشند. میان ایلامی ها و دیگر قبایل کوه نشینف همانند لولوبی ها، اشتراکاتی مشاهده شده است. لازم به ذکر است که ساکنان سرزمین ایلام به لحاظ نژادی یک دست نبوده اند و والتر هینتس حداقل به سه نژاد در این سرزمین اشاره کرده است.(جداری کریمیان، 1391، 61)
2- 9- خط و زبان
قدیم ترین زبان اهالی این مملکت زبان انزانی است که متروک شده و پس از آن زبان سومری و زبان سامی در اینجا رواج یافت. از اینجا می توان حدس زد که زبان انزانی در میان اهالی معمول بوده ولی کتیبه ها به زبان سومری و سامی نوشته می شده، زیرا اگر زبانی مرد، دیگر زنده نمی شود. درباب زبان انزانی عقیده ی عالم معروف، پرشیل که با هیئت علمی فرانسوی بود، این است که زبان مزبور ملتصق است. خط ایلامی میخی است، یعنی علامات از نقوشی که به شکل میخ است و بطور افقی یا عمودی استعمال شده، ترکیب یافته است. این علامات، چنانکه گویند بالغ بر سیصد است و شکل خط را ایلامی ها از سومری ها اقتباس کرده اند، ولی خط میخی ایلامی خط مستقلی است، یعنی علامات هر دو خط نماینده ی همان صداها نیست و بنابراین با دانستن خط بابلی خط ایلامی را نمی توان خواند.(پیرنیا، 1389، 119) تصویر(2- 15، 2- 16)

(تصویر 2 – 15): نمونه خط میخی ایلامی(منبع:www.wikipedia.com )

(تصویر 2 – 16): نمونه خط میخی ایلامی(منبع: www.wikipedia.com )

2-10- دوره بندی تاریخ ایلام:
تاریخ ایلام به سه دوره ی عمده تقسیم می شود:
1 – دوره اول، دوره ایلام باستان از حدود 2600 تا 1500 پ.م. این دوره خود به سه زیر دوره تقسیم می شود:
الف) دوره ی اکد کهن و آوان از حدود 2600 تا 2100 ق.م
ب) دوره ی اور سوم و سیمشکی از حدود 2100 تا 1900 ق.م
ج) دوره ی سوکل مح از حدود 1900 تا 1500 ق.م
2 – دوره ایلام میانه از حدود 1450 تا 1100 پ.م
کاشی های گلی لعابدار منقوش، اشیاء ساخته شده از بدل چینی، و شیشه همگی در یک زمان در دوره ایلام میانی ظاهر شدند.(پرادا، 1383، 85)
این دوره از تاریخ ایلام به دوره کلاسیک یا عصر طلایی تمدن ایلام مشهور است. این دوران، اوج عظمت دوره تمدن ایلام بود. ایلام در این دوره به بزرگ ترین گستره ی جغرافیایی خود دست یافت. پادشاهان ایلام خود را شاه انزان و شوش می نامیدند که بیانگر نوعی حکومت متحد دو ایالت بود.
3 – دوره ایلام نو از حدود 743 تا 500 پ.م. دوره ایلام نو خود به سه دوره تقسیم می شود:
الف) ایلام نو یک: از حدود 1000 تا 743 ق.م
ب) ایلام نو دو: از حدود 743 تا 653 ق.م
ج) ایلام نو سه: از حدود 653 تا 550 ق.م
ذکر این نکته الزامی است که در تمام تاریخ ایلام، این سرزمین به صورت ایالتی اداره می شد و شاهان در مقام سرور بزرگ، برای حفظ وحدت ایالت های مختلف ایلام می کوشیدند. آنان معمولا سعی داشتند تا با حکمرانان ایالت های مختلف ایلام نسبت خویشاوندی برقرار کنند تا آنان را به گونه ای وابسته به خود نمایند. (جداری کریمیان، 1391، 62- 63- 64)

2- 11- زیگورات چغازنبیل
انسان از دیر باز علاوه بر ساخت مکانی برای زندگی خود، بنایی را برای پرستش خدا یا خدایان خود نیز می ساختند. از جمله این بناها که چندین هزار سال قدمت دارد، «زیگورات» نامیده می شود. در دایرة المعارف بریتانیا آمده است: «زیگورات برج معابد پله ای و سازه ای مذهبی، مشخصه ای است که در فاصله ی بین 2200 تا 5000 پ.م در شهرهای عمده بین النهرین(عراق کنونی) بنا می شده است. زیگورات8 سازه ی توپر خشتی است که سطح بیرونی آن با آجر پوشش داده شده و فاقد هرگونه فضای داخلی است و معمولا مربع یا مستطیل شکل بنا شده اند. تاکنون هیچ از یک زیگورات ها به ارتفاع اصلی خود باقی نمانده اند. راه بالا رو یا به وسیله ی پلکانی سه جهتی صورت می گرفت یا ب

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه ارشد رایگان درباره سواد بصری، نقوش اساطیری، تحلیل محتوا Next Entries پایان نامه ارشد رایگان درباره ایران باستان، هنر ایران، شگفت انگیز